جىر جازام قالامىمدى نۇرعا مالىپ

دۇنيە سۇلۋ كورىنسە تارتساڭ دا ءبارىن ازاپتىڭ, قاي كەزدە تۇنىپ تازا اقتىڭ؟ قازاقتان باسقا, اعايىن, دوسى بار ما قازاقتىڭ.   قۇدايداي سەنىپ جات ەلگە, ۇرىنىپ جۇرمە قاتەرگە, قازاقتىڭ شاۋىپ تۇرعاندا كىسىنەتىپ مىنگەن اتى ورگە.   بۇرىن دا تالاي تاڭ اتقان, كەتتى مە ىزعار قاباقتان. ۇمىتپا, وتكەن زاماندى, قازاقتى قازاق قاماتقان. سەن ەمەس پە, اعايىن, ۇلى ابايدى ساباتقان. جۇلقىنا بەرمە, ەندەشە, بابالاردى ەگەر سىيلاساڭ, ازاتتىقتىڭ اسىل جولىندا تەلەگەي تەڭىز قانى اققان. جەر سالماقتى بولسىن دەپ, تاۋلاردى اللا جاراتقان. ەل سالماقتى بولسىن دەپ, پاتشانى ءپىر عىپ جاراتقان.   ويناقتاي بەرسە تايلاعىڭ, شاڭعا اينالار ايماعىڭ. ءسۇتىڭ ەگەر تاسىسا, توگىلمەي تۇرماس قايماعىڭ.   بۇزىلسا ەلدىڭ بىرلىگى, وڭادى دەمە تىرلىگى. بولسا ەگەر ونىڭ نەسى ايىپ, اقوردا جەردىڭ كىندىگى.   باقىتقا باقىت ۇلاسىپ, تاۋلاردان رۋحى – نۇرى اسىپ, قازاقتىڭ سۇلۋ اجارى الەمنىڭ كوركىن تۇر اشىپ.   تەڭىزىن كەشىپ ازاپتىڭ, تالايىن كورگەن عاجاپتىڭ, دۇنيە سۇلۋ كورىنسە, ارقاسى شىعار قازاقتىڭ.   استاناداعى باۋىرجان ەسكەرتكىشى قامال بۇزىپ, قايدان دا وتە بىلگەن, قايران باۋكەڭ قاشاندا توتە جۇرگەن. بوي تۇزەگەن ەسكەرتكىش استانادا – باتىردىڭ اسقاق رۋحى كوتەرىلگەن.   تۇلا بويىن تولقىعان نۇرعا مالىپ, ءسال تىنىستاپ جاتقاسىن قىرعا بارىپ. استانانىڭ تورىنەن تۇرەگەلگەن جاڭا عاسىر سەكىلدى تۇلعالانىپ. مىنا قاراۋ قوعامعا ىزالى ما, كەۋدەسىندە ءبىر داۋىل تۇر قامالىپ.   تۋلاپ جاتقان تەرەڭىن تىڭداعاسىن, نەگە مەنىڭ جۇرەگىم جىرلاماسىن. تۋعان ەلى كوتەرگەن ەسكەرتكىشىن اتا ەرلىكتىڭ بىلگەسىن شىن باعاسىن.   اسپانىمدا تۋعاندا اي نۇرلانىپ, كۇرەڭ كۇندەر جوعالعان قايعىمدى الىپ. قاي جاۋ ءبىزدى باسىنسىن باتىر تۇلعا استانادا تۇرعاندا ايبىندانىپ.   باتىر باردا تىرلىكتە جۇرەگى الىپ, تۋعان ەلگە قارايدى كىم الارىپ. قاسيەتىن ەرلىكتىڭ بىلگىڭ كەلسە, باۋىرجاننىڭ قاسىنا تۇنە بارىپ.   الماتى مەن استانا كوڭىلىمنىڭ كوزىنە نۇر تۇنعاندا, ۇران سالماي تۇرام با ۇلتىم باردا. استانادا بۇتاعىم گۇل جارادى, الماتىدا تامىرىم بۇلقىنعاندا.   بابالاردىڭ ءور رۋحى قولداعاندا, اسپانىمدى قارا بۇلت تورلاعان با. ارقاعا جۇرت كوشە مە, الماتىعا ازاتتىقتىڭ اق قۇسى قونباعاندا.   استانانىڭ ساۋلە ەسىپ كەلبەتىنەن, ەڭكۋ-ەڭكۋ جەر شولىپ ەر جەتىلگەن. اينالايىن المالى الماتىدا ازاتتىقتىڭ بەسىگى تەربەتىلگەن.   قوڭىر تۇندە تۋعاندا اي نۇرلانىپ, كۇرەڭ كۇندەر جوعالعان قايعىمدى الىپ. الاتاۋى بار جاندار بارماسا ەگەر, ارلى استانا تۇرا ما ايبىندانىپ.   اتا قازاق اق شاعالا كوگىندە باق اينالىپ, ازاتتىقتىڭ تاڭى اتقان ارايلانىپ. بۇكىل الەم كوركىنە كوز سۋارعان ۇلى دالا جۇرتىنا قاراي قالىپ.   اق سامالعا اينالىپ قىردىڭ جەلى, الاتاۋدان ەسەدى جىردىڭ لەبى. بولاشاققا كورىكتى كوش تۇزەگەن ىرگەلى ەلدىڭ ءبىرىمىز بۇل كۇندەرى.   باعى جانىپ, جۇلدىزى كورىنگەندە, باتىر تۋماي تۇرا ما كوڭىلدى ەلدە. قازاق تالاي شەگە بوپ قاعىلعان-دى, دۇنيەنىڭ ۇلتانى سوگىلگەندە.   جاۋىن قۋىپ تاسادا بۇعىپ جاتقان, قازاق تالاي جەڭىستىڭ نۇرىن جاققان. كەسەك اتقان تالايدىڭ ءشولىن باسىپ, كوڭىلىنىڭ وزەنى تۇنىپ اققان.   كۇنىن تەككە وتكىزبەي بوسقا جاتىپ, قوسقان تالاي بايگەگە ءسوز جاراتىپ. اتا قازاق ەل بولىپ جارالعالى كورگەن ەمەس وزگە ەلگە كوز الارتىپ.   تارلان اشقان تاعدىرىن مىنا جالعان, تالقانداسا قايىرا قۇراپ العان, قازاق – ۇيات سەكىلدى دۇنيەنىڭ سوناۋ ارسىز بەتىنە تۇنا قالعان.   ازاتتىقتىڭ ارايلى تاڭى اتقالى, قىسى, جازى جايقالعان ابات باعى. اتا قازاق جارالعان شىعار, بالكىم, اعال-جاعال الەمدى جاڭارتقالى.   عاسىرلاردىڭ شوكپەگەن سالماعىنان, قازاق نەگە كوز جازسىن ارمانىنان. قاتەر بار ما تونەتىن اسقار تاۋلار تۇگەل قورشاپ تۇرعاندا جان-جاعىنان.   ات جالىندا جەتىلگەن ەر قازاقپىن ايدارىنان ايبىندى جىر ەسەدى, تۋعان ەلىم باقىتتى كۇن كەشەدى. اق سۇڭقار بوپ كوگىمدە قانات قاققان ارمانىمنىڭ قاناتىن كىم كەسەدى.   قۇداي قولداپ, ارۋاق جەبەگەسىن, اتا جۇرتتىڭ كىم شاقسىن تەرەزەسىن. سارىارقادا استانا بوي كوتەرگەن ورگە قاراي كەڭ جايىپ كەرەگەسىن. ەلىم مەنىڭ تۇزەتىپ كەلەدى ءالى, زاڭدىلىقتىڭ بۇزىلعان ەرەجەسىن.   كەيدە شابىت قىسقاندا تۇلعالانىپ, جىر جازام قالامىمدى نۇرعا مالىپ. اقوردادان تۇرعاندا اراي ەسىپ, جانارىمدا كوردى مە مۇڭ قامالىپ.   ادالدىقتىڭ اق جولىن تاڭداعالى, سۇڭقار قانشا تۇلەگەن سامعاعالى. بايتەرەكتىڭ باسىنا شىعام كەيدە جەر-جاھانعا كوز سالىپ بارلاعالى.   تۋعان ەلدىڭ كوزىندە كۇلگەن اراي, كوكتەم بولىپ ەسپەسىن گۇلگە قالاي. ات جالىندا جەتىلگەن ەر قازاقتىڭ ۇلى كوشى جول تارتقان كۇنگە قاراي.   جۇرت بولسا ەگەر تاعدىردى ەرتتەپ مىنگەن, ەرلىك ءىزى نەگە ءوشسىن كەلبەتىنەن. كوشى ءتۇزۋ جول تارتقان قاي ەلدىڭ دە ءتۇزۋ بولسا بەسىگى تەربەتىلگەن.   اتا زاڭ تامىرىنا قان قۇيىپ قۇبا بەلدىڭ, باعى جانباي تۇرا ما تۇلعالى ەردىڭ. مارتەبەسى قاشاندا بيىك بولعان اتا زاڭى سالتانات قۇرعان ەلدىڭ.   جانارىمدا كوردى مە مۇڭ قامالىپ, بويعا قۋات جيعاندا تۇلعالانىپ. اتا زاڭنىڭ قوزعالام ارناسىندا, تۋعان ەلدىڭ جۇرەگىن نۇرعا مالىپ.   زامانانىڭ نۇر ەسىپ كەلبەتىنەن, اتا زاڭنىڭ كۇشىمەن ەر جەتىلگەن. اعىستاردىڭ زاڭىنا باعىنباعان وزەن قانشا جوعالعان جەر بەتىنەن.   جۇرە بەرمەي ارقانى كەڭگە بەرىپ, اقيقاتقا جۇگىنسەڭ جونگە كونىپ. جۇمىر جەر دە, اعايىن, اينالادى, تىرشىلىكتىڭ زاڭىمەن دوڭگەلەنىپ.   شۋاعىنا بولەنگەن كۇن – كيەنىڭ, ءجىبى نەگە ءۇزىلسىن بۇل جۇيەنىڭ. اتا زاڭىن ساقتاعان جۇرتتىڭ ءبارى زاڭدىلىعىن ساقتاعان دۇنيەنىڭ.   التىن ءداۋىر جول تارتقاندا اق كەمە كۇنگە قاراي, تۋعان ەلدىڭ كوزىندە كۇلگەن اراي. كوزسىز باتىر بولسا دا اتا قازاق وزگە جۇرتقا قۇل بولىپ جۇرگەن قالاي.   جاڭا ءومىردىڭ باستالىپ قاربالاسى, بۋىرقانىپ بۋسانعان ساردالاسى. اقوردادان جان-جاققا ساۋلە تاراپ, التى الاشتىڭ جازىلعان جان جاراسى.   قارا بۇلتتان ارىلىپ ەل اسپانى, كۇركىرەگەن جيىرما جىل بەل اسقالى. بۇرىن بۇنداي باقىتتى كۇن كەشتى مە, اتا قازاق قاز تۇرىپ, جەر باسقالى.   ازاتتىقتىڭ اق سامالى جولبارىسىم تۇرعاندا شىڭعا اتىلىپ, ازاپتاسىن تىرناعىن كىم باتىرىپ. بوستاندىقتىڭ بوتاسى بوزدامايدى, قايعى-مۇڭنىڭ تورىنا شىرماتىلىپ.   تاۋەلسىزدىك قاققاندا اق قاناتىن, جۇرتتىڭ ءبارى باياندى باق تاباتىن. سۋىق قارۋ اسىنعان مىنا الەمدە, زاۋال قانشا ءالى دە ساقتاناتىن.   بەسىگىندە تەربەتكەن قۇم-دالانى, دۇنيەنىڭ بىتكەن بە شىرعالاڭى. بوستاندىقتى كوزىنەن كوزدەگەلى, مىلتىق قانشا وقتالىپ تۇرعان ءالى.   بوز كويلەكتى ءومىرىم جىرىمدالىپ, قاي جاۋ مەنى باسىنسىن قىرىنا الىپ. اۋىزىندا وقتالعان مىلتىقتاردىڭ تۇرعان جوق پا جۇرەگىم تىعىندالىپ.   ۋاقىتتىڭ كوزىمدە وتى ءورىلىپ, بولاشاققا كەلەمىن توتە ءجۇرىپ. رۋحىم اسقاق بولماسىن نەگە مەنىڭ, رۋحىم كوككە تۇرعاندا كوتەرىلىپ.   قامشى ۇستاعان قولىنا بۇلدىرگەلى, ىرگەلى ەلدىڭ ءبىرىمىن بۇل كۇندەرى. ەلىن جاڭا بەلەسكە باستاسا ەگەر, ەلباسىنىڭ بار شىعار ءبىر بىلگەنى.   اتقا جەگىپ كورمەگەن جات شانانى, تۋعان ەلدىڭ تىنىشتىق اڭساعانى. تۋىم نەگە قۇلاسىن ماڭگى-باقي ازاتتىقتىڭ تۇرسا ەسىپ اق سامالى.   تاۋەلسىز ەل التىن اراي ىشىندە گۇل ىرعالىپ, ءدۇر دۇنيە بارادى سۇلۋلانىپ. تاۋەلسىز ەل بولعالى قورقىنىشتان كورگەن ەمەس جاپىراق ءدىرىل قاعىپ.   جوقشىلىقتىڭ ىشىمدە قاسقىرى ۇلىپ, جانارىما كورمەدى جاس تىعىلىپ. تاۋەلسىز ەل بولعالى كەتىلمەدى تۇلپارىمنىڭ تۇياعى تاسقا ۇرىلىپ.   ەردىڭ نەگە جەتپەسىن ەلگە ۇرانى, جاۋىن جەڭىپ, جىگەرىن جەر قىلعالى. تاۋەلسىز ەل بولعالى جىگىتتەردىڭ بۇتىندەلىپ ۇلگەرگەن ەر-تۇرمانى.   قاتەلىگىن تۇزەتىپ كەسىرلى ەلدىڭ, باعى جانعان زامان بۇل ەسىل ەردىڭ. تاۋەلسىز ەل بولعالى جەتىم وكسىپ, توگىلمەدى كوز جاسى جەسىرلەردىڭ.   جاڭا كۇننىڭ جارقىلداپ بەلەسىندە, ساقتالاتىن شىعارمىن ەل ەسىندە. كىسىلىكتى تۋ ەتىپ مەن كوتەردىم, كىسىلىكتىڭ تەربەلىپ كەمەسىندە.   كۇڭىرەنىپ كۇي شەرتكەن كۇرەڭ كۇندە, كىسى قانشا باق قۋعان بۇل ومىردە. بولاشاقتىڭ قامى ءۇشىن بىلسەڭ ەگەر, ءجۇرىپ جاتىر سىناقتار جۇرەگىمدە.   جۇيرىكتەرىن جاراتىپ, تاڭ اسىرىپ, اتادى ىلعي دالامدا تاڭ اسىعىپ. تاۋەلسىز ەل بولعالى اتا قازاق كۇللى الەمگە كەلەدى باق اسىرىپ.   تامىر ازاتتىقتىڭ تاڭى اتىپ, جاڭعىرعالى قازاق جۇرتقا اينالعان قابىرعالى. تەرەزەسى تەڭەسكەن قاي ەلمەن دە, جىگىتتەردى ءوسىرىپ نار تۇلعالى.   جەر-جاھانعا ايبىندى كورىنگەلى, التى الاشتىڭ بۇل كۇندە كوڭىلدى ەلى. بۇرشىك جارعان بۇتانىڭ تۇبىنەن دە, قۇس تۇلەتىپ, ەسەدى ءومىر لەبى.   الىس قىردا ساعىمى بۇلدىرلاعان, تۋعان ەلدىڭ جولىندا كىم تۇرماعان. تالاي ۇرى زاماندى وتكەرگەن-ءدى, كوكىرەگىنىڭ كوزىنەن كۇندى ۇرلاعان.   ازاماتتار مىنەتىن ات تۋعالى, جۇرگەن جوق پا بارلىعى باق قۋعالى. ورىسىنە قۇلاندار قايتا ورالعان قىر توسىنە مولدىرەپ قاق تۇنعالى.   مۇحيت سۋى ىشكەنگە تاۋسىلا ما, قىران ءومىر مەنى ءالى قاۋسىرا ما. ازاماتى كەۋدەلى بولعان ەلدىڭ كەۋدەسىنە باسىنىپ جاۋ شىعا ما.   ءور كەۋدەلى وجەتتەر تۋسا اعىندا, سەكسەۋىلدەر وسەدى قۇم, شاعىلدا. تۋعان جەرگە تامىرى كەتكەن ەلدىڭ داۋىل جۇلا المايدى جۋسانىن دا.   التىن زامان شۇباتىلىپ الدىندا جول جاتقالى, تۋعان ەلدىڭ كوپ ەدى جوعالتقانى. اتقا مىنگەن ازامات تولىپ جاتىر التىن زامان ەلىمە ورناتقالى.   جالعاندىقتىڭ كوبەسى سوگىلگەندە, كىمنىڭ كوزى كۇلمەدى كوڭىلدى ەلدە. التىن زامان ورنايدى, قازاق تۇگەل اق بوز اتتىڭ ۇستىنەن كورىنگەندە.   بولاشاققا ۇڭىلەم قابىرعالى ەلىمدى كوبىسى ۇعىپ, جارىق الەم كەلەدى ءتور ۇسىنىپ. مەنىڭ ساردار جۇرەگىم سەسكەنە مە, جالعاندىقتىڭ تۇرسا دا ءبورىسى ۇلىپ.   ماڭايىنا باياندى باق تاراتىپ, ەلدەر قانشا گۇلدەنگەن اق تاڭى اتىپ. اتا قازاق ازاتتىق العان ەدى, دۇنيەنى وزىنە جالت قاراتىپ.   انام مەنى تۋسا ەگەر ايعا اسىلىپ, جەتسىن قالاي جەرىمە قايعى اسىعىپ. تۋعان ەلدىڭ كەۋدەسى كۇيگە تولعان جۇماقتاردىڭ ەسىگى قايتا اشىلىپ.   ساۋمالىمدى بىرەۋلەر ىرىتكەندە, ارىنىمدى كىم مەنىڭ ىرىكتى ەلدە. التىن تۋلى نەگە ەلگە اينالمايمىن التى تۋلى التى الاش بىرىككەندە.   كۇن كۇركىرەپ, كوگىندە شاتىرلاعان, قىزىعىمدى مەنىڭ دە جات ۇرلاعان. قاراۋلىقتىڭ توبەسى كورىنگەندە, شىندىعىمنىڭ شىنىسى شاتىناعان.   قاناتىمدى جايعاندا ورگە كەرىپ, تۋعان ەلىم جايعاسقان تورگە كەلىپ. ۇشىپ بارا جاتادى بولاشاققا, جانارىمدا دۇنيە دوڭگەلەنىپ.   نايزاعايلار ويناسا توبەمدە كوپ, قاجىعاندا جۇگىنەم ولەڭگە كەپ. بولاشاقتىڭ كوزىنە ۇڭىلەمىن, تۋعان ەلدى تورىنەن كورەم بە دەپ.   نۇر اعا ارمانىمنىڭ قاناتى قايىرىلىپ, اسپانىمدا كورمەدى اي قۇبىلىپ. ەل باسىنا كەلگەندە وزگە بىرەۋ قالار ما ەدى تىزگىننەن ايىرىلىپ.   نۇر-اعا كەپ ەل-جۇرتىن باسقارعالى, قايتا قونعان قازاقتىڭ قاشقان باعى. كوكىرەگى كۇمبىرلەپ كۇي تارتقاندا, اققۋلارعا ءۇن قوسقان اسپانداعى.   سۇعىن قاداپ بۇيىردەن جات تۇرعاندا, كىم نامىسقا شاپپاعان باق قۋعاندا. نەگە اسىل ەر تۋماسىن تاققا لايىق ازامات ەر مىنەتىن ات تۋعاندا.   تىرشىلىكتىڭ كوز سالسام جۇيەسىنە, اسىل ەرلەر تۇسەدى ءجيى ەسىمە. نۇر-اعانى البىراپ عاسىر تۋعان التىن تاقتىڭ اينالعان كيەسىنە.   وتكەل بەرىپ تۇرعاسىن وتكەلدەرى, التى الاشتىڭ قۇتتى عوي كوك پەن جەرى. التىن تاقتا نۇر-اعا وتىرعاسىن اقوردادان ەسەدى كوكتەم لەبى.   كوڭىلىمدە ءبىر اسپان كۇركىرەدى, جاسىل جايلاۋ قۇلپىرىپ, قىر تۇلەدى. نۇر-اعانىڭ ارقاسى شىعار, بالكىم, تۋعان ەلدىڭ كوزىندە كۇن كۇلەدى.   رۋحىن بيىك كوتەرگەن تىرىلەردىڭ, باقىتىنا ەل ورتاق ىرىلەردىڭ. ءسوزى ءمىردىڭ وعىنا اينالعان-دى, اينالعان سوڭ نۇر-اعا پىرىنە ەلدىڭ.   تىزگىنىن بەرسە الەمنىڭ... تۋ ەتىپ رۋحىن جۇرتىمنىڭ, كوكىرەگىنەن وجەت وت ورگەن, تۇتقاسى سەنسىڭ ۇلتىمنىڭ عالامنىڭ جۇگىن كوتەرگەن.   ۇيقىعا كەتسەم جايلانىپ, كورەمىن ىلعي تۇسىمدە. جۇرەسىڭ نۇرعا اينالىپ, كوگىلدىر الەم ىشىندە.   قاراتاۋدىڭ جيىپ قۋاتىن, الاتاۋدا وسكەن شىنارسىڭ. عاسىردا ءبىر-اق تۋاتىن عاسىردىڭ ۇلى شىعارسىڭ.   جەتكەندە بۇلا شاعىڭا, تاعدىرىن ويلاپ جەرىمنىڭ, جايعاستىڭ التىن تاعىڭا ازاتتىعى بولىپ ەلىمنىڭ.   ۇستىڭە جۇگىن مول ارتقان, ءسىز باردا ەلىڭ ەڭسەلى. بولاشاققا كوشىڭ جول تارتقان سەنىمنىڭ سىنباي سەمسەرى.   كەۋدەسىنەن ءبىر جىر باستالىپ, قۇرمەتتەيدى ءسىزدى ءبارى ەلدىڭ. كەتەر ەڭ ەركىن باسقارىپ, تىزگىنىن بەرسە الەمنىڭ. رافاەل نيازبەك, ءىلياس جانسۇگىروۆ اتىنداعى سىيلىقتىڭ يەگەرى.