سەنات زاڭناماعا حالىقتىڭ جۇمىسپەن قامتىلۋى جانە كوشى-قونى ماسەلەلەرى بويىنشا تۇزەتۋلەردى قابىلدادى

2016 جىلعى 16 ناۋرىزدا مينسكىدە قول قويىلعان حاتتاما سالىق تولەۋدەن جالتارۋعا جول بەرمەۋ جانە قوسارلانعان سالىق سالۋدى بولدىرماۋ ماقساتىندا سالىق سالۋ ماسەلەلەرى بويىنشا اقپارات الماسۋ ارقىلى ەكى ەلدىڭ سالىقتىق قۇرىلىمدارىنىڭ ىنتىماقتاستىعىن كەڭەيتۋدى كوزدەيدى.

قۇجاتپەن قولدانىستاعى زاڭناماعا سايكەس كەلىسىم قولدانىلاتىن سالىقتاردىڭ اتاۋلارى ناقتىلاندى. «تۇراقتى مەكەمە» دەگەن تەرمين بارلاۋ جۇرگىزۋدىڭ ءبىرىنشى كۇنىنەن باستاپ تابيعي رەسۋرستاردى بارلاۋدان تۇسەتىن تابىستارعا سالىق سالۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ماتىندە جازىلدى. ودان باسقا, ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق مۇددەلەرىن قورعاۋ ماقساتىندا اكتسيالاردى, قاتىسۋ ۇلەستەرىن وتكىزۋ كەزىندە جەكەلەگەن تابىستارعا پايىزدار, رويالتي, قۇن ءوسىمى بولىگىندە سالىق سالۋ ماسەلەلەرىن قايتا قاراۋعا بايلانىستى وزگەرىستەر ەنگىزىلدى.

وتىرىستا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە حالىقتىڭ جۇمىسپەن قامتىلۋى جانە كوشى-قونى ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ قابىلداندى.

قۇجات مەملەكەت باسشىسىنىڭ ء«تورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا جاعدايىنداعى دامۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى» جانە «قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى: جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىك» حالىققا جولداۋلارىندا ايتىلعان تاپسىرمالاردى ورىنداۋ ماقساتىندا ازىرلەنگەن بولاتىن.

زاڭ جوباسىنىڭ ماقساتتارى: حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋدىڭ مەملەكەتتىك قولداۋ تەتىكتەرىن جەتىلدىرۋ; حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارىن رەفورمالاۋ جانە ەلەكتروندىق ەڭبەك بيرجاسىنىڭ بىرىڭعاي ونلاين-تۇعىرماناسىن قۇرۋ; حالىقتىڭ كوشى-قونى سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ مىندەتتەرىن ءبولۋ بولىپ تابىلادى.

زاڭ جوباسىمەن بىرقاتار زاڭنامالىق اكتىلەرگە تۇزەتۋلەر ەنگىزىلەتىن بولدى.

بيۋدجەت كودەكسىنە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت تۋرالى زاڭ جوباسىنا كەزەكتى قارجى جىلىنا جاسىنا جانە ەڭبەك سىڭىرگەن جىلدارىنا بايلانىستى زەينەتاقى تولەمدەرىن كوتەرۋ مولشەرى تۋرالى ەرەجەنى مىندەتتى تۇردە ەنگىزۋدى كوزدەيتىن تولىقتىرۋ ەنگىزىلدى.

 اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكستەن كاسىبي دايارلىقتان, قايتا دايارلىقتان جانە وندىرىستىك ىشكى وقۋدان وتكەندەر سانى تۋرالى حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى مالىمەتتەردى ۋاكىلەتتى ورگانعا بەرۋ جونىندەگى مىندەتتەمەنى ورىنداماعانى ءۇشىن جۇمىس بەرۋشىلەرگە جاۋاپكەرشىلىگىن كوزدەيتىن ەرەجە الىنىپ تاستالدى.

ەڭبەك كودەكسىنە مەديتسينا سالاسى قىزمەتكەرلەرىنە قوسا اتقاراتىن جۇمىسقا تىيىم سالماۋدى; زەينەت جاسىنا جەتكەن جۇمىسشىعا جۇمىس بەرۋشىنىڭ ەڭبەك قاتىناستارىن توقتاتاتىنى تۋرالى حاباردار ەتۋدى; اۋىسىم سوڭىندا جۇمىسشىنىڭ كۋالاندىرۋدان ءوتۋى تۋرالى مىندەتتەمەسىن الىپ تاستاۋدى; جاڭا ۇجىمدىق شارت جاساسقانعا دەيىن ۇجىمدىق شارتتى ۇزارتۋ ارقىلى قولدانۋ تاجىريبەسىن جاقسارتۋدى كوزدەيتىن تۇزەتۋ ەنگىزىلەتىن بولدى.

«شەتەلدىكتەردىڭ قۇقىقتىق جاعدايى تۋرالى» زاڭعا ەنگىزىلگەن تۇزەتۋلەر بويىنشا قازاقستاندا ۋاقىتشا بولاتىن شەتەلدىكتەر زاڭدى تۇلعا بولمايىنشا كاسىپكەرلىك قىزمەتتى جۇزەگە اسىرۋعا جول بەرىلمەيدى.

حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارىن ۇيىمداستىرۋ-قۇقىقتىق مەملەكەتتىك مەكەمەلەر تۇرپاتىنان شارۋاشىلىق جۇرگىزۋ قۇقىعىنا يە مەملەكەتتىك كاسىپورىن سيپاتىنا كوشىرۋدى, سونداي-اق ولاردىڭ جۇمىسسىزدارعا كورسەتەتىن قىزمەتىن بيۋدجەت قارجىسى ەسەبىنەن قارجىلاندىرۋدى كوزدەيتىن تۇزەتۋلەر «مەملەكەتتىك اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك تۋرالى», «مىندەتتى الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ تۋرالى» جانە «مەملەكەتتىك م ۇلىك تۋرالى» زاڭدارعا ەنگىزىلدى.

«حالىقتىڭ كوشى-قونى تۋرالى» زاڭعا قونىس اۋدارۋشىلاردى قابىلداۋدىڭ وڭىرلىك كۆوتاسىنا قونىس اۋدارۋشىلاردىڭ وتباسىلارىن عانا ەمەس, جەكەلەگەن, ونىڭ ىشىندە نەكەدە تۇرماعان كوشىپ كەلۋشىلەردى دە مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىنا قوسۋعا باعىتتالعان تۇزەتۋلەر ەنگىزىلدى. سونداي-اق ەتنيكالىق قازاقتارعا ورالمان مارتەبەسىن ءۇش ايدان كوپ بولمايتىن مەرزىمگە ۇزارتۋ تۋرالى ءبىر مارتە ءوتىنىش بەرۋگە قۇقىق بەرەتىن وزگەرىستەر ەنگىزىلدى.

«حالىقتىڭ كوشى-قونى تۋرالى» جانە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى ىشكى ىستەر ورگاندارى تۋرالى» زاڭدارعا ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنىڭ كوشى-قون سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ساياسات قالىپتاستىرۋ جونىندەگى وكىلەتتىكتەرىن ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنە جانە كوشى-قون سالاسىنداعى مەكەمەارالىق ۇيلەستىرۋ مەن مەملەكەتتىك ساياساتتى ىسكە اسىرۋ جونىندەگى مىندەتتەرىن ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنە بەرۋ جونىندەگى تۇزەتۋلەر ەنگىزىلدى.

«حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ تۋرالى» زاڭعا ەنگىزىلەتىن وزگەرىستەر:

ەڭبەك نارىعىنىڭ بىرىڭعاي اقپارات بازاسىن قامتيتىن ەلەكتروندىق اقپارات رەسۋرسى رەتىندە «ەڭبەك بيرجاسى» مەملەكەتتىك ينتەرنەت رەسۋرسىن قۇرۋدى;

«حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ سالاسىنداعى اۋتسورسينگ قىزمەتى» ۇعىمىن ەنگىزۋدى;

حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگانعا اۋتسورسينگ قىزمەتىن ۇيىمداستىرۋ جانە قارجىلاندىرۋ ءتارتىبىن; حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ سالاسىنداعى اۋتسورسينگ قىزمەتىن كورسەتۋگە قاتىسۋعا تالاپتاناتىن جۇمىسپەن قامتۋ سالاسىنداعى جەكە اگەنتتىكتەرگە قويىلاتىن بىلىكتىلىك تالاپتارىن; حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ سالاسىنداعى بيۋدجەت قارجىسى ەسەبىنەن كورسەتىلەتىن قىزمەتتەرگە ارنالعان تاريفتەردى قالىپتاستىرۋ ادىستەمەسى مەن تاريفتەر دەڭگەيىنىڭ شەگىن ازىرلەۋ جانە بەكىتۋ جونىندەگى قۇزىرەت بەرۋدى;

جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارىنىڭ قىزمەتىن باقىلاۋ مىندەتتەرىن بەرۋدى;

حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارىنا حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ جونىندەگى جەكە ورتالىقتارىمەن حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ سالاسىندا كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردىڭ اۋتسورسينگى تۋرالى شارت جاساسۋ قۇقىقتارىن, سونداي-اق كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردىڭ اۋتسورسينگى تۋرالى شارتتىڭ ىسكە اسىرۋ بارىسىنا مونيتورينگ جااۋ جانە باقىلاۋ مىندەتىن بەرۋدى كوزدەيدى. 

سونداي-اق جۇمىسسىزداردى تىركەۋ راسىمدەرى وڭايلاتىلعان, ستۋدەنتتەر مەن جوعارى سىنىپ وقۋشىلارى ءۇشىن جازعى دەمالىس كەزەڭىندە عانا ەمەس, ساباقتان بوس كەزدە دە جانە باسقا دا ۋاقىتتاردا دا قوعامدىق جۇمىستارعا قاتىسۋ مۇمكىندىگى كەڭەيتىلدى.

زاڭ جوباسىن قولداپ ءسوز العان سەناتور مۇرات باقتيار ۇلى جۇمىسپەن قامتۋ جانە كوشى-قون سالاسىنداعى بىرقاتار وزەكتى ماسەلەلەردى اتاپ كورسەتتى. ول الەۋمەتتىك قورعاۋ ورگاندارىندا تىركەلمەگەن ءوزىن-ءوزى قامتاماسىز ەتىپ وتىرعانداردىڭ دەڭگەيى جوعارى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. دەپۋتاتتىڭ پىكىرىنشە, ەگەر تىركەلمەگەن, ءوزىن-ءوزى قامتاماسىز ەتىپ وتىرعانداردى ەسەپتەيتىن بولساق, وندا جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى 4,9 ەمەس 17,7 پايىز بولىپ شىعادى. سەناتوردى جۇمىسپەن قامتۋ ورگاندارى قارجىلاندىرعان كۋرستاردى بىتىرگەن ازاماتتاردىڭ جۇمىسقا ورنالاسۋ دەڭگەيىنىڭ تومەندىگى دە الاڭداتىپ وتىر. 2017 جىلى وقىپ شىققان 70 مىڭ ادامنىڭ 30 مىڭنان استامى جۇمىسقا ورنالاسپاعان. جوعارى وقۋ ورىندارىن بىتىرگەن تۇلەكتەر تۋرالى ايتاتىن بولساق, 100 مىڭ ستۋدەنتتىڭ تەك جارتىسىنا جۋىعى عانا ماماندىعى بويىنشا جۇمىسپەن قامتىلعان. سەناتور ازاماتتاردى وڭتۇستىك وڭىرلەردەن ەلىمىزدىڭ سولتۇستىگىنە قونىس اۋدارۋ جونىندەگى باعدارلامانىڭ دا ءتيىمسىز جۇزەگە اسىپ جاتقانى تۋرالى ايتتى. وتكەن جىلى وسى باعدارلاماعا بولىنگەن قارجىعا (710 ميلليون تەڭگە) نەبارى 288 وتباسى قونىس اۋدارعان.