تالدىقورعان قالاسىندا الماتى وبلىستىق ءپان وليمپياداسى وتەتىن بولدى. سول جىلى قىس وتە ايازدى ەدى. اۋدانداردان قاتىسۋشىلار امان-ەسەن جەتسە ەكەن دەپ مازاسىزدانىپ وتىرعاندا باقاناس اۋدانىنىڭ كولىگى 50 شاقىرىم جەردە تۇرىپ قالىپتى دەگەن حابار الدىق. ەندى قايتسەك ەكەن دەپ قينالىپ تۇرعاندا قالا اكىمىنىڭ ورىنباسارى كۇلاش نوعاتايقىزى باسشىلىق قىزمەتتەگى ازاماتتاردىڭ جەڭىل كولىگىن جيناپ, اۆتوينسپەكتسيا جىگىتتەرىنە تاپسىرما بەرىپ, بالالاردى امان-ەسەن قالاعا جەتكىزۋگە كومەكتەسكەنى بار. ماعان بۇل كىسىنىڭ دۇرىس شەشىم قابىلداپ, تەز ۇيىمداستىرعانى, وليمپياداعا قاتىسۋشىلاردى ورنالاستىرۋ, ولاردىڭ ۋاقىتىمەن تاماقتانۋى, ت.ب. شارالاردىڭ ءبارىنىڭ ەش كىناراتسىز ءوتۋى وتە ۇنادى. ىسكەرلىگى مەن ۇيىمداستىرۋ قابىلەتىنە ريزا بولىپ, ءوز ورتاسىندا ابىرويلى ەكەنىنە كوزىم جەتتى.
ءۇش جىلدان سوڭ ەلباسىنىڭ قولداۋىمەن رەسپۋبليكانىڭ ءبىلىم سالاسىنا باسشى بولىپ كەلگەنىمدە, كۇلاش نوعاتايقىزى ءمينيستردىڭ ورتا مەكتەپ بويىنشا ورىنباسارى قىزمەتىنە كەلدى. ول قازىرگى ءال-فارابي ۋنيۆەرسيتەتىن بىتىرگەن سوڭ مەكتەپتە حيميا ءپانىنىڭ مۇعالىمى, بىرنەشە جىل كومسومول, پارتيا جۇمىسىندا بولعان ەسكەلدى اۋداندىق كومسومول كوميتەتىنىڭ حاتشىسى, گۆارديا اۋدانىندا ءبىرىنشى حاتشى, وبلىستىق كومسومول كوميتەتىنىڭ حاتشىسى, وبلىستىق پارتيا كوميتەتىندە نۇسقاۋشى, ارتىنان تالدىقورعان قالالىق پارتيا كوميتەتىنىڭ حاتشىسى قىزمەتتەرىن اتقارعان. تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا مەكتەپ ديرەكتورى,
5 جىلعا جۋىق تالدىقورعان قالالىق اكىمىنىڭ ورىنباسارى قىزمەتىندە بولعان. ءارتۇرلى باسشىلىق قىزمەتتە ىسىلعان ادامنىڭ 20 جىلدىق ءىس تاجىريبەسى, ارينە از ەمەس... ونى كۇلاش نوعاتايقىزى جاڭا جۇمىسقا كەلە سالىسىمەن-اق دالەلدەدى. 2002 جىلى جاڭا ۇكىمەتتىڭ العاشقى وتىرىسىنا اۋىل مەكتەبى جايلى ماسەلە قويىلدى دا, بىزگە ەكى اپتا ىشىندە بارلىق ماتەريالدى دايىنداۋ تاپسىرىلدى. كۇلاش نوعاتايقىزى باسقارعان جۇمىس توبى اۋىل مەكتەبىنىڭ الەۋەتى تۋرالى بارلىق قاجەتتى دەرەكتەر دايىنداپ ۇلگەردى. شىنىمەن اۋىل مەكتەبىنىڭ ءحالى وتە مۇشكىل ەكەن. ءار ەكىنشى مەكتەپ ارنايى سالىنعان ءتيپتى عيماراتتا ەمەس, ونىڭ ءبارى كۇردەلى جوندەۋگە ءزارۋ. 128 مەكتەپ قۇلاۋدىڭ الدىندا تۇر. ءار ءۇشىنشى مەكتەپتە پاندىك كابينەتتەر جوق, ءار ەكىنشى مەكتەپتە سپورتزال, اسحانا اتىمەن جوق. 492 كىشىگىرىم ەلدى مەكەندەردە مەكتەپ جوق, 50 مىڭعا جۋىق بالا كورشى اۋىلعا قاتىناپ وقيدى, 300-دەن اسا مەكتەپتەر ءار سىنىپ بولمەسىن پەش ارقىلى جىلىتىپ وتىر. ونىڭ بالالار دەنساۋلىعىنىڭ ناشارلاۋىنا اسەرى بارى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. بۇل جۇمىسىمىز ناتيجەسىز بولمادى. بىرىنشىدەن, حالىق جاقسى قابىلدادى. ەكىنشىدەن, اۋىل مەكتەبى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ەسەبىنەن ەشۋاقىتتا سالىنبايتىن. بۇل ءتارتىپ وزگەردى. وسى وتىرىستان سوڭ بىزگە ارنايى باعدارلاما دايىنداۋ تاپسىرىلدى. 2002 جىلدىڭ 24 ساۋىرىندە ۇكىمەت قاۋلىسىمەن ءۇش جىلدىق «اۋىل مەكتەبى باعدارلاماسى» قابىلداندى. وسى باعدارلاما اياسىندا 3 جىلدا 133 مەكتەپ سالىنىپ, كوپ مەكتەپتەر كۇردەلى جوندەۋدەن ءوتتى. كەيىن ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىمەن «100 مەكتەپ» باعدارلاماسى ىسكە قوسىلدى. تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا 1000-عا جۋىق مەكتەپ سالىنىپ, ونىڭ كوبىسى قازاق مەكتەبى بولىپ اشىلدى. بۇل قۋانىشتى جاعداي ەمەس پە!
مينيسترلىكتە جۇرگەندە بىزگە دەيىن باستالىپ, اياقتالماي قالعان ءبىر شارۋاعا جان ءبىتىرۋ كەرەك بولدى. بالالارعا سىيلىق رەتىندە كەڭەس زامانىنداعى بۇكىلوداقتىق «ارتەك» سياقتى ءبىر لاگەر سالۋ كەرەك دەگەن پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسى بار ەكەن. قۇرىلىسى باستالعان, بىراق ءارتۇرلى سەبەپتەرمەن دوعا-
رىپ قويعان. العاشىندا قۇرىلىسشىلاردى تاۋىپ سويلەسۋدىڭ ءوزى وڭاي بولعان جوق. بۇل نىساننىڭ قۇرىلىسى ءساۋىر ايىندا جالعاسىپ, تاۋەلسىزدىك مەرەكەسىنە وراي اشىلدى. سودان بەرى جىل بويى «بالداۋرەن» لاگەرى بالالار يگىلىگىنە قىزمەت ەتۋدە. مۇندا كۇلاشتىڭ ەڭبەگى بارىن ايتۋ كەرەك.
ال كۇلاش نوعاتايقىزىنىڭ «بوبەك» ۇلتتىق عىلىمي-پراكتيكالىق وقۋ-ساۋىقتىرۋ ورتالىعىنىڭ باس ديرەكتورىنىڭ قىزمەتىنە اۋىسقانى بار. ەكى جىلدان سوڭ ءمينيستردىڭ ورىنباسارى قىزمەتىنە قايتا ورالدى. وسى قىزمەتىنەن نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىنىڭ باسشىسى, كەيىن, دارىندى بالالارمەن جۇمىس ۇيىمداستىرۋمەن اينالىساتىن دەربەس ءبىلىم بەرۋ ۇيىمىنىڭ ءتورايىمى بولدى. بۇل وتە جاڭا باستاما, ءارى جاۋاپكەرشىلىگى وتە جوعارى تاپسىرما. دارىندى بولۋ اركىمگە بۇيىرا بەرمەيتىن نازىك قازىنا. ولاي دەيتىنىمىز ەرەكشە قابىلەت اشىلماي قالۋى دا مۇمكىن. وعان قاجەتتى جاعداي جاسالۋى, وقىتۋدىڭ جاڭا ءادىس-تاسىلدەرى كەرەك.
ەلباسى ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ العاشقى جىلدارىندا-اق دارىندى, ەرەكشە قابىلەتى بار بالالارعا كوڭىل بولە باستاعانىنىڭ ءبىز كۋاسىمىز. 1996 جىلعى 24 مامىردا №3002 «دارىندى بالالارعا ارنالعان مەكتەپتەردى دامىتۋ جانە مەملەكەتتىك قولداۋ كورسەتۋ تۋرالى» قاۋلىسى قابىلدانىپ, ارتىنشا دارىندى بالالارمەن كەزدەسۋىن وتكىزدىك. ال 1998 جىلى 24 ناۋرىزداعى ۇكىمەتتىڭ №256 قاۋلىسىمەن «دارىن» رەسپۋبليكالىق عىلىمي- پراكتيكالىق ورتالىعى قۇرىلدى. وسىنىڭ ءبارى «نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى» جانە «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى» ءبىلىم بەرۋدىڭ جاڭا ۇلتتىق مودەلىن قۇرۋ, وسى ارقىلى ينتەللەكتۋالدى ەليتا قالىپتاستىرۋدىڭ لوگيكالىق جالعاسى دەۋگە بولادى.
بۇل مەكتەپتەردە ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى مەن عىلىمي- جوبالاردى جۇيەلى اتقارۋ, قازىرگى زامانعى باسقارۋ نىساندارىن ەنگىزۋ, اكادەميالىق ەركىندىك پەن دەربەستىك دامىتۋ ءۇشىن 2011 جىلى «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى», «نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى» جانە «نازارباەۆ قورى» مارتەبەسى تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭى قابىلداندى. اتاپ ايتقاندا, ءبىلىم بەرەتىن باعدارلامالاردى دەربەس بەكىتۋگە, ەمتيحان تالاپتارىن بەلگىلەۋگە, ۇلگەرىمدىلىكتى باعالاۋعا, ارالىق جانە قورىتىندى اتتەستاتسيالاۋعا, مول مۇمكىندىككە جول اشىلدى.
قازىر ەلدە 20 «نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى» اشىلعان. مۇندا بۇگىن 14745 بالا وقيدى. ونىڭ 90 پايىزى قازاق بالالارى. مەكتەپكە كونكۋرستىق جۇيەمەن 7 سىنىپقا قابىلدايدى. ءبىزدىڭ ماماندار شەتەلدىك ارىپتەستەرىمەن, ماسەلەن, گوللاندياداعى پەداگوگيكالىق ولشەمدەر ينستيتۋتى, امەريكانىڭ دجونس حوپكينس اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ دارىندى جاستار ورتالىعىنىڭ تاجىريبەسىن جانە ءوز ەرەكشەلىكتەرىمىزدى ەسكەرە وتىرىپ دارىندى بالالاردى ىرىكتەۋ جۇيەسىن جاساپتى. بۇل مەكتەپتەردە ءبىلىم بەرۋدىڭ ەكى مودەلى ىسكە اسىرىلادى. ءبىرىنشىسى – جاراتىلىستانۋ-ماتەماتيكا باعىتىنداعى ەكسپەريمەنتتىك كىرىكتىرىلگەن باعدارلاما. ەكىنشى مودەلى حالىقارالىق باكالاۆريات ۇيىمدارىنىڭ قاعيداتتارىنا سايكەس جاسالعان. استانا قالاسىنداعى نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبى سول حالىقارالىق باكالاۆرياتتىق ديپلومدىق باعدارلاماسىنان اۆتوريزاتسيادان ءوتتى.
بۇل جاڭا باستامانى ىسكە اسىرۋ بارىسىندا دامىعان مەملەكەتتەردىڭ ءبىلىم سالاسىندا جەتكەن جەتىستىكتەرىن ءبىلۋ, ولاردىڭ ءىس-تاجىريبەسىمەن تانىسۋ قاجەتتىلىگى تۋىنداۋى زاڭدى. ول ءۇشىن شەتەلدىك ارىپتەستەرىمەن ءتيىمدى قارىم-قاتىناس ورناتۋ كەرەك, بىراق ول وڭاي ەمەس, ارينە. ەڭ الدىمەن كەمبريدج ۋنيۆەرسيتەتىمەن ستراتەگيالىق ارىپتەستىك قۇرۋدى ماقسات ەتتى. سەبەبى بۇل ۋنيۆەرسيتەت دامىعان ەلدەردىڭ ورتا ءبىلىم جۇيەسىن قالت جىبەرمەي تياناقتى ءارى تۇراقتى زەرتتەپ وتىرادى. ورتا مەكتەپتى رەفورمالاۋ پروبلەمالارىمەن اينالىساتىن بىردەن-ءبىر عىلىمي مەكەمە ەكەنىن بارىنە مويىنداتقان. ول 160 مەملەكەتتىڭ ءبىلىم سالاسىمەن, الەمگە بەلگىلى ەكسپەرتتەرىمەن بايلانىستا. بىزدەگى العاشقى زياتكەرلىك مەكتەبى قۇرىلعانىنا ءبىر جىل تولعان سوڭ, 700 جىلدىق تاريحى بار ۋنيۆەرسيتەتكە بارىپ, قازاقستان ءبىلىمىنىڭ كەلەشەگىنە سەندىرىپ, بىرگە جۇمىس ىستەۋگە كەلىسىمىن الۋ ەرلىكپەن پارا-پار. وسىنداي ارىپتەستىك شۆەيتساريا, ليۋكسەمبۋرگ, سينگاپۋر سياقتى ەلدەرمەن دە ورناتىلعان. ولار كەلىپ, وسى مەكتەپتەردىڭ ۇستازدارىمەن بىرگە ساباق وتكىزىپ, وزدەرىنە دە شاقىرىپ تۇرادى. حالىقارالىق كونفەرەنتسيالارعا قاتىسىپ جۇرەدى. سول كونفەرەنتسيالاردىڭ بىرىندە شەتەلدىك ارىپتەستەرىمىزدىڭ سوزىنەن, ءىس-قيمىل ارەكەتىنەن ء«بىز بۇلارعا ۇيرەتۋگە كەلدىك» دەگەن مىنەز بايقالمادى, كەرىسىنشە, ءىس-تاجىريبەسىمەن ءبولىسىپ, ءبىزدىڭ ادەت-عۇرپىمىزدى, ۇلتتىق ۇستانىمدارىمىزدى سىيلايتىنىن كورسەتىپ, حالقىمىزعا ءتان پەداگوگيكالىق مادەنيەتىمىزدىڭ ۇتىمدى تۇسىن ايتىپ جاتتى. مەن ءبىزدىڭ ۇستازدارعا ءوز ۇلتىنىڭ قۇندىلىقتارىن كورسەتە بىلگەنىنە, وزدەرىن سىيلاتا العانىنا ريزا بولدىم.
ەلباسى 2009 جىلى استاناداعى مەكتەپتىڭ اشىلۋ سالتاناتىنان كەيىن بۇل مەكتەپتەردە ەرەكشە دارىنى بار, قارىم-قابىلەتى جوعارى بالالار وقۋى كەرەك ەكەنىن تاعى دا ەسكەرتىپ: «ولاردى قابىلداۋ كەزىندە تەك ادىلدىك ۇستەم بولسىن» دەپتى. كۇلاش نوعاتايقىزى وسىنى اركەز ەسىنە الىپ وتىرادى. بۇل تالاپ ورىندالىپ جاتىر. ماسەلەن, الماتىداعى حيميا-بيولوگيا باعىتىنداعى مەكتەپتىڭ 883 وقۋشىسىنىڭ 130-نىڭ تەك اناسى بار, 110 بالا كوپ بالالى وتباسىدان, 100-دەن اسا بالا اۋىلدان كەلگەن, از قامتىلعان وتباسىلاردان, اتا-اناسى مۇگەدەك, نەمەسە جاقىندارىنىڭ قامقورىندا جۇرگەندەر دە جوق ەمەس.
2014 جىلدان بەرى ءبىزدىڭ بۇل مەكتەپتەرىمىز ساپالى ءبىلىم بەرىلىپ جاتقانىن راستايتىن حالىقارالىق اككرەديتاتسيادان ءوتىپ جاتىر. وسى مەرزىمدە بۇل مەكتەپتەرگە جۇزدەن اسا حالىقارالىق ساراپشى كەلگەن ەكەن. قازىر ون مەكتەپ بۇل سىننان وتكەن. قالعاندارى الداعى ەكى جىلدا ءوتۋى ءتيىس.
سوڭعى جىلدارى مەكتەپ بىتىرگەن 5560 تۇلەكتىڭ ءبارى دەرلىك جوعارى وقۋ ورىندارىندا وقۋىن جالعاستىرۋدا, 21,3%-ى نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىندە, ياعني ءار بەسىنشىسى, شەتەل ۋنيۆەرسيتەتتەرىندە 11,2%, ياعني ءار ونىنشىسى, ال 67,4% -ى ءوزىمىزدىڭ جەتەكشى جوعارى وقۋ ورىندارىندا وقىپ جاتىر. بۇل مەكتەپتەردىڭ ساپالى ءبىلىم بەرىپ جاتقانىنىڭ تاعى ءبىر كورسەتكىشى نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنە جانە شەتەلدىك ۋنيۆەرسيتەتكە بارعاندارعا ءبىر جىلدىق ءتىل ۇيرەنۋ قاجەتتىلىگى جوق, ولار بىردەن نەگىزگى كۋرستاردان باستاي بەرەدى.
بۇل مەكتەپتەردە ۇلتتىق تاربيەگە ءمان بەرىلگەن. ايتالىق قازاق حاندىعىنىڭ 500 جىلدىعىنا بايلانىستى «تۋعان ەلگە تاعزىم» ولكەتانۋ-زەرتتەۋ ەكسپەديتسياسى ۇيىمداستىرىلعان ەكەن. قىزىلوردا, وسكەمەن, اتىراۋ, تالدىقورعان, شىمكەنت قالالارىنداعى زياتكەرلىك مەكتەپتەردىڭ وقۋشىلارى جوشى حان, الاشا حان, توقتامىس, ەدىگە باتىرلار ءجۇرىپ وتكەن قاسيەتتى ۇلىتاۋ جەرىنە بارعان. سەمەي, اقتوبە, كوكشەتاۋ مەكتەپتەرىنىڭ وقۋشىلارى ساۋران, سىعاناق وڭىرىندە زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزگەن. ال استانالىقتار «تاراز – عاسىرلار كۋاسى» باعىتىمەن ارعى عاسىرلاردان بەرى ساقتالعان ەسكەرتكىشتەرمەن تانىسىپ, «تاراز وڭىرىندەگى مادەني مۇرالار», «ادەت-عۇرىپ, سالت داستۇرلەردىڭ ايماقتىق ەرەكشەلىكتەرى», «جامبىل وبلىسىنىڭ جەر-سۋ اتتارىنىڭ تاريحى», «قۇسبەگىلىك – ۇلتتىق ونەر» تاقىرىپتارىنا زەرتتەۋ جوبالارىن جازىپتى. جالپى وسىنداي ەكسپەديتسيا بارىسىندا وقۋشىلار 152 تاريحي, گەوگرافيالىق, يندۋستريالىق, مادەني نىساندارمەن تانىسىپ, تاقىرىپتىق زەرتتەۋلەر جۇرگىزگەن, 15 نىساندا دالالىق زەرتتەۋ جۇمىستارى جاسالعان.
بىرنەشە جىلدان بەرى زياتكەرلىك مەكتەپتەر شاكەن ايمانوۆ اتىنداعى «قازاقفيلم» كينوستۋدياسى جانە پرەزيدەنت تەلەراديوكەشەنى دايىنداعان قازاق تاريحىنا ارنالعان 100 فيلم توپتاماسىن الىپ, ونى وقۋ پروتسەسىندە پايدالانىپ ءجۇر. كوڭىلگە قونىمدى جانە بۇگىنگى وزەكتى ماسەلەنىڭ ءبىرى «100 كىتاپ جوباسى», ونىڭ الپىسى-قازاق ادەبيەتى كلاسسيكتەرىنىڭ شىعارمالارى. بارلىق مەكتەپتە كۇندە 20 مينۋت ادەبي كىتاپ وقۋ جاقسى داستۇرگە اينالعان. «قوعامعا قىزمەت ەتۋ» جوباسى دۇرىس ويلاستىرىلعان. بالالار جەتىمدەر ۇيىنە, قارتتار ۇيىنە بارىپ تۇرادى. «2 اپتا – اۋىلدا» جوباسى ارقىلى اۋىل ومىرىمەن تانىسادى. جالپى, بۇل مەكتەپتەردە وسى جۇمىستار جۇيەلى تۇردە جۇرگىزىلەدى. وعان دالەل ولاردىڭ جازعان شىعارمالارى, جاساعان ۆيدەوفيلمدەرى. ارينە, بۇل شارۋانىڭ باسىندا كۇلاش نوعاتايقىزى تۇر. ونىڭ ۇستازدارعا ءجيى ايتاتىن ء«تىلىمىز بەن ءدىلىمىزدى, سالت-ءداستۇرىمىزدى ساقتاۋ بىزگە اتا-بابامىزدان بەرىلگەن امانات. ونى كەلەسى ۇرپاققا جەتكىزۋىمىز كەرەك», دەگەنى جاي ءسوز ەمەس ەكەن عوي دەيسىڭ.
بۇل مەكتەپتەرگە ەر ادامدار, ماگيستراتۋرا بىتىرگەن جاستار, شەتەلدە «بولاشاق» باعدارلاماسىمەن وقىعاندار كەلە باستادى. ماسەلەن, الماتىداعى حيميا-بيولوگيا باعىتىنداعى زياتكەرلىك مەكتەبىندە قازىر 146 پەداگوگ ەڭبەك ەتۋدە. ونىڭ جارتىسىنا جۋىعى ەر ادامدار, بەس جىلعا دەيىنگى ەڭبەك ءوتىلى بار جاستاردىڭ سانى 29, ونى جارتىسى جاس جىگىتتەر. ۇستاز مارتەبەسى تۋرالى زاڭ قابىلدانىپ, ولاردىڭ الەۋمەتتىك جاعدايى جاقسارسا, باسقا مەكتەپتەرگە دە ءبىلىمدى جاستار, جالپى بىلىكتى ماماندار, ءسوز جوق, كوبىرەك كەلەر ەدى.
ەلباسىنىڭ: «ورتا ءبىلىم جۇيەسىندە جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەردى نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرىندەگى وقىتۋ دەڭگەيىنە جەتكىزۋ كەرەك» – دەگەن ءسوزى بار. وسى تاپسىرمانى ورىنداۋ ماقساتىندا كۇلاش نوعاتايقىزى كەي وبلىس اكىمدەرىمەن مەموراندۋمعا قول قويىپتى. الداعى ۋاقىتتا جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەردىڭ ماتەريالىق بازاسى, ولاردى بىلىكتى پەداگوگ-كادرلارمەن قامتاماسىز ەتۋ جاڭا ساپاعا كوشەدى دەگەن ءۇمىت بار. ال دببۇ-نىڭ كەمبريدج ۋنيۆەرسيتەتىمەن بىرلەسىپ ازىرلەگەن رەسپۋبليكا پەداگوگ كادرلارىنىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋدىڭ دەڭگەيلى باعدارلامالارى نەگىزىندە جالپى ورتا ءبىلىم سالاسىنداعى قوسىمشا دايىندىقتان وتكىزۋى قۇپتارلىق جاعداي. سەبەبى ومىرىمىزگە كوپ جاڭالىقتار تولاسسىز كەلىپ جاتقاندا وقۋ پروتسەسىنىڭ جاڭا ءادىس-تاسىلدەرى كەرەك-اق. وسىدان ءبىر عاسىر بۇرىن العاشقى «پسيحولوگيا» وقۋلىعىنىڭ اۆتورى جۇسىپبەك ايماۋىتوۆتىڭ: «مۇعالىمنىڭ اينالىساتىنى ۇنەمى قوزعالىپ, وزگەرىپ, وسەتىن, وركەندەيتىن ءتىرى ادام (تۇلعا) بولعاندىقتان, بىركەلكى ادىسكە تابان تىرەپ شەكتەلىپ قالۋعا بولمايدى. ساباق بەرۋ ۇيرەنشىكتى جاي شەبەرلىك ەمەس, ول ۇنەمى جاڭادان جاڭانى تاباتىن ونەر» دەگەنى ءالى دە ءوز وزەكتىلىگىن جويعان جوق.
وسىدان ەكى عاسىر بۇرىن قازاق جەرىندە ءبىرلى-جارىم اشىلعان مەكتەپتەر «ناچالنايا شكولا دليا ينورودتسەۆ», «رۋسسكو-كيرگيزسكيە», «اۋىلنىە», «ستارشينسكيە», «ۋچاستكوۆىە» دەپ اتالعان ەكەن. بايقاساڭىزدار, ءوز جەرىندە وتىرعان جەرگىلىكتى حالىقتىڭ اتى مۇلدەم اتالمايدى. بۇگىن قازاق جەرىندە ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ ارقاسىندا قازاق مەكتەپتەرىنىڭ سانى كوبەيىپ, ۇلتتىڭ بولاشاق زياتكەرلىك قورىن باپتاپ وتىرعان نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرىنىڭ دۇنيەجۇزىلىك ءبىلىم كەڭىستىگىنە بەلگىلى بولا باستاعانىنا مەن ۇستاز رەتىندە قۋانامىن. وسى ورەلى ىستەردە قازاقتىڭ قايراتكەر قىزى ك.شامشيدينوۆا حانىم جانە جالپى ۇستازدار قاۋىمىنىڭ قوماقتى ۇلەسى بار.
قازاقتا تەكتىلىك دەگەن ۇعىم بار. ول اتتەستاتپەن نەمەسە ۋنيۆەرسيتەت ديپلومىمەن بىرگە تاپسىرىلمايدى. ول اتانىڭ قانىمەن, انانىڭ سۇتىمەن بەرىلەتىن قاسيەت شىعار. سول تەكتىلىك كۇلاشتا بار. ۇلكەندى سىيلاۋ, كىشىگە قامقور بولۋ ونىڭ بولمىسىنا ءتان. رەنجىسە دە ەشكىمنىڭ ارتىنان شام الىپ تۇسپەيدى. باسقانىڭ جاقسى ىسىنە قۋانادى. جۇمىستى تالاپ ەتە بىلەدى. كوڭىلىنە جاقپاسا, نامىسىنا تيمەي تۋرا سويلەي الاتىن ىرىلىگى دە بار. بىراق ەشكىمنىڭ سوڭىنان ءسوز جۇگىرتپەيدى. جالپى ءسوز قادىرىن تۇسىنەدى. مۇمكىن انادان كەلگەن قاسيەت شىعار. جاس كەزىندە اناسىنىڭ: «ۇلكەندەردىڭ ءسوزىن تىڭدا, ارتىنان ويلان, سول سوزدەردى تۇسىنۋگە تىرىس. تەك ۇلكەندەردىڭ ءسوزىن بولمە, بۇل ادەپسىزدىك بولادى» – دەگەنىن ەسكە الىپ وتىرادى. كۇلاش نوعاتايقىزى – ءىستىڭ ادامى. سوندىقتان قاي قىزمەتتە جۇرسە دە, جاقسى ءىز قالدىرادى. ءبىز دە سونى كورسەتۋگە تىرىستىق. سونىمەن نەگىزىنەن ءوزىنىڭ ەڭبەگىمەن ەلگە تانىلعان قازاقتىڭ قايراتكەر قىزىنىڭ بۇگىنگى جەتكەن بيىگى, تاعىلىمى مول دارا جولىنىڭ جاستار ءۇشىن بەرەرى از ەمەس. باقىتىن حالقىنا قىزمەت ەتۋدەن تاباتىن بۇگىنگى كەيىپكەرىمىز – كۇلاش نوعايتايقىزىنا سول باقىتى باياندى بولسىن, ەڭبەگىنىڭ ىزگىلىگىن كورسىن دەيمىن.
ءشامشا بەركىمباەۆا,
قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى
