قىسقى سپورت • 26 اقپان، 2018

قوش، پحەنچحان! كورىسكەنشە، بەيجىڭ!

195 رەتكورسەتىلدى

وڭتۇستىك كورەيانىڭ پحەنچحان قالاسىندا XXIII قىسقى وليمپيا ويىندارى رەسمي تۇردە اياقتالدى. كەشە 17 كۇن بويى وليمپيادانىڭ ورداسىنا اينالعان پحەنچحاندا وليمپيادا تۋى تومەن ءتۇسىرىلىپ، پحەنچحان قالاسىنىڭ مەرى وليمپيا تۋىن حوك پرەزيدەنتىنە قايتارىپ بەردى. ءوز كەزەگىندە توماس باح ونى 2022 جىلعى قىسقى وليمپيادا استاناسى – قىتايدىڭ بەيجىڭ قالاسىنىڭ مەرىنە ۇستاتتى. ال سوڭىنان حالىقارالىق وليمپيادا كومي­تەتىنىڭ پرەزيدەنتى توماس باح پحەنچحان قىسقى وليمپيا ويىندارى جابىق دەپ جاريالادى. ءسويتىپ تاعى ءبىر وليمپيا ويىن­دارى تاريح قويناۋىنا ەندى. پحەنچحان وليمپياداسى بارلىق جاعى­نان العاندا دا ءوزىنىڭ الدىن­داعى ويىنداردان ءبىر ساتى جوعارى دەڭگەيدە ءوتتى. ونى وليم­پيا ويىن­­دارىنا قاتىسى بار ما­مان­داردىڭ بارلىعى ايتادى.

سەگىز جىلدا – قوس قولا

وليمپيا ويىندارىن وتكىزۋ جونىندەگى كوميتەتتىڭ توراعاسى لي حي بوم مىرزانىڭ ايتۋىنشا، ءدۇبىرلى دوداعا وسى جولى 2920 اتلەت قاتىسىپ، ونىڭ سالتاناتتى اشىلۋىنا 26 مەملەكەتتىڭ باسشىلارى قاتىسقان. لي حي بوم مىرزا وليمپيا ويىندارىنا قاتىسۋشى بارلىق مەم­لە­كەت­تەردىڭ دەلەگاتسياسىنا العى­سىن ايتىپ، ريزاشىلىعىن ءبىل­دىردى. وليمپيادانىڭ ماق­سا­تى بەي­بىتشىلىكتى تۋ ەتىپ ۇستاپ، جەر بەتىندە تىنىشتىق پەن ىنتى­ماق­تى باياندى ەتۋ دەگەن، ول سولتۇستىك كورەيامەن اراداعى سال­قىن قارىم-قاتىناستىڭ سەڭى بۇزىلىپ، ءتىلى مەن ءدىنى ءبىر ەكى ەلدىڭ دوستىعى جاراسا بە­رەدى دەگەندى ايتتى. سوڭعى كەز­دەرى بالليستيكالىق راكەتالار­دى ءجيى ۇشىرىپ، تالاي ەلدىڭ مازاسىن الا باستاعان سولتۇستىك كورەيا ال­داعى ۋاقىتتا  الەم حالىق­تا­رىنىڭ كوزدەگەن ماقساتى – ياد­رو­لىق اپاتتىڭ الدىن الۋ ماق­سا­تىندا جۇمىس جاسايدى دەگەن ويدامىز.

سونىمەن وليمپيادانىڭ الاۋى ءسوندى. قازاقستان وليمپيا ويىندارىنا قاتىسقان 102 مەم­لە­كەتتىڭ ىشىندە كوماندالىق ەسەپتە 28-ورىنعا جايعاستى. امال بار ما، ءۇمىت كۇتكەن دميت­ري رەيحەرد، شاڭعىشى الەك­سەي پولتورانين، شورت-ترەك­­شىلەر سىن ساتتە جىگەرسىزدىك تا­نىت­تى. ديمانىڭ الەم كۋبوگى كە­زەڭ­دەرىندە تەك ەكىنشى، ءۇشىنشى ورىن­داردى تالاسسىز جەڭىپ ال­عا­نىن ەسەپكە الىپ، وسى جولى قا­لايدا ءبىر مەدالدى الادى دەپ ويلاعانبىز. الايدا باعى جان­بادى، جىلدامدىقتى ارتتىرىپ، اۋەدە سالتو جاساعان كەزدە شاڭعىسى كيىمىنە ءىلىنىپ قالىپ، ورەسكەل قاتەلىك جىبەردى. ءتىپتى اۋىر جاراقات الاتىنى ءسوزسىز ەدى، قۇداي ساقتاپ قالدى. پاۆەل كول­ماكوۆ جەتىنشى ورىندى قا­ناعات تۇتتى. ەستافەتادا باعىن سى­نا­عان شورت-ترەكشىلەرىمىزدىڭ جوعارى ناتيجەسى – التىنشى ورىن. ال شاڭعىشى قىز-جىگىتتەر، بياتلونشىلار قويۋ شاڭنىڭ ىشىنەن شىعا المادى. تاۋ شاڭعىشىسى يگور زاكۋرداەۆ تا ءۇمىتتى اقتاي المادى. فريستايلدىڭ اكروباتيكا تۇرىنەن قىزدار ءبىر مەدالعا يە بولىپ قالار دەپ كۇتكەنبىز. جانبوتا الدابەرگەنوۆا جەتىنشى ورىننان كورىندى. كونكيشى قىز-جىگىتتەر دە جىگەرسىزدىك تانىتتى، بەينەبىر پحەنچحانعا قىدىرىپ بارعان­داي اسەردە قالدىردى.

ءتورت جىلدا ءبىر اينالىپ كەلەتىن ءدۇبىرلى دوداداعى تابىسىمىز ولقى سوعىپ تۇر. سوچيدە دەنيس تەن، پحەنچحاندا يۋليا گالىشەۆا ابىرويدى ساقتاپ قال­دى. سەگىز جىلدا – قوس قولا؟!

پولتورانين نەگە جىلادى؟

...ال باستى ءۇمىت – الەكسەي پول­تو­رانيندە بولاتىن. مەن ال­ەك­سەيدىڭ ءۇش وليمپيا ويىن­دارىنداعى ونەرىن كوزبەن كور­دىم. 2006 جىلى – تۋريندە، 2014 جىلى – سوچيدە، ەندى، مىنە، پحەنچحانداعى ونەرى.

«مەن بۇل جارىسقا تەك «التىن» مەدال ءۇشىن شىققان بو­لا­تىنمىن. كۇمىس، قولا مەدال تۋ­رالى ءتىپتى دە ويلاعان ەمەس ەدىم.نە بولعانىن ءوزىم دە تۇسىنە ال­ماي قالدىم. نەگىزى وليمپيا ويىن­دارى مەنىڭ جارىسىم ەمەس ەكەن»، دەدى ول جۋرناليستەرگە بەر­گەن جاۋابىندا كوزىنىڭ جاسىن كولدەتىپ تۇرىپ. وكىنىشتى، ايانىش­تى. الايدا، القانىڭ ەكىنشى جاعى بار دەگەندەي، ءىلىپ الار شاڭعىشىمىز الەكسەيدىڭ بۇرىنعى جەتىستىكتەرىن جوققا ش­ى­عارا المايمىز. مۇنداي سات­سىز­دىكتەر ءجيى بولادى. ال­تىن­نان بىردەن-ءبىر ۇمىتكەر دە­گەن ساڭلاقتاردىڭ مەدال تۇر­ماق، العاشقى وندىققا ىلىنە الما­عا­نىن دا كوردىك.

...الەكسەي 11 جاسىنان باس­تاپ شاڭعىنى اياعىنا ءىلىپ، جات­تى­عا باستادى. باپكەرى ا.ناكو­نەچنىي ۇزىن بويلى، ارىق، العان بەتىنەن قايتپايتىن، قايسار بالادان كەلەشەكتە تاماشا شاڭعىشى شىعاتىنىن بىردەن بايقادى. سەبەبى ول شارشامايتىن، جالىقپايتىن، سەنبى، جەكسەنبى كۇندەرى دە نۋ ورمان ىشىندە جاتتىعاتىن. سول كەزدىڭ وزىندە جارىستارعا قاتىسىپ، ءتاۋىر ناتيجە كورسەتە باستادى. 2004 جىلى نورۆەگيادا وتكەن جاسوسپىرىمدەر اراسىنداعى الەم چەم­پيوناتىنىڭ ەستافەتالىق جا­رىسىندا التىننان القا تاق­تى. 2006 جىلى تۋريندەگى اق وليمپيا ويىندارىندا ول ءساتسىز ونەر كورسەتتى. كانادانىڭ ۆانكۋۆەر قالاسىنداعى قىسقى وليم­پيادادا سپرينتتىك قاشىق­تىق­تا اتاقتى نورتۋكپەن قاتار كەلە جاتىپ، بۇرىلىستا قۇلاپ قالماعاندا ءبىر مەدال قالتادا ەدى، امال بار ما بەسىنشى ورىندى قاناعات تۇتتى. ال سوچيدە توعىزىنشى ورىندى يەلەندى.

الەكسەي ءۇشىن 2017 جىلدىڭ قىس ايلارى ءساتتى بولدى. ول ناعىز بابىندا بولاتىن. الەم كۋبوگىنىڭ كەزەڭدەرىندە التى رەت ءبىرىنشى، بىرنەشە رەت ەكىنشى، ءۇشىنشى ورىنداردى يەلەنىپ، پحەنچحاندا مەنەن جاسقانىڭدار دەپ ايبات شەككەن. بۇعان دەيىن الماتى مەن استاناداعى ازيا ويىندارىندا، باسقا دا بايراقتى باسەكەلەردە قارسىلاستارىن شاق كەلتىرمەي، تالاسسىز چەمپيون اتانعان الەكسەيدىڭ وليم­پيا­دا­عا كەلگەندە باعى جانباي-اق قويدى. نەگە؟ مەنىڭشە، ول ءوزىنىڭ بارلىق كۇش-قۋاتىن الەم كۋبوگى كەزەڭدەرىنە جۇمساپ الا­تىن سياقتى. ال ول وڭاي ەمەس. قانشاما كۇش-جىگەر، الىس ساپارلارعا شىعار كەزدەگى كۇي­زەلىس، جۇيكەسىنە سالماق سالۋ اقىرى الارىن الدى. بۇدان بۇ­رىندارى دا سولاي بولعان. ەگەر سوڭعى ءبىر-ەكى ايدا الەم كۋ­بوگى كەزەڭدەرىنە قاتىسپاي، ار­نايى باعدارلاما بويىنشا ازىر­لەنگەندە قالاي بولار ەدى، دەگەن وي مازالايدى كوپشىلىكتى.

الەكسەي پولتورانين قازىر 32 جاستا. ءبىر قاراعاندا، ءالى دە ءبىر وليمپياداعا قاتىسۋعا مۇمكىندىگى بار سەكىلدى. بىراق ءوزى وليمپيادا ماعان قول ەمەس ەكەن دەپ مويىندادى ەمەس پە. الايدا مىڭداعان جانكۇيەر ءالى دە قازاقستاندىق جالعىز ەكسترا كلاستى شاڭعىشىدان ءۇمىت كۇتەدى. ال ونىڭ ءىزباسارلارى بار ما؟ وكىنىشكە قاراي، ولاردىڭ ازىرشە بولماي تۇرعانىنا كوز جەتكىزدىك وسى جولعى وليمپيادادا. دەمەك، ەلىمىزدىڭ سپورت سالاسىنا جاۋاپتى باسشىلارى، ۇلتتىق وليمپيادا كوميتەتىنىڭ لاۋازىمدى تۇلعالارى تەك شاڭعى ەمەس، قىسقى سپورتتىڭ باسقا تۇرلەرىن قالاي دامىتۋ تۋرالى ويلانىپ، وسى باعىتتا جۇمىس جاساۋلارى ءتيىس. تەك شىعىس ءوڭى­رى ەمەس، ەلىمىزدىڭ سولتۇستىك، باتىس وڭىرلەرىندە دە قىسقى سپورت­تىڭ باعىن اشاتىن ۋاقىت جەت­تى. سىلتاۋ ايتاتىنداردىڭ قۇ­لا­عىنا التىن سىرعا، اپپاق قارى جوققا ءتان، جىلدىڭ ءتورت مەزگىلى جىلى ايماق – شىم­كەنتتىڭ ۇل-قىزدارىنىڭ فريس­تايل­دىڭ اكروباتيكا ءتۇرىن مەڭ­گەرىپ، جاقسى ناتيجە كورسەتىپ جۇر­­گەندەرى باسقالارعا ۇلگى بول­عاي. قالاي بولعاندا دا يۋليا گا­لى­شەۆانىڭ قولاسى كوڭىل كون­شىت­پەيتىنى انىق.

جازيرانىڭ جەتىستىگى بولەك

وليمپيا ويىندارى كەزىندە ۆولونتەرلەردى ءجيى كەزدەستىرىپ جۇردىك. بىراق ولاردىڭ دەنى اعىلشىنشاعا كەلگەندە ناشار ەكەن. ال ورىس تىلدىلەردى مۇل­دەم جولىقتىرا المادىق. وليم­پيادانىڭ باس مەديا ورتا­لىعىندا جازيرا وتەسباي دەگەن قازاق قىزىن كەزدەستىرىپ قالدىق. ول 2006 جىلى كورەيادا وتەتىن وليمپياداعا ەرىك­تى بولۋعا ءوتىنىش بىلدىرەدى. بىراق تاڭ­داۋ قيىن، وتە الماي­تىن شىعارمىن دەپ جۇرە بەرە­دى. اراسىندا بىرنەشە رەت ساۋال­دار­­عا ينتەر­نەت ارقىلى جاۋاپ بە­رەدى. اعىلشىن، ورىس، قازاق  ءتىلىن بىلەتىنى ۇپاي اپەرىپ، اقىرى پحەنچحانعا كەلەدى.

– جۇمىس اۋىر، ءبىز قىز­مە­تىمىز ءۇشىن اقى المايمىز. مۇن­دا كەلگەلى شەتەلدىك قۇر­بى­­لارىممەن تانىستىم، ولار قازاقستاندى بىلەدى ەكەن. گالى­شە­ۆا مەدال العان كۇنى مەنى قۇتتىقتادى. ءبىر بايقاعانىم، قانشاما دامىعان مەملەكەت بولسا دا، مۇنداعىلار اعىلشىن ءتىلىن مەڭگەرۋگە جەتكىلىكتى كوڭىل بولمەيدى ەكەن. مەيرامحانا، قوناقۇيلەر مەن شاشتاراز سياقتى مەكەمەدەگىلەر دە اعىل­شىنشا بىلمەيدى، ال تاك­سي­شىلەرمەن ءتىلماش نەمەسە قالتا تەلەفونىڭىزداعى اۋدارماشى ارقىلى ويىڭىزدى بىل­دىرە الاسىز، – دەيدى قاراكوز قارىن­دا­سىمىز. بۇعان قوسا ايتارىمىز، مۇنداعى باعا بىزدەگىدەن جەتى-سەگىز، ءتىپتى ون ەسە قىمبات. شىر­كىن، قازاقستانعا جەتەر مەملەكەت جوق ەكەن دەپ ەلدى ساعىنعانىمىز دا راس.

حوش بول، پحەنچحان! كورىس­كەن­شە، بەيجىڭ!

وڭداسىن ەلۋباي،

جۋرناليست، ارنايى
«ەگەمەن قازاقستان» ءۇشىن

پحەنچحاننان (وڭتۇستىك كورەيا)

سوڭعى جاڭالىقتار

«ەل ءۇمىتى» سەنىم ۇيالاتتى

ايماقتار • بۇگىن، 06:25

«ەل ءۇمىتى» سەنىم ۇيالاتتى

ايماقتار • بۇگىن، 06:25

دامۋى داۋسىز ەلدىڭ حالقى قامسىز

پارلامەنت • بۇگىن، 06:16

ءوندىرىسى وسكەلەڭ ءوڭىر

ۇكىمەت • بۇگىن، 06:14

كۇمانى كوپ «كوكجايلاۋ»

ەكونوميكا • بۇگىن، 06:00

ەگەمەندىكتەر ەلگە شىقتى

قازاقستان • كەشە

فۋتزال: «قايرات» ەسە قايتاردى

سپورت • 16 قاراشا، 2019

فۋتزال: «قايرات» ۇتىلدى

سپورت • 16 قاراشا، 2019

ەلوردا ورتالىعىندا اۆتوكولىك ورتەندى

قازاقستان • 15 قاراشا، 2019

ءباسپاسوز ءرولى – باستى ماسەلە

ادەبيەت • 15 قاراشا، 2019

ۇقساس جاڭالىقتار