سەگىز جىلدا – قوس قولا
وليمپيا ويىندارىن وتكىزۋ جونىندەگى كوميتەتتىڭ توراعاسى لي حي بوم مىرزانىڭ ايتۋىنشا, ءدۇبىرلى دوداعا وسى جولى 2920 اتلەت قاتىسىپ, ونىڭ سالتاناتتى اشىلۋىنا 26 مەملەكەتتىڭ باسشىلارى قاتىسقان. لي حي بوم مىرزا وليمپيا ويىندارىنا قاتىسۋشى بارلىق مەملەكەتتەردىڭ دەلەگاتسياسىنا العىسىن ايتىپ, ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى. وليمپيادانىڭ ماقساتى بەيبىتشىلىكتى تۋ ەتىپ ۇستاپ, جەر بەتىندە تىنىشتىق پەن ىنتىماقتى باياندى ەتۋ دەگەن, ول سولتۇستىك كورەيامەن اراداعى سالقىن قارىم-قاتىناستىڭ سەڭى بۇزىلىپ, ءتىلى مەن ءدىنى ءبىر ەكى ەلدىڭ دوستىعى جاراسا بەرەدى دەگەندى ايتتى. سوڭعى كەزدەرى بالليستيكالىق راكەتالاردى ءجيى ۇشىرىپ, تالاي ەلدىڭ مازاسىن الا باستاعان سولتۇستىك كورەيا الداعى ۋاقىتتا الەم حالىقتارىنىڭ كوزدەگەن ماقساتى – يادرولىق اپاتتىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا جۇمىس جاسايدى دەگەن ويدامىز.
سونىمەن وليمپيادانىڭ الاۋى ءسوندى. قازاقستان وليمپيا ويىندارىنا قاتىسقان 102 مەملەكەتتىڭ ىشىندە كوماندالىق ەسەپتە 28-ورىنعا جايعاستى. امال بار ما, ءۇمىت كۇتكەن دميتري رەيحەرد, شاڭعىشى الەكسەي پولتورانين, شورت-ترەكشىلەر سىن ساتتە جىگەرسىزدىك تانىتتى. ديمانىڭ الەم كۋبوگى كەزەڭدەرىندە تەك ەكىنشى, ءۇشىنشى ورىنداردى تالاسسىز جەڭىپ العانىن ەسەپكە الىپ, وسى جولى قالايدا ءبىر مەدالدى الادى دەپ ويلاعانبىز. الايدا باعى جانبادى, جىلدامدىقتى ارتتىرىپ, اۋەدە سالتو جاساعان كەزدە شاڭعىسى كيىمىنە ءىلىنىپ قالىپ, ورەسكەل قاتەلىك جىبەردى. ءتىپتى اۋىر جاراقات الاتىنى ءسوزسىز ەدى, قۇداي ساقتاپ قالدى. پاۆەل كولماكوۆ جەتىنشى ورىندى قاناعات تۇتتى. ەستافەتادا باعىن سىناعان شورت-ترەكشىلەرىمىزدىڭ جوعارى ناتيجەسى – التىنشى ورىن. ال شاڭعىشى قىز-جىگىتتەر, بياتلونشىلار قويۋ شاڭنىڭ ىشىنەن شىعا المادى. تاۋ شاڭعىشىسى يگور زاكۋرداەۆ تا ءۇمىتتى اقتاي المادى. فريستايلدىڭ اكروباتيكا تۇرىنەن قىزدار ءبىر مەدالعا يە بولىپ قالار دەپ كۇتكەنبىز. جانبوتا الدابەرگەنوۆا جەتىنشى ورىننان كورىندى. كونكيشى قىز-جىگىتتەر دە جىگەرسىزدىك تانىتتى, بەينەبىر پحەنچحانعا قىدىرىپ بارعانداي اسەردە قالدىردى.
ءتورت جىلدا ءبىر اينالىپ كەلەتىن ءدۇبىرلى دوداداعى تابىسىمىز ولقى سوعىپ تۇر. سوچيدە دەنيس تەن, پحەنچحاندا يۋليا گالىشەۆا ابىرويدى ساقتاپ قالدى. سەگىز جىلدا – قوس قولا؟!
پولتورانين نەگە جىلادى؟
...ال باستى ءۇمىت – الەكسەي پولتورانيندە بولاتىن. مەن الەكسەيدىڭ ءۇش وليمپيا ويىندارىنداعى ونەرىن كوزبەن كوردىم. 2006 جىلى – تۋريندە, 2014 جىلى – سوچيدە, ەندى, مىنە, پحەنچحانداعى ونەرى.
«مەن بۇل جارىسقا تەك «التىن» مەدال ءۇشىن شىققان بولاتىنمىن. كۇمىس, قولا مەدال تۋرالى ءتىپتى دە ويلاعان ەمەس ەدىم.نە بولعانىن ءوزىم دە تۇسىنە الماي قالدىم. نەگىزى وليمپيا ويىندارى مەنىڭ جارىسىم ەمەس ەكەن», دەدى ول جۋرناليستەرگە بەرگەن جاۋابىندا كوزىنىڭ جاسىن كولدەتىپ تۇرىپ. وكىنىشتى, ايانىشتى. الايدا, القانىڭ ەكىنشى جاعى بار دەگەندەي, ءىلىپ الار شاڭعىشىمىز الەكسەيدىڭ بۇرىنعى جەتىستىكتەرىن جوققا شىعارا المايمىز. مۇنداي ساتسىزدىكتەر ءجيى بولادى. التىننان بىردەن-ءبىر ۇمىتكەر دەگەن ساڭلاقتاردىڭ مەدال تۇرماق, العاشقى وندىققا ىلىنە الماعانىن دا كوردىك.
...الەكسەي 11 جاسىنان باستاپ شاڭعىنى اياعىنا ءىلىپ, جاتتىعا باستادى. باپكەرى ا.ناكونەچنىي ۇزىن بويلى, ارىق, العان بەتىنەن قايتپايتىن, قايسار بالادان كەلەشەكتە تاماشا شاڭعىشى شىعاتىنىن بىردەن بايقادى. سەبەبى ول شارشامايتىن, جالىقپايتىن, سەنبى, جەكسەنبى كۇندەرى دە نۋ ورمان ىشىندە جاتتىعاتىن. سول كەزدىڭ وزىندە جارىستارعا قاتىسىپ, ءتاۋىر ناتيجە كورسەتە باستادى. 2004 جىلى نورۆەگيادا وتكەن جاسوسپىرىمدەر اراسىنداعى الەم چەمپيوناتىنىڭ ەستافەتالىق جارىسىندا التىننان القا تاقتى. 2006 جىلى تۋريندەگى اق وليمپيا ويىندارىندا ول ءساتسىز ونەر كورسەتتى. كانادانىڭ ۆانكۋۆەر قالاسىنداعى قىسقى وليمپيادادا سپرينتتىك قاشىقتىقتا اتاقتى نورتۋكپەن قاتار كەلە جاتىپ, بۇرىلىستا قۇلاپ قالماعاندا ءبىر مەدال قالتادا ەدى, امال بار ما بەسىنشى ورىندى قاناعات تۇتتى. ال سوچيدە توعىزىنشى ورىندى يەلەندى.
الەكسەي ءۇشىن 2017 جىلدىڭ قىس ايلارى ءساتتى بولدى. ول ناعىز بابىندا بولاتىن. الەم كۋبوگىنىڭ كەزەڭدەرىندە التى رەت ءبىرىنشى, بىرنەشە رەت ەكىنشى, ءۇشىنشى ورىنداردى يەلەنىپ, پحەنچحاندا مەنەن جاسقانىڭدار دەپ ايبات شەككەن. بۇعان دەيىن الماتى مەن استاناداعى ازيا ويىندارىندا, باسقا دا بايراقتى باسەكەلەردە قارسىلاستارىن شاق كەلتىرمەي, تالاسسىز چەمپيون اتانعان الەكسەيدىڭ وليمپياداعا كەلگەندە باعى جانباي-اق قويدى. نەگە؟ مەنىڭشە, ول ءوزىنىڭ بارلىق كۇش-قۋاتىن الەم كۋبوگى كەزەڭدەرىنە جۇمساپ الاتىن سياقتى. ال ول وڭاي ەمەس. قانشاما كۇش-جىگەر, الىس ساپارلارعا شىعار كەزدەگى كۇيزەلىس, جۇيكەسىنە سالماق سالۋ اقىرى الارىن الدى. بۇدان بۇرىندارى دا سولاي بولعان. ەگەر سوڭعى ءبىر-ەكى ايدا الەم كۋبوگى كەزەڭدەرىنە قاتىسپاي, ارنايى باعدارلاما بويىنشا ازىرلەنگەندە قالاي بولار ەدى, دەگەن وي مازالايدى كوپشىلىكتى.
الەكسەي پولتورانين قازىر 32 جاستا. ءبىر قاراعاندا, ءالى دە ءبىر وليمپياداعا قاتىسۋعا مۇمكىندىگى بار سەكىلدى. بىراق ءوزى وليمپيادا ماعان قول ەمەس ەكەن دەپ مويىندادى ەمەس پە. الايدا مىڭداعان جانكۇيەر ءالى دە قازاقستاندىق جالعىز ەكسترا كلاستى شاڭعىشىدان ءۇمىت كۇتەدى. ال ونىڭ ءىزباسارلارى بار ما؟ وكىنىشكە قاراي, ولاردىڭ ازىرشە بولماي تۇرعانىنا كوز جەتكىزدىك وسى جولعى وليمپيادادا. دەمەك, ەلىمىزدىڭ سپورت سالاسىنا جاۋاپتى باسشىلارى, ۇلتتىق وليمپيادا كوميتەتىنىڭ لاۋازىمدى تۇلعالارى تەك شاڭعى ەمەس, قىسقى سپورتتىڭ باسقا تۇرلەرىن قالاي دامىتۋ تۋرالى ويلانىپ, وسى باعىتتا جۇمىس جاساۋلارى ءتيىس. تەك شىعىس ءوڭىرى ەمەس, ەلىمىزدىڭ سولتۇستىك, باتىس وڭىرلەرىندە دە قىسقى سپورتتىڭ باعىن اشاتىن ۋاقىت جەتتى. سىلتاۋ ايتاتىنداردىڭ قۇلاعىنا التىن سىرعا, اپپاق قارى جوققا ءتان, جىلدىڭ ءتورت مەزگىلى جىلى ايماق – شىمكەنتتىڭ ۇل-قىزدارىنىڭ فريستايلدىڭ اكروباتيكا ءتۇرىن مەڭگەرىپ, جاقسى ناتيجە كورسەتىپ جۇرگەندەرى باسقالارعا ۇلگى بولعاي. قالاي بولعاندا دا يۋليا گالىشەۆانىڭ قولاسى كوڭىل كونشىتپەيتىنى انىق.
جازيرانىڭ جەتىستىگى بولەك
وليمپيا ويىندارى كەزىندە ۆولونتەرلەردى ءجيى كەزدەستىرىپ جۇردىك. بىراق ولاردىڭ دەنى اعىلشىنشاعا كەلگەندە ناشار ەكەن. ال ورىس تىلدىلەردى مۇلدەم جولىقتىرا المادىق. وليمپيادانىڭ باس مەديا ورتالىعىندا جازيرا وتەسباي دەگەن قازاق قىزىن كەزدەستىرىپ قالدىق. ول 2006 جىلى كورەيادا وتەتىن وليمپياداعا ەرىكتى بولۋعا ءوتىنىش بىلدىرەدى. بىراق تاڭداۋ قيىن, وتە المايتىن شىعارمىن دەپ جۇرە بەرەدى. اراسىندا بىرنەشە رەت ساۋالدارعا ينتەرنەت ارقىلى جاۋاپ بەرەدى. اعىلشىن, ورىس, قازاق ءتىلىن بىلەتىنى ۇپاي اپەرىپ, اقىرى پحەنچحانعا كەلەدى.
– جۇمىس اۋىر, ءبىز قىزمەتىمىز ءۇشىن اقى المايمىز. مۇندا كەلگەلى شەتەلدىك قۇربىلارىممەن تانىستىم, ولار قازاقستاندى بىلەدى ەكەن. گالىشەۆا مەدال العان كۇنى مەنى قۇتتىقتادى. ءبىر بايقاعانىم, قانشاما دامىعان مەملەكەت بولسا دا, مۇنداعىلار اعىلشىن ءتىلىن مەڭگەرۋگە جەتكىلىكتى كوڭىل بولمەيدى ەكەن. مەيرامحانا, قوناقۇيلەر مەن شاشتاراز سياقتى مەكەمەدەگىلەر دە اعىلشىنشا بىلمەيدى, ال تاكسيشىلەرمەن ءتىلماش نەمەسە قالتا تەلەفونىڭىزداعى اۋدارماشى ارقىلى ويىڭىزدى بىلدىرە الاسىز, – دەيدى قاراكوز قارىنداسىمىز. بۇعان قوسا ايتارىمىز, مۇنداعى باعا بىزدەگىدەن جەتى-سەگىز, ءتىپتى ون ەسە قىمبات. شىركىن, قازاقستانعا جەتەر مەملەكەت جوق ەكەن دەپ ەلدى ساعىنعانىمىز دا راس.
حوش بول, پحەنچحان! كورىسكەنشە, بەيجىڭ!
وڭداسىن ەلۋباي,
جۋرناليست, ارنايى
«ەگەمەن قازاقستان» ءۇشىن
پحەنچحاننان (وڭتۇستىك كورەيا)
