فوتو: ۆالەري بۋگاەۆ
اكىمنىڭ تۇرعىندارمەن كەزدەسۋى كەزىندە جەرگىلىكتى «ەكوم» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ جەتەكشىسى سۆەتلانا موگيليۋك تۇرعىنداردىڭ دەنساۋلىعى مەن ەكولوگيالىق جاعدايدىڭ اراسىنداعى بايلانىستى زەرتتەۋدى نازارعا الۋدى سۇرادى. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇرناعى جىلدارمەن سالىستىرساق, قازىر وڭىردەگى كاسىپورىنداردان شىعارىلاتىن قالدىق كولەمى 20 پايىزعا ازايعان. سوعان قاراماستان, پاۆلودار ءوڭىرى جۇرەك-قان تامىرلارى, ونكولوگيا اۋرۋلارى بويىنشا رەسپۋبليكادا 1-ءشى ورىندا. دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى بۇل اۋرۋلاردى قورشاعان ورتامەن بايلانىستىرادى. جيىندا ەكولوگتاردىڭ ءوتىنىشى بويىنشا بولات باقاۋوۆ ورىنباسارى مەيرام بەگەنتاەۆقا 10 كۇننىڭ ىشىندە ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدارمەن جيىن وتكىزۋدى تاپسىراتىندىعىن ايتتى.
وبلىستىق جەر قويناۋىن پايدالانۋ, قورشاعان ورتا جانە سۋ رەسۋرستارى باسقارماسىنىڭ مالىمەتىنشە, ايماقتا 11 كاسىپورىن اۋماعىنداعى اتموسفەرا قۇرامى تەكسەرىلەدى. كاسىپورىنداردىڭ سەگىزى وبلىس ورتالىعىندا, بىرەۋى ەكىباستۇزدا, ەكەۋى اقسۋدا ورنالاسقان. ولاردىڭ قورشاعان ورتاعا زالالى كۇندىزگى جانە تۇنگى ۋاقىتتاردا تەكسەرىلىپ, 11 ەلەمەنت بويىنشا 7520 سىناما الىنادى. ءتۇستى جانە قارا مەتاللۋرگيا, ەلەكتر, جىلۋ ەنەرگياسىن ءوندىرۋ, مۇناي وڭدەۋ ءوندىرىسى جانە باسقالارى ەكولوگيالىق جاعدايعا كەرى اسەرىن تيگىزۋدە. ەلىمىزدە قورشاعان ورتاعا تاستالاتىن زياندى زاتتاردىڭ تورتتەن ءبىر بولىگى وبلىستىڭ ءۇش قالاسىنا – پاۆلودار, اقسۋ جانە ەكىباستۇز قالالارىنىڭ ۇلەسىندە ەكەنىن ايتا كەتەيىك. سوندىقتان اتموسفەرانىڭ لاستانۋى ماڭىزدى ماسەلە.
باسقارما تاراپىنان ونەركاسىپتىك اۋماقتاعى اۋانىڭ ساپاسىن باعالاۋ جۇمىستارى سوڭعى ءۇش جىل بويى جۇرگىزىلەدى. تۇرعىنداردىڭ شاعىمى كەشكى جانە تۇنگى ۋاقىتتا جيىلەيدى. سىنامالاردى الۋ باعدارلاماسىنا جىل سايىن وزگەرىستەر ەنگىزىلىپ كەلەدى. سوندىقتان ب.باقاۋوۆ وبلىس جۇرتشىلىعى اۋانىڭ تازالىعىنا الاڭداۋلى ەكەندىگىن ايتىپ, بارلىق ءىرى كاسىپورىندارمەن ەكولوگيالىق جاعدايدى جاقسارتۋ جانە اۋاعا تارايتىن قالدىقتاردىڭ مولشەرىن ازايتۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىلەتىنىن اتاپ ءوتتى.
وسى جىلدان باستاپ كاسىپورىنداردى جاڭعىرتۋدان وتكىزۋ كەزىندە ەكولوگيالىق جۇكتەمەنى ازايتۋ ماسەلەسى باستى ورىندا بولادى, دەدى بولات باقاۋوۆ. وبلىستىڭ 7 ءىرى كاسىپورىنىمەن قورشاعان ورتانى قورعاۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويىلسا, الداعى ۋاقىتتا تاعى دا 8 مەموراندۋمعا قول قويىلادى. بارلىق ەكولوگيالىق پروبلەمالاردى ءبىر جىلدا شەشۋ مۇمكىن ەمەس. بىراق الداعى جىلعا ناقتى ءىس-قيمىلدار جوسپارى جاسالادى. ەكولوگيا, قورشاعان ورتانى قورعاۋ ءۇشىن بۇل باعىتتاعى ءبىرىنشى قادام جاسالدى. وبلىس ورتالىعىنىڭ ءتورت بولىگىندە ورناتىلعان LED-ديسپلەيلەردەن قالا تۇرعىندارى اۋانىڭ اعىمداعى جاعدايى تۋرالى اقپاراتتى كورە الادى.
وبلىس اكىمى ەسەپتى كەزدەسۋ بارىسىندا بيىلعى جىلدى «ەكولوگيا جىلى» دەپ جاريالادى. ەندىگى ماسەلە وسى اتاۋلى جىلدى اتىنا ساي اتقارىپ, قوردالاعان ماسەلەلەردى ناقتى ىسكە اسىرۋعا تىرەلەدى. كەز كەلگەن ءوندىرىستىڭ ەكولوگياعا تيەر زاردابىن ءبارىمىز دە جاقسى بىلەمىز. وڭىردەگى بىرنەشە كاسىپورىنعا قورشاعان ورتاعا كەلتىرگەن زالالدارى ءۇشىن ايىپپۇل دا سالىندى.
تاعى ءبىر ايتا كەتەرلىك ماسەلە, ەرتىس وزەنىنىڭ جاي-كۇيىنە قاتىستى. وبلىس ورتالىعى, كوپتەگەن اۋدان ورتالىقتارى مەن اۋىلدار وسى وزەن بويىندا ورنالاسقان. ەرتىستىڭ لاستانۋى, جايىلىمداعى شابىندىقتارعا كوكتەمدە جايىلعان سۋدىڭ قارا كۇزگە دەيىن تارتىلماۋى, جاعالاۋداعى ديقانداردىڭ سۋ تاپشىلىعىنا ۇشىراۋى سەكىلدى تۇيتكىلدەردىڭ ءتۇيىنى تارقاعان ەمەس. بۇل وزەندەگى قالىپتى جاعدايدىڭ بۇزىلۋى بولاشاقتا تابيعي اپاتقا اكەلىپ سوقتىرۋى ابدەن مۇمكىن.
ارينە وبلىس ورتالىعىنداعى تۇرمىستىق قاتتى قالدىقتار پوليگونى, تاۋ-تاۋ بولىپ ءۇيىلىپ جاتقان قوقىستىڭ ەكولوگياعا تيگىزەتىن زاردابى دا از ەمەس. وسىعان بايلانىستى ب.باقاۋوۆ بۇل ءۇشىن الدىمەن حالىقتى قورشاعان ورتانى قورعاۋعا بىرىگىپ اتسالىسۋعا شاقىرادى.
جەرگىلىكتى ءماسليحات دەپۋتاتتارىنىڭ, قوعامدىق ۇيىمداردىڭ, ەكولوگ مامانداردىڭ بىرلەسكەن جۇمىسى ەندى قىزا تۇسپەك. ەڭ باستىسى, «ەكولوگيا جىلى» جالاڭ داقپىرت, پايداسىز جيىندارمەن ەمەس, ناقتى پايداسى بار, جوسپارلانعان جوبالارمەن جۇزەگە اسسا يگى.
فاريدا بىقاي,
«ەگەمەن قازاقستان»
پاۆلودار وبلىسى
