شاماسى وتكەن ءداۋىر بەل ورتاسىنىڭ سوڭعى جىلعى جازى بولار, نۇرا بويىنداعى الاقانداي اۋىلىمىز اياق استىنان دۋىلداسىپ قالدى. ايلار ارالاتىپ, اۋدان جاقتان كينو اكەلىپ, كورسەتىلىپ تۇرۋشى ەدى. ول ءاردايىم اڭساۋلى كۇن بولعانمەن, بۇل جولعى جۇرت قىزىعۋشىلىعى بولەك. وندا اۋىلداس قىز وينايتىندىعىنان قۇلاقتانعان كوپشىلىك ۇيلەرىنەن ورىندىقتارىن, توسەنىشتەرىن قولتىقتاي كەلىپ, اشىق الاڭقاي الدىنا تالاسىپ-تارماسىپ جايعاسىپ جاتتى.
ىمىرت ءۇيىرىلىپ, كۇن ۇياسىنا باتىپ, كەشكى شارۋا جايلانعان سوڭ جىپىرلاعان جۇلدىزدار استىندا كۇتكەن كينو دا باستالدى. استىق قامباسىنىڭ قوتىر-قوتىر قابىرعاسىنا ىلىنگەن اق جايماعا «جان» ءبىتىپ, كينولەنتاسىنان قىزىلدار مەن اقتار سوعىسىنان ورالعان جىگىتتىڭ سۇيكىمدى بويجەتكەنمەن جۇزدەسۋى كورىنىس بەرگەندە, «قاراڭدار, قاراڭدار, باعاشتىڭ ءدال ءوزى. پاي, پاي, ءان سالار ما ەكەن! انشىلىگى دە اسەم عوي شىركىن. ناشاربەك اتا, ءاسيا اجە, ءسۇيىنشى, ءسۇيىنشى!» دەگەن داۋىستار تۇنگى اۋىلدى ءدۇر كوتەردى.
مىنە, سوناۋ ۋاقىتتان ۇمىتىلماي كەلە جاتقان وسىناۋ جايدى ەسكە تۇسىرۋگە جانە سەپ بولىپ وتىرعان – سول ءفيلمنىڭ, ياعني ء«بىز جەتىسۋدانبىز» ءفيلمىنىڭ ءتۇسىرىلۋ ساتىنەن ساقتالعان مىنا سۋرەتتەر. ولاردان كارتينادا باستى كەيىپكەر نارتايدى ويناعان كەنەباي قوجابەكوۆتىڭ كوشە بۇزىقتارى كەسىرىنەن مەرتىكپەگەن, اتقا سەكىرىپ ءمىنىپ شايقاساتىن جالىندى جاس, عاشىعى رايحان رولىندەگى باعاش ناشاربەكوۆانىڭ اجارى اتقان تاڭداي پەريزات شاعى, اقتار وفيتسەرىن بەينەلەۋشى قۇرمانبەك جانداربەكوۆتىڭ كەمەل كەزى ەلەستەسە, جەكە فوتودان بالعىن باعاشتىڭ مولدىرەگەن تانا جانارىمەن استاسقان كورىكتى كەلبەتى كوز الدىڭا كەلەدى. 1958 جىلى ەكرانعا شىققان بۇل فيلم جاس رەجيسسەر سۇلتان قوجىقوۆتىڭ تۇڭعىش تۋىندىسى بولاتىن.
كەيىن «قىز جىبەكتى» ماڭگىلىك ەتكەن ۇلتتىق كينو ونەرى كورنەكتى سۋرەتكەرىنىڭ العاشقى فيلمىنە تۇسۋشىلەردىڭ ءبىرى باعاش ناشاربەكوۆانىڭ قاراعاندىدا تۇراتىنىن بىلدىك. وندا ءىزى قالعان, ءۇمىت كۇتىلگەن, الايدا ودان سوڭ كورەرمەندەر كوزىنە كورىنبەي كەتكەن اياۋلى ارۋدىڭ ءومىر جولى قالاي قالىپتاستى ەكەن دەپ ويلايتىنبىز. بار عۇمىرىن سۇيىكتى ءىسى ۇستازدىققا ارناپ, ونەگەلى ۇرپاق تاربيەلەپ, اينالاسىنا مەيىرىم شۋاعى ەسكەن اسىل اجە كورىنەدى بۇگىن.
– الدىندا «بوتاكوز» فيلمىندە بوتاكوزدى ويناۋ ءۇشىن سىناقتىق بايقاۋعا شاقىرىلعان ەدىم. قاراعاندى پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىندا وقۋىمدا كوركەمونەرپازدار ۇيىرمەسىندە, 1957 جىلى ماسكەۋدە وتكەن ستۋدەنتتەر مەن جاستاردىڭ بۇكىلدۇنيەجۇزىلىك فەستيۆالىندە ءان شىرقاپ, بي بيلەپ كوزگە ءتۇسۋىم كينوشىلار نازارىنا ىلىكسە كەرەك, «ورتالىق قازاقستان» گازەتىندەگى جۋرناليست ناعاشى اعام قويشى شاياحمەتوۆ: «سەنى «قازاقفيلم» كينوستۋدياسىنان ىزدەستىرىپ جاتىر. بىرنەشە سۋرەتىڭدى الىپ كەتتى. الماتىعا تەز جەت!», دەگەن حابار جەتكىزدى بىردە. دەرەۋ اۋىلعا بارىپ, اكە-شەشەمنىڭ رۇقساتىن سۇراپ, ەندى قايتار بەتتە بوران سوعىپ كەتىپ, سىناققا قاتىسۋعا كەشىگىپ قالدىم. الايدا جولىم ءساتسىز بولمادى. «بوتاكوزدىڭ» ءىزىن الا ء«بىز جەتىسۋدانبىز» تۇسىرىلۋدە ەكەن. ونى قويۋشى رەجيسسەر سۇلتان قوجىقوۆ رايحان رولىنە بىردەن بەكىتتى», دەپ سىر اشىپ, ىستىق شاقتى ساعىنىشپەن ەسكە العان باعاش اپانىڭ كوڭىلى بوساپ, كوزىنە جاس كەلدى.
ول كەزدە كينوعا وسكەلەڭ ونەر رەتىندە ۇلكەن ءمان بەرىلەتىنى بەلگىلى. ءار تۋىندىنىڭ جەتىستىگى مەن كەمشىلىگى نازاردان تىس قالمايتىن. سالانىڭ جاناشىرى ءارى بىلگىرى ءابىش كەكىلباەۆتان باستاپ بىرقاتار ونەرتانۋشىلار فيلمگە ءتاۋىر باعا بەرىپتى. نەگىزگى ءرولدى كەيىپتەگەن ب.ناشاربەكوۆا قادامى ۇلكەن ءۇمىت تۋدىرۋى تۋرالى پىكىرلەر ءبىلدىرىلىپتى.
العاشقى فيلمنەن-اق تالابى مەن تالانتى بىردەي تانىلعان بولاشاق كورنەكتى رەجيسسەردىڭ «باعاشجان, رايحان ءرولىن ال دا جۇلدىزىڭدى جارقىراتار سىنعا سانا. «قىز جىبەك» جىرى جەلىسى بويىنشا كوركەم فيلم قويۋ ويىمدا بار. ءساتىن سالسا جىبەكتى ويناۋعا شاقىرامىن», دەيتىنى بارىنەن ارتىق باعا رەتىندە ەستە.
اتتەڭ, ادامنىڭ ارمان-ماقساتى ورىندالا بەرگەن بە؟ ۇلكەن ونەرگە ورلەۋگە ءۇمىتتى ءومىر جولىنىڭ وزگەرۋى ۇزەدى. ەل ءىشىن قيماي اتا-انا, سۇيگەنى كوڭىلىنە قارايلاۋ, تۇرمىس قۇرىپ, نارەستە ءسۇيىپ, نۇرا, اقسۋ-ايۋلى, قاراعاندى مەكتەپتەرىندە ۇزاق جىل ۇستازدىق ەتۋ ەڭبەك باقىتىنا ۇلاسادى. ايتسە دە ۋاقىت شىركىن جەلدەي ەسىپ, جەلپىپ وتكەنمەن قوجىقوۆتىڭ ءوزى جىبەككە كوزدەۋى قالاي ۇمىتىلسىن؟ ايىقپاعان ءتاتتى مۇڭ جۇرەك ەلجىرەتەدى ەكەن ءالى...
قاراعاندىلىق ايەلدەر اراسىنان كينوعا تۇڭعىش تۇسكەنىن بىرەۋلەر بىلسە, بىرەۋلەر بىلمەيتىن جان تۋراسىندا بەيمالىم ءبىر سىر وسىنداي. وتاندىق كينو ونەرىندە وزىندىك ورنى بار فيلمگە بيىل 60 جىل تولۋىنا وراي كورەرمەندەرگە تانىستىرىلىپ, تابىستىرىلىپ جاتسا ءجون-اق.
ايقىن نەسىپباي
قاراعاندى
