...ءسۇيسىنىس تانىتادى
تۋعان جەرگە ەشتەڭە جەتپەيدى
مەن كىندىك قانىم تامعان قازاق جەرىن ءوز وتانىم سانايمىن. تۋعان-تۋىسقاندارىم, دوستارىم شەتەلدەردە تۇرسا دا, ولاردىڭ ومىرىنە, تۇرمىس-تىرشىلىگىنە قىزىققان ەمەسپىن. الىس جولعا شىعا قالسام, ورالعانشا اسىعامىن. ويتكەنى تۋعان ەلدىڭ توپىراعىن باسىپ, اۋاسىمەن تىنىستاعانعا ەشتەڭە جەتپەيدى. بىرلىگى مەن ىنتىماعى جاراسقان قازاقستاندى ءبارىمىز دە ماقتان ەتەمىز. جەكە كاسىپپەن اينالىسۋعا بەل بۋعان ادامعا مەملەكەت تاراپىنان زور قولداۋ كورسەتىلىپ كەلەدى. كاسىپكەرلىكپەن اينالىسقانىما 20 جىلدان اسىپ بارادى. وبلىستىق ىسكەر ايەلدەر كەڭەسىنىڭ مۇشەسى رەتىندە قوعامدىق جۇمىستارعا ءجيى ارالاسامىن. قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ باستاماسىمەن استانادا وتكەن «قايىرىمدىلىق كەرۋەنى» قايىرىمدىلىق ۇيىمدارىنىڭ رەسپۋبليكالىق ءبىرىنشى سەزىنە قاتىستىم. سول فورۋمدا پەتروپاۆل قالاسىندا مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالارعا ارنالعان وڭالتۋ ورتالىعىن اشۋ جونىندە ماسەلە كوتەرىپ, ايماق باسشىسى تاراپىنان قولداۋ تاپتى.
الدىما قوعامدىق جۇمىستارمەن تۇبەگەيلى اينالىسۋ مىندەتىن قويىپ وتىرمىن. ماقساتىم – قاتارىما ءوزىم سياقتى شاعىن بيزنەس وكىلدەرىن تارتا وتىرىپ, ەمدەۋ مەكەمەلەرىن زاماناۋي مەديتسينالىق قوندىرعىلارمەن جابدىقتاۋ. مەنى مۇنداي ويلارعا تۋعان جەرگە دەگەن ەرەكشە قۇدىرەت سەزىمى جەتەلەيدى.
انتونينا سەۆوستيانوۆا,
جەكە كاسىپكەر
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى,
مامليۋت اۋدانى
...اسەرىمەن بولىسەدى
حەمينگۋەي ءھام اناسى
ءوز اناسىمەن ءومىر بويى «جاۋلاسىپ» وتكەن ايگىلى جازۋشى حەمينگۋەي ەڭ الدىمەن ءوزىنىڭ تالانتتى, قابىلەتتى ەكەنىن, قولىنان كوپ نارسە كەلەتىنىن – وكتەم, تىم تاكاپپار, ەشكىمنىڭ پىكىرىمەن ساناس-پايتىن, اكەسىن بيلەپ-توستەپ العان اناسىنا دالەلدەگىسى كەلدى.
مۋزىكاعا قىزىعۋشىلىعى مەن بەيىمى جوقتىعى ءۇشىن قانشاما اۋىر ءسوز ەستىگەن, ۇنەمى ءوزىن باسىپ وتىرعان, «سەنەن ەشتەڭە شىقپايدى» دەپ اجۋالاعان اناسىنا ول رەنىشتى ەدى. اكەسىنىڭ ءوزىن اتۋىنا دا اناسى گرەيستى كىنالايتىن. «اكەمدى ءوز-ءوزىن ولتىرۋگە يتەرمەلەگەن سول...». ءوزىمشىل, اناسى سەكىلدى تىم تاكاپپار حەم العاشقى ماقالالارى مەن اڭگىمەلەرى جاريالانىپ جاتقاندا دا «گرەيس وقىدى-اۋ, گرەيس اقىرى مەنى مويىندادى-اۋ» دەپ ماسايرادى.
بۇل ءۇشىن حەمينگۋەيگە رەنجۋگە بولمايدى. سەبەبى تابيعاتىنان تىم زەرەك, تالانتتى بالاسىن تەك ءوز ايتقانىمەن جۇرگىزىپ, ء«بىر شەڭبەرگە» سالعىسى كەلگەن وكتەم, اشۋلانشاق, ۇرىسقاق گرەيس بالاسىنىڭ جۇيكەسىن قانشالىقتى اۋىرتقانىن, اۋىر سوزدەرىمەن جۇرەگىن قالاي جارالاعانىن پايىمداپ تا جاتپادى. حەمينگۋەي كەيبىر قىزداردىڭ بويىنان اناسىنىڭ مىنەزىمەن ۇقساستىق كورسە, ولاردان اۋلاق ءجۇردى. ول ءوزى ۇناتقان ايەلدىڭ بويىنان اناسىنا ۇقساستىق تاپپاعاندا قاتتى قۋاندى. ول ءتورت رەت ۇيلەندى. كىم بىلەدى, مۇندا دا بالا كەزىندە حەمنىڭ پسيحولوگياسىنا كەرى اسەر ەتكەن اناسىنىڭ كىناسى بار بولار...
ول الەمگە ايگىلى جازۋشى اتانعاندا دا بالا كەزىندە ءوزى ەشقاشان جىلۋىن سەزىنبەگەن انا قۇشاعىن ساعىنۋمەن بولدى. اناسىنا ەركەلەي الماعان, اناسى ەركەلەتپەگەن ءاربىر بالا ەسەيگەندە ءوز بالالىعىن ىزدەۋمەن بولادى...
اياگۇل مانتاەۆا
ماسكەۋ
...ۇسىنىس ايتادى
بالالار سپورتىنا ينۆەستيتسيا كەرەك
مەن ەلدىڭ ازاماتى رەتىندە وزبەك بوكسىنا ءسال-ءپال شولۋ جاساپ, كەلەشەكتە ەلىمىزدىڭ سپورتىن دامىتۋعا دەگەن ءوز ۇسىنىسىمدى بىلدىرگىم كەلدى. كورشى ەلدە بوكستىڭ دامۋى «وزبەكستاندا بوكستى قولداۋ قورىن قۇرۋ» قاۋلىسىمەن بايلانىستى بولدى. ودان كەيىن پرەزيدەنتتىڭ «وزبەكستاندا بالالار سپورتىن دامىتۋ قورىن قۇرۋ تۋرالى» جارلىعىمەن سپورتتىڭ ۇدەمەلى دامۋى ءوز جالعاسىن تاپقان. اسىرەسە الىس اۋىلداردا بالالار سپورتىنىڭ تامىرىنا قان جۇگىرگەن. ۇلكەن اۋىلداردىڭ بارىندە سپورت الاڭدارى جاساقتالىپ, سپورت زالدارى پايدالانۋعا بەرىلگەن. قالانىڭ شاعىن اۋداندارىندا جاساندى سپورت الاڭشالارى كوبەيگەن. ءبىر عانا مىسال, 2005 جىلى اۋىل بالالارىنىڭ 30 پايىزى سپورتپەن اينالىسۋعا مۇمكىندىگى بولسا, اراعا 10 جىل سالىپ 2015 جىلى بۇل كورسەتكىش 57,2 پايىزعا جەتكەن.
مەنىڭ ويىمشا بالالار سپورتىنا, اسىرەسە اۋىلدارعا قوماقتى ينۆەستيتسيا سالۋ كەرەك. جاسىراتىنى جوق, شاعىن ەلدى مەكەندەردى ايتپاعاننىڭ وزىندە حالقى ون مىڭنان اساتىن اۋىلداردا زاماناۋي سپورت الاڭدارى مەن سپورت زالدارى جوق. وليمپيادالىق سپورت تۇرلەرىنە باۋليتىن كاسىپقوي سپورت ماماندارى اۋىلداردا جوقتىڭ قاسى. ال ناعىز شىمىر, سپورتقا بەيىم قارادومالاق بالالاردىڭ اۋىلداردا ەكەندىگىنە مەنىڭ تيتتەي دە كۇمانىم جوق. ماقساتىم: ەل ۇكىمەتىنە, دەپۋتاتتار كورپۋسىنا وي تاستاۋ ەدى.
كاميلجان رىسمەتوۆ
ارال
...ريزاشىلىق بىلدىرەدى
«جەر ءجانناتى – جارمىشىم»
ءبىراز بۇرىن وسىنداي تاقىرىپپەن اۋداندىق جاستار رەسۋرستىق ورتالىعىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن جارمىش اۋىلىنداعى ورتا مەكتەپتە پاتريوتتىق كەزدەسۋ وتكىزىلدى. كەزدەسۋگە جارمىش اۋىلدىق ارداگەرلەر كەڭەسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى, بەلگىلى ۇستاز, ءبىلىم بەرۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى كەڭەس سالىقوۆ پەن جاستار ورتالىعىنىڭ باسشىسى ا.قونارباەۆ جانە جوعارى سىنىپ وقۋشىلارى قاتىستى. اتالمىش جيىننىڭ ماقساتى – اۋىل مەن اۋداننىڭ جەتكەن جەتىستىكتەرىن ايتا وتىرىپ, ەلگە ەڭبەگى سىڭگەن اۋىل اقساقالىمەن ساليقالى سۇحبات جۇرگىزۋ.
جاستار الدىمەن جارمىش جايىندا دايارلانعان جۋرناليست قوجاحمەت دەمەۋبەرگەنوۆتىڭ دەرەكتى ءفيلمىن تاماشالادى. بۇدان سوڭ 60 جىل ۇستازدىق جولدا جالىقپاي ەڭبەك ەتكەن كەڭەس اقساقالدىڭ ساليقالى اڭگىمەسى باستالدى.
«1991 جىلدان كەيىن جاڭا ءومىر باستادىق. ەلباسىمىز قولداۋىمەن اۋىلدىڭ ەكىنشى تىنىسى اشىلدى. جارمىش اۋىلى التىن مەكەن عوي. جەر جانناتى اۋىلىمنان تابان اۋدارماستان ءومىر ءسۇرىپ كەلەمىن. الدىمنان سان ۇرپاق تۇلەپ ۇشتى», دەدى كەڭەس اعا.
تاريحي تاعىلىمى مول شارادا جاستار تاراپىنان سۇراقتار قويلىپ, تۇشىمدى جاۋاپتار بەرىلدى.
اللابەرگەن قونارباەۆ
ماڭعىستاۋ وبلىسى,
ماڭعىستاۋ اۋدانى
...ۇلگى تۇتادى
ارا ءوسىرۋ – تابىس كوزى
ادام ءوز قىزىعۋشىلىعىن كاسىپكە اينالدىرا بىلسە, سوڭى جەمىستى بولارى انىق دەپ بابالارىمىز وسيەت قالدىرىپتى. قىزىلوردا وبلىسى, شيەلى اۋدانىنىڭ اقمايا اۋىلىنىڭ تۇرعىنى تۇرعانباي توقتىباەۆ ومارتاشىلىق كاسىبىمەن ەلگە تانىمال, اينالاسىنا سىيلى ازامات. كاسىبىن 1986 جىلدان باستاپ قولعا العان.
ومارتاشىلىقتى كاسىپ ەتكەن تۇرعانباي توقتىباەۆ وسىلايشا وتىز جىلدىڭ ءجۇزىن اۋداردى. كاسىبىن كەڭەيتۋ جولىنداعى ءوز جوباسىن دا جاسادى.
– بال اراسىن ارنايى شاعىن ۇياشىقتارعا قۇياتىن ستانوك الساق دەگەن ويىمىز بار. ءسويتىپ اۋدانداعى مەكتەپتەردى, بالاباقشالاردى, تاماقتانۋ ورىندارىن وزىمىزدە وندىرىلگەن تازا بالمەن قامتاماسىز ەتكىمىز كەلەدى. الايدا, «ۇيدەگى ىرىقتى, بازارداعى نارىق بۇزادى» دەمەكشى, قارجى تاپشىلىعى قولبايلاۋ بولىپ تۇر, دەيدى اقمايالىق ومارتاشى. الگى ايتقان جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن كەمىندە 7-8 ملن تەڭگە كەرەك كورىنەدى. ءيا, قاشاندا بەينەتسىز زەينەت بولا قويمايدى. قيىنشىلىقتار ارتتا قالار, وعان مويىمايتىن قاجىرلىلىقتى ايتىڭىز.
نۇرماحان ەلتاي
قىزىلوردا وبلىسى
