قازاقستان • 24 قاڭتار, 2018

دارحان مىڭباي: «تاۋەل­سىزدىك ءداۋىرى» – تۇتاس ءبىر كەزەڭ­نىڭ قۇندى ءداۋىرناماسى

535 رەت
كورسەتىلدى
15 مين
وقۋ ءۇشىن

ۇلىسىمىزدىڭ ۇلى كۇنىنە, ياعني ەڭ باستى قۇندىلىعىمىزدى بايىپتايتىن ۇلىق مەرەكەمىز – تاۋەلسىزدىك كۇنىنە ەلىمىز ەرەكشە دايىندالادى. بۇل – ەلدىك ءداستۇردىڭ اينىماس جولى. ويتكەنى ءبىز شيرەك عاسىردا كۇللى ناتيجەگە ەلباسىنىڭ ساليقالى ساياساتىمەن, ەلىمىزدىڭ باياندى ەڭبەگىمەن, ايرانداي ۇيىعان ەتنوستاردىڭ بەرەكە-بىرلىگىمەن جەتتىك.

دارحان مىڭباي: «تاۋەل­سىزدىك ءداۋىرى» – تۇتاس ءبىر كەزەڭ­نىڭ قۇندى ءداۋىرناماسى

وتكەن جىلدىڭ سوڭىندا پرەزيدەنتىمىز بۇكىل حالىققا تا­عى ءبىر ەرەكشە سىي – ءتول تاري­حى­مىزعا زور ۇلەس بولىپ قوسى­لاتىن «تاۋەلسىزدىك ءداۋىرى» اتتى كىتابىن تارتۋ ەتتى. ونىڭ جارىق كورۋى – تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 26 جىلدىعىنا تاماشا سىيلىق قانا ەمەس, وتانىمىز ءۇشىن ايتۋلى وقيعا بولدى. 

كىتاپتىڭ قۇندىلىعى – تا­ۋەلسىزدىك العاننان بەرگى قيىن دا كۇردەلى ساتتەرىمىزدىڭ, جەڭىستى دە جەمىستى كۇندەرىمىزدىڭ, ايقىن ۇدەرىستەگى قالىپتاسۋ, وركەندەۋ ساتىلارىنىڭ, قازاقستاندىق مەملەكەتتىك قۇرىلىس پەن دامۋ, تاتۋلىق پەن بىرلىك مودەلىنىڭ جان-جاقتى تارازىلانعان, ەگجەي-تەگجەيلى ساراپتالعان شەجىرەسى ەكەندىگىندە.

زەردەلەپ وقىعان جان «تا­ۋەل­سىزدىك ءداۋىرى» تاپ قازىر ءزارۋ كىتاپ ەكەنىن ۇعارى انىق. ويت­­كەنى ول ءبىزدىڭ ەڭ ءبىر شيرىق­­قان جانە بەتبۇرىستى ساتتەر­دە ء«بىر اتانىڭ بالاسىنداي, ءبىر قولدىڭ سالاسىنداي» جۇمى­لىپ, قانشاما قيىندىقتى ەڭسەر­گەنىمىزدى ەسكە ءتۇسىرىپ, حالىقتىڭ جادىن جاڭعىرتادى, جۇرەگىنە سەنىم ۇيالاتادى. 

قوزعالىس – دامۋدىڭ نەگىزگى بەلگىسى. اعىنسىز سۋدىڭ – ومىرگە ءنار بەرەتىن قۇناردان ايى­رىلاتىنى, قيمىلسىز قالۋ­دىڭ – تىرشىلىك يەسى ءوسىپ-ءونۋىن­ىڭ توقتاعانىن بىلدىرەتىنى سياقتى, مەملەكەت ومىرىندە دە جەتىستىكتەرگە قاناعاتتانىپ, بوساڭسىپ, توقمەيىلسۋگە بولمايدى. ەلباسىنىڭ حالىق الدىنا جىل سايىن جاڭا مىندەت قويىپ, ءبىر بيىكتەن سوڭ كەلەسى بيىكتى باعىندىرۋعا جەتەلەۋىنىڭ استارى – ماڭگىلىك قوزعالىس فيلوسوفياسىنا بارىپ تىرەلەدى. سوندىقتان دا ەلىمىز ۇلت كوشباسشىسىنىڭ جەتەكشىلىگىمەن مەملەكەتتى, قوعامدى, ەكونوميكانى ەڭ اۋ­قىمدى مودەرنيزاتسيالاۋعا – ءۇشىنشى جاڭعىرتۋعا كىرىستى. بۇل جولدا بەلگىلەنگەن مەجە – قازاق­ستاندى الەمنىڭ ەڭ وزىق دامىعان وتىز ەلى قاتارىنا ەنگىزۋ. 

ەكونوميكاداعى, كونس­تي­تۋ­تسيالىق قۇرىلىستاعى رەفور­مالىق وزگەرىستەر مەن قوعام­دىق ساناعا قوزعاۋ سالىپ, رۋحاني جاڭعىرتۋ قاتار جۇزەگە اسىرۋعا تاۋەكەل دەپ كىرىستىك. بۇل تۋرالى مەملەكەت باسشىسى: «مەملەكەتتىك اعزانى قالىپتاستىراتىن «بازالىق ماتريتسا» «ونىڭ ءار ەلەمەنتىنىڭ ناقتى بەرىلگەن پارامەترلەرگە سايكەس تولىققاندى دامۋىن قامتاماسىز ەتەدى جانە ونىڭ ۇزدىكسىز جۇمىس ىستەۋىنە كەپىلدىك بەرەدى» دەپ اتاپ كورسەتتى. 

اتالعان كىتاپتىڭ جانە ءبىر قۇندىلىعى – مۇندا تەك ءوز ەلىمىز ءۇشىن عانا ومىرشەڭ ماسە­لەلەر قوزعالماي, الەمدىك قاۋىم­داستىقتى قامتيتىن وزەكتى جاي­لاردىڭ تالدانۋىندا دەر ەدىك. قازىرگى جاپا-تارماعاي اسكە­ري كۇش-قۋاتىن كورسەتۋگە ۇم­تىلۋشىلار قايتا پايدا بولىپ, گەوساياسي تەكەتىرەس ۋشىعا تۇسكەن, ەتنوسارالىق جانە كونفەسسياارالىق شيەلەنىستەر, بوسقىندار لەگى ارتقان الەمدە قازاقستاننىڭ «بەيبىت ءومىردىڭ بەسىگى» بولۋعا ۇمتىلىسى قاي جاعىنان دا قۇرمەتكە لايىق. ۇلت كوشباسشىسىنىڭ ءتۇرلى ەتنوس پەن ءدىن وكىلدەرى مەكەندەگەن ەلىمىزدە قوعامدىق كەلىسىمدى ساقتاۋ جو­نىن­دەگى ونەگە باستامالارى عانا ەمەس, ءاربىر پىكىرى الەمدىك قاۋىم­داستىق تاراپىنان جوعارى باعا العانىن ماقتانىشپەن ايتامىز. حالىقتىڭ مىڭ جىلدىق «ىن­تىماق – وق وتپەس ساۋىت, تا­تۋ­لىق – تاماشا ساۋلىق» دانا­لىعى – بۇگىنگى قازاقستان اقيقا­تى. 

تاۋەلسىزدىك تاڭىن وڭ-سولىن تانىعان ازامات شاعىندا قارسى الىپ, مەملەكەتشىلدىك پەن وتانشىلدىقتى نىعايتۋعا اتسالىسىپ, ءوز سالاسىندا ەلباسى باستامالارىن جۇزەگە اسىرۋعا قۇزىرەت-قابىلەتىنە قاراي ۇلەس قوسىپ جۇرگەن جاندار ءۇشىن بۇل كىتاپتىڭ ۇيرەتەر ونەگەسى دە, بەرەر ءبىلىمى دە, قالىپتاستىرار تالعامى دا ايرىقشا. ەڭبەكتەگى ءبولىم, تاراۋ اتتارى دا وقىرمانعا وي سالادى. «ەۆوليۋتسيا – رەۆوليۋتسيا ەمەس», «اۋەلى – ەكونوميكا, سونان سوڭ – ساياسات», «ادام كاپيتالىنا ءۇمىت ارتۋ», «ستراتەگيالىق مەملەكەتتىك جوس­پارلاۋ», «ۇلتارالىق تاتۋلىق پەن كەلىسىم», «قازاقستاندىق بىرەگەيلىك پەن قازاقستاندىق پاتريوتيزم» – ءبىز ءۇشىن جاي سوزدەر ەمەس, ءاربىر ازاماتتىڭ جۇرەگىنە ەتەنە جاقىن, دامۋدىڭ قازاقستاندىق مودەلىن سيپاتتايتىن تۇعىرلى تىركەستەر, بەكەم دىڭگەكتەر, التىن ۇستىندار. 

كىتاپتىڭ «مەملەكەتىمىزدىڭ دۇنيەگە كەلۋى. قازاقستاننىڭ ءبىرىنشى جاڭعىرۋى» دەپ اتالاتىن العاشقى ءبولىمى 1991-1995 جىلدار ارالىعىنداعى تاريحي وقيعالاردى قامتيدى. ول – تاۋەلسىزدىك ءداۋىرىنىڭ باستاپقى, ەڭ قيىن جىلدارى ەدى. جانە بۇل قيىندىق ءبىزدىڭ ەلدە عانا ەمەس, تاۋەلسىزدىگىن ەندى جاريالاعان كورشىلەس ەلدەرگە – سوۆەتتەن كىندىك ءۇزىپ شىققان جۇرتتارعا دا ءتان بولاتىن. سولاردىڭ ىشىنەن العا سۋىرىلا شىققان قازاقستاننىڭ ورتالىق ازيا ءوڭىرى كوشباسشى ەلىنە اينالۋى – ەلباسىمىزدىڭ وڭىرلىك قاۋىپسىزدىك پەن تاتۋلىقتى ويلاعان كورەگەن, سىندارلى ساياساتىنىڭ ارقاسى ەكەندىگى شيرەك عاسىر ىشىندە حالىقارالىق دەڭگەيدە تالاي مويىندالدى. 

قازاقستان حالقى اسسام­بلەياسى وسى ءبىرىنشى جاڭعىرتۋ كەزەڭىندە-اق تۇراقتاندىرۋشى ءرول اتقارعانى – تاريحي شىن­دىق. تاتۋ ەلگە تىنىشتىق پەن توقشىلىق ءناسىپ بولاتىنى­نا ءوزىمىزدى دە, وزگەنى دە كامىل سەندىرە بىلگەن ن.ءا.نازارباەۆ­تىڭ قايراتكەرلىك فەنو­مەنى – جاڭا الەمدىگى جاڭا قازاق­ستاننىڭ ىرگەتاسى. اسسامبلەيا ەل بىرلىگىن ساقتاۋ باعىتىندا جاڭا كونستيتۋتسيانى قابىلداۋ جانە پرەزيدەنتتىڭ وكىلەتتىگىن 2000 جىلدىڭ 1 جەلتوقسانىنا دەيىن ۇزارتۋ بويىنشا رەفەرەندۋمدارعا باستاماشىلىق جاساعانى بەلگىلى. سولاردىڭ نەگىزىندە بۇل جىلداردا ءتىل, ازاماتتىق بىرەگەيلىك, مادەنيەت سالاسىندا قوعامدىق كەلىسىم مەن جالپىۇلتتىق بىرلىكتىڭ قازاقستاندىق ۇلگىسى قالانعان بولاتىن. 

مەملەكەت باسشىسىنىڭ قازاق حالقىنا, ونىڭ تىلىنە, مادەنيەتى مەن داستۇرىنە قاتىستى تاريحي ادىلەتتىلىكتى قالپىنا كەلتىرۋ بويىنشا تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىنان-اق جۇر­گىزگەن وراسان زور جۇمىسى ەرەكشە نازار اۋدارۋعا لايىق. سو­نىڭ ارقاسىندا قازاق حالقى مەملەكەتتىڭ, سونداي-اق ەلى­مىزدە تۇراتىن بارشا ەتنوستار­دىڭ تاعدىرى ءۇشىن تاريحي جاۋاپ­كەرشىلىكتى ءوز موينىنا الىپ وتىر. الەمدى رۋحاني كەلىسىمگە شا­قىرعان كونە كىتاپتاردا «كىم­نىڭ نەسىبەسى كوپ بولسا, سودان سۇراۋ دا كوپ بولماق» – دەپ جازىلعانى دا بەكەر ەمەس. «قازاق ۇلتىنىڭ تۇتاستىعىنىڭ نەگىزگى باستاۋى», «مەملەكەتكە ءوزىنىڭ اتىن بەرگەن حالىقتىڭ ەجەلگى, باي ءتىلى», «بىرىكتىرۋشى فاكتور» دەپ سيپاتتالعان انا ءتىلىمىز قازاقستان حالقىنىڭ بىرىگۋىنە ۇيىتقى بولىپ, تاريحي جاڭا تۇعىرعا كوتەرىلىپ, مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسىن الدى. 

ەكىنشى جاڭعىرتۋ باياندالاتىن « ۇلى بەتبۇرىس», «قازاقستاننىڭ ەكىنشى جاڭ­عى­رۋى» تاراۋلارىندا پرە­زي­دەنتتىڭ تىكەلەي باسشىلىعىمەن ەكسكليۋزيۆتىك قازاقستاندىق بىر­لىك پەن كەلىسىمنىڭ ۇلگىسى, ونىڭ قاعيداتتارى مەن بىرەگەيلىكتىڭ ىرگە قالار نەگىزدەرى قالايشا قالىپتاسقانى بايىپتالعان. بۇل جەردەن ەتنوسارالىق قاتىناستاردىڭ شيەلەنىسۋىنە بايلانىستى قاۋىپتەردى جويۋداعى مەملەكەتشىل ىزدەنىستەر تۋرالى بىلە الامىز. 

بۇگىندە بۇكىل ەل بولىپ اتاپ وتەتىن «قازاقستان حالقى­نىڭ بىرلىگى كۇنى», «ساياسي قۋعىن-سۇرگىن جانە اشتىق قۇربان­دارىن ەسكە الۋ كۇنى» سياقتى قاس­تەرلى كۇندەر مەن قاسيەتتى داستۇرلەردىڭ نەگىزى دە وسى كەزەڭدە قالانعان. بىرلىك پەن جال­پىۇلتتىق كەلىسىم, بىرلىك پەن ۇلتتىق تاريح, بىرلىك پەن ۇر­پاقتار ساباقتاستىعى جىلدا­رىنىڭ وتكىزىلۋى, الماتىدا العاشق­ى دوستىق ءۇيى پايدا بولۋى, باسقا دا ايتۋلى ءىس-شارا­لار – قازاقستاننىڭ بىرلىك جو­لىن­داعى ەلدىك ءجون-جوبالارى. 

مەملەكەت باسشىسى «تا­ۋەلسىزدىك داۋىرىندە» تاتۋلىق پەن كەلىسىم ساياساتى ايا­سىندا اسسامبلەيانىڭ شوعىر­لان­دى­رۋشى فاكتورعا, قازىرگى قا­زاق­ستان­دىقتاردىڭ بىرەگەيلىگىن قا­لىپ­تاستىرۋ ينستيتۋتىنا اينال­عانىن, جاڭعىرتۋدىڭ ءۇش كە­زەڭ­ىندەگى تۇراقتىلىق تۇعىر­نا­ماسىنا كەڭىنەن توقتالىپ وتەدى. 
سونداي-اق اسسامبلەيا اتاۋ­ىنداعى «حالىقتار» (حالىق­تارى) ۇعىمى مەن ءسوزى ناقتى­لانىپ, 2007 جىلى ەتنوستار مۇد­دەسىنىڭ بىرتۇتاستىعىن ايقىن­دايتىن «حالىق» (حالقى) بولىپ وزگەرگەنى, ونىڭ كونستيتۋتسيالىق مارتەبەگە جانە كەپىلدى پار­لامەنتتىك وكىلدىككە يە بول­عانى, اسسامبلەيا تۋرالى زاڭ قابىلدانعانى اتاپ كورسەتىلەدى.

تاپ وسى كەزەڭدە مەملەكەت باسشىسى ۇلتتىق ساياساتتىڭ نەگىز-قاعيداتتارىن تۇجىرىمداپ, ىسكە اسىردى. اتاپ ايتساق: 
ا) ەتنوستىق, كونفەسسيالىق, مادەني, تىلدىك ارالۋاندىق; 
ءا) ەتنوستاردىڭ مادەنيەتى مەن ءتىلىن دامىتۋعا باعىتتالعان مەملەكەت قامقورلىعى; 
ب) تولەرانتتىلىق پەن جاۋاپكەرشىلىك قۇندىلىعى;
ۆ) قازاق ۇلتىنىڭ جۇ­مىل­دىرۋشى ءرولى; 
گ) قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىگى. 

حالىقتىڭ توپتاسۋىنىڭ وسى كەزەڭىن پرەزيدەنت «ماقساتتار مەن ءىس-قيمىلداردىڭ, اقىل-وي مەن جۇرەكتىڭ بىرلىگى» دەپ سيپاتتايدى.
ەلباسىنىڭ جالپىحالىقتىق بىرلىك پەن قوعامدىق كەلىسىمدى ساقتاۋعا جۇمساعان كۇش-جىگەرى قازاقستاندىق مودەلدىڭ بۇۇ, ەقىۇ, اوسشك, شىۇ سياق­تى حالىقارالىق ينستيتۋتتار دەڭگەيىندە تانىلىپ, مويىندالۋىنا يگى ىقپال ەتتى. ارينە, كىتاپتا تالدانعان ەلدىڭ دامۋ بارىسى, ەكونوميكادا قول جەتكەن تابىستار مەن ساياساتتاعى تا­نى­مالدىق, حالىقارالىق ارەنا­داعى بەدەل – باسقا دا قازاق­ستان جولىنىڭ باسىندا ۇلت كوشباسشىسىنىڭ تاۋەكەل­شىلدىگى, باتىلدىعى, پاراساتى, تاجىريبەسى, ماڭداي تەرى تۇر­عا­نىن وتاندىق وقىرمان دا شەتەل­دىك وقىرمان دا قاپىسىز تانيدى. 

پرەزيدەنتتىڭ استانانى تا­ريحي-مادەني توعىز جولدىڭ تورابىنداعى ارقا توسىنە كوشى­رۋدەگى كوپكە ءمالىم ساياسي-ەكو­نوميكالىق سەبەپتەردىڭ ىشىن­دە, بىزدىڭشە, نۇرسۇلتان ءابىش­ ۇلىنىڭ الىستان ويلايتىن, ۇلت تانىمىنداعى «جاڭا قونىس – جاڭا ءىس», «بايسالدى كوش – ەلدىڭ قۇتى» دەگەن سەنىمى مەن ءۇمىتى تۇردى. ياعني حالىقتى جاڭا ساپاعا, سىرەسكەن ەسكىلىكتى سىلكىپ تاستاپ, جاڭاشا ويلاۋعا, جاڭاشا ارەكەت جاساۋعا – رۋحاني جاڭعىرۋعا باستاۋ نيەتى جاتىر. 
 ەلدىڭ ەكونوميكالىق قۋاتى ارتىپ, مەملەكەتىمىز بىرنەشە ءىرى حالىقارالىق ۇيىمنىڭ مۇشەسى بولۋمەن بىرگە, ونىڭ توراعالىق تىزگىنىن ۇستاعانى – وتانىمىزدىڭ ولجاسى. الەمدى الاڭداتقان حالىقارالىق شيە­لەنىستەردى شەشىلۋدە, سونىڭ ىشىندە سوڭعى رەسەي-تۇركيا قارىم-قاتىناسىنداعى تەكە­تىرەستى رەتتەۋدە, سيريا ءتۇيىنىن تار­قاتۋدا بىتىمگەرلىك تانىتۋدا قازاقستان ۇستانىمى, مامى­لە­گەرلىگى كىتاپتىڭ «قالىپتاسقان مەملەكەت» بولىمىندە دايەكتى باياندالادى.

سىرتقى ساياسات پەن حا­لىق­ارالىق قاتىناستار سالاسىندا شيرەك عاسىر ىشىندەگى ورە مەن ءورىس, تىعىرىقتان جول ىزدەۋ, ءوڭىر جانە الەم قاۋىپسىزدىگىنىڭ امالى ءھام ناتيجەسى مەملەكەت باسشىسى كىتابىندا: «قازاقستاننىڭ بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ تۇراقتى ەمەس وكىلى بولىپ سايلانۋى ءبىزدىڭ تاريحي جەڭىسىمىز. بۇل – قازاقستان حالقىنىڭ ەسە­يۋى­نىڭ ايعاعى, ەڭبەك سىڭىر­گەن ۇلت­تىڭ تابىسى», – دەپ باعا­لانادى. 

ەكونوميكالىق, ساياسي رەفورمالاردان كەيىن رۋحاني جاڭعىرۋعا جول اشىلعاندا, ەل الدىندا مىندەت-ماقساتتار مەجەسى بيىكتەي ءتۇستى. سونىڭ ءبىرى – قازاقستاننىڭ مارتەبەسىن ارتتىرىپ, مەرەيىن وسىرگەن ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسى. مامانداندىرىلعان كورمە وتكىزىلگەن كەزەڭدە شەتەلدەن كەلگەن قوناقتارعا وتانىمىزدىڭ دەڭگەيىن, بولمىس-ءبىتىمىن, ارمان-مۇددەسىن تانىتاتىن ءىس-شارالارعا مەملەكەتتىك ورگاندار مەن قوعامدىق ۇيىمدار بىرلەسە ءھام بەلسەنە اتسالىستى. قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى ەل ومىرىندەگى ەلەۋلى وقيعاعا ارناپ «بەيبىتشىلىك جانە كەلىسىم ەنەرگياسى» ءىس-شارالار جوسپارىن قابىلداپ, ورايلى جۇزەگە اسىردى.

اسسامبلەيا مەن وڭىرلەردەگى سايكەس قۇرىلىمدار ىنتى­ماقتاستىقتا ۇيىمداستىرعان ەلىمىزدەگى ەتنوسارالىق تاتۋلىق پەن كەلىسىمدى كەڭىنەن تانىستىرعان كەشەندى شاراعا الىس جانە تاياۋ شەتەل قوناقتارى, سونىڭ ىشىندە ساياسي رەپرەسسيا جىلدارى قازاق جەرىنەن پانا تاپقانداردىڭ ۇرپاقتارى, وسىندا تۋىپ-ءوسىپ, كەيىن تاريحي وتانىنا ورالعان ەتنوس وكىلدەرى كوپتەپ قاتىستى. ەكسپو ساياباعىندا, «تاۋەلسىزدىكتىڭ 25 جىلدىعى» مونۋمەنتى الاڭىندا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ بەي­بىتشىلىك جانە كەلىسىم ساياجولى پايدا بولدى. جاڭا مادەني نىساننىڭ سالتاناتتى اشىلۋىنا قاتىسقان شەتەلدىك قوناقتار, ديپلوماتيالىق كورپۋس وكىلدەرى مۇنى «قازاقستانداعى قوعامدىق كەلىسىم مەن ەتنوسارالىق تاتۋ­لىقتىڭ ءرامىزى» دەپ قابىل­دايتىندارىن جەتكىزىپ جاتتى. 

كىتاپتىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرتۋ كەزەڭى تۋرالى بولىمىندە جاڭا قازاقستاندىق وتانشىلدىقتىڭ ءمان-ماعىناسى, ەرەكشىلىگى اشىلادى. بۇل – تاۋەكەل مەن مۇمكىندىك تەڭدىگى جانە ەل تاعدىرىنا دەگەن ورتاق جاۋاپكەرشىلىكتىڭ بەلگىسى. بۇل – «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىنىڭ باسىمدىقتارى, ال ەلباسى ۇسىنعان ىنتىماق پەن تاتۋلىقتىڭ ء«بىر حالىق – ءبىر ەل – ءبىر تاعدىر» دەگەن زاماناۋي فورمۋلاسى «ماڭگىلىك ەل» جالپىۇلتتىق پاتريوتتىق يدەياسىندا كورىنىس تاپتى. قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى جىلى – بەس ينستيتۋتتىق رەفورمانى جانە ونىڭ «بىرەگەيلىك پەن بىرلىك» اتتى ءتورتىنشى باعىتىن ىسكە اسىرۋدىڭ العاشقى جىلى بولدى. 

قوعامدىق سانانىڭ جاڭ­عىرۋى الەۋمەت ساناسىنىڭ جاڭ­عىرۋىنان, ادامداردىڭ بويىندا قايىرىمدىلىق, ادىلدىك, ىزگىلىك, مەيىرىمدىلىك سياقتى قاسيەتتەردىڭ نىق ورنىعۋىنان باستالادى. مەملەكەت باس­شىسىنىڭ باستاماسىمەن ءبىزدىڭ ەلدە «قايىرىمدىلىق كەرۋەنى» قوزعالىسى باستاۋ الىپ, دىلىنە, دىنىنە, تىلىنە قاراماي بار­شا وتانداستارىمىزدىڭ ءبىر-بى­رىنە دەگەن ادالدى­عىنىڭ, دوستى­عىنىڭ, باۋىرماشىل­دىعى­نىڭ, سۇيىسپەنشىلىگىنىڭ مەرەكەسى – العىس ايتۋ كۇنىمەن ناقتى­لاندى. ۋاقىت وتكەن سايىن ءبىزدىڭ بىرەگەيلىگىمىز بەن بىرلىگىمىزدىڭ باسقا دا تىڭ نىشاندارى جاڭا قىرىنان كورىنە بەرەرى ءسوسىز.

قاي زاماندا دا ەل تاري­حىنداعى شەشۋشى ءداۋىردى كەڭ قامتىپ, تەرەڭ تالداعان ەڭبەك جوعارى باعالانعان. «تاۋەل­سىزدىك ءداۋىرى» – وسى دەڭگەي­دەگى كىتاپ. ول – تۇتاس ءبىر كەزەڭ­نىڭ قۇندى ءداۋىرناماسى. ساراپ­شىلار تاريحي پۋبليتسيستي­كا جانرىندا جازىلعان ەڭبەكتى جاي عانا كىتاپ ەمەس, ن.ءا.نازارباەۆتىڭ مەملەكەت تاريحى مەن بولاشاعىنا دەگەن اۆتورلىق كوزقاراسىن كورسەتەتىن تۋىندى دەپ باعالاۋدا. جانە ونىڭ باسقا ەڭبەكتەن ەرەكشەلىگى – كىتاپتى تاريحي مەملەكەتتىك رەفورمالاردىڭ باسىندا تۇرعان, ءاربىر شەشۋشى ءساتتى اقىلىنان, پاراساتىنان, جۇرەگىنەن, تاجىري­بەسىنەن وتكىزگەن تۇلعانىڭ ءوزى جازعانىندا. 

«تاۋەلسىزدىك ءداۋىرىن» وقى­عان, زەردەلەگەن جان ونىڭ جاڭا تاريح بويىنشا ءارى وقۋ قۇرا­لى, ءارى حرەستوماتيا بولا الاتى­نىنا كوز جەتكىزەدى. ەڭبەك­تىڭ ىرگەلىلىگى, دەرەكتەردىڭ ناقتى­لىعى, دايەك­تەردىڭ مولدىعى, قۇرى­لىمى­نىڭ جۇيەلىلىگى, ءتىلىنىڭ تۇسىنىك­تىلىگى – ەلتانۋ باعى­تىنداعى, «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلا­ماسى اياسىنداعى جۇ­مىس­تاردىڭ نۇسقاۋلىعى, وقۋلى­عى دەرلىك قاسيەتى. 

باياندى بىرلىك پەن بايسالدى تىرلىكتىڭ ءمان-ماڭىزىن جەتە تۇسىنەتىن ءبىرتۇتاس قازاقستان حالقى مەملەكەت باسشىسىنىڭ جاڭا ەڭبەگىنەن تاعىلىم دا, تانىم دا الا بەرەتىنىنە سەنىمدىمىز.

دارحان مىڭباي, 
قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى – حاتشىلىق مەڭگەرۋشىسى

سوڭعى جاڭالىقتار