جيىندا «نۇرلى جەر» تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ بارىسى تۋرالى ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ءمينيسترى جەڭىس قاسىمبەك باياندادى.
ءمينيستردىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا 979,8 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا سالىنعان, بۇل ودان الدىڭعى دەڭگەيدەن 18 پايىزعا جوعارى. جەكە ينۆەستيتسيالاردىڭ ۇلەسى 825,8 ملرد تەڭگەنى نەمەسە جالپى كولەمنىڭ 84,3 پايىزىن, ال مەملەكەتتىك ينۆەستيتسيالار ۇلەسى – 154 ملرد تەڭگەنى نەمەسە جالپى كولەمنىڭ 15,7 پايىزىن قۇراعان.
«11,2 ملن شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلدى, بۇل وتكەن جىلعى دەڭگەيدەن 6,2 پايىزعا جوعارى. باعدارلامانىڭ جىلدىق جوسپارىنا تۇرعىن ءۇيدى جالپى ەنگىزۋ 111 پايىزعا ورىندالدى. جالپى 100,8 مىڭ تۇرعىن ءۇي سالىندى, ونىڭ ىشىندە 75,8 مىڭ ءۇي نەمەسە جالپى كولەمنىڭ 75 پايىزى جەكە سەكتور ەسەبىنەن, 25 مىڭ پاتەر مەملەكەتتىك ينۆەستيتسيالار ەسەبىنەن تۇرعىزىلدى», دەدى ج.قاسىمبەك. سونداي-اق ول تۇرعىن ۇيلەردى پايدالانۋعا بەرۋ بويىنشا استانا جانە الماتى قالالارى, ماڭعىستاۋ جانە اقتوبە وبلىستارى جەتەكشى ورىن الاتىنىن, وعان قوسا باتىس قازاقستان, وڭتۇستىك قازاقستان, قوستاناي جانە پاۆلودار وبلىستارىندا تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى كولەمىنىڭ ايتارلىقتاي ءوسىم قارقىنى بايقالاتىنىن اتاپ ءوتتى.
نەگىزىنەن وڭىرلەرگە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا قاجەتتى ينفراقۇرىلىمدى جۇرگىزۋ ءۇشىن 77,3 ملرد تەڭگە بولىنگەن, ونىڭ 99,5 پايىزى نەمەسە 76,9 ملرد تەڭگەسى يگەرىلىپتى.
«حالىقتىڭ الەۋمەتتىك ءالجۋاز توپتارى ءۇشىن ساتىپ الۋ قۇقىعىنسىز ارەندالىق تۇرعىن ءۇي سالۋ» باعىتى بويىنشا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن جىل سايىن وڭىرلەر اراسىندا بىركەلكى تاراتىلاتىن 25 ملرد تەڭگە بولىنەدى. وسى باعىتتا 2017 جىلى وڭىرلەردە ساتىپ الۋ قۇقىعىنسىز ارەندالىق تۇرعىن ءۇيدىڭ 5391 پاتەرىنىڭ قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر, ونىڭ ىشىندە 2620 پاتەر پايدالانۋعا بەرىلدى. بيىل باعدارلامانىڭ وسى باعىتى بويىنشا 184,5 مىڭ شارشى مەتر, ياعني 3507 پاتەر سالۋ جوسپارلانىپ وتىر», دەدى مينيستر. ج.قاسىمبەك اتاپ وتكەندەي, «جەكە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن دامىتۋ» باعىتى بويىنشا 70 مىڭنان استام جەر تەلىمىنە ينجەنەرلىك كوممۋنيكاتسيالار جەتكىزىلگەن. ولاردىڭ 54 مىڭى بۇعان دەيىن بەرىلگەن, ال 16 مىڭى — جاڭا. قاناتقاقتى جوبا اياسىندا التى وڭىردە 2017 – 2018 جىلدارى اياقتالۋى ءتيىس 1 975 ءۇيدىڭ قۇرىلىسى باستالعان. 2017 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 164 ءۇي پايدالانۋعا بەرىلگەن, ولاردىڭ ىشىندە اقتوبە وبلىسىندا – 124, قوستاناي وبلىسىندا – 40 ءۇي. قالعان ۇيلەر وسى اياقتالادى.
باعدارلامانىڭ «جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق جۇيەسى ءۇشىن نەسيەلىك تۇرعىن ءۇي سالۋ» ءۇشىنشى باعىتى بويىنشا جاو كرەديتتىك تۇرعىن ءۇيدىڭ 9 010 پاتەرىن پايدالانۋعا بەرگەن. «حالىققا ارنالعان يپوتەكالىق نەسيەلەندىرۋدىڭ قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋ» باعىتى بويىنشا ىسكە اسىرۋدىڭ باسىنان بەرى قارىز الۋشىلاردان 14,2 ملرد تەڭگەگە سۋبسيديالانعان قارىز الۋعا 1388 ءوتىنىش قابىلدانعان, سونىڭ ىشىندە 1317 ءوتىنىش ماقۇلدانىپتى.
«مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋىنا سايكەس 2030 جىلى ءبىر تۇرعىنعا شاققاندا تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ كورسەتكىشىن 30 شارشى مەترگە دەيىن جەتكىزۋ قاجەت. ول ءۇشىن قۇرىلىس كولەمىنىڭ جىل سايىن 8-10 پايىز دەڭگەيدە ءوسۋىن قامتاماسىز ەتۋ كەرەك. بۇل 2030 جىلى مەجەگە جەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى ج. قاسىمبەك.
ماسەلەنى تالقىلاۋ بارىسىندا پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ا.مامين, «بايتەرەك» ۇبح توراعاسى ا.ءارىپحانوۆ, قاراعاندى وبلىسىنىڭ اكىمى ە.قوشانوۆ, اقمولا وبلىسىنىڭ اكىمى م.مىرزالين, اتىراۋ وبلىسىنىڭ اكىمى ن.نوعاەۆ, ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ اكىمى ە.توعجانوۆ, باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى ا.كولگىنوۆ, وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى ج.تۇيمەباەۆ وسى باعىتتا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار جايىندا قوسىمشا باياندادى. ال ۇكىمەت باسشىسى ءوز كەزەگىندە 2018 جىلى «نۇرلى جەر» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ كورسەتكىشتەرى بيىلعىدان دا جوعارى بولىپ, ء بىر ميلليون شارشى مەتر تۇرعىن ۇيگە اسىپ ءتۇسۋى تيىستىگىن ايتىپ, ءتيىستى باسشىلارعا تاپسىرما جۇكتەدى.
ۇكىمەت وتىرىسىندا قارالعان كەلەسى ماسەلە – قۇقىق قورعاۋ قىزمەتىن, اتقارۋشىلىق ءىس جۇرگىزۋ مەن سوت ساراپتاماسىنىڭ مالىمەتتەرىن تسيفرلاندىرۋ بارىسى. 
بۇل رەتتە باس پروكۋروردىڭ ورىنباسارى مارات احمەتجانوۆ «تسيفرلى قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا ەلەكتروندى قىلمىستىق ءىس, اكىمشىلىك وندىرىستەردىڭ بىرىڭعاي ءتىزىمى, تەكسەرۋ وبەكتىلەرى مەن سۋبەكتىلەرىنىڭ بىرىڭعاي ءتىزىمى, تالداۋ ورتالىعى, ازاماتتاردىڭ ەلەكتروندى وتىنىمدەرى سەكىلدى بەس قۇرامداس بولىكتەن تۇراتىن «ەلەكتروندى ءىس» جوباسى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. جوبانى ىسكە اسىرۋ مەرزىمى 2021 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىنا دەيىن جالعاسپاق.
ىشكى ىستەر ءمينيسترى قالمۇحانبەت قاسىموۆ ءوز كەزەگىندە قازىرگى تاڭدا ىشكى ىستەر ورگاندارىندا, سونىڭ ىشىندە جول پوليتسياسى, كوشى-قون قىزمەتى, قىلمىستىق-اتقارۋ جۇيەسى جانە جەدەل-كريميناليستيكالىق قىزمەت سالاسىندا 19 اقپاراتتىق جۇيە بار ەكەنىن جەتكىزدى. ال ادىلەت ءمينيسترى مارات بەكەتاەۆ «قازپوشتا» اق-مەن بىرلەسىپ, بورىشكەرگە مەملەكەتتىك شەكارا جانە قالالار مەن وبلىستاردىڭ قوعامدىق ورىندارىندا كاسسالىق قىزمەت كورسەتۋ پۋنكتەرى مەن تەرمينالدار ارقىلى قارىزدارىن تولەۋ مۇمكىندىگىن بەرۋ ماقساتىندا ءتيىستى قىزمەتتەر ازىرلەنگەنىن اتاپ ءوتتى. ماسەلەن, 2017 جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا استانا, الماتى, اقتاۋ, قاراعاندى, شىمكەنت, اتىراۋ, قىزىلوردا جانە وسكەمەن قالالارىنىڭ اۋەجايلارىندا «قازپوشتا» تەرمينالدارى ارقىلى بەرەشەكتى وتەۋ قىزمەتى ەنگىزىلدى. جاقىن ارادا قازاقستاننىڭ حالىقارالىق قاتىناستاعى بارلىق اۋەجايلارىن جانە «قورعاس», «قورداي», «جاڭاجول», «جىبەك جولى» جانە ت. ب. سەكىلدى ءىرى شەكارالىق وتكىزۋ پۋنكتتەرىن قامتاماسىز ەتۋ جوسپاردا بار. 2017 جىلى قارىزدى تولەۋ ءۇشىن IOS جانە Android بازاسىندا قوسىمشالار ىسكە قوسىلدى. «قازپوشتا» اق قارجىلىق قۇرالدارى ارقىلى ىسكە قوسىلعان كەزەڭنەن باستاپ 649 بورىشكەر 34,4 ملن تەڭگە سوماسىندا قارىزدارىن تولەگەن.
بۇدان وزگە ادىلەت ءمينيسترى «سوت ساراپتاما ورتالىعى» قىزمەتىن اۆتوماتتاندىرۋ ماقساتىندا «زەردە» حولدينگىمەن بىرلەسىپ, «ە-ساراپتاما» اقپاراتتىق جۇيەسى ازىرلەنىپ جاتقانىن ايتتى. جۇيەنى جاساۋ قۇرىلىمدىق بولىمشەلەر جانە سوت ساراپتاما ورتالىعىنىڭ اراسىندا مالىمەت الماسۋدى قورعالعان بايلانىس ارنالارىمەن جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. جۇيەنى ىسكە قوسۋ 2018 جىلعا جوسپارلانعان. 2018-2020 جىلدارى «ە-ساراپتاما» جۇيەسىن مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ وزگە دە اقپاراتتىق جۇيەلەرىمەن ينتەگراتسيالاۋ جوسپارلانعان.
سوت جۇيەسىن تسيفرلاندىرۋ تۋرالى جوعارعى سوت اپپاراتىنىڭ باسشىسى نۇرسەرىك ءشارىپوۆ باياندادى. اتالعان مالىمەتتەرگە سايكەس, بيىل 1 قاڭتاردان باستاپ قىلمىستىق ءىس جۇرگىزۋ كودەكسىنىڭ وزگەرۋىنە بايلانىستى سوتتار ىستەردى ەلەكتروندى فورماتتا قاراۋعا كوشتى. بۇدان وزگە, 2017 جىلى ازاماتتىق ىستەر بويىنشا بۇيرىق ءوندىرىسى, اكىمشىلىك ىستەردى قابىلداۋ قىزمەتى ەلەكتروندى تۇردە ىسكە قوسىلدى.
سونىمەن قاتار وسى ماسەلە بويىنشا اقپارات پەن كوممۋنيكاتسيالار ءمينيسترى داۋرەن اباەۆ, استانا قالاسىنىڭ اكىمى اسەت يسەكەشەۆ, الماتى قالاسىنىڭ اكىمى باۋىرجان بايبەك ءسوز سويلەدى. ال ءوز كەزەگىندە پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى اسقار جۇماعاليەۆ بۇگىنگى تاڭدا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىندا تسيفرلاندىرۋ بويىنشا ەلەۋلى جۇمىستار اتقارىلىپ جاتقانىن ايتتى. ماسەلەنى تالقىلاۋ قورىتىندىسىندا پرەمەر-مينيستر باقىتجان ساعىنتاەۆ اكىمدەرگە جاراقتاندىرۋ ماسەلەلەرىن دەر كەزىندە شەشۋدى تاپسىردى. باقىتجان ساعىنتاەۆ اقپاراتتىق جۇيەلەردى بىرىكتىرۋ بويىنشا جۇمىستاردى جالعاستىرۋ قاجەت ەكەنىن ايتتى.
ۇكىمە وتىرىسىندا قارالعان تاعى ءۇشىنشى ماسەلە ازاماتتىق اۆياتسيانى ودان ءارى دامىتۋ بويىنشا قابىلدانىپ جاتقان شارالار تۋرالى ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ءمينيسترى باياندادى. ج.قاسىمبەكتىڭ ايتۋىنشا, بۇگىنگى تاڭدا قازاقستاندىق اۋە كومپانيالارىنان ەۋرووداق ەلدەرىنە ۇشۋعا بارلىق شەكتەۋلەر الىپ تاستالدى, ياعني بەس وتاندىق اۋە كومپانياسى ەۋروپاعا ۇشۋعا قۇقىلى.
«2017 جىلعى 22-30 قاراشا ارالىعىندا يكاو اۆياتسيا قاۋىپسىزدىگى بويىنشا اۋديت جۇرگىزگەن بولاتىن, ول اۋەجايلاردىڭ قاۋىپسىزدىك جۇيەسىن كەشەندى تەكسەرۋدى كوزدەيدى. الدىن الا باعالاۋ بويىنشا, يكاو ساراپشىلارى قازاقستاننىڭ ەداۋىر ىلگەرىلەۋىن اتاپ ءوتتى جانە يكاو رەيتينگىسىندە كورسەتكىشتەرىمىز جاقسارادى دەپ كۇتىلۋدە. رەسمي ناتيجەلەر 2018 جىلعى 1 اقپانعا قاراي جاريالانادى», دەدى ج.قاسىمبەك.
بۇگىنگى تاڭدا قازاقستاندا اۋە كولىگى ينفراقۇرىلىمىن جاڭعىرتۋ ءىس جۇزىندە اياقتالدى – تاۋەلسىزدىك العان ساتتەن بەرى 15 ۇشۋ-قونۋ جولاقتارى مەن 11 اۋەجاي تەرمينالى جوندەۋدەن ءوتتى. شاعىن اۆياتسيانى دامىتۋ ءۇشىن قاتتى جابىندى 5 اەرودروم جانە توپىراقتى جابىنى بار 11 اەرودرومدى سالۋ جانە جوندەۋ قاراستىرىلعان. ماسەلەنى تالقىلاۋ بارىسىندا «ەير استانا» اۋە كومپانياسىنىڭ قىزمەتى تۋرالى مالىمەتتى ونىڭ پرەزيدەنتى پيتەر فوستەر جەتكىزدى. قورىتىندىسىندا پرەمەر-مينيستر ب.ساعىنتاەۆ ازاماتتىق اۆياتسيانى دامىتۋ ماسەلەسى وتە وزەكتى جانە ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. بۇگىندە وتاندىق ازاماتتىق اۆياتسيانىڭ ينفراقۇرىلىمى حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەس كەلتىرىلدى. وسى رەتتە پرەمەر-مينيستر 2018 جىلى جولاۋشىلار اعىمىنىڭ 800 مىڭ ادامعا دەيىن ۇلعايۋى جوسپارلانعانىن اتاپ ءوتتى. وسىعان بايلانىستى ب.ساعىنتاەۆ ينۆەستيتسيالر جانە دامۋ مينيسترلىگىنە وزگە دە مۇددەلى ۆەدومستۆولارمەن بىرگە ميلليارد حالقى بار ءۇندىستان ازاماتتارى ءۇشىن 72-ساعاتتىق ۆيزاسىز رەجيم ەنگىزۋ ماسەلەسىن قاراۋدى تاپسىردى. بۇدان وزگە, سايكەس مەملەكەتتىك ورگاندارعا وتاندىق مونوپولياعا قارسى زاڭناماعا قارسى كەلمەگەن جاعدايدا, اۋەجايلاردىڭ قىزمەت كورسەتۋ بويىنشا تاريفتەرىن ولاردى تومەندەتۋ تۇرعىسىنان رەتتەۋ تاپسىرىلدى.
دينارا بىتىك,
«ەگەمەن قازاقستان»
