بۇل شاراعا الەمدىك اقپارات قۇرالدارى ءجىتى نازار اۋدارىپ, قاۋىپسىزدىك كەڭەسىندە العاش رەت كوتەرىلگەن تاقىرىپتىڭ ماڭىزى جونىندە, وسى ماسەلەگە ۇيىتقى بولعان قازاقستاننىڭ باستامالارى تۋرالى شارتاراپقا تىكەلەي حابار تاراتتى. جيىندى اشقان ەلباسى بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ كۇن ءتارتىبىن بەلگىلەدى. بۇدان سوڭ مەملەكەت باسشىسى وتىرىسقا قاتىسقانى ءۇشىن بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ باس حاتشىسى انتونيۋ گۋتەرريشكە, پولشا رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى اندجەي دۋداعا جانە بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە مۇشە باسقا دا ەلدەردىڭ دەلەگاتسيا باسشىلارىنا ريزاشىلىق ءبىلدىردى.
«پرەزيدەنت دۋدانى پولشانىڭ بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ تۇراقتى ەمەس مۇشەسى رەتىندەگى قىزمەتىنىڭ باستالۋىمەن قۇتتىقتايمىن. سونىمەن بىرگە كوت-د’يۆۋار, كۋۆەيت, پەرۋ جانە ەكۆاتورلىق گۆينەيانى دا بيىل قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ تۇراقتى ەمەس مۇشەسى بولۋىمەن قۇتتىقتايمىن. جاھاندىق ۇيىمنىڭ وسى ماڭىزدى ورگانى اياسىندا ىنتىماقتاستىق پەن ىقپالداستىق تانىتىپ, بىرلەسە جەمىستى جۇمىس ىستەيمىز دەپ ۇمىتتەنەمىن», دەدى ەلباسى.
ن.نازارباەۆ بەكىتىلگەن كۇن تارتىبىنە سايكەس, ءسوزدى بۇۇ-نىڭ باس حاتشىسى ا.گۋتەرريشكە بەردى. ۇيىمنىڭ باسشىسى قازاقستان پرەزيدەنتىنە وسىنداي جوعارى دەڭگەيلى جيىنعا قاتىسقانى ءۇشىن العىس ايتتى جانە اتقارعان ەلەۋلى ەڭبەكتەرىن جوعارى باعالادى.
«قازاقستان ءاردايىم يادرولىق قارۋدان ازات الەم قۇرۋدى جانە ونى تاراتپاۋ ماسەلەسىن قولداپ كەلەدى. وسى ماسەلەدە كورەگەندىك تانىتقان پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆقا العىسىمدى ايتامىن. كەڭەس 1992 جىلى جاپپاي قىرىپ-جويۋ قارۋلارىنىڭ حالىقارالىق بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىككە زيانى جونىندە قارار قابىلداعان بولاتىن», دەدى ا.گۋتەرريش.
باس حاتشى قازىرگى تاڭدا الەمدە جاپپاي قىرىپ-جويۋ قارۋلارىنان كەلەتىن قاۋىپ-قاتەرگە توقتالدى. سەنىم شارالارىنىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاي وتىرىپ, قازاقستاننىڭ باستامالارىن قولدايتىنىن جەتكىزدى.
ا.گۋتەرريشتىڭ بايانداماسىنان كەيىن مەملەكەت باسشىسى كەڭەس مۇشەلەرىنە ارناپ مالىمدەمە جاسادى. قازاقستاننىڭ بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ تۇراقتى ەمەس مۇشەسى بولىپ سايلانۋىن جانە توراعالىق قىزمەتىن الەمدىك قوعامداستىقتىڭ ەلىمىزگە جانە ونىڭ بەيبىتشىل ساياساتىنا دەگەن سەنىمى دەپ بىلەتىنىن جەتكىزدى.
«ورتالىق ازيانىڭ بۇل ءمارتەبەلى قىزمەتتەگى ءبىرىنشى مەملەكەتى رەتىندە ءبىز وڭىرىمىزدەگى حالىقتاردىڭ دۇنيەجۇزىلىك ۇيىمنىڭ وسى ماڭىزدى «ۇنىنە» اينالدىق. قازاقستاننىڭ بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىندەگى ءبىرىنشى جىلى ءوتتى. ءبىز كەڭەستىڭ كۇن ءتارتىبىندەگى وزەكتى ماسەلەلەردى شەشۋگە قاتىسۋ بارىسىندا بارىنشا بەلسەندى, كونسترۋكتيۆتى جانە ءادىل بولۋعا تىرىستىق. اۋعانستان/تاليبان, يليم/دايش, ءال-كايدا جانە سومالي/ەريترەي جونىندەگى كوميتەتتەردى باسقارا وتىرىپ, ولاردىڭ جەمىستى قىزمەت ەتۋىنە ءوز ۇلەسىمىزدى قوسىپ كەلەمىز», دەدى مەملەكەت باسشىسى.
قاۋىپسىز ءارى ادىلەتتى الەمگە بىرلەسە قول جەتكىزۋ كەرەك
ەلباسى ىزگى قۇقىق ۇستەمدىگىنە نەگىزدەلگەن قاۋىپسىز الەم مەن ادىلەتتى الەمدىك تارتىپكە ءبىرلەسە قول جەتكىزۋ كەرەك ەكەنىن اتاپ كورسەتتى. «بۇل ىستە بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ ءرولى زور جانە وعان تاريحي ميسسيا جۇكتەلەتىنى دە ءسوزسىز. ادامزات XXI عاسىردا جاپپاي قىرىپ-جويۋ قارۋلارىنان ازات الەم قۇرۋ ءۇشىن لايىقتى جولدان وتە الادى دەپ سەنەمىن. ۇجىمدىق ءىس-قيمىلدان قۋات العان الەمدىك قوعامداستىقتىڭ سەنىمى, ەرىك-جىگەرى مەن اقىل-پاراساتى پلانەتامىزدىڭ جاھاندىق اپاتقا ۇشىراۋىنا جول بەرمەيدى دەپ سەنەمىن. كەڭەستىڭ بارلىق مۇشە-مەملەكەتتەرىنە بەرىك ىنتىماقتاستىعى ءۇشىن ريزاشىلىعىمدى بىلدىرەمىن», دەدى ەلباسى.
مەملەكەت باسشىسى اتاپ وتكەندەي, بۇگىنگى جيىن قازاقستاننىڭ بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىندەگى توراعالىعى كەزىندەگى نەگىزگى شارا. وتىرىس جاھاندىق كۇن ءتارتىبىندەگى ەڭ وزەكتى تاقىرىپتاردىڭ بىرىنە ارنالىپ وتىر.
«بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىككە قول جەتكىزۋ جولىنداعى سەنىم شارالارى شيەلەنىستىڭ الدىن الۋ مەن ماڭىزدى جاھاندىق پروبلەمالاردى شەشۋدە نەگىزگى ءرول وينايدى. مەن بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 47-سەسسياسىنىڭ مىنبەرىنەن ازياداعى قاۋىپسىزدىك پەن سەنىم شارالارى جونىندەگى وڭىرلىك قۇرىلىم قۇرۋ جونىندە ۇسىنىس ايتقان بولاتىنمىن. تىنىمسىز ديپلوماتيالىق جۇمىستىڭ ناتيجەسىندە بۇل مەحانيزم قۇرىلدى. قازىرگى تاڭدا ازياداعى ءوزارا ىقپالداستىق جانە سەنىم شارالارى كەڭەسى ءوڭىردەگى 26 مەملەكەتتى بىرىكتىرىپ, جەمىستى جۇمىس ىستەۋدە», دەگەن مەملەكەت باسشىسى شيرەك عاسىردان كەيىن بۇۇ عيماراتىندا قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ تۇراقتى ەمەس ءمۇشەسى رەتىندەگى قازاقستان اتىنان ءسوز سويلەپ تۇرعانىن اڭگىمەگە قوستى.
ءوزارا سەنىمدى ارتتىرۋ – اسا وزەكتى
ەلباسى جەكەلەگەن ەلدەر اراسىندا دا, جاھاندىق دەڭگەيدە دە ءوزارا سەنىمدى ارتتىرۋ ءماسەلەسىنىڭ ءالى دە كۇردەلى ەكەنىن ءجانە ونىڭ كۇننەن-كۇنگە وزەكتى بولا تۇسكەنىن جەتكىزدى. سەنىم شارالارى جاھاندىق قاۋىپسىزدىكتى قولداۋدىڭ, بۇكىل پلانەتا كولەمىندە بەيبىتشىلىكتى نىعايتۋدىڭ اسا ماڭىزدى ەلەمەنتى رەتىندە كۇن تارتىبىنەن تۇسپەۋى ءتيىس. پرەزيدەنت ن.نازارباەۆ ونىڭ سەبەپتەرىن جان-جاقتى ءتۇسىندىرىپ بەردى.
«سەنىم شارالارى بۇكىل ادامزاتقا جاڭا جويقىن سوعىس قاتەرى تونگەن XX عاسىردىڭ ەكىنشى جارتىسىندا جاپپاي جويىلۋ قاۋپىنىڭ الدىن الۋ كەزىندە ءوزىن-ءوزى اقتادى. بۇۇ جارعىسىندا «ءبىزدىڭ باستى مىندەتىمىز ‒ كەلەر ۇرپاقتى سوعىس ورتىنەن قۇتقارۋ» دەپ جازىلعان. بۇۇ جۇيەسىندەگى شيرەك عاسىر ىشىندە مەنىڭ ەلىم قارقىندى دامۋ جولىنان ءوتتى. يادرولىق ارسەنال بويىنشا الەمدەگى ءتورتىنشى ەلدەن تاراتپاۋ ءجونىندەگى قوزعالىستىڭ كوشباسشىسىنا اينالدى. يادرولىق قارۋدان جانە يادرولىق دەرجاۆا مارتەبەسىنەن باس تارتۋ ءبىزدىڭ سانالى ءارى شىنايى تاڭداۋىمىز ءجانە قازاقستاننىڭ بارشا حالقى قولداپ, الەمدىك قوعامداستىق لايىقتى باعاسىن بەرگەن ەرىكتى قادامىمىز بولدى», دەدى ن.نازارباەۆ.
قازىرگى تاڭدا قازاقستان يادرولىق قاۋىپسىزدىك سالاسىنداعى بارلىق ىرگەلى حالىقارالىق كەلىسىمدەردىڭ قاتىسۋشىسىنا اينالدى. ەلىمىز يادرولىق قارۋى جوق مەملەكەت رەتىندەگى مارتەبەمىزدى زاڭدى تۇردە بەكىتتى. ەلباسى ەكىنشى باعىت رەتىندە ءوزارا سەنىم احۋالى حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ جاڭا مودەلىن قالىپتاستىرۋعا سەپتىگىن تيگىزە الاتىنىن اتاپ كورسەتتى. ماگاتە-ءنىڭ تومەن بايىتىلعان ۋران بانكىنىڭ اشىلۋى ‒ وسى ىنتىماقتاستىقتىڭ جارقىن مىسالى ءارى ونىڭ جۇزەگە اسۋىنىڭ كورىنىسى. قازاقستان يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ رەجىمىن نىعايتۋعا وسىلايشا كەزەكتى ۇلەس قوستى.
سولتۇستىك كورەيانى ءبىزدىڭ جولمەن جۇرۋگە شاقىرامىز
«ۇشىنشىدەن, قازاقستاننىڭ يادرولىق قارۋسىز جولى وزگە ەلدەرگە ۇلگى ءارى تاجىريبە تۇرعىسىنان كومەك بولار ەدى. ءبىز تاۋەلسىز ەل بولىپ, مەملەكەتىمىزدى نىعايتتىق. يادرولىق قارۋدان باس تارتىپ جانە يادرولىق دەرجاۆالاردان شابۋىل جاساماۋ كەپىلدىگىن الدىق. وسى رەتتە سولتۇستىك كورەيا باسشىلىعىن ءبىزدىڭ جولىمىزبەن جۇرۋگە شاقىرامىز», دەدى پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى عىلىمي-تەحنولوگيالىق پروگرەستىڭ قازىرگى مۇمكىندىكتەرى جانە جاھاندانۋدىڭ شىنايى بولمىسى جاپپاي قىرىپ-جويۋ قارۋلارىن تاراتپاۋ مىندەتىن ادامزاتتىڭ امان ساقتالىپ قالۋ ماسەلەسىنە اينالدىرىپ وتىرعانىن مالىمدەدى. «جاپپاي قىرىپ-جويۋ قارۋلارى بار ەلدەردىڭ كوبەيۋى, يادرولىق, حيميالىق, بيولوگيالىق جانە راديولوگيالىق قارۋدىڭ دەسترۋكتيۆتى كۇشتەردىڭ قولىنا ءتۇسۋ قاۋپىن تۋدىرادى. يادرولىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ ءجونىندەگى بۇگىنگى قۇقىقتىق بازا XX عاسىر سوڭىندا «يادرولىق دەرجاۆالار كلۋبىنىڭ» كەڭەيۋىنە توسقاۋىل بولا المادى. يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ تۋرالى شارتقا نەگىزدەلگەن بارشامىزعا قاجەت تاراتپاۋ رەجىمىن نىعايتۋ تەرەڭ مەنتالدى ءوزگەرىستەر مەن كوپجاقتى جاڭا ساياسي شەشىمدەردى تالاپ ەتەدى دەپ ويلايمىن», دەگەن ەلباسى تاراتپاۋ سالاسىنداعى سەنىمدى نىعايتا ءتۇسۋ ءۇشىن بىرقاتار شارالار اتقارۋدى ۇسىندى.
«ءبىرىنشى. يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ تۋرالى شارتتان شىعۋ پروتسەسىن قيىنداتۋ قاجەت دەپ سانايمىن. كحدر-دىڭ ارەكەتى يادرولىق قارۋدى يەلەنسەم دەگەن امبيتسياسى بار باسقا ەلدەردى وسىنداي قادامعا يتەرمەلەۋى مۇمكىن. يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ تۋرالى شارتقا كۇمان كەلتىرمەي, بۇل شارتتى بۇزاتىن ەلدەر ءۇشىن وسىنىڭ ناقتى سالدارىن (سانكتسيا شارالارىن قوسا العاندا) ايقىندايتىن بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ ارنايى قارارىن ازىرلەۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرۋدى ۇسىنامىن», دەپ اتاپ ءوتتى ن.نازارباەۆ.
ەكىنشى شارا رەتىندە جاپپاي قىرىپ-جويۋ قارۋلارىن يەمدەنۋگە جانە تاراتۋعا قاتىستى قاتاڭ شارا قولدانۋدىڭ ناقتى جۇمىس ىستەيتىن مەحانيزمىن ءازىرلەۋ كەرەكتىگىن جەتكىزدى. مۇنداي كوپجاقتى كەلىسىمدەردى بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ جەكەلەگەن قارارلارىندا بەكىتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن ايتتى. جاپپاي قىرىپ-جويۋ قارۋلارىن يەمدەنۋ نيەتىنە جول بەرمەۋدىڭ باستى شاراسى رەتىندە اتوم قارۋىن يەلەنۋدەن ەرىكتى تۇردە باس تارتقان جانە يادرولىق قارۋى جوق مەملەكەتتەرگە يادرولىق دەرجاۆالاردىڭ بەرەتىن كەپىلدىگىن زاڭ جۇزىندە ءمىندەتتەيتىن جۇيەنى دامىتۋعا دا توقتالدى.
«جاھاندىق قاۋىپسىزدىك جۇيەسىن جاڭارتۋ پروتسەسىنىڭ ءساتتى نەمەسە ءساتسىز بولۋى الەمدىك قوعامداستىقتىڭ ميليتاريستىك اناحرونيزمدى ەڭسەرۋ قابىلەتىنە تىكەلەي بايلانىستى. ەش ماعىناسى جوق ءارى ارانداتۋشىلىق تۋعىزاتىن اسكەري بلوكتارعا ءبولىنۋدى وتكەننىڭ ۇلەسىنە قالدىرۋ كەرەك. ءدال وسى تۇستا مەملەكەتتەر اراسىنداعى سەنىم اسا قاجەت. مەن سوعىسقا قارسى جالپىالەمدىك شارالار تۋرالى كوزقاراسىمدى «الەم. XXI عاسىر» اتتى مانيفەسىمدە ءبىلدىردىم. بۇل قۇجاتتا بۇۇ-نىڭ 100 جىلدىعى قارساڭىندا يادرولىق قارۋدان ازات الەم قۇرۋعا جاعداي جاسايتىن ءىس-قيمىلداردى ۇسىنعان ەدىم», دەدى ەلباسى.
ۇسىنىلعان ءتورتىنشى باعىت ‒ حالىقارالىق قارىم-قاتىناسقا ساياسي سەنىم مەن جۇيەلى ديالوگتى مىندەتتى تۇردە قايتارۋ. ءىس-قيمىلدى تولىقتاي قامتيتىن ءبىرلەسكەن جوسپار سونىڭ جارقىن مىسالى بولماق. مەملەكەت باسشىسى يراننىڭ يادرولىق باعدارلاماسىنا قاتىستى مامىلە قارۋدى تاراتپاۋ سالاسىنداعى كوپجاقتى ديپلوماتيانىڭ تابىستى بولاتىنىن مالىمدەدى. مۇنداي كۇردەلى ماسەلەلەردى كەلىسسوزدەر ارقىلى شەشۋدىڭ تاجىريبە جۇزىندەگى مىسالىنا اينالىپ, وعان قازاقستان دا ءوز ۇلەسىن قوستى.
بۇدان كەيىن ەلباسى كەيبىر قاتىسۋشىلار تاراپىنان ءوز مىندەتتەمەلەرىن جۇزەگە اسىرۋدا تۋىنداعان قيىندىقتارعا قاراماستان, ءىس-قيمىلدى تولىقتاي قامتيتىن بىرلەسكەن جوسپاردىڭ ودان ءارى تابىستى ىسكە اسۋىنا سەنىم ءبىلدىردى جانە بۇل ماسەلەنى اقش پرەزيدەنتىمەن تالقىلاعانىن ايتتى. وسىنداي كونسترۋكتيۆتى ءتاسىلدى سولتۇستىك كورەيانىڭ يادرولىق پروبلەماسىن رەتتەۋدە دە قولدانۋعا بولاتىنىن جەتكىزدى.
«كورەيا تۇبەگىندەگى قازىرگى وقيعالار تەرەڭ قاراما-قايشىلىقتىڭ بار ەكەنىن بىلدىرەدى. وسىعان وراي مۇددەلى تاراپتاردى سولتۇستىك كورەيا ماسەلەسىن نەعۇرلىم جىلدام ءارى كونسترۋكتيۆتى جولمەن شەشۋگە شاقىرامىز. سەنىم احۋالىن قالىپتاستىرۋدىڭ جانە پحەنياننىڭ كەلىسسوز ۇستەلىنە ورالۋىنىڭ ماڭىزدى شارتى رەتىندە «يادرولىق بەستىكتىڭ» كحدر-دىڭ قاۋىپسىزدىگىنە كەپىلدىك بەرۋىن جاقتايمىز. مۇددەلى تاراپتار قاجەت ەتكەن جاعدايدا, قازاقستان كەلىسسوز الاڭىن ۇسىنۋعا دايىن», دەپ مالىمدەدى ن.نازارباەۆ.
سونىمەن قاتار ەلباسى سەنىم شارالارى تاياۋ شىعىس ءۇشىن دە وزەكتى بولىپ وتىرعانىنا توقتالدى. سيرياداعى شيەلەنىس ايماقتان الىس جاتقان وڭىرلەرگە دە زيانىن تيگىزۋدە. ءوزارا سەنىمنىڭ جەنەۆا كەلىسسوزدەرىن تولىقتىرىپ, سيرياداعى جاعدايدى بەيبىت جولمەن رەتتەۋگە قولدان كەلگەنشە ۇلەس قوسىپ كەلە جاتقان استانا الاڭىنداعى ديالوگقا نەگىز بولعانىن وسى جەردە ەرەكشە اتاپ وتكەن ءجون.
يادرولىق قارۋدان ازات ايماق قۇرۋ ماڭىزدى
«جاپپاي قىرىپ-جويۋ قارۋلارىنىڭ تارالۋىمەن كۇرەس جۇرگىزۋدەگى ءتيىمدى قۇرالدىڭ ءبىرى ‒ يادرولىق قارۋدان ازات ايماقتار قۇرۋ. سونداي-اق بۇل ۇجىمدىق سەنىم ءبىلدىرۋدىڭ ۇلگىسى بولىپ تابىلادى. تاياۋ شىعىستا يادرولىق قارۋدان ازات ايماق قۇرۋعا كۇش-جىگەر جۇمساۋدى جالعاستىرۋدى ماڭىزدى دەپ سانايمىن. مۇددەلى تاراپتاردى جۇمىستى جاڭعىرتۋعا شاقىرامىن جانە كەيبىر ەلدەر اراسىنداعى تۇسىنىسپەۋشىلىكتەر جاقىن ارادا شەشىمىن تابادى دەپ ۇمىتتەنەمىن», دەدى پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى بۇگىندە عىلىمي جەتىستىكتەردى پايدالانىپ, جانتالاسا قارۋلانۋدىڭ جاڭا تولقىنىنىڭ تۋىنداۋ قاۋپى توڭىرەگىندە ءسوز قوزعادى. ەلباسىنىڭ ايتۋىنشا, حالىقارالىق قوعامداستىق جاڭا اسكەري جانە اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردىڭ جاسالۋى مەن تارالۋىنا باقىلاۋدى كۇشەيتۋگە ءتيىس. سەنىم شارالارى عارىش كەڭىستىگىن ميليتاريزاتسيالاۋدىڭ الدىن الۋعا قاتىستى ورتاق ۇستانىم قالىپتاستىرۋ بارىسىندا دا كەرەك بولادى.
«الەمدىك يادرولىق دەرجاۆالار اراسىنداعى ءوزارا تۇسىنىستىك پەن سەنىم جاعدايىندا عانا كوپتەگەن قاقتىعىستىڭ الدىن الىپ, ءتيىمدى رەتتەۋگە بولاتىنى بۇگىنگى كۇننىڭ شىندىعىنا اينالدى. يادرولىق اپاتتى بولدىرماۋ ءۇشىن ولارعا ادامزات الدىنداعى زور جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەلگەن. ءاسىرەسە ءىرى يادرولىق دەرجاۆالار يادروسىز الەم قۇرۋ ءۇشىن كۇرەستىڭ الدىڭعى شەبىندە بولىپ, جاپپاي قىرىپ-جويۋ قارۋلارىن قىسقارتۋدىڭ ۇلگىسىن كورسەتۋى قاجەت. بىراق بۇل باسقا ەلدەر سىرت قالۋعا ءتيىس, ولار ەشتەڭەگە ىقپال ەتە المايدى دەگەندى بىلدىرمەيدى», دەپ ءسوزىن تۇيىندەدى مەملەكەت باسشىسى.
وتىرىس تاقىرىبى بۇكىل الەم ءۇشىن وزەكتى
نەگىزگى باياندامادان كەيىن ءسوز كەزەگى جيىنعا قاتىسۋشىلارعا بەرىلدى. پولشا پرەزيدەنتى اندجەي دۋدا وتە ماڭىزدى تاقىرىپتا جوعارى دەڭگەيدە پىكىرتالاس ۇيىمداستىرعان قازاقستانعا العىس ايتتى.
«پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ العاش رەت يادرولىق قارۋدان باس تارتۋ تۋرالى شەشىمىن جاريالاعاندا, مۇنى مەملەكەت ءۇشىن جاسالعان تاڭداۋ ەكەنىن ايتقانى ەسىمدە. سودان بەرى قازاقستان ءوزىنىڭ شەشىمىنە بەرىك ەكەنىن كورسەتتى. جاقىندا قازاقستاندا تومەن بايىتىلعان ۋران بانكى اشىلعانىن اتاپ وتكىم كەلەدى. بۇل – يادرولىق قاۋىپسىزدىكتى قولداۋ جولىنداعى ماڭىزدى قادام جانە بۇل بەيبىتسۇيگىش مەملەكەتتەر اراسىنداعى اشىق قارىم-قاتىناستى نىعايتادى», دەدى ا.دۋدا.
پولشا پرەزيدەنتى بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە شاقىرعانى ءۇشىن نۇرسۇلتان نازارباەۆقا العىسىن ءبىلدىردى. ونىڭ ايتۋىنشا, كەڭەستەگى تالقىلاناتىن كۇن تارتىبىندەگى ماسەلەلەردىڭ ءبارى وتە ماڭىزدى. سونىمەن قاتار تەك يادرولىق قارۋ ەمەس, بيولوگيالىق جانە حيميالىق قارۋدىڭ, بالليستيكالىق راكەتانىڭ دا قاۋپىن ەسكەرۋ كەرەك. ءسوز سوڭىندا پولشا پرەزيدەنتى وتىرىس تاقىرىبىنىڭ بۇكىل الەم ءۇشىن ماڭىزدى ەكەنىن ايتتى.
بۇدان كەيىن ءسوز العان رەسەي سىرتقى ىستەر ءمينيسترى سەرگەي لاۆروۆ يرانمەن يادرولىق ءمامىلەنىڭ ورىندالماۋى الاڭداتارلىق احۋالعا اينالعانىن مالىمدەدى.
«التىلىق توبىنىڭ» ءبىر ءمۇشەسىنىڭ كىناسىنەن يراننىڭ يادرولىق باعدارلاماسى توڭىرەگىندەگى جاعدايدى رەتتەۋ ءجونىندەگى جان-جاقتى قامتىلعان ءبىرلەسكەن ءىس-قيمىلدار جوسپارىنىڭ ورىندالماۋى الاڭداۋشىلىق تۋعىزادى, سونىڭ ىشىندە سولتۇستىك كورەيا ماسەلەسى حالىقارالىق قاۋىپسىزدىك ارحيتەكتۋراسى ءۇشىن الاڭداتارلىق احۋالعا اينالادى», دەدى س.لاۆروۆ.
ول يرانمەن يادرولىق مامىلەنى ورنىقتى دامىتۋ ءۇشىن كۇش بىرىكتىرۋگە شاقىراتىندىعىن ءارى بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسى جان-جاقتى قامتىلعان بىرلەسكەن ءىس-قيمىلدار جوسپارىنىڭ ورىندالۋى جاۋاپكەرشىلىگىن رەسەي تاراپى ءوز موينىنا الاتىندىعىن جەتكىزدى.
وتىرىس قورىتىندىسى بويىنشا تاريحي قۇجات ‒ بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسى توراعاسىنىڭ ءوڭىرلىك دەڭگەيدە پرەۆەنتيۆتى ديپلوماتيا جانە شيەلەنىستى بولدىرماۋ جونىندەگى مالىمدەمەسى قابىلداندى. قۇجاتتا قازىرگى حالىقارالىق قاتىناستار تاقىرىبىنداعى ماڭىزدى ماسەلەلەر قامتىلىپ, ونىڭ شەشىمدەرى ۇسىنىلعان. ايتا كەتۋ كەرەك, مۇنداي مالىمدەمە بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ تاريحىندا ساياسي مىندەتتەمە جۇكتەيتىن حالىقارالىق اكت رەتىندە تۇڭعىش رەت قابىلدانىپ وتىر. سوندىقتان ءبىز ءسوز سوڭىندا وسى جايتتى جانە بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە مۇشە بولىپ, ونىڭ تورىنەن تورتكۇل دۇنيەگە تورەلىك ەتۋ مۇمكىندىگى ەندى تەك قىرىق جىلدان كەيىن عانا كەلۋى ىقتيمالدىعىن ەسكەرە وتىرىپ, بۇل وقيعا شىن مانىندە تاريحي ءسات ەكەنىن تاعى دا قايتالاپ ايتقىمىز كەلەدى. ەل مەرەيىن وسىرگەن ەڭسەلى ساتتەر مەن مارتەبەلى بيىكتەرىمىز لايىم كوپ بولعاي!
دارحان قىدىءرالى,
«ەگەمەن قازاقستان» –
نيۋ-يوركتەن (اقش)
سۋرەتتەر پرەزيدەنتتىڭ باسپاسوز قىزمەتىنەن الىندى
