سۋرەتتى تۇسىرگەن اقادىل رىسماحان
ەرتە زاماندا حاندار تاققا وتىرعاندا حان قاراۋىنداعى قالىڭ جۇرت جابىلا قوزى سويىپ, توپتانىپ وتىرىپ ەتىن جەيتىن بولىپتى. ءسويتىپ قوزىنىڭ باسى ۇيىلگەن جەر قوزىباسى اتالىپ كەتىپتى دەيدى. ال ەكىنشى ءبىر اڭىزداردا اتالعان شوقى قوزىنىڭ باسىنا ۇقساعاندىقتان قوزىباسى اتالىپ كەتكەن دەگەن دەرەكتەر بار.
جالپى, تاريحي زەرتتەۋلەر بويىنشا جەتىسۋ وڭىرىندە بىرنەشە قوزىباسى بار. الايدا مۇحاممەد حايدار دۋلاتيدىڭ «تاريح-ي راشيدي» ەڭبەگىندە قازاق حاندىعىنىڭ قۇرىلعان جەرى رەتىندە شۋ بويىنداعى قوزىباسى جەرى ايتىلادى. ياعني بۇل جەر كەزىندە موعولستان مەملەكەتىنىڭ باتىس بولىگىندەگى ءوڭىر بولعان. سونىمەن قاتار جىر الىبى جامبىل جاباەۆ «سۇرانشى باتىر» داستانىندا قورداي اسۋىندا, مويىنقۇم اۋدانىنداعى حانتاۋ ىرگەسىندە جانە ىلە الاتاۋىنىڭ سولتۇستىك-باتىسىندا قوزىباسى دەگەن شوقىنىڭ بار ەكەنىن جىرعا قوسادى.
ال ماحمۋد يبن ءۋالي, شاح ماحمۋد شوراق بابىردىڭ دەرەكتەرىنشە, شۋ بويى مەن قوزىباسى ارالىعىنداعى جەرلەر موعولستاننىڭ باتىستاعى قاقپاسى رولىندە بولعان دەسەدى. بۇل قاقپانىڭ سولتۇستىگىندە بالقاش كولى بولعان دا, وڭتۇستىگىندە تاۋلار ورنالاسقان. تاريح بويىنشا, حV عاسىرداعى قالىپتاسقان ساياسي جاعدايدا ەسەن-بۇعا حان سولتۇستىك-باتىسىندا ابىلقايىر حانمەن, وڭتۇستىك-باتىسىندا ءابۋ سايدپەن قارسىلاس بولدى. سوندىقتان دەشتى قىپشاقتان جانە ماۋرەنناحردان موعولستانعا جاسالاتىن جورىقتار تەك وسى قاقپا ارقىلى وتەتىنىن تاريحشىلار جازادى. ال دۋلاتي ەڭبەگىندە ەسەن-بۇعا حان وسى وڭىرگە كەرەي مەن جانىبەكتى ورنالاستىرۋ ارقىلى ءوزىن باتىستان قورعاعانى ايتىلادى.
قازاقتىڭ قاسيەت تۇنعان قاي قيىرى دا قاستەرلى. قازاق حاندىعىنىڭ العاشقى تۋى تىگىلگەن ايماق, بۇگىنگى ەگەمەن ەلىمىزدىڭ نەگىزى قالانعان ءوڭىر – ۇلت تاريحىنداعى وشپەس بەلگى. كەزىندە ۇلت تاعدىرى سىنعا تۇسكەن كەزەڭدە دە قازاقتى قاسىرەتتەن قورعاپ, قايعىدان اراشالاعان ەلدىڭ قاسيەتى مەن جەردىڭ كيەسى.
حاميت ەسامان,
«ەگەمەن قازاقستان»
جامبىل وبلىسى
