ءيا, قاندى وقيعا ورىن العان الماتىنىڭ سول كەزدەگى جاڭا الاڭى. سۋرەتتە نارازىلىق تانىتۋعا جينالعان ستۋدەنتتەردىڭ بەيبىت بەينەسى. شەپ قۇرىپ, تالاپ ءبىلدىرىپ تۇرعان جاستاردىڭ ۇلكەن شوعىرى ءدال وسى كۇنى كەشقۇرىمدا الاڭ الاي-دۇلەي بولىپ, قارۋلى اسكەردىڭ شابۋىلىنا ۇشىرايتىنىن بىلمەگەن ەدى. «مەتەل» وپەراتسياسىنىڭ باستالۋىنا ساناۋلى ساعاتتار قالعان بولاتىن...
ءبىزدىڭ كەيىپكەرىمىز – وسى سۋرەتتە بەينەلەگەن قايسار قازاق قىزى اقشاگۇل جەمىسباەۆا. تۇتاسىپ تۇرعان توپتىڭ ەكىنشى قاتارىندا, اق ءتۇستى باس كيىممەن, جىلى جىميىپ تۇرعان بويجەتكەن – اقشاگۇل. ول كەزدە قازاق مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ فيلولوگيا فاكۋلتەتىنىڭ 4-كۋرسىندا وقىپ جۇرگەن. ءوزى وقۋ وزاتى, ءارى كومسومول, توپتىڭ ستاروستاسى ەدى.
– ورىس توبىندا وقىدىم. توبىمىزدا اۋىلدان كەلگەن جاستار كوپ بولدى. ول كەزدە قازاق بولىمدەرىنە قاراعاندا, ورىس توبىنا وقۋعا ءتۇسۋ جەڭىل سياقتى ەدى. سويتسەك, بۇل دا ءبىر ساياسات ەكەن عوي, ورىستانا بەرسىن دەگەن. ءبىر ءۇيدىڭ بالاسىنداي تاتۋمىز, بىرلىگىمىز بەكەم بولاتىن. ءارى جالىنداپ تۇرعان وتانشىل ەدىك. جەلتوقسان وقيعاسىنان ەكى-ءۇش كۇن بۇرىن ستۋدەنتتەر اراسىندا ءبىر تولقۋدىڭ باستالعانى انىق سەزىلدى. نامىستى وياتاتىن, سەزىمدى قايرايتىن سوزدەر ايتىلا باستادى. بويىمىزدا ءبىر جالىن تۇتاندى. «ەگەر 3 كۇن قاتارىنان نارازىلىق بىلدىرسەك, ماسكەۋ شەشىمىن وزگەرتەدى ەكەن. الاڭدا بولۋىمىز كەرەك», دەگەن ۇندەۋ تاستالعاندا توبىمىزبەن ورتالىققا تارتتىق. مەن توپ ستاروستاسى بولعاندىقتان الدىڭعى شەپپەن كەلدىم, – دەپ ەسكە الادى اقشاگۇل ول كۇندەردى.
سۋرەتتە الدىڭعى قاتاردا كىلەڭ جىگىتتەردىڭ تاس-ءتۇيىن بولىپ تۇرعانى انىق بايقالادى. ارانداتۋشىلاردان ساقتانعان ازاماتتار قىزدارعا دا قورعان بولىپ, ولاردى ارقا تۇستارىنا العان. الاڭعا 17 جەلتوقسان كۇنى شاڭقاي ءتۇس شاماسىندا بارعان اقشاگۇلدىڭ كۋرستاستارى كەشكى 17.00-ءدىڭ كەزىندە جاتاقحاناعا قايتقان. بۇل كەزدە الاڭ تىنىش ەدى. ساعات 18.00-دەن وتە سيرەنا ۇلىپ قويا بەرىپ, يت جەتەكتەگەن, ساپەر كۇرەكپەن قارۋلانعان اسكەر شەرۋشىلەرگە لاپ قويعان بولاتىن. ارعىسى... اششى تاريح.
اقشاگۇلدىڭ الاڭدا بولعانىنا بۇلتارتپاس ايعاق بولعان بۇل سۋرەتتى ارنايى قىزمەت وكىلى تۇسىرگەن بولۋى كەرەك. ەرتەسى ساباققا كەلگەندە وقۋ ورنى باسشىلارى تاراپىنان قىسىم باستالعان. توپتاعى ستۋدەنتتەر سوعان قاراماستان, تاعى دا الاڭعا شىققان ەكەن. اقشاگۇل دە قۇربىلارىمەن ورتالىققا جەتە الماي, قورشاۋ سىرتىنداعى جاساقشىلاردىڭ قولىنا ءتۇسىپ قالادى. «جاساقشىلار ءبىزدى تەمىر تاياقتىڭ استىنا العاندا ءبىر توپ جىگىت اراشالاپ, «قاشىڭدار, كەتىڭدەر...», دەپ جانۇشىرا ايعايلادى, قىزدار سىتىلىپ ۇلگەردىك», دەيدى اقشاگۇل.
...فاكۋلتەتتە ۇلكەن جيىن ءوتىپ, «الاڭدا ناشاقورلار مەن ماسكۇنەمدەر جينالدى», دەپ ايىپتاۋ باستالعاندا ىزادان جارىلارداي بولعان اقشاگۇل ورنىنان اتىپ تۇرىپ: «مەن الاڭدا بولدىم, وندا ەشقانداي ماس ادام بولمادى, ءبىز ءوزىمىز عانا بولدىق», دەپ جىلاپ جىبەرەدى. «وسىدان كەيىن ماعان قازىر ەلىمىزگە بەلگىلى ءبىر ۇلكەن كىسى, وقىتۋشىمىز دۇرسە قويا بەرىپ: «بۇل – شوۆينستكا. ۇلتشىل. ساباقتا «ازيانى وقىپ وتىرادى» دەپ ايعاي سالدى», دەيدى جەلتوقسانشى. مۇنان كەيىنگى جاعدايدىڭ جەلىسى تانىس. مقك تەرگەۋى, كومسومولدان قۋىلۋ, ديپلوم العالى تۇرعاندا وقۋدان شىعارىپ جىبەرۋ...
– ەشتەڭەگە وكىنگەن ەمەسپىن. تەك اكەمنەن ۇيالدىم. ول كىسى بار ءومىرىن كومپارتياعا ارناعان ەدى. مەنىڭ قىلىعىمدى ونىڭ دا بەتىنە سالىق قىپ باسىپ, جينالىستا جازالاپتى. كەيىن اقتالدىق, قۇقىعىمىزدى قالپىنا كەلتىردىك. مەملەكەت تاراپىنان ماراپات تا الدىق. بىراق مەنى جەلتوقسان وقيعاسىنا قاتىسۋشىلاردىڭ اتىن جامىلىپ, وزدەرىن سول كۇننىڭ باتىرى ەتىپ كورسەتكىسى كەلەتىندەردىڭ كوپتىگى الاڭداتادى. مىسالعا, وسى سۋرەتتەگى مەنىڭ ورنىما تالاسۋشىلار بار. سۋرەتتى شىعارىپ الىپ, «اق ءتۇستى باس كيىم كيگەن قىز مەنمىن», دەپ اكىمدىككە بارىپ, جەڭىلدىك سۇراپ جۇرگەن بىرنەشە ادام بار دەيدى. تانىستارىم, دوستارىم ولاردى زاڭ جولىمەن جازالاۋدى ايتادى. مەن اركىمنىڭ ار-ۇياتى ءبىلسىن دەيمىن. ول قاسىرەتتى كۇندەردىڭ ازابىن, جۇرەككە سالعان جاراسىن باسىنان وتكىزگەن ادام عانا تۇسىنەدى, – دەدى ءبىزدىڭ كەيىپكەرىمىز.
قالماحانبەت مۇقامەتقالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى
