لاڭكەستەر جازاسىز قالمايدى

قازاق حالقى ءاۋ باستان تى­نىش­تىقتى ءتاۋ ەتكەن. ۇزاق كۇتكەن ءتاۋ­ەلسىزدىگىمىز دە تاتۋلىق پەن تىنىش­تىقتى, ىنتىماق پەن بىرلىكتى اڭسا­عان اتا-بابالار ارمانى ەكەنى انىق. ەن­دە­شە ەلدەگى وسى ءبىر اياۋلى تى­نىش­تىقتى, بىرلىكتى ساقتاۋ قازىرگى ۇرپاق­تىڭ مىندەتى. الايدا, ونى كوپ­سىنەتىن كەيبىرەۋلەر زاڭىمىزعا قايشى كەلەتىن شالىس قادامدارعا بارۋدا. سو­لار­­د­ىڭ ءبىرى تۋرالى كەشە باس پرو­كۋ­را­تۋ­رانىڭ رەسمي وكىلى نۇرداۋلەت ءسۇي­ىن­دىكوۆ حاباردار ەتتى. ونىڭ اي­تۋ­ىنشا, ۇستىمىزدەگى جىل­دىڭ 31 قا­زانىندا شامامەن تاڭعى ساعات 9-داردا اتىراۋ قالاسىنداعى وبلىس اكىمدىگى مەن پروكۋراتۋرا عيماراتتارى­نىڭ جا­نىن­دا ەكى جارىلىس ورىن العان. پروكۋراتۋرا عيماراتىنىڭ جا­نىندا بولعان جارىلىستان ءبىر ادام كوز جۇمدى. ول اتىراۋ قالاسىنىڭ تۇرعىنى باۋىرجان سۇلتانعاليەۆ بولىپ شىقتى. جارىلىس بويىنشا ەكى قىلمىستىق ءىس قوزعالىپ, ونى تەرگەۋ ءۇشىن جەدەل-تەرگەۋ توبى قۇ­رىل­دى. 2 جانە 4 قاراشا كۇن­دەرى جارىلىسقا قاتىستى دەگەن كۇ­دىكپەن ۋسابەكوۆ مەيرامبەك البەك­ ۇلى, قال­قامانوۆ ميرحات يساتايۇ­لى ءجا­نە ساگەنوۆ ءالىمجان بۋلات­بەك­ ۇلى ۇستالدى. ولار لاڭكەستىك جا­ساعان­دىقتارىن تولىق مويىند­ا­دى. ۋسابەكوۆ كورسەتكەن مەكەن-جايدان تاعى ەكى جارىلعىش قوندىر­عى­لار تابى­لىپ, ولار ساپەرلاردىڭ كومەگىمەن زالالسىزداندىرىلدى. تەرگەۋ كورسەتكەندەي, لاڭكەستىك توپ 2009 جىلى دجيحادتىق يدەيالار, سونىڭ ىشىندە سولتۇستىك كاۆكازدا قايتىس بولعان ەكسترەميستىك ۇگىت­تەۋ­شى سايد بۋرياتسكي يدەيالا­رى­نىڭ اسەرىمەن قۇرىلعاندىعى ان­ىقتالدى. توپ مۇشەلەرى شەتەلگە دجيحادقا بارۋدى دا ويلاستىرعان. قۇقىق قور­عاۋ ورگاندارىنا قارسى ارەكەت ەتۋ ماقساتىندا ءدجيحاديزمدى ۇستانۋشى­لاردى ۇستاپ الۋ ءمۇم­كىندىگىنە جاۋاپ رەتىندە ولار مي­نا­لىق جارىلعىش ىستەرىن وقىپ ءۇي­رەن­گەن. 2009 جىلدىڭ جازىنان بەرى قىل­مىستىق توپ 5 جارىلعىش قون­دىر­عى جاساعان. وعان قاجەتتى قۇ­رام­دى (ەلەكتروليت, اتسەتون, گيدروپەريت, قالايى ۇنتاعى جانە سەليترا) اتىراۋ قالاسىنداعى ءدارى­حا­نا­لار مەن بازارلاردان العان. جاسال­عان قوندىرعىنى ادام تۇر­ماي­تىن جەرلەردە سىناعان. اعىمداعى جىلدىڭ قىركۇيە­گىن­دە وسى توپ بيىل جازدا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتارى حيبيدوللا رينات, مۇناتوۆ ورىن­با­سار جانە زنالين داميرمەن قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماعىندا دجيحاد باستاۋ ماقساتىندا قۇرىل­عان «دجۋند-ال-حاليفات» (حاليفات جاۋ­ىنگەرلەرى) اتتى تەررورلىق ۇيى­مى­نىڭ مۇشەلەرىمەن بايلا­نىس ور­ناتقان. اتالعان تۇلعالار­دىڭ قازىرگى ۋاقىتتا اۋعان-پاكستان شەكارا­سىن­دا بوي تاسالاپ جانە حالىقارالىق تەرروريستەر جاعىندا ۇرىس قيمىل­دارىنا قاتىسىپ ءجۇر­گەندىكتەرىن ات­اپ ءوتۋ قاجەت, دەيدى رەسمي وكىل. وسى ۇيىمنىڭ كوشباسشىسى قا­زاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتى حابيدوللا رينات اعىمداعى جىل­دىڭ 25 قازانى مەن 1 قاراشاسىندا ينتەرنەتتە قازاقستانعا باعىتتاپ قورقىتۋ مالىمدەمەسىن تاراتىپ, كەيىن اتى­راۋ­داعى تەراكتىلەرگە قاتىس­تى جاۋاپكەرشىلىك العان. اتىراۋ­دا­عى جارىلىس­تارعا «دجۋند-ال-حا­لي­فات» ۇيىمى­نىڭ قاتىسى بارىن تەرگەۋدىڭ راس­تايتىنىن حابارلاي­مىز, دەدى بۇدان ءارى ن. سۇيىندىكوۆ. ۇستالعانداردىڭ بەرگەن جاۋابى بويىنشا, قازاقستان اۋماعىندا, سو­نىڭ ىشىندە اتىراۋ قالاسىندا تەررورلىق اكتىلەر جاساۋ تۋرالى نۇس­قاۋلار ءدال وسى ۇيىم مۇشە­لە­رىنەن الىنعان كورىنەدى. اعىمداعى جىلعى قازاننىڭ سو­ڭىندا قىلمىستىق توپ قۇقىق قور­عاۋ جانە وزگە دە مەملەكەتتىك ورگاندار قىزمەتكەرلەرىن قورقىتۋ اكتسيا­لا­رىن وتكىزۋ جوسپارىن جۇزەگە اسى­را باستاعان, وسى ماقساتتا وبلىس­تىق اكىمدىك پەن پروكۋراتۋرا ما­ڭىندا جارىلىستار ۇيىمداستىرۋ تۋ­رالى شەشىم قابىلدانعان. ايتا كەتەتىنى, ول جارىلىستاردى ۇيىم­داس­تىرۋ جوسپارىندا ادام شىعىن­دارى بولۋى قاراستىرىلماعان ەكەن. وسى جوسپاردىڭ نەگىزىندە 28 جانە 30 قازاندا سۇلتانعاليەۆتىڭ پاتە­رىن­­دە ەكى جارىلعىش قوندىرعى جا­سال­عان. قوندىرعىلاردى ورناتۋ كەزىندە كوزگە تۇسپەۋ ماقساتىندا ولار تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشى­لى­عى جۇمىسشىلارىنىڭ كيىمدەرىن سا­تىپ العان. 30 قازان كۇنى كەشكىسىن ساگە­نوۆ پەن ۋسابەكوۆ جارىلىس جا­سا­لۋى مۇمكىن جەرلەرگە بارلاۋ جاساعان. ءسويتىپ, 2011 جىلعى 31 قازان كۇنى ساعات 9-دار شاماسىندا الدىن-الا بولىنگەن رولدەر بويىنشا ۋسابەكوۆ وبلىس اكىمدىگىنىڭ جانىن­دا­عى قوقىس جاشىگىنە ىسكە اسىرىلعان بوم­بانى سال­عان, ال سۇلتانعاليەۆ كوشە سىپى­رۋ­شى بو­­لىپ جارىلعىش قون­دىرعىنى پروكۋراتۋرا عيماراتىنا اپارۋعا ءتيىستى بولعان. الايدا, پروكۋراتۋرا عيما­را­تىنا بارا جات­قان­دا قول­دان جاسال­عان جارىلعىش قون­دىر­عى­نى پايدالانۋدا قاۋىپ­سىز­دىكتى ساقتا­ماۋ سالدا­رى­نان سۇلتان­عا­لي­ەۆ­تىڭ ءوزى بايقاۋ­سىز­دا جارى­لىپ, وقيعا بولعان جەردە قايتىس بولدى. وسى­لايشا, قازىرگى ۋا­قىتتا 31 قازان كۇنى اتىراۋ قالا­سىندا ورىن العان لاڭ­كەستىك اكتىلەر تولىق اشىلدى, قىل­مىستىق توپتىڭ بار­لىق 4 مۇشەسى انىقتالىپ, زالال­سىز­­دان­دىرىلعان كورىنەدى. ەندى «دجۋند-ال-حاليفات» (حا­­ليفات جاۋىنگەرلەرى) تەررورلىق ۇيىمىنا بايلانىستى قۇقىق قورعاۋ جانە ارنايى ورگاندار ونىڭ مۇشە­لەرىن زاڭمەن بەلگىلەنگەن جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋ جانە ولاردىڭ قىل­مىستىق ارەكەتتەرىنە توسقاۋىل قويۋ جونىندەگى بارلىق قاجەتتى شارا­لار­دى قابىلداۋعا كىرىسكەن. تەرگەۋ جۇ­مىس­تارى ودان ءارى جالعاسۋدا. باس پروكۋراتۋرا ەلدەگى جاعداي قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ تولىق باقىلاۋىندا ەكەندىگىن, مۇنداي كە­لەڭسىز جايتتەردىڭ كەلەشەكتە دە جو­لى كەسىلىپ, كىنالى تۇلعالار سوت ال­دىندا ءبىزدىڭ زاڭدارىمىزعا سايكەس جازاعا تارتىلاتىندىقتارىن ءما­لىم­دەيدى. جاستاردىڭ يسلامنىڭ نەگىزدەرىن دۇرىس تۇسىنبەي, ءبىزدىڭ حال­قى­­مىز­­­عا جات يدەولوگيالى ءدىني اعىم­دار­عا ىلەسۋ سالدارى وسىنداي قايعى­لى جاع­دايلارعا دۋشار ەتەتىندىگىن اتاپ, ازا­ماتتارىمىزدى قى­را­عىلىق تانىتىپ, ۇرەيگە جانە مۇن­داي ار­ان­داتۋلارعا بوي الدى­ر­ماۋ­عا, ونىڭ ىشىندە ءوز تۋ­ىستارى مەن جاقىن­دا­رى­نىڭ رادي­كال­دى قۇ­رى­­لىمدار قاتا­رى­نا ىلەسۋىنەن ساق­تاۋ­عا شاقىرامىز, دەيدى باس پرو­كۋ­را­تۋرانىڭ رەسمي وكىلى. بۇعان قوسا سوڭعى كۇندەرى ءتۇرلى جارىلىستار, سونداي-اق بالالاردى ۇر­­لاپ كەتۋ مەن ءولتىرۋ تۋرالى جانە قو­­عامدىق ءتارتىپ پەن قاۋىپسىزدىكتى قام­­تاماسىز ەتەتىن ۇرەيلى ءمان-جاي­لارى بار بىرقاتار باسقا دا سىبىس­تار جاي­ىندا جالعان حابارلاردىڭ تا­را­تىلۋ دەرەكتەرى قوعامدىق تولقۋ تۋ­عىزىپ وتىرعانى بەلگىلى. بۇل رەتتە, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى وسى ءمالى­مەت­تەردىڭ بارلىعىن بۇقارالىق اق­پارات قۇرال­دارى ارقىلى جەدەل تەرىسكە شىعارىپ وتىرعاندارىن اتاپ ءوت­­­كەن ءجون. دەگەنمەن, وسى سى­بىستار حا­لىقتىڭ كوپ­شىلىگىنە ۇيالى باي­لا­نىس, «ۆ كونتاكتە», «مايل-اگەنت», «تۆيتتەر» سەكىلدى الەۋمەت­تىك جەلىلەر, سون­داي-اق باسقا دا تانىمال كوممۋنيكاتسيا قۇرال­دا­رى ارقىلى بەلسەندى ءتۇر­دە تالقىلا­نىپ جانە جەتكىزىلىپ جاتىر. جەكەلەگەن تەرىس پيعىلدى ادامدار ءمان-جايدى «شيەلەنىستىرە» وتى­رىپ, قانداي دا بولماسىن وقي­عا­لار­دى كوزىمەن كورگەندەرىن ايتا باس­تا­عان, تىپتەن ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرى قىزمەتكەرلەرىنىڭ دە نەگىزسىز ۇرەي تۋعىزۋ فاكتىلەرى ورىن الدى. ال شىندىعىندا مۇنىڭ ءبارى جاۋ­اپ­سىز ادامداردىڭ بۇزاقىلىق ارە­كەت­تەرى مەن بالالاردىڭ ادەتتەگى تەنتەكتىكتەرى بولىپ وتىر. مىسالى, اعىمداعى جىلدىڭ 6 قاراشاسىندا شىمكەنت قالاسىندا ءبىر كۇن بۇرىن جۇمى­سى­نان بوساتىلعان تەپلوۆوز دەپوسىنىڭ جۇمىسشىسى قادىر­با­ەۆ ماس كۇيىندە دەپونىڭ ديسپەتچەرىنە قوڭىراۋ شا­لىپ, بۇزاقىلىق ني­ەتپەن ماشات وزە­نى ارقىلى وتە­تىن تەمىر جول كوپى­رىن­دەگى جارىلىس تۋرالى حابارلاعان. الماتى وبلى­سىندا ازاماتشا زاكيروۆا بۇزاقى­لىق نيەتپەن جاسىرىن نومىردەن ءوزىنىڭ تانىسىنا قوڭىراۋ سوعىپ, ونى قۇربان ايتقا قۇربان­دىق­قا شا­لاتىنىن حابارلاعان. مەكتەپ قا­بىر­عالارىنداعى بىرقاتار ۇرەيلى جازۋلاردى دا وسى مەكتەپتەردىڭ ءتو­مەنگى سىنىپ وقۋشىلارىنىڭ وزدەرى ساباقتى بولدىرماۋ ماقساتىندا جاز­­عاندارى انىقتالعان. وسىعان باي­لا­نىستى, باس پروكۋراتۋرا تارا­تىل­عان سىبىستاردىڭ بىردە-ءبىرىنىڭ شىن­دىققا جاناسپايتىنىن جانە انىق جالعان اقپارات بولىپ تا­بى­لا­تى­نىن جاۋاپتى تۇردە حابارلايدى. قازىرگى تاڭدا قۇقىق قورعاۋ ور­گان­دارى ءاربىر فاكتىنى تەكسەرۋدە ءجا­نە جالعان حابارلار تاراتۋعا ءجا­نە جاعدايدى تۇراقسىزداندىرۋعا كىنالى ادامدار زاڭمەن بەلگىلەنگەن جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلاتىن بولا­­دى. وسى­­لايشا ەلىمىزدىڭ قۇقىق قور­عاۋ ور­گان­دارى قوعامدىق قاۋىپسىز­دىك­تى قام­تا­ماسىز ەتۋ, حالىقتىڭ ءومى­رى مەن دەن­ساۋلىعىنا تونگەن قا­ۋ­ى­پ­تى بولدىر­ماۋ ءۇشىن تۇراقتى نەگىزدە تۇبەگەيلى شارالار قابىلداپ وتىر. الەكساندر تاسبولاتوۆ.