قازاقستان • 27 قاراشا, 2017

«اقسۋدىڭ» العاشقى ءدامى

300 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

«اقسۋ قانت زاۋىتى» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىنىڭ ون جىلدىق ۇزىلىستەن كەيىن قايتا جاڭعىرتۋدان وتكىزىلىپ جاتقانى, ونىڭ ماڭىزى مەن ءمانى تۋرالى وسىدان بۇرىن كەڭىنەن جازعانبىز. مەجەلى ۋاقىتتا ىسكە قوسىلىپ, قانت قىزىلشاسىن قابىلداي باستاعانى تۋرالى اقپارات تا جۇرتتىڭ قۇلاعىندا. ەندىگى ماسەلە, العاشقى ءونىمىن قاشان تۇتىنامىز؟

«اقسۋدىڭ» العاشقى ءدامى

ول كۇن دە الىس ەمەس. زاۋىت قازىر قانت ءوندىرۋدى باستاپ تا كەتكەن. كاسىپورىن­نىڭ جۇمىسىمەن تانىسۋ ماقساتىندا وبلىس اكىمىنىڭ ارنايى ساپارىندا وسىعان كوز جەتكىزدىك. جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ كوپتەن كۇتكەن جاڭالىعى عانا ەمەس, ء«بىزدىڭ قانت قوي» دەيتىن ماقتانىشىنا ارقاۋ بولعان, ء«ولىپ-تىرىلگەن» زاۋىتتىڭ ءار قادامى قۋانىش, ءار كۇنگى تىرلىگى مەرەكە. ءوڭىر باسشىسى اماندىق باتالوۆ قىزۋ تىرلىك ۇستىندەگى زاۋىتتىڭ العاشقى ءدامىن تاتىپ كوردى.

جەرگىلىكتى اۋداندىق اقساقالدار القاسىنىڭ باستاماسىمەن كاسىپورىنعا كەلگەن وبلىس باسشىلىعىنىڭ ىسىنە بەرەكە تىلەپ, ءار باستاماسىنا ەل اتىنان العىس ايتىپ, ريزاشىلىق ءبىلدىردى. باتا بەردى.

قازىر اقسۋ قانت زاۋىتىنا قانت قىزىلشاسى اقسۋ, سارقان, الاكول اۋداندارىنان جەتكىزىلۋدە. قازىرگى كەزدە كاسىپورىننىڭ قىزىلشا جيناقتاۋ الاڭىندا 80 مىڭ توننا ءتاتتى ءتۇبىر جاتىر.

«اقسۋ قانت» جشس-ءنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى ساكەن مۇراتوۆتىڭ ايتۋىنشا, زاۋىتتا جاسالعان جوندەۋ جۇمىستارىنىڭ ناتيجەسىندە قانت قىزىلشاسىن وڭدەۋ مەن قانت شىعارۋدى باستاۋ جۇمىستارىنىڭ جۇيەسى ىسكە قوسىلدى. كەلەر جىلدان باس­تاپ نەگىزگى جانە قوسالقى وندىرىستەردى كەزەڭ-كەزەڭىمەن جاڭعىرتۋ جۇمىستارى باستالادى, قۋاتتىلىعى 5 مەگاۆاتتىق جاڭا جىلۋ-ەلەكتر ورتالىعى پايدالانۋعا بەرىلەدى, زاماناۋي جىلۋ قازاندىقتارى مەن تۋربوگەنەراتورلار ورناتىلادى. سول سياقتى تەحنولوگيالىق پروتسەستەردى اۆتوماتتاندىرۋ جۇمىسى ودان ءارى جالعاس­تىرىلىپ, سوڭعى 3 جىلدا زاۋىتتىڭ وندى­رىستىك قۋاتتىلىعى وسە تۇسپەك

زاۋىتتا 500 ادام جۇمىس ىستەيدى. ولاردىڭ الاڭسىز جۇمىس ىستەۋىنە بارىنشا جاعداي جاسالىپتى. ءتىپتى ولاردىڭ ءبىر مەزگىل تىنىعىپ, دەمالۋى ءۇشىن كاسىپ­ورىن ىشىنە كىشىگىرىم سۋبۇرقاق تا ورناتىل­عان. بالىقتار ءجۇزىپ ءجۇر. زاۋىتتىڭ كوپ جۇمىسى زاماناۋي تەحنيكانىڭ كۇشى­مەن اۆتوماتتى تۇردە اتقارىلادى. جاڭا جۇيەدە جۇمىس ىستەيتىن كاسىپورىنعا قو­ماق­تى قاراجات قۇيىلعانى ايتىلعان, سوعان ساي كوپ بولىگىنىڭ جاڭارعانىن اڭعارۋ دا قيىن ەمەس (مەملەكەت باسشىسىنىڭ قانت ءوندىرىسىن دامىتۋ تۋرالى تاپسىرما­سىنا سايكەس بيىلعى جىلدىڭ باسىندا وبلىس اكىمدىگىمەن ارادا اقسۋ قانت زاۋىتىن جاڭعىرتۋ تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويىلىپ, زاۋىتتى قايتا قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىسى «ەنەرگوموست» كونسورتسيۋمىنا جۇكتەلگەن.

15 ملرد تەڭگە كولەمىندە ينۆەستيتسيا تارتىلىپ, ونىڭ 3 ملرد تەڭگەسى نەگىزگى قۇرال-جابدىقتاردى جاڭعىرتۋ ءۇشىن «جەتىسۋ» اكك تاراپىنان بولىنگەن). اتالعان ءۇش اۋداننان جەتكىزىلگەن شيكىزات ارنايى قۇرىلعىلاردىڭ كومەگىمەن جۋىلىپ, شايىلىپ, تۋرالىپ, دايىن ونىمگە اينالىپ جاتىر. ءسويتىپ قاپتالىپ, قاتتا­لىپ, ءتيىستى ورىندارعا جونەلتىلۋدە.

جالپى, بيىلعى ماۋسىمدا 80-100 مىڭ تونناعا دەيىن قانت قىزىلشاسىن وڭدەپ, 6 مىڭ توننا قانت الۋ كوزدەلىپ وتىر. كاسىپورىندا قازىر 2 مىڭ توننا شيكىزات وڭدەلىپ, العاشقى قانت الىندى. ساپاسى مەن ءدامى ستاندارتقا تولىقتاي ساي. بار مۇمكىندىگىمەن جۇمىس ىستەسە, كاسىپورىن تاۋلىگىنە 2,5-3 مىڭ توننا شيكىزات وڭدەي الادى, ال جىلىنا 32 مىڭ توننا قانت شىعارۋعا قاۋقارلى. بۇل دا جەر تۇبىندەگى ەمەس, وڭىردەگى قانت ءوندىرىسىنىڭ دامۋىمەن بىرگە ىسكە اساتىن قولجەتىمدى كورسەتكىش.

زاۋىتتىڭ اشىلۋىمەن وڭىردەگى جۇ­مىس­­سىزدىق دەڭگەيى 5,7 پايىزدان 4,7-گە كەمىگەن. كەزدەسۋ بارىسىندا جۇمىس­شىلار وسىنداي جاعداي جاساپ, جاقىن جەردەن جۇمىس تاۋىپ بەرگەن, تۇرعىن­دارعا جاقسى مۇمكىندىك تۋعىزىپ وتىرعان زاۋىتتىڭ اشىلۋىمەن اۋىلعا بەرەكە كىرگەنىن ايتتى.

زاۋىتتىڭ العاشقى ونىمىنەن ءدام تاتىپ كورگەن سوڭ وبلىس اكىمى جۋرناليستەرگە سۇحبات بەرىپ, قانت قىزىلشاسى ءوندىرىسىن دامىتۋ باعىتىندا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستاردى, جەتكەن جەتىستىكتەردى, وسى باعىتتا ۇكىمەت تاراپىنان جاسالىپ جاتقان جاعدايلاردى جانە الداعى ۋاقىتتا دا ورىندالۋى ءتيىس شارۋالاردىڭ مول ەكەندىگىن ايتتى. داقىلدى القاپتىڭ كولەمىنىڭ ودان ءارى ۇلعاياتىنىن, جەردەن العان ءونىمنىڭ ءبىر گرامى دا وڭدەۋسىز قالمايتىنىن, مەملەكەت قولداۋى مەن جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگان جانە ينۆەس­تور­لاردىڭ بىرلەسۋىمەن اتقارىلعان تىڭ­عى­لىقتى جۇمىستاردىڭ ناتيجەسىندە ىسكە قوسىلعان قانت زاۋىتىنىڭ الداعى ءۇش جىلد­ا تولىق جاڭعىرتىلىپ, ەسكىرگەن قۇرال-جابدىقتار جاڭا, وزىق ۇلگىدەگى, جوعا­رى تەحنولوگيالى جابدىقتارمەن اۋىس­تى­رىلاتىنىن, قۇرال-جابدىقتاردىڭ ءبىراز بولىگىنىڭ قازىردىڭ وزىندە ساتىپ الى­نىپ, زاۋىت قويماسىندا ساقتاۋلى تۇر­عانىن اڭگىمەلەدى.

– وڭىردە ەكى قانت زاۋىتى جۇمىس ىس­تەي­دى. ولار كوكسۋ جانە اقسۋ اۋداندارىندا. ەكەۋى بىرىگىپ جىل سايىن 500 مىڭ تون­نا­دان اسا قانت قىزىلشاسىن وڭدەۋگە مۇم­كىندىگى بار. الداعى ۋاقىتتا الاكول جانە قارابۇلاق قانت زاۋىتتارىن ىسكە قوسۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. سول سياقتى ش­اعىن زاۋىتتار سالۋ دا ويلاستىرىلۋدا. بۇگىن­دە ءبىز وبلىستىڭ جىلىنا شامامەن 35 مىڭ توننا قانتقا دەگەن سۇرانىسىن جابا الامىز. رەسپۋبليكانىڭ سۇرانىسى تۋرا­لى ايتاتىن بولساق, بۇل باعىتتا ءبىز مەم­لەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا ساي­كەس, مۋلتيپليكاتيۆتىك تيىمدىلىگىن بەرە­تىن وسى باعىتتاعى جۇمىسقا بار كۇش-جى­گەرى­مىزدى جۇمسايتىن بولامىز, – دەدى اكىم.

زاۋىتتا تالاي جىلدان بەرى ىستەپ, ىستىعىنا كۇيىپ, سۋىعىنا توڭعان تاجىريبەلى مامان, باس ينجەنەر ۆلاديمير يۋشكوۆ تا زاۋىتتىڭ قايتا ىسكە قوسىلۋىنا جاعداي جاساپ, تالاي ادامنىڭ جۇمىسپەن قامتىلۋىنا جول اشىپ وتىرعان ەل باسشىلارىنا دەگەن العىسىنىڭ شەكسىز ەكەنىن, ەندىگى كەزەكتە ساپالى ءونىم شىعارىپ, وسى باعىتتا ايانباي جۇمىس ىستەۋگە دايىن ەكەندىكتەرىن ايتتى.

 

الماس ءنۇسىپ,

«ەگەمەن قازاقستان»

الماتى وبلىسى

 

سۋرەتتەردى تۇسىرگەن

جۇماباي مۇسابەكوۆ

سوڭعى جاڭالىقتار