ادام دامۋ يندەكسى (ادي) بويىنشا, حالقىنىڭ سانى از, قازبا بايلىعى شەكتەۋلى يسلانديا دۇنيە جۇزىندەگى الدىڭعى قاتارلى مەملەكەت سانالادى. ەلدىڭ ەكونوميكالىق ءال-اۋقاتى ەكىنشى مىڭجىلدىقتان باستاپ تەز وركەندەگەن-ءدى. الايدا 2008-2011 جىلدار ارالىعىنداعى داعدارىس حالىقتىڭ تۇرمىسىنا اۋىر سوقتى. قيىندىققا قابىرعاسى قايىسپايتىن يسلانديالىقتار توقىراۋدان توسىلىپ قالعان جوق. سونىڭ ناتيجەسىندە 2013 جىلدان باستاپ ەل ەكونوميكاسى قايتا جاندانىپ كەلەدى. حالىقارالىق قارجى قورىنىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, قازىرگى تاڭدا يسلانديا جان باسىنا شاققانداعى ىشكى جالپى ءونىم بويىنشا 6-ساتىدا تۇر (59 مىڭ دوللار). ساتىپ الۋ قابىلەتى جونىنەن دە ارال تۇرعىندارى كوپ ەلدەن كوش ىلگەرى. ەلدەگى ينفلياتسيا دەڭگەيى 1,8 پايىز مولشەرىندە. بۇل – باسقا مەملەكەتتەرمەن سالىستىرعاندا اناعۇرلىم تومەن.
ايتسە دە, يسلاندياداعى جاعدايدىڭ ءبارى كەرەمەت ەمەس. ەلدەگى نەگىزگى سالا قىزمەت كورسەتۋگە باعىتتالعاندىقتان, الەمدىك داعدارىس سەكىلدى توسىننان كەلگەن توقىراۋلار يسلانديانىڭ الەۋەتىن شايقالتىپ كەتتى. سوندىقتان ەل پرەزيدەنتى گۆيۋدني يوۋحاننەسسون باستاعان بيلىك وكىلدەرى ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ ماقساتىندا شارالار قابىلداپ جاتىر. پوليار شۇعىلاسىن كورۋگە اعىلاتىن تۋريستەرگە قىزمەت كورسەتۋدەن بولەك, اۋىل شارۋاشىلىعىنا ەرەكشە دەن قويىلىپ كەلەدى.
حالىقتىڭ تۇرمىسىن جاقسارتۋ ماقساتىندا دا يسلانديا بيلىگى بىرقاتار جۇمىستار اتقاردى. ماسەلەن, 20 جىلداي بۇرىن جاسوسپىرىمدەردىڭ 42 پايىزى الكوگولدى ىشىمدىك ءىشىپ, 17 پايىزى ەسىرتكى قولدانعان ەكەن. كەيىنگى جىلدارى ءازازىلدىڭ شىرماۋىنا تۇسكەندەردىڭ سانى اتقارىلعان يگى ىستەردىڭ ارقاسىندا 5 پايىزعا دەيىن تومەندەگەن. قىسقا مەرزىمنىڭ ىشىندە يسلانديانىڭ مۇنداي ناتيجەگە قول جەتكىزۋىنىڭ سىرى نەدە؟ ەسىرتكىمەن كۇرەستەگى يسلانديالىق مودەلدىڭ قانداي ەرەكشەلىگى بار؟
BBC ارناسى يسلاندياداعى «جاسوسپىرىمدەر رەۆوليۋتسياسىنىڭ» سەبەبىن بىلاي تۇسىندىرەدى. بىرىنشىدەن, ەلدە جاس بۋىن ءۇشىن كومەندانتتىق ۋاقىت بەلگىلەنگەن. سوعان سايكەس 16 جاسقا تولماعان بالالاردىڭ كەشكى ساعات 10-نان كەيىن سىرتتا جالعىز سەرۋەندەۋىنە تىيىم سالىنعان. بۇل زاڭنىڭ ساقتالۋىنا قۇقىق قورعاۋ قىزمەتكەرلەرى عانا ەمەس, اتا-انالار دا مۇددەلى. سوندىقتان اتا-انالاردان قۇرالعان توپ كۇندە كەشكىسىن كوشەلەردى ارالاپ, كومەندانتتىق ۋاقىتتىڭ ساقتالۋىن باقىلايدى.
ەكىنشىدەن, اتا-انالار بالالار الدىنداعى مىندەتىن ادال اتقارادى. ماسەلەن, ولار ۇرپاعىنىڭ ارەكەتىنە جاۋاپ بەرۋ مىندەتىن موينىنا الىپ, ارنايى ەرەجەگە قول قويادى. وندا اتا-انالاردىڭ بالالارعا الكوگولدى ىشىمدىك ىشكىزبەۋى سەكىلدى مىندەتتەر ناقتى كورسەتىلگەن. BBC-گە سۇحبات بەرگەن ەيدار جانە الەكساندرا ەسىمدى اتا-انانىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي شارالار وتباسى مۇشەلەرىنىڭ كەشكى ۋاقىتىن بىرگە وتكىزۋىنە مۇمكىندىك بەرەدى. «بۇرىن بىزدە ءبارى ەركىن بولاتىن. الايدا ادامدار ونىڭ قاۋىپ-قاتەرىن سەزىنگەن جوق. ەسەسىنە قازىر حالىقتىڭ ساناسى جاقسى جاققا وزگەردى», دەيدى ەيدار.
ۇشىنشىدەن, ەلدە بالالار مەن جاسوسپىرىمدەرگە ارنالعان ءتۇرلى سپورتتىق جانە كوڭىل كوتەرەتىن شارالار كوپ. BBC ارناسى كەلتىرگەن دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, مەكتەپتەن كەيىنگى ۋاقىتىن ءتيىمدى وتكىزۋ ءۇشىن جىل سايىن ءار بالاعا قۇنى 500 دوللار كولەمىندەگى تالون بەرىلەدى. مۇنداي ارەكەتتىڭ تيىمدىلىگىن ۋاقىت كورسەتىپ وتىر. بۇگىندە يسلانديالىق سپورتشىلاردىڭ جەتىستىگى الەم تاڭعالارلىق. ماسەلەن, تاياۋدا فۋتبولدان يسلانديا قۇراما كومانداسى ءوز تاريحىندا تۇڭعىش رەت الەم چەمپيوناتىنا جولداما الدى. يسلانديالىق ورەندەردىڭ بۇل ەرلىگى ەل تاريحىندا التىن ارىپپەن جازىلاتىنى انىق. ويتكەنى بۇعان دەيىن حالقىنىڭ سانى ءبىر ميلليوننان از بىردە-ءبىر مەملەكەت فۋتبولدان تورتجىلدىقتىڭ ءدۇبىرلى باسەكەسىنە قاتىسقان ەمەس.
ءبىر جىل بۇرىن يسلانديا فۋتبولشىلارى تاعى ءبىر شىڭدى باعىندىردى. ولار فرانتسيادا وتكەن ەۋروپا چەمپيوناتىنا تۇڭعىش رەت جولداما الىپ, بايراقتى باسەكەدە اتوي سالدى. داڭقتى ەيدۋر گۋدونسەننىڭ ءىزباسارلارى شيرەك فينالعا دەيىن سۇرىنبەي جەتىپ, الاڭ يەلەرىنە عانا ەسە جىبەرگەن بولاتىن. ايتپاقشى, ەۋروپا چەمپيوناتىنىڭ ىرىكتەۋ كەزەڭىندە قازاقستان وسى يسلانديامەن ءبىر توپقا ءتۇسىپ, ءبىزدىڭ فۋتبولشىلار استانادا 0:3 ەسەبىمەن ەسە جىبەرىپ, رەيكياۆيكتەگى ماتچتا تەڭ تارقاسقان.
تورتىنشىدەن, جاستاردىڭ جاعدايى عالىمداردىڭ زەرتتەۋ وبەكتىسىنە اينالعان. جىل سايىن ءاربىر ءجاسوسپىرىم ساۋالناما تولتىرىپ, وزىنە ۇنايتىن نەمەسە كوڭىلىنەن شىقپايتىن ماسەلەلەردى اشىپ ايتادى. وسى ساۋالنامانىڭ ناتيجەسىنە قاراپ ءار ايماق وزدەرىنە لايىق جۇمىس جوسپارىن بەكىتەدى.
بەسىنشىدەن, بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردىڭ جاعدايىن جاقسارتۋعا ەرەكشە كوڭىل بولىنەدى. جىلىنا جاستارعا ارنالعان ۇيىرمەلەردى قارجىلاندىرۋ ءۇشىن 100 ميلليون دوللار قاراجات جۇمسالادى ەكەن. بۇگىندە بولاشاق ۇرپاققا سالىنعان ينۆەستيتسيا وڭ ناتيجە كورسەتتى.
بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردى ەسىرتكى مەن الكوگولدى ونىمنەن الشاق ۇستاۋعا ارنالعان يسلانديالىق جۇيە ومىرشەڭدىگىن كورسەتىپ وتىر. قازىرگى تاڭدا ولاردىڭ تاجىريبەسىن ەۋروپانىڭ 35 قالاسى وزدەرىندە سىناپ كورۋگە بەل شەشە كىرىسىپ كەتتى.
اباي اسانكەلدى ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان
