قازىر دامىعان ەلدەردىڭ وزىق يننوۆاتسيالىق جوبالارى ءبىزدىڭ ومىرىمىزگە دە ەندى. وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن الەمدە 3D پرينتينگ دەگەن ۇعىم قالىپتاسا باستادى. بۇدان كەيىن ونلاين-ساۋدا, ءموبيلدى بانكينگ, 3D مودەلدەۋ سياقتى تاڭعالارلىق يننوۆاتسيالىق جاڭالىقتار دا جەتتى. ماسەلە, جاھاندىق باسەكەگە بەيىمدەلىپ ىلەسە الۋىمىزدا, جاڭاشىلدىقپەن بىرگە وزگەرۋىمىزدە.
– جالپى, ءبىزدىڭ وقۋ ورنىنداعى جاڭاشىلدىقتار «ينەۋ-ءدىڭ يننوۆاتسيالىق جوبالارى» دەپ اتالادى. وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن استانادا وتكەن يننوۆاتسيالىق فورۋمدا ءبىزدىڭ جوبالار ورىن الدى. كورمە جۇمىسىمەن تانىسقان مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ يننوۆاتسيالىق ەۋرازيا ۋنيۆەرسيتەتى ۇسىنعان جوبالاردى باعالاپ, جاڭا تەحنولوگيانى پايدالانۋىمىزدى قولدادى. قازىر دە وقىتۋشى عالىمدار مەن ستۋدەنتتەر بىرلەسىپ, ءتۇرلى جوبالاردى ىسكە اسىرۋدا, وقۋ ورنىنداعى 3D پرينتەرلەر زەرتحانالىق باعىتتا جۇمىس ىستەيدى, – دەيدى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ يننوۆاتسيالىق دامۋ جونىندەگى پرورەكتورى ەۆگەني نيكيتين.
بۇعان دەيىن وقۋ ورنىندا «IT تەحنولوگياسى – ەكونوميكانى تەحنولوگيالىق جاڭعىرتۋدىڭ نەگىزى» حالىقارالىق IT فورۋمى ءوتتى. فورۋمعا IT ونىمدەرى بويىنشا جەتەكشى كومپانيالاردىڭ وكىلدەرى قاتىستى. IT-اكادەمياسى اشىلدى. وزىق ويلى, ۋاقىت تالابىنا ساي جاڭاشىل باعىتتى مەڭگەرگەن مامانداردى دايىنداۋ – جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ مىندەتى. يننوۆاتسيالىق ەۋرازيا ۋنيۆەرسيتەتىندە ستۋدەنتتەر 7 جىل بويى 3D پرينتەردى پايدالانىپ, جوبالارىن جۇزەگە اسىرۋدا. بارىمىزگە بەلگىلى 3D پرينتەر دەپ اتى ايتىپ تۇرعانداي, بۇل ءتۇرلى سالادا قولدانىلاتىن, ءارتۇرلى زاتتاردان جاسالاتىن بولشەكتەردى, قۇرالداردى باسىپ شىعاراتىن قۇرال. جۇمىس جەڭىل, مۇمكىندىكتەر اۋقىمى كەڭ. جاڭا بولشەكتەر, باسقا دا ءوزىڭدى قىزىقتىرعان قۇرالدار ويلاپ تابا الاسىز. زاۋىتتا شەتەلدىك قۇرالدىڭ ءبىر بولشەگى ىستەن شىعىپ قالدى دەلىك. وقۋ ورنىنىڭ «ەنەرگيانى ۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارى» كافەدراسىنىڭ ستۋدەنتتەرى بولشەكتىڭ ولشەمدەرىن الىپ, مودەلىن جاساپ, 3D پرينتەردەن ءدال سونداي ەتىپ جاساپ شىعارا الادى.
ال, تەحنيكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى قانات دۇيسەنوۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن وقىتۋشىلار مەن ستۋدەنتتەر بىرلەسىپ ەلەكتر ەنەرگياسىن ۇنەمدەۋگە كومەكتەسەتىن, قولدانىسقا ىڭعايلى جىلۋدىڭ كاۆيتاتسيالىق گەنەراتورىن دا ويلاپ شىعاردى. ياعني ەنەرگيانى ۇنەمدەۋ ماقساتىندا باسقارىلاتىن كاۆيتاتسيانى/كاۆيتاتسيا, ءcavىtas – بوس قۋىس) – سۇيىقتىقتاردى گازبەن, بۋمەن, نە ولاردىڭ قوسپاسىمەن تولتىرىلعان قۋىستاردىڭ ءتۇزىلۋىن ءتيىمدى پايدالانۋ. قوندىرعىنىڭ بىرنەشە تاجىريبەلىك-ونەركاسىپتىك ۇلگىسى دە جاسالدى. جىلۋدى قاجەت ەتەتىن جانە اگروتەحنيكالىق سالالاردا ەنەرگيا ۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋگە قىزىعۋشىلىق بىلدىرگەن ءتۇرلى كاسىپورىنداردان تۇسكەن تاپسىرىستار دا بار. ەنەرگيا ۇنەمدەۋ ءۇشىن اسا قاجەت جوبا.
ەكىنشىدەن, تەحنولوگيالاردىڭ ء«تىلىن» بىلەتىن بىلىكتى مامانداردى دايارلاۋ ءۇشىن كەشەندى ءپان باعدارلاماسىنا سايكەس, وندىرىستەگى اقپاراتتىق تەحنولوگيالار ساباعى جۇرگىزىلەدى. تەحنيكالىق ماماندىقتار بويىنشا وقيتىن ستۋدەنتتەر 3D پرينتينگ جايلى وقىپ ۇيرەنۋدە.
– ويتكەنى سىزبادان باستاپ 3D پرينتەردەن قۇرال شىعارۋعا دەيىنگى جۇمىس وزىق ويدى تالاپ ەتەدى. العاشقى سىزبا دۇرىس بولماسا, جاقسى مودەل دە شىقپايدى. مودەل پلاستيك نەمەسە باسقا ماتەريالدارعا باسىلۋى مۇمكىن. ونى 3D پرينتەردەن شىعارۋ ءۇشىن 20-60 مينۋت قاجەت, – دەيدى مامان گۇلزيرا اتاباەۆا.
گۇلزيرانىڭ ايتۋىنشا, يننوۆاتسيالىق جاڭا جوبالار جاساۋعا, وزىق ويلى بىلىمگە قۇشتار ستۋدەنتتەر التى ءتۇستى ماركەر دە ويلاپ تاۋىپتى. جوبالارى «ۇزدىك الەۋمەتتىك جوبا» اتالىمىن دا جەڭىپ الدى. بىرنەشە قالام الىپ جۇرگەنشە ستۋدەنتتەر ويلاپ تاپقان جوبا وتە ىڭعايلى. ءبىر ماركەرمەن-اق ءتۇرلى جازۋ جازا بەرەسىز. ءتىپتى, پرينتەردەن 36-شى ولشەمدى كروسسوۆكا دا شىعارىپتى.
تەرموپەنوپلاستان جاسالعان كروسسوۆكيدىڭ ەرەكشەلىگى, تابانى يىلگىش, ءتوزىمدى, تايعانامايدى.
– جۋىردا وبلىس اكىمى بولات باقاۋوۆ ستۋدەنتتەرىمىزگە ء«وڭىردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋى» تاقىرىبىندا ءدارىس وقىدى. ستۋدەنتتەردىڭ بيزنەس-جوسپارلارىمەن تانىستى. ستۋدەنتتىك كاسىپكەرلىك – ءوڭىردى دامىتۋدىڭ نەگىزى. وقۋ ورنىمىز «ERG» جانە «ستۋدەنتتىك كاسىپكەرلىك ەكوجۇيەسى» ايماقتىق ستۋدەنتتىك ستارتاپ-قوزعالىسىن دامىتۋ ءۇشىن MOST بيزنەس-ينكۋباتورىمەن بىرلەسكەن جوبانى ىسكە قوستى. ماقسات – ستۋدەنتتىك كاسىپكەرلىكتى قولداۋ, 3D پرينتينگپەن جۇمىس ىستەيتىن جوعارى ءبىلىمدى مامانداردى دايارلاۋ. اقپاراتتىق تەحنولوگيالار قارقىندى دامىعان تۇستا 3D پرينتينگ, تسيفرلى قىزمەت كورسەتۋ سەكىلدى قاجەتتىلىكتەر دامىعان ەلدەر ەكونوميكاسىنىڭ قۇرىلىمىنا ەندى. سوندىقتان دا, ەندى وسىنداي جاڭاشىل جۇيەنىڭ وتاندىق ءبىلىم بەرۋ, يندۋستريا, يننوۆاتسيا سالالارىنا كەلۋى اسا ماڭىزدى, – دەيدى ە.نيكيتين.
فاريدا بىقاي,
«ەگەمەن قازاقستان»
پاۆلودار
