الماتىداعى الاتاۋدىڭ ەتەگىندە ورنالاسقان ءبىلىم ورداسى اباي اتىنداعى رەسپۋبليكالىق مامانداندىرىلعان دارىندى بالالارعا ارنالعان قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتىن تەرەڭدەتە وقىتاتىن ورتا مەكتەپ-ينتەرناتىنىڭ قۇرىلىپ, قازاقستاننىڭ ءار تۇكپىرىنەن جينالاتىن وقۋشىلارعا جان-جاقتى ءبىلىم مەن تاربيە بەرىپ كەلە جاتقانىنا بيىل 60 جىل تولىپ وتىر. وسى جىلدار ىشىندە ءبىلىم ورداسى قازاق دەگەن ۇلتىمىزدىڭ قايماعىن دايىنداپ شىعاراتىن قاسيەتتى قارا شاڭىراققا اينالدى. مەن ءومىرىمنىڭ 57 جىلىن مەكتەپ وقۋشىلارىنا ارنادىم. مەكتەبىم قۋانىشىم, باقىتىم, ماقتانىشىم بولدى. وسى مەكتەپتە 40 جىل بويى تاريح, ادام جانە قوعام پاندەرىنەن ساباق بەردىم.
بۇل مەكتەپ العاشقىدا ى.التىنسارين اتىنداعى پەداگوگيكالىق عىلىمي زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ تاجىريبە جۇرگىزەتىن مەكتەبى بولعاندىقتان, مۇعالىمدەرىمىز عىلىمي جۇمىستارعا بەلسەنە ارالاستى. جاڭا وقۋ قۇرالدارى, ادىستەمەلىك قۇرالدار ساباقتاردا تاجىريبەدەن وتكىزىلدى. رەسپۋبليكالىق سەمينارعا كەلگەن مۇعالىمدەر ءۇشىن اشىق ساباقتار وتكىزىپ, ساباقتىڭ عىلىمي-تاربيەلىك ءمانىن وقۋشىلاردىڭ ساناسىنا جەتكىزۋدىڭ ءادىس-تاسىلدەرىن كورسەتتىك. كەيدە تەلەارنالاردان ساباق بەرۋدى داعدىعا اينالدىردىق, وقۋ ديافيلمدەرىن جاسادىق.
رەسپۋبليكالىق وليمپياداعا, تەست سۇراقتارىنا كۇنى-ءتۇنى وقۋشىلارمەن بىرگە دايىندالدىق, وقۋشىلاردىڭ جەتىستىگىنە بىرگە قۋاندىق. دانىشپان ابايدىڭ ءاربىر ۇلاعاتتى ءسوزىن باسشىلىققا الا وتىرىپ, ءار بالانى وزىنە ءوزى ەسەپ بەرۋگە, ءوزىنىڭ قاتەسىن ءوزى جوندەۋگە تاربيەلەدىك. وقۋشىلار مەكتەپتەن تەك ءبىلىم عانا ەمەس, ۇلكەن تاربيە الدى, توسەك-ورىندارىن دۇرىس جيناۋعا, جيناقى, تازا جۇرۋگە, وزدىگىمەن ىزدەنۋگە, ەڭبەككە ۇيرەندى.
بالالاردىڭ شىعارماشىلىق قابىلەتتەرىن دامىتۋ ءۇشىن جەكە شىعارماشىلىق كەشتەرىن, ەسەپتەرىن وتكىزۋگە مۇمكىندىك جاسادىق. قازىرگى جاڭارتىلعان وقۋ باعدارلاماسىندا العان ءبىلىمدى ومىرگە جاراتۋ, پايدالانۋ دەگەن قاعيدا بۇل مەكتەپتە ەرتە كەزدەن باستالدى. رەسپۋبليكالىق وليمپيادا, عىلىمي جوبالار, باسقا دا كونكۋرستارعا قاتىساتىن وقۋشىلار ءۇشىن تۇستەن كەيىن قالىپ, ۇنەمى تەرەڭ ءبىلىم بەرۋدى ماقسات ەتتىك. تاربيەشىلەرمەن تىعىز بايلانىستا, وقۋشىلاردىڭ جەكە قابىلەتتەرىن ەسكەرە وتىرىپ, ولاردىڭ شىعارماشىلىعىنا داڭعىل جول اشۋعا تىرىستىق, تۇلعا رەتىندە قالىپتاسۋىنا كۇش سالدىق. ومىردە قانداي قيىندىقتار بولسا, سونى جەڭۋگە ۇيرەتتىك. سونداي-اق ەسىمى ەلگە بەلگىلى تۇلعالارمەن, جازۋشىلارمەن, قوعام قايراتكەرلەرىمەن كەزدەسۋلەر ۇيىمداستىرۋعا ايرىقشا كوڭىل بولدىك. ويتكەنى وسىنداي كەزدەسۋلەردىڭ وقۋشىلارعا بەرەر اسەرى, تاعىلىمى مول بولاتىن.
ەرتەرەكتە وتكەن وسىنداي ءبىر كەزدەسۋدە حالىق قاھارمانى, مارقۇم ءازىربايجان مامبەتوۆ «سىزدەردىڭ مەكتەپتەرىڭىز زيالى قاۋىمنىڭ شوعىرىن دايىنداپ جاتقانىنا كوزىم جەتتى», دەگەن ەدى. راسىندا دا سولاي.
دۇنيەجۇزى قازاقتارى قاۋىمداستىعى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى بولعان قايراتكەر تالعات ماماشەۆ, پرەزيدەنتتىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى ايدوس ۇكىباي, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ونەر قايراتكەرى كەڭەس دۇيسەكەەۆ, ۇقك گەنەرال-لەيتەنانتى ءادىل شاياحمەتوۆ, قورعانىس مينيسترلىگى باس شتابىنىڭ باستىعى بولعان مارقۇم مالىك ساپاروۆ, پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, اكادەميك قايرات ادامبەكوۆ, تمد ۇيلەستىرۋ كەڭەسىنىڭ قازاقستاندىق وكىلى, گەنەرال-مايور ەلەمەس جاڭابەرگەنوۆ, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى ماۋلەن اشىمباەۆ, «ەگەمەن قازاقستان» رەسپۋبليكالىق گازەتى» اق باسقارما توراعاسى ءارى حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى دارحان قىدىرالى, پرەزيدەنت اكىمشىلىگى ىشكى ساياسات ءبولىمى مەڭگەرۋشىسىنىڭ ورىنباسارى نۇرلان وقا ۇلى, جاپونيانىڭ سەنداي قالاسىنداعى توحوكۋ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى نۇربوسىن جانپەيىسوۆ, ورتالىق ازيا ايماقتىق كەڭەسى جانە ءبىلىم بەرۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى اينا ەرمەكباەۆا, جازۋشى بەكەن نۇراحمەتوۆ, ايتىسكەر اقىندار سەرىك قاليەۆ, داۋلەتكەرەي كاپ ۇلى, اقىن تاناكوز ءىلياسوۆا وسى مەكتەپتىڭ تۇلەكتەرى.
بۇل ءتىزىمدى ەلىمىزدىڭ بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا قىزمەت ەتىپ جۇرگەن جۋرناليستەر شوعىرىمەن جالعاستىرۋعا بولادى. قۇقىق قورعاۋ, ەكونوميكا جانە بيزنەس سالاسىندا تابىستى جۇمىس ىستەپ جۇرگەندەرى قانشاما. ءبارىن ءبىر ماقالاعا ەنگىزۋ مۇمكىن ەمەس. سوندىقتان مەن وسىنداي ازاماتتاردى تاربيەلەگەن مەكتەپتى باسقارعان باسشىلار جونىندە دە ءبىر-ەكى اۋىز ايتقىم كەلىپ وتىر.
ديرەكتور – مەكتەپتىڭ ميى, ۇجىمنىڭ اقىلشىسى, تۋىنداعان پروبلەمانى دەر كەزىندە شەشەتىن, ۇجىمدى ۇيىستىرا الاتىن قابىلەتتى ۇيىمداستىرۋشى. ءبىلىمى ۇشان-تەڭىز, مادەنيەتى جاعىنان قاراماعىنداعىلاردان بيىك تۇراتىن, قىزمەتكەرلەردىڭ ىسكەرلىگىن تانيتىن, ءتىپتى مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ قابىلەتىن, مىنەز-قۇلقىن, ولاردىڭ اتا-اناسىن, تۇرمىسىن جەتىك بىلەتىن ديرەكتور – مەكتەپتىڭ باقىتى. وسىنداي ديرەكتورلار ءبىزدىڭ مەكتەپتە جۇمىس ىستەدى, مەكتەپتىڭ ابىرويىن اسىردى. سولاردىڭ قاتارىندا قاپان قادىرجانوۆتى, سەراج ءامىرحانوۆتى, تۇرسىن مەشىتباەۆتى, ماقسۇت ورازايدى ايرىقشا اتاپ ايتۋعا بولادى. كەيىنگى جاناس سالپىنوۆ, مۇحتار يبرايموۆ, قازىرگى ديرەكتورى روزا سەكسەنوۆا دا مەكتەپ-ينتەرناتتىڭ جانىن جاقسى تۇسىنگەن, ونىڭ وتىمەن كىرىپ, كۇلىمەن شىعۋعا ءازىر, قابىلەتتى ۇيىمداستىرۋشى, بىلىكتى باسشىلاردىڭ قاتارىنان دەپ بىلەمىن.
سان تۇلەكتى ءومىر ولكەسىنە سامعاتقان التىن ۇيامىزدا كوپتەگەن ءبىلىمدى دە تاجىريبەلى مۇعالىمدەر, ۇلاعاتتى ۇستازدار ەڭبەك ەتتى. سولاردىڭ دا بىرنەشەۋىن اتاپ كەتەيىن. قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قىزمەتكەرى, كەزىندە ساباق بەرۋدىڭ 17 ءادىسىن رەسپۋبليكا مۇعالىمدەرىنە ۇيرەتكەن, قازاق ءتىلى ءپانىنىڭ مەكتەپتەگى ء«پىرى» بولعان شەبەر ۇستاز ارشاگۇل پراليەۆا, كسرو حالىق اعارتۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى ناعيما بەكماعامبەتوۆا, «لەنين» وردەنىنىڭ يەگەرى ۆەنەرا قۋانىشباەۆا, ءبىلىم بەرۋ ءىسىنىڭ ۇزدىك قىزمەتكەرى, سۋرەتشى ساپا ىسقاقوۆ, ماتەماتيكانى شەمىشكەدەي شاقتىراتىن ەڭبەك قىزىل تۋ وردەنىنىڭ يەگەرى سارا جاقسىمبەتوۆا, حالىقارالىق «الاش» سىيلىعىنىڭ يەگەرى, جازۋشى, جۋرناليست ءارى ۇستاز ۇمبەتباي ۋايدين, ءبىلىم بەرۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى ءلاززات اۋپباەۆا سىندى مايتالماندار وقۋشىلارعا ءبىلىم عانا ەمەس, ومىرلىك ءتالىم-تاجىريبەلەرىن دە ۇيرەتتى. مىسالى, ءۇ.ۋايدين ساباق بەرگەن كەزدەگى مەكتەپ تۇلەكتەرىنىڭ كوبى جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىنە ءتۇسىپ, بۇگىندە ەلىمىزدىڭ ماڭدايالدى اقپارات قۇرالدارىندا قىزمەت اتقارىپ ءجۇر. ال قازكسر جوعارعى كەڭەسى پرەزيديۋمىنىڭ «قۇرمەت گراموتاسىمەن» ماراپاتتالعان مۋزىكا ءپانىنىڭ مۇعالىمى عاليا مۇساەۆانىڭ ءتالىمىن العان توقتار سەرىك, اقبوتا كەرىمبەكوۆا, تامارا اسار, بەيبىت قورعان سىندى وقۋشىلار بۇگىنگى قازاق ەستراداسىنىڭ شوعىرىن تولىقتىردى.
ارداگەر ۇستازداردىڭ ءتالىم-تاربيەسىن كورگەن قازىرگى مۇعالىمدەردىڭ ناتيجەلەلەرى دە كوڭىل قۋانتارلىق. سوڭعى بەس جىلدا رەسپۋبليكالىق عىلىمي جوبالار جارىسىنان قورىتىندى ەسەپتە مەكتەبىمىز «ۇزدىك كوماندا» اتاعىن يەلەنسە, رەسپۋبليكالىق پاندىك وليمپيادالاردان «ەڭ ۇزدىك وليمپيادالىق مەكتەپ» اتاعىن بەس جىل قاتارىنان جەڭىپ الدى. رەسپۋبليكالىق اباي-شاكارىم, ماحامبەت, مۇقاعالي, ءىلياس وقۋلارىنىڭ «عۇمىرداريا» رەسپۋبليكالىق بايقاۋلارىنىڭ جۇلدەلى ورىندارى دا وسى مەكتەپتىڭ دارىندى وقۋشىلارىنىڭ ۇلەسىندە دەسەك, ارتىق ايتپاعانىمىز.
مەكتەبىمىزدىڭ وسىنداي ۇزدىك ناتيجەلەرگە قول جەتكىزىپ, ءبىلىم بيىگىنەن كورىنۋىن بىزدەر, ارداگەر-ۇستازدار ءاردايىم ماقتان ەتەمىز. الداعى كەزەڭدە دە قازاقتىڭ ونەگەلى ۇل-قىزدارىن تاربيەلەپ, ەلىمىزگە ايانباي قىزمەت قىلاتىن ناعىز ۇلتجاندى ازاماتتاردى ۇلكەن ومىرگە قانات قاقتىرا بەرۋىنە تىلەكتەسپىز جانە سولاي بولاتىنىنا سەنەمىز.
ورىنشا
قارابالينا-قازىباەۆا,
قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى
