ول 1970 جىلى ح.ابوۆيان اتىنداعى ارمەنيا مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ فيلولوگ-شىعىستانۋشى ماماندىعى ءبولىمىن بىتىرەدى. 1970-1990 جىلدارى ارالىعىندا جوعارى وقۋ ورنىنداعى عىلىمي ىزدەنىستەرى مەن ۇستازدىق قىزمەتتەرى ساباقتاسقان عىلىمي-پەداگوگيكالىق ەڭبەك ءوتىلى كەزەڭدەرى ونىڭ كاۆكاز جەرىندەگى عۇمىر جولىنىڭ ماڭگى ۇمىتىلمايتىن تاعىلىمىن قالىپتاستىردى.
شىعىس فيلولوگياسى بويىنشا جازعان العاشقى زەرتتەۋلەرىمەن-اق جۇرتشىلىقتىڭ جىلى ىقىلاسىن يەلەنگەن جاس عالىم بەلگىلى سىنشى, الەم حالىقتارى تۋىندىلارى بويىنشا بىلىكتى اۋدارماشى رەتىندە كەڭىنەن تانىمال بولا باستايدى. سونىڭ ناتيجەسىندە «ەدەبي ەرمەنيستان» («ادەبي ارمەنيا») الماناحىنىڭ باس رەداكتورى بولىپ قىزمەت ەتەدى. سونىمەن بىرگە ارمەنيا جازۋشىلار وداعى باسقارماسىنىڭ مۇشەسى جانە ازەربايجان ادەبيەتى سەكتسياسىن باسقارادى. 1985 جىلى كسرو جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەلىگىنە قابىلدانىپ, وداق كولەمىندەگى ادەبي ۇدەرىس شىعارماشىلىق دامۋى جەلىسىندە تانىمال بولدى.
اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىندەگى العاشقى ەڭبەك جولدارى قازاقستانداعى تۇڭعىش جوعارى وقۋ ورنىنىڭ بايىرعى قازاق ادەبيەتى كافەدراسىنداعى پروفەسسورلىق قىزمەتىمەن باستالدى. وسى جوعارى وقۋ ورنىنداعى قازاق فيلولوگياسى فاكۋلتەتىنىڭ اشىلۋى دا, ونىڭ قۇرامىنداعى «شىعىس فيلولوگياسى» كافەدراسىنىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋىندا ءبىلىمدى, بىلىكتى ۇستاز-عالىم كنياز يبراگيم ۇلىنىڭ بولعانى دا حالىقتىڭ جىلى ىقىلاسپەن باعالاۋىمەن جاڭا تاريحىمىزدىڭ جارقىن بەتتەرى بولىپ جازىلدى. سەبەبى كنياز يبراگيم ۇلىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن, ۋنيۆەرسيتەتتىڭ سول كەزدەگى تالانتتى قايراتكەر باسشىسى, اكادەميك توقتار سالمەن ۇلى سادىقوۆتىڭ قولداۋىمەن «قازاق ءتىلى جانە ازەربايجان ءتىلى» ماماندىعى دا ۋاقىت تالابىنا ساي ماماندار دايىنداۋدىڭ ءداستۇرىن قالىپتاستىردى.
جوعارى وقۋ ورنىندا 1990-جىلداردان بەرى ەڭبەك ەتىپ كەلە جاتقان كنياز يبراگيم ۇلى قازاق ءتىلىنىڭ مەملەكەتتىك مارتەبەدە قولدانىلۋىنىڭ نىعايۋىندا ءوزىنىڭ جەكە باسىنىڭ ونەگەسىمەن جانە قاراۋىنداعى ارىپتەستەرىنە ىقپال ەتۋىمەن تۋىسقان حالىقتار وكىلدەرىنە ۇلگى-ونەگە بولىپ كەلەدى. ياعني, ول قازاق تىلىندە ەركىن سويلەپ, مەملەكەت قۇرۋشى قازاق حالقى ۇرپاقتارىنىڭ الدىندا ناعىز گۋمانيست عالىم-ۇستاز ەكەندىگىن دالەلدەپ وتىر.
پروفەسسور ك.ميرزوەۆ اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ بازاسىندا ۇيىمداستىرىلعان «الەم تىلدەرى ورتالىعىن» باسقارعان جىلدارى كوپتەگەن يگى شارالاردى جۇزەگە اسىردى – ينتەگراتسيالانعان ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن, ماماندىقتارعا قاجەتتى يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالارعا نەگىزدەلگەن وقۋلىقتار مەن وقۋ-ادىستەمەلىك قۇرالدارىن دايىنداۋ, وقۋ-ادىستەمەلىك, عىلىمي-تەوريالىق جانە تاجىريبەلىك انىقتامالىق ادەبيەتتەردىڭ ەلەكتروندى بازالارىن قۇرۋ, وقۋ ۇدەرىسىنە كوپتىلدى ءبىلىم بەرۋ قاعيداتتارىنا نەگىزدەلگەن يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ, ت.ب.
قازاقستاننىڭ كورنەكتى عالىمدارىنىڭ قاتارىندا قاجىرلى ەڭبەك ەتىپ كەلە جاتقان عالىم قازاق ادەبيەتى جانە قازاق ءتىلى, سونىمەن بىرگە ەلىمىزدەگى تۋىسقان حالىقتاردىڭ ادەبيەتى مەن مادەنيەتى ماسەلەلەرىنە دە ارنالعان ەڭبەكتەر جازىپ كەلەدى. مىسالى, «اباي پوەزياسى: جۇرەگىمنىڭ تۇبىنە تەرەڭ بويلا», «قازاقستان حالىقتارىنىڭ ادەبيەتى», «قازاقستان حالقىنىڭ قازىرگى زامانعى ادەبيەتى», «تىلدىك كومپوراتيۆيستيكا اياسىندا قازاقستاننىڭ شەتەلدىك شىعىس ەلدەرىمەن تاريحي-مادەني بايلانىسى», «تانىلعان مەملەكەتتىڭ سەنىمدى تىرەگى», «تاۋەلسىزدىك جىلدارىنداعى قازاقستان حالقىنىڭ كوپۇلتتى ادەبيەتى» جانە باسقالاردى ايتۋعا بولادى. عالىمنىڭ الەم ادەبيەتىنىڭ كورنەكتى شىعارمالارىن كۇرد تىلىنە اۋدارعانى دا ونىڭ شىعارماشىلىعىنداعى ماڭىزدى ەرەكشەلىكتى تانىتادى. سونداي-اق ول قازاق ادەبيەتىنىڭ كلاسسيكتەرى حاكىم ابايدىڭ, مۇحتار اۋەزوۆتىڭ, ولجاس سۇلەيمەنوۆتىڭ, نۇرلان ءورازاليننىڭ, فاريزا وڭعارسىنوۆانىڭ, ت.ب. دا اقىن-جازۋشىلاردىڭ شىعارمالارىن كۇرد تىلىنە اۋدارعان.
ول اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جانىنداعى كانديداتتىق, دوكتورلىق ديسسەرتاتسيالار قورعالاتىن كەڭەستىڭ تۇراقتى مۇشەسى رەتىندە جاس عىلىمي مامانداردى دايىنداۋ ىسىنە دە مول ۇلەس قوسۋدا. ونىڭ جەتەكشىلىگىمەن 10-نان استام كانديداتتىق, كەڭەسشىلىگىمەن بىرنەشە دوكتورلىق ديسسەرتاتسيالار قورعالدى. عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىنىڭ كەڭ اۋقىمدىلىعى اياسىندا ونىڭ شىعىس حالىقتارىنىڭ كلاسسيكالىق ادەبي مۇرالارىن زەرتتەۋدەگى بىلىكتىلىگى الىس-جاقىن شەتەلدەرگە دە ءمالىم. سالىستىرمالى ادەبيەتتانۋ (كومپوراتيۆيستيكا) عىلىمىنىڭ جاڭاشىلدىق باعىتتارى بويىنشا عالىمنىڭ زەرتتەۋى قازىرگى جاڭا ىزدەنىستەرىمەن جالعاسىپ وتىر. قازىرگى كەزدە 500-گە جۋىق عىلىمي ەڭبەكتەرى ونىڭ ىشىندە 20 مونوگرافياسى عالىمنىڭ الەمدىك دەڭگەيدەگى عىلىمي شىعارماشىلىق تۇلعاسىن دارالاپ تۇر.
قايراتكەر-عالىم ك.ميرزوەۆ قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىن قۇرۋعا دا بەلسەنە اتسالىسىپ, ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ ەلىشىلىك جانە حالىقارالىق بايلانىستارداعى ساياساتىنىڭ جۇزەگە اسۋىنا مول ۇلەس قوسىپ كەلەدى. ەلىمىزدەگى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق رەفورمالاردىڭ, يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردىڭ جەمىستى ناتيجەلەرگە جەتۋىنە اسسامبلەيا مۇشەسى رەتىندە وزىندىك كوزقاراستارىن وتاندىق جانە شەتەلدىك بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا ۇنەمى جاريالاپ ءجۇر. ونىڭ الەم حالىقتارىنىڭ تىلدەرىندە 100-گە جۋىق الەۋمەتتىك-تانىمدىق ماقالالارىنىڭ, عىلىمي-زەرتتەۋ ەڭبەكتەرىنىڭ جارىق كورۋى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ وركەنيەت كەڭىستىگىندەگى بەدەلىن نىعايتۋ قىزمەتىن تانىتىپ وتىر. ول 2013 جىلى كەزەكتى سەسسياسىندا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى بولىپ سايلاندى. ال 2014 جىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ جارلىعىمەن قازاقستان حالقى قاۋىمداستىعىن ۇيىمداستىرۋ جانە وتكىزۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميسسيانىڭ مۇشەسى بولىپ تاعايىندالدى.
عۇمىرنامالىق ءومىر بەلەستەرىنىڭ شيرەك عاسىردان اسقان كەزەڭىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتى بولىپ كەلە جاتقان كنياز يبراگيم ۇلى ميرزوەۆتىڭ عىلىمي, ادەبي-شىعارماشىلىق جانە ۇستازدىق-تالىمگەرلىك باسشىلىق قىزمەتتەردى اتقارۋى مەملەكەت باسشىلىعى تاراپىنان ۇنەمى لايىقتى باعالانىپ كەلەدى. وعان 1998 جىلى عىلىمي-زەرتتەۋلەرىندەگى, ءبىلىم بەرۋ مەن مادەنيەت قۇندىلىقتارىن دامىتۋداعى جەتىستىكتەرى مەن بەلسەندى قوعامدىق-الەۋمەتتىك قىزمەتى ءۇشىن مەملەكەتىمىزدىڭ جوعارى ماراپاتى – «قۇرمەت» وردەنى بەرىلدى. سونىمەن قاتار قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تاۋەلسىزدىك جىلدارىنداعى العان ماراپاتتاۋلارىنىڭ ءبارى دە قايراتكەر-عالىمنىڭ ەڭبەگىنە بەرىلگەن لايىقتى باعالار.
عالىم ك.ميرزوەۆ ۇلگىلى وتباسى يەسى. زايىبى گوگارچين تااروۆنا ەكەۋى بەس پەرزەنت ءوسىرىپ, ولاردىڭ قوعامدىق ورتادا ءوز ورىندارىن تابۋىنا مۇمكىندىك جاسادى. تۇڭعىش قىزى تەيمينە – اكۋشەر-گينەكولوگ, مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, ودان كەيىنگى قىزى مەدينا – حالىقارالىق زاڭ كەڭەسشىسى, ۇلى ۆەزير – زاڭ عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, پروكۋراتۋرا ورگانىنىڭ قىزمەتكەرى. ودان كەيىنگى ۇلدارى نازير – كاسىپكەر, سالادين – «الماتىينجستروي» حالىقارالىق كومپانياسىنىڭ زاڭ كەڭەسشىسى. ءارتۇرلى تاعدىرلى جولدارىمەن كەلگەن الەم حالىقتارىنا جايلى قونىس, اقىرىندا وزدەرىنە ماڭگىلىك باقىت مەكەنى بولعان ۇلى دالا ەلى – قازاق ەلى وسىلايشا كۇرد حالقىنىڭ ءسوز ارقاۋىنداعى پەرزەنتتەرىنىڭ دە سۇيىكتى وتانى بولىپ وتىر.
تەمىرحان تەبەگەنوۆ,
فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور
