11 قازان, 2017

جاۋاپسىز ءسوز دوستىققا سىنا قاعا المايدى

385 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

قىرعىزستان پرەزيدەنتى المازبەك اتامباەۆتىڭ ەلدەگى پرەزي­دەنتتىك سايلاۋدا ءوز كانديداتىن وتكىزۋ ماقساتىمەن جاۋاپسىز مالىم­دەمەلەر جاساۋى, سونىڭ ىشىندە باستى قارسىلاستى قىرعىز سايلاۋ­شىلارىنا جاعىمسىز ەتىپ كورسە­تۋدى كوزدەپ, ونى قازاقستانمەن بايلا­نىستىرۋى – «ساسقان ۇيرەكتىڭ ارتى­مەن سۇڭگىگەنى» سەكىلدى اسەر قالدىرىپ وتىر. 

جاۋاپسىز ءسوز دوستىققا سىنا قاعا المايدى

مۇندايدى ساراپشىلار «ساياسي جانتالاس» دەپ قابىلداۋدا. ءوزىنىڭ ادامى وتپەي, باسقا ۇمىتكەر پرەزيدەنت بولسا, ا.اتامباەۆتىڭ بيلىك باسىن­دا بولعان­داعى كەيبىر كەلەڭسىز ارەكەت­تەرى جاريا بولىپ قالۋى مۇمكىن. سوندىق­تان ول ءوز ادامىن وتكىزۋ ءۇشىن بارلىق قي­تۇرقى ءادىس-تاسىلدەرگە جۇگىنىپ, اقى­رى قىرعىز ەلىنە ەڭ جاقىن, ەڭ جانا­شىر مەم­لەكەتتى دە ايىپتاۋعا دەيىن باردى. 

باسقاسىن ايتپاعاندا, قىرعىز­ستاندا 2010 جىلعى بولعان داعدارىس سول كەزدە ەقىۇ توراعالىعىن اتقارۋ­شى ەلدىڭ باسشىسى رەتىندە قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تىكەلەي بەلسەندى تۇردە ارالاسۋىنىڭ ارقاسىندا عانا ازاماتتىق سوعىسقا ۇلاسىپ كەتپەگەنىن ول ۇمىتسا دا تۋىسقان قىرعىز حالقى قاپەرىنەن شىعارعان جوق. سول كەزدە اقش-تا ءىسساپاردا بولعان ن.نازارباەۆ كۇن ۇزاق قاۋىرت جۇمىس ىستەسە دە ۋاقىت ايىرماشىلىعىنا دا قارا­ماي, ءتۇنى بويى قىرعىزستاننىڭ باسشى­ل­ارى­مەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزىپ, اقىرى وڭتۇستىكتەگى جەرلەستەرى مەن اعايىن­دارىنىڭ ورتاسىنا بارىپ, بەكىنىپ العان قۇرمانبەك باكيەۆتى لاۋازى­مىنان ءوز ەركىمەن باس تارتۋعا كوندىرىپ, قازاقستاندىق تىكۇشاقپەن الىپ كەت­پەگەن­دە, وقيعانىڭ قانشالىقتى شيە­لەنىسە­تىنىن بولجاۋ قيىن ەدى. تەك وسى ءىسى ءۇشىن عانا الەمنىڭ وزىق ويلى ادام­دارى­مەن بىرگە قىر­عىز باۋىر­لار­دىڭ كوزى اشىق, كوڭىلى وياۋ ازامات­تارى قازاقستان باسشى­سىنا ۇلكەن العىستار ايتقان. سول وقيعالار­دان كەيىن قىرعىزستان ەكونومي­كاسى­نىڭ تۇراق­تانۋىنا قازاقستاننان ارتىق ەڭبەك سىڭىرگەن ەل جوق. حالىققا جاساعان قايى­رىمدىلىق كومەك, ازىق-ت ۇلىك پەن الەۋمەتتىك ماڭىزى زور تاۋار­لار, جانار-جاعار­ماي جانە ت.ب. قۇنى ميل­­ليون­داعان دوللاردى قۇراعان بولاتىن. 

پرەمەر-مينيستر باقىتجان ساعىنتاەۆتىڭ بۇرناعى كۇنگى مالىم­دەمەسىندە ايتىلعانداي, قىرعىزستان­نىڭ ەاەو-عا ءوتىپ, ەكونوميكاسىن ۇيىم تالابىنا سايكەس ساتىلارعا كوتەرۋى ءۇشىن 100 ملن اقش دوللارى كولە­مىندە تەحنيكالىق كومەك بەرىلگەن. بۇل قىرعىزستاننىڭ ەكونوميكالىق زاڭنامالارىن, نورماتيۆتەرى مەن تارتىپتەرىن, فيتو-سانيتارلىق جانە ت.ب. بەكەتتەرىن ەاەو تالابىنا ساي قىلۋعا جانە باسقا دا كەزەك كۇتتىرمەيتىن ىستەر­گە جۇمسالاتىن وتە قوماقتى قارا­جات. ال قايىرىمدىلىق كومەك رەتىن­دە قازاقستان بىشكەك پەن وش قالا­لارىنا 20 ملن اقش دوللارىنا ەكى مەكتەپ سالىپ بەرگەن. سونىمەن بىرگە قازاقستان قىرعىز ەكونوميكاسىنا 820 ملن دوللار ينۆەستيتسيا قۇيعان. سونىڭ ارقاسىندا مىڭداعان جاڭا جۇمىس ورىندارى اشىلىپ, قىرعىز­ستاندا سوڭعى جىلدارى ءبىرشاما الەۋ­مەتتىك-ەكونوميكالىق تۇراقتىلىق ورنا­دى. ب.ساعىنتاەۆتىڭ ايتۋىنا قارا­عان­دا, ينۆەستيتسيا كولەمى بۇدان دا جوعارى بولماق ەكەن, الايدا قىر­عىزستان باسشىلىعىنىڭ قولايلى ين­ۆەس­تيتسيالىق احۋال تۋدىرا الماعان­دىعىنىڭ كەسىرىنەن قازاقستاندىق كاسىپكەرلەردىڭ ءبىرشاماسى ءوز كاپيتال­دارىن قۇيۋدان باس تارتقان.


قازاقستاننىڭ دوستىققا نەگىزدەلگەن تاتۋكورشىلىك پەن بەيبىتشىل ساياسا­تىنىڭ ارقاسىندا مىڭداعان قىرعىزدار قازاقستان جەرىنە ەمىن-ەركىن ەنىپ, ناپا­قاسىن ايىرىپ ءجۇر. مۇندا ولاردىڭ ەڭبەك ەتۋ, ءجۇرىپ-تۇرۋ, ءومىر ءسۇرۋ قۇقىق­تارى ەشقانداي شەكتەلمەي, سالىق جۇيەسى دە ىڭعايلى بولىپ تۇر. پرەمەر-ءمينيستردىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, قازىر ولاردىڭ سانى 125 مىڭ ادامعا جەت­كەن. وسىنشا ەڭبەك ميگرانتىنىڭ ار­قايسىنىڭ اسىراۋىندا كەم دەگەندە ءۇش ادامنان بارىن ەسكەرسەك, بۇل ءبىر ميلليونعا جۋىق قىرعىز باۋىرلاردىڭ قازاقستاننىڭ ەسەبىنەن كۇن كورىپ وتىرعانىن اڭعارامىز. تۇسىنگەن ادامعا وسىنىڭ ءبارى از جاقسىلىق ەمەس قوي. 

ا.اتامباەۆتىڭ قازاقستاننىڭ زەي­نەتاقىسى ءىجو-گە ساي قىرعىز­ستاننان نەگە 20 ەسە ارتىق ەمەس دەگەنى مەملەكەت باسشىسىنىڭ اۋزىنان شىعاتىن ءسوز ەمەس. زەينەتاقى كولەمىن انىقتاۋ ءاربىر مەملەكەتتىڭ ءوزىنىڭ ىشكى جۇمىسى. ەشبىر قازاق ءبىزدىڭ زەينەتاقىمىز نەگە تومەن دەپ قىرعىزستان پرەزيدەنتىنە ارىز-شاعىم جاساپ وتىرعان جوق قوي. سوندىقتان مۇنداي مالىمدەمە وزگە ەلدىڭ ىشكى ىسىنە ارالاسۋ دەپ باعالا­ناتىنى ءسوزسىز. 

ارينە ا.اتامباەۆ سياقتى الىستى بولجاي المايتىن, كەتەتىن بولعان سوڭ ەسىكتى قاتتى سەرپىپ تۇرعان ساياساتكەردىڭ سوزدەرى عاسىرلار بويى قالىپتاسقان قازاق پەن قىرعىز اراسىنداعى تۋىستىق پەن دوستىققا سىنا قاعا المايدى. 

سوڭعى جاڭالىقتار