باس پروكۋراتۋرانىڭ قۇقىقتىق ستاتيستيكا جانە ارناۋلى ەسەپكە الۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى باعدات مۋسين الماتىدا «iPhone» تەلەفوندارىن قولدان جاساعان جىگىتتەرگە قاتىستى ويىن فەيسبۋكتەگى پاراقشاسىندا: «جىگىتتەر iPhone-دى قولدان جاساعان؟! مەنىڭشە, ولارعا زاڭدى وندىرىسپەن اينالىسۋعا مۇمكىندىك بەرۋ كەرەك. ءبىر تەحنوپاركتەن تەحنيكا جاساۋ تسەحىن اشۋ كەرەك. جەڭىلدىكپەن قارجى بەرۋ كەرەك. «تسيفرلى قازاقستان» تۋرالى جاريالادىق ەمەس پە؟! ەگەر بالالار تۇپنۇسقا پلاتالار مەن ارزان بولشەكتەردەن iPhone جاساپ شىعارعان بولسا, ولاردىڭ قولىنان كوپ نارسە كەلەتىنى بەلگىلى. سونداي-اق كاسىپكەرلىك باستامالارى جامان ەمەس ەكەن», دەگەنىن وقىدىم. الەۋمەتتىك جەلىدە لاۋازىمدى تۇلعا ەمەس, جەكە ادام رەتىندەگى كوزقاراسىن اشىق بىلدىرگەنى ۇنادى. شىركىن-اي, وسىنداي كوزقاراس, وسىنداي پايىم ءاردايىم مەملەكەتتىك ورىنداردا وتىرعان لاۋازىم يەلەرىنەن تابىلىپ جاتسا, قانشاما جاقسى يدەيالار جۇزەگە اسىپ, ەلدىڭ يگىلىگىنە جۇمىس ىستەپ, وراسان زور پايدا اكەلەر ەدى-اۋ دەپ ويلادىم.
ماسەلەن, دەيدى ءبىر ونەرتاپقىش ءاربىر قالادا قىس ايلارىندا جەكە سەكتوردىڭ كومىر جاققانىنان اۋا لاستانادى. قالانى جىلۋمەن قامتاماسىز ەتەتىن ءىرى جەس-تەردەن شىققان ىس مولشەرى قاداعالانادى, ال جەكە سەكتورداعى ءار ۇيگە ونى قويۋ ءتىپتى مۇمكىن ەمەس. بۇل جەردە ناقتى شەشىمنىڭ ءبىرى رەتىندە جەكەمەنشىكتەگى جەر ۇيلەردىڭ بارلىعىن تۇنگى تاريفكە نەگىزدەلگەن ەلەكتر قۋاتىمەن جىلىتۋعا كوشىرۋ ءتيىمدى بولار ەدى. مۇندا بىرىنشىدەن, قانشاما ادام ىس ءتيىپ, ۋلانۋدان زارداپ شەكپەيدى, ەكىنشىدەن, جىلۋعا تۇنگى تولەمنىڭ ارزانداتىلعان باعامىمەن تولەۋ حالىقتىڭ دا قالتاسىنا سالماق سالماس ەدى. بىراق بۇل يدەيا قولداۋ تاپپاي وتىر. ماسەلەن, ەكسپو-عا دايىندىق بارىسىندا مەن جەل قۋاتىمەن جۇمىس ىستەيتىن توڭازىتقىشتىڭ سىزباسىن جاسادىم. ونى دا قولداعان ءبىر ادام تاپپادىم, دەيدى.
بىرنەشە جىل بۇرىن تاعى ءبىر تانىستىڭ بالاسى نانوتەحنولوگياعا نەگىزدەلگەن جاڭالىق اشقان. جاس جىگىت ەل كادەسىنە اساتىن تەحنولوگياسىن بارلىق جازبا-سىزباسىمەن كوتەرىپ, اۋەلى ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنە باردى. سەلت ەتكەن ەشكىم بولمادى. سودان تىڭدار-اۋ دەگەن ەسىكتەردىڭ ءبارىن قاعىپ, اقىرى تاۋى شاعىلىپ, ءوز ەلىندە جاڭالىقتى ەشكىم دە كەرەك قىلمايتىنىن تۇسىنگەن جىگىت جوبانى اقش-قا جولدادى. مۇحيتتىڭ ار جاعىنداعى الپاۋىت ەلدىڭ قۇلاعى ەلەڭ ەتە قالعان. اقىرىندا ناسا-دان شاقىرتۋ كەلدى. جاس جىگىت يدەياسىمەن, تەحنولوگياسىمەن, ەڭ باستىسى, ۇلتىنا ءالى دە بەرەر ءىلىم-بىلىگىمەن ءبىر جارتى شاردان ەكىنشى جارتى شارعا قونىس اۋداردى. ءوز ەلىنىڭ ەمەس, وزگەنىڭ قۋاتىن ارتتىرىپ, تەحنولوگياسىن جەتىلدىرىپ, اقىلىنا اقىل قوسىپ, وزگە جۇرتتى ىلگەرىلەتۋگە كەتە باردى.
ال الماتىدا جالعان گادجەت جاساپ كەلگەن ازاماتتاردى قالالىق مەملەكەتتىك كىرىستەر دەپارتامەنتىنىڭ قىزمەتكەرلەرى ۇستاپ, 30 دانا «iPhone» تەلەفونىن تاركىلەپتى. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, بۇل زاڭسىز گادجەتتەردى تۇپنۇسقادان اجىراتۋ وتە قيىن كورىنەدى. سەبەبى, تەلەفوندى قۇراستىرۋدا جەدەل جادى مەن ورتالىق پروتسەسسوردىڭ تۇپنۇسقاسى قولدانىلىپ, گادجەتتىڭ وزگە بولشەكتەرى ارزان, قولجەتىمدى تەتىكتەردەن قۇرالعان ەكەن. مۇنداي جىگىتتەردى قۋدالاعانشا, قارجى ءبولىپ, تسەح اشىپ بەرىپ, قولجەتىمدى گادجەتتەر شىعارۋدى قولعا السا شە؟ بۇگىندە بۇل جىگىتتەردىڭ ۇستىنەن تاۋار بەلگىسىن زاڭسىز پايدالانعانى ءۇشىن قىلمىستىق ءىس قوزعالىپتى.
ايتايىن دەگەنىمىز, ءاربىر جاقسى يدەيانى دەر كەزىندە دەمەپ جىبەرۋدىڭ تاپشىلىعىنان ەلىمىزدىڭ دە, ازاماتتارىمىزدىڭ دا پايدا تاپپايتىنىن, جۇرەگى شايلىققان «اقىلدى ميدىڭ» ءورىسىن شەكارانىڭ ارعى بەتىنەن ىزدەۋىنىڭ زيانىن جەتكىزۋ بولاتىن. بۇل «جانى اشىماستىڭ قاسىندا باسىڭ اۋىرماسىن», «بىرەۋدىڭ جوعىن بىرەۋ ولەڭ ايتىپ ءجۇرىپ ىزدەيدى», «اۋزىما تيمەس قارتانىڭ قالاي پىسكەنىندە نە شارۋام بار» دەيتىن جانى اشىماستىقتىڭ كورىنىسى مە؟ بويىمىزدا بار بازارىمىزدىڭ پارقىنا جەتىپ باعالاماي, نارقىنا سايكەس قيمىل تانىتپاي وتىرا بەرسەك كوش سوڭىندا شاڭ جۇتىپ قالۋىمىز كادىك.
انار تولەۋحانقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
