قازاقستان • 25 قىركۇيەك, 2017

اتىراۋ جۇرتشىلىعى لاتىن ءالىپبيىن قولدايدى

502 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

بولاشاق ۇرپاق ءۇشىن جاڭا تەحنولوگيا تىلىنە اينالعان لاتىن ءالىپبيىن قولدانىسقا ەنگىزۋدىڭ ماڭىزى زور. قازاقتىڭ ۇلت رەتىندە ۇيىسۋىنا, ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدى الەمدىك وركەنيەتكە كەڭىرەك تانىتۋعا ىقپال ەتەتىن بۇل قادامدى اتىراۋ جۇرتشىلىعى دا قولدايدى. «مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ لاتىن گرافيكاسىنداعى ءالىپبيىنىڭ بىرىڭعاي ستاندارتىن ەنگىزۋ ماسەلەلەرى» بويىنشا «لاتىنعا كوشۋ: بولاشاق تاڭداۋى» اتتى يدەولوگيالىق اكتيۆ جينالىسىندا ورەلى ويلار ايتىلدى.  

اتىراۋ جۇرتشىلىعى لاتىن ءالىپبيىن قولدايدى

ايماقتاعى زيالى قاۋىم وكىلدەرى مەن مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر باس قوسقان جيىن­دا وبلىس اكىمى نۇرلان نوعاەۆ ەلباسىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى باعدارلامالىق ماقالاسى اياسىندا قولعا الىنىپ جات­قان جۇ­مىستاردى باياندادى. «لا­تىن الىپبيىنە كوشۋ – قازاق ءتىلىنىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدە تانىلۋى­نا جول اشادى. مەملەكەت باسشىسى ايتقانداي, ءبىزدىڭ رۋحاني نەگى­زىمىز بولىپ وتىرعان قازاق ءتىلى­نىڭ حالىقارالىق مارتەبەسىن كوتەرۋ – الەمدىك وركەنيەتكە جەتۋى­مىزدىڭ ايقىن جولى», دەدى ايماق باسشىسى.

حالىقارالىق «قازاق ءتى­لى» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ اتى­راۋ وبلىستىق فيليالىنىڭ تور­اعاسى ءابىلحان تولەۋىشوۆ «قازاق ءتىلىنىڭ جاڭا الىپبيگە كوشۋى – تاۋەلسىز مەملەكەت پەن قازاق قوعامىنىڭ جەكە دارا ءىسى مەن تاڭداۋى. بۇعان قازاق قوعامى ىشتەي دايىن وتىر. جاڭا الىپبيگە كوشۋ – ۇلكەن ۇلتتىق نارتاۋەكەل. ۋاقىتتى سوزباي پارلامەنتتىك تىڭداۋدا ۇسىنىلعان جاڭا ءالىپبيدى جان-جاقتى تالقىلاپ, ءاربىر ءارىپتى, ءار تاڭبا مەن بەلگىنى تەرەڭ تالداۋىمىز قاجەت. سەبەبى, ءتىل جانە جاڭا ءالىپبي ماسەلەسىندە ەشقانداي قاتەلىك بولماۋى ءتيىس. ءالىپبيدى وزگەرتۋ – ءوز ەرەكشەلىگىمىزدى ساقتاپ قالۋ, الەمدىك ينتەگراتسيا, اقپارات الۋ مۇمكىندىكتەرىن دامىتۋعا جاعداي جاسايدى», دەدى. ال فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى جۇمازيا ابدراحمانوۆا ء«تىپتى ءوز مەملەكەتتىك ءالىپبيى بار ەلدەر دە شەت تىلدەرىن ۇيرەنگەندە, عىلىم مەن تەحنيكا, مەديتسينا سالالارىن يگەرگەندە لاتىن ءارپىن ۇيرەنۋدى جانە قولدانۋدى قاجەت ەتەدى, – دەگەن ويىمەن ءبولىستى. 

– وسى جاعىنان العاندا ونى حالىقارالىق ءالىپبي دەسە دە بولادى. الەمدەگى حالقى ەڭ كوپ قىتاي مەن قارىشتاپ دامىعان جاپونيا ءوز وقۋشىلارىنا بەيىمدەلگەن لاتىن ءارپىن ۇيرەتەدى ەكەن. عالامتور مەن حالىقارالىق جەدەلحات ءارپى دە لاتىنشا. ءبىزدىڭ ەلىمىز دە لاتىن قارپىن قولدانۋدىڭ ازداعان جىلدار بولسا دا تاريحي تاجىريبەسىنەن وتكەنى تاريحتان ءمالىم. لاتىنعا كوشۋدىڭ تاعى ءبىر ۇتىمدى جەرى بۇكىل تورتكۇل دۇنيەگە تارىداي شاشىلعان قازاقتاردىڭ ءبىر جازۋدى قول­دانۋ مۇمكىندىگى. ورتاق جازۋ ارقىلى شەتەلدىك قازاقتار ءوز ۇلتىنىڭ تىلىندە, ءوز وتانىنان كۇندەلىكتى اقپاراتتى جانە لاتىن قارپىمەن جازىلعان ادەبي جانە باسقا دا تۋىندىلارمەن تانىسۋعا مۇمكىندىك الار ەدى. وسىنىڭ ارقاسىندا الەمدەگى قازاقتار انا تىلىندەگى ورتاق كەڭىستىككە يە بولادى. بۇل قازاق ءتىلىن بىلەتىن جانە ونى بىلگىسى كەلەتىن قازاق ۇلتىنىڭ وكىلى ءۇشىن الەمنىڭ قاي بۇرىشىندا جۇرسە دە, قازىرگى اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردىڭ ارقاسىندا وڭاي ءارى ءتيىمدى ىسكە اساتىن مۇمكىندىك بولادى».

 «تحونيل» ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ ءتورايىمى ليۋد­ميلا لي «قازاق ءتىلى ءالىپ­بيىن لاتىنعا كوشىرۋ – گرافيكانى عانا ەمەس, تۇتاس قوعامدىق سانانى, مادەنيەتتى قايتا جاڭعىرتۋ. بۇل – زامان تالابىنان تۋعان باستاما. ستاتيستيكالىق ما­لىمەتتەرگە سۇيەنسەك, ءبىر ادام­نىڭ انا ءبىر قيىندىقسىز 3-5 ءتىلدى مەڭگەرۋگە مۇمكىندىگى جەتەدى. ول ءۇشىن نيەت كەرەك. دەمەك, لاتىن گرافيكاسىنىڭ ناق­تى ۇلگىسىن جاسار كەزدە, ءتىلدىڭ تازالىعى, ارىپتەردىڭ دۇر­ىس دىبىستالۋىنا نازار اۋدارۋ ماڭىزدى دەپ ويلايمىن», دەدى.

«مەنىڭ بايقاعانىم – جاستاردىڭ لاتىن الىپبيىنە دەگەن كوزقاراسى مۇلدەم بولەك. وسى­دان بەس-التى جىل بۇ­رىن بالالاردىڭ لاتىن ارپى­مەن جا­زاتىنىن كورىپ, العا­شىندا تاڭعالعانمىن. كەيىن جاس­تار­دىڭ لەگىنە ىلە­سىپ, ولار­عا لاتىنشا جاۋاپ بەرۋگە ماشىق­تا­نا باستادىم. ءبىر قىزىعى, سا­باقتى ناشار وقيتىن وقۋ­شى­نىڭ ءوزى قۇربىلارىنا جاز­عان حابار­لامالارىن لاتىن ال­­فاۆيتىمەن جازىپ وتىرادى. بۇل با­لالاردىڭ جاڭالىقتى تەز قابىلدايتىنىن بىلدىرەدى», دەي­دى اتىراۋ وڭىرلىك «رۋحاني جاڭ­­عىرۋ» جوبالىق كەڭسەسىنىڭ باس مەنەدجەرى ورىنتاي بيما­نوۆا. 

باقىتگۇل باباش,
«ەگەمەن قازاقستان»
اتىراۋ

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى قورعايدى

ساياسات • بۇگىن, 08:58

بەينەباقىلاۋ قىلمىسقا توسقاۋىل بولسا يگى

زاڭ مەن ءتارتىپ • بۇگىن, 08:45