جيناقتىڭ ءون بويىندا قۋانىش ايتاحانوۆتىڭ بۇكىل ءومىر جولى كورىنىس تاۋىپتى. ماسكەۋدە وتكەن جاستىق شاعى, اۋىلدى كوركەيتۋگە قوسقان ۇلەسى, قازىعۇرت وڭىرىندەگى ەلەۋلى ەڭبەگى, ۇلت ارىسى د.قوناەۆپەن ديدارلاسۋى, العان ساباعى, شاردارادا شىمىر بولىپ شىڭدالۋى, يدەولوگيا مايدانىنداعى ەڭبەكتەرى, حالىق قالاۋلىسى بولىپ اتقارعان قىزمەتتەرى – ءبارى دە ادەمى باياندالادى. ەل تاريحىنا ءۇڭىلىپ, جەر جاعدايىن تەرەڭ بىلۋگە تالپىنىسى, الدىڭعى تولقىندى ارداقتاپ, كەيىنگى بۋىنعا جاساعان قامقورلىعى مەن ءىلتيپاتى كىمدى دە بولسا بەي-جاي قالدىرمايدى. قازاقتىڭ ارىس ۇلدارى تۋرالى تولعامى دا كوپ جايدان حاباردار ەتەدى.
«وتان – وتباسىنان باستالادى» دەگەن قاعيدا بار. وسى قاعيداعا قاتىستى وي وربىتكەندە قۋانىش ايتاحان ۇلى تەكتى اۋلەتتەن شىققانىنا كوزىڭ جەتىپ قانا قويمايدى, ءوزى سول ۇلگىنى جالعاپ, ۇل-قىزىنا وزىق ءداستۇردى جەتكىزۋمەن قاتار, بويلارىنا دارىتىپ, ويلارىنا قوندىرۋعا باسا كوڭىل بولگەنىن كورەسىڭ. سونىڭ ناتيجەسى شىعار, ۇلگىلى ۇل-قىزدىڭ ءوسىپ-ءونىپ وتىرعانى. كىتاپتاعى سۋرەتتەردەن دە الار تاعىلىم از ەمەس. اسىرەسە كەيبىر ارداقتى بەينەلەردى كورگەندە, كەلىستى دە كەمەل تاريحي تۇلعالارمەن قايتا قاۋىشقانداي بولاسىڭ.
ەكىنشى كىتاپ «قىزمەت ەتتىم حالقىما» دەپ اتالادى. مۇندا ءار كەزدە جازعان ماقالالارى, جۋرناليستەرمەن بولعان سۇحباتتارى, سويلەگەن سوزدەرى توپتاستىرىلىپتى. ەلباسىنىڭ «ماڭگىلىك ەل» يدەياسىنا قاتىستى توپتامالارىندا ازات ەلدىڭ وتكەنى مەن بۇگىنى, كەمەل كەلەشەگى ءسوز بولادى. سول سەكىلدى وتانىمىزدىڭ بۇكىل تىنىس-تىرشىلىگى, اسىرەسە, التىن بەسىگىمىز اۋىل تۋرالى بايلامدارىنداعى كوتەرىلگەن ماسەلەلەر قاشاندا كوپ كوڭىلىنەن شىققانىن وسى ارادا ايتۋعا ءتيىستىمىز. مۇنىمەن قاتار, قازاقتىڭ ءبىرتۋار ۇلدارى تۋرالى جازعان تولعامدارى دا ادەمى وقىلادى. اسىرەسە, نارقى بولەك ءنازىر تورەقۇلوۆ, ارامىزدان ماڭگىلىككە اتتانعانمەن, ارتىنا وشپەس ونەگە قالدىرعان, قارا ءسوزدىڭ قاس شەبەرى, دارا ءسوزدىڭ داناگويى ءابىش كەكىلباي ۇلى تۋرالى, وزگە دە جازبالارى مازمۇنعا باي, بەرەر تاعىلىمى مول.
ال كەزىندە سەرگەك سەناتور رەتىندە ەل قامىنا قاتىستى سۇحباتتارىنداعى دەرەككوزدەرى ونىڭ وي-بيىگىن تانىتۋمەن قاتار, عىلىم الەمىنەن دە حابارى از ەمەستىگىن دايەكتەيدى. اسىرەسە, سەناتتىڭ وتىرىستارىندا سويلەگەن سوزدەرىنە ۇڭىلە قاراساڭ, اۋىلدىڭ تىنىس-تىرشىلىگىن تەرەڭ ايتا كەلىپ, جەردى جالعا بەرۋ ىسىندەگى تۇيتكىلدەرگە تەرەڭدەپ بارادى. ىشكى ميگراتسيا, ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ, پوشتا بايلانىسىن جەتىلدىرۋ, مال جايىلىمى, قوسالقى شارۋاشىلىق تۋرالى ويلارى ەلدىك ءىستى جەتىلدىرۋگە, ىلگەرى باستىرۋعا ارنالعان. رۋحاني سالاعا كەلگەندە ءبىلىم مەن عىلىمدى دامىتۋ جايىن قوزعاپ, قازاق ءتىلىنىڭ تاعدىرىنا تەرەڭدەيدى. كەزىندە «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ تىلشىلەرى ن.جارىمبەتوۆا مەن ق.توقسانباي كوتەرگەن ءتىل مەن وقۋلىققا قاتىستى ماسەلەنى ۇكىمەتتىڭ نازارىنا سالعان ەدى. سودان ءبىر مىسال كەلتىرەر بولساق, قوستاناي وبلىسىنىڭ قارابالىق اۋدانىندا 35 مەكتەپ بولسا, سونىڭ ۇشەۋى عانا قازاق ءتىلدى ەكەنىن. وندا 224 وقۋشى وقيتىنىن, جالپى قازاق بالالارىنىڭ 80 پايىزى ورىس ءتىلدى ءبىلىم ۇياسىندا جۇرگەنىن, بۇل قالاي دەگەن سۇراقتى كولدەنەڭ تارتادى. ال ىرگەلەس جاتقان رەسەي ەلىنىڭ تاۋلى التاي رەسپۋبليكاسىنداعى قازاق ءتىلدى جۇرتتىڭ ۇرپاعىنا قاتىستى پىكىر ءبىلدىرىپ, 10 مىڭ قازاقتىڭ تاعدىرىنا الاڭدايدى. وندا قازاق مەكتەبى بولعانمەن, وقۋلىقتىڭ جەتپەيتىنىن, ءبىزدىڭ ەلدەن بارعان كىتاپتاردى ساراپتامادان وتپەيىنشە, قولدانىسقا ەنگىزبەيتىنىن جەتكىزىپ, كورشى ەل زاڭىندا مەكتەپتەردە وقىتىلاتىن پاندەردىڭ وقۋلىقتارى جوق بولسا, ءپان جابىلىپ قالاتىنىن ايتىپ, وسى ماسەلەنى ۇكىمەت دەڭگەيىندە شەشۋ قاجەتتىگىن ەسكە سالادى. وسى ارادا مىنا ءبىر جايدى دا ايتا كەتسەك دەيمىز. كەزىندە قىمىز بەن شۇبات تۋرالى باس باسىلىمدا ماسەلە كوتەرگەنىمىزدە حالىق قالاۋلىلارىنىڭ ىشىنەن العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ, قۋانىش ايتاحان ۇلى ارنايى ماقالا جازىپ, بۇل ۇلت برەندى بولۋى كەرەك دەگەنى ەستە. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, ايتارى بار ازاماتتىڭ ەكى كىتابىنان ۇيرەنەر ۇلگى, الار تاعىلىم از ەمەس.
سۇلەيمەن مامەت,
«ەگەمەن قازاقستان»
