قازاق ءتىلىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسىنە يە بولعانىنا رەسمي تۇردە شيرەك عاسىر عانا بولعانىمەن, ونىڭ تامىرى تەرەڭدە, جازبا مادەنيەتىنە دەيىن ەرتەدە قالىپتاسقان. قازاق مەملەكەتىنىڭ نەگىزىن قالاۋعا اتسالىسقان دانا بابالارىمىز تولە, قازىبەك, ايتەكە بيلەر وسى تىلدە سويلەپ, ەل بولۋعا, بىرىگۋگە, سىرتتان كەلگەن جاۋلارمەن بىرىگىپ كۇرەسۋگە, اتا-بابالار اماناتىنداي ۇلان-عايىر ەلىمىز بەن جەرىمىزدى قورعاۋعا شاقىرىپ, كەلەشەك ۇرپاققا ۇلگى بولار ونەگەلى وسيەتتەرىن قالدىرعان.
ەلىمىز ەگەمەندىك العان جىلداردان بەرى انا تىلىنەن اداسىپ قالعان قانداستارىمىزبەن قاتار, وزگە دە ۇلت وكىلدەرى تاراپىنان مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرۋگە قۇلشىنىس بىلدىرۋشىلەردىڭ قاتارى كۇننەن-كۇنگە ارتۋدا. ءتىلى باسقا, تىلەگى ءبىر تامىرلارىمىزدىڭ قازاق تىلىندە مانەرلەپ تە, ماقالداتىپ تا سويلەگەن سوزدەرىنەن كوڭىل ءلاززاتىن الاسىڭ. بۇل – ەل تىزگىنىن ۇستاعان ازاماتتارىمىزدىڭ قازاق ءتىلىن قالىڭ جۇرتشىلىق اراسىندا كەڭىنەن ناسيحاتتاۋ باعىتىنداعى جۇمىستارىنىڭ جەمىستى ناتيجەلەرى. ەلباسى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا: «بارشا قازاقستاندىقتى بىرىكتىرۋدىڭ باستى فاكتورلارىنىڭ ءبىرى – ەلىمىزدىڭ مەملەكەتتىك ءتىلىن, بارلىق قازاقتاردىڭ انا ءتىلىن ودان ءارى دامىتۋعا كۇش-جىگەر جۇمساۋى», دەپ باسا ايتقان بولاتىن.
مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ ودان ءارى وركەن جايۋىنا سۇبەلى ۇلەس قوسۋ – ءاربىر كامەلەتكە تولعان قازاقستاندىقتىڭ قاسيەتى پارىزى. انا ءتىلىمىز بۇگىندە قوعام مەن مەملەكەت ومىرىنەن ويىپ ماڭىزدى ورىن الىپ, ونىڭ مارتەبەسىن كوتەرۋگە ارنالعان زاڭدار قابىلدانىپ, ءتۇرلى باعدارلامالار ءتيىستى دەڭگەيدە ورىندالۋدا. بىراق مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ قولدانىلۋ دەڭگەيى ويداعىداي دارەجەگە جەتپەۋى كوپشىلىكتىڭ كوڭىلىنەن شىقپاۋدا. سوتقا جۇگىنەتىن تاراپتاردىڭ, ولاردىڭ سوت ءوندىرىسىنىڭ ءتىلىن تاڭداۋى ءار ازاماتتىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىعى بولعاندىقتان, ارىز سوتقا قاي تىلدە تۇسسە, سوت ءىسى سول تىلدە قارالۋعا جاتادى. الايدا سوتقا تالاپ-ارىزدى ورىس تىلىندە بەرگەنىمەن, شىن مانىندە ويىن ورىسشا جەتكىزە المايتىن ازاماتتار كوپتەپ كەزدەسەدى. كەيبىر ورگاندار باستاماسىمەن قىلمىستىق ىستەردىڭ قوزعالۋى كوبىنەسە ورىس تىلىندە جۇرەتىندىگى دە جاسىرىن ەمەس. ول ءبىزدىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر مەن زاڭگەر, ادۆوكاتتاردىڭ مەملەكەتتىك تىلگە جەتە كوڭىل بولمەۋىن كورسەتەدى. مەملەكەتتىك قىزمەتكە تاعايىندالاتىن تۇلعالارعا مەملەكەتتىك ءتىلدى ءبىلۋ مىندەتتىلىك تالابىن ەنگىزۋ ماسەلەسىن قاراستىرۋ قاجەت. اقىن قادىر مىرزا ءالى اعامىزدىڭ قازاق تىلىنە قاتىستى «انا ءتىلىمىز وركەن جايسىن دەسەك, ارقايسىمىز مەملەكەتتىك ءتىل الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىگىمىزدى سەزىنۋىمىز كەرەك» دەگەن سوزدەرىن جادىمىزدان شىعارماۋعا ءتيىسپىز.
مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسى كونستيتۋتسيانىڭ 7-بابىندا: «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى مەملەكەتتىك ءتىل – قازاق ءتىلى» دەپ ايقىن كورسەتىلگەن.
اتا زاڭدا باياندى ەتىلگەندەي, انا ءتىلىمىز ەڭ جوعارى قولدانىس دەڭگەيىندە بولۋى ءۇشىن «ماڭگىلىك ەل بولۋدىڭ نەگىزى, ماڭگىلىك ءتىل ەكەنىن» ەستەن شىعارماۋىمىز اسا قاجەت.
باۋىرجان ەلەمەسوۆ,
مۇنايلى اۋداندىق سوتىنىڭ توراعاسى
ماڭعىستاۋ وبلىسى
