سوندىقتان ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «قازاقستاننىڭ بولاشاعى – قازاق تىلىندە» دەپ تۇجىرىمداعان بولاتىن. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ءوزىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلامالىق ماقالاسىندا «ەگەر جاڭعىرۋ ەلدىڭ ۇلتتىق-رۋحاني تامىرىنان نəر الا الماسا, ول اداسۋعا باستايدى» دەدى. ۇلتتىڭ رۋحاني تامىرى باستاۋىن تىلدەن الادى. ەلىمىزدە مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ قولدانىس اياسىن كەڭەيتۋدى, ونى وتانداستارىمىزدىڭ ۇيرەنۋىن, سول ارقىلى قازاقستاندىق ءپاتريوتيزمدى قالىپتاستىرۋدى ناسيحاتتايتىن «قازاقستاننىڭ بولاشاعى – قازاق تىلىندە» تاقىرىبى اياسىنداعى شارالار ءتورت جىلدان بەرى جالعاسىن تاۋىپ كەلەدى. مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ باستاماسىنا قوستاناي وبلىستىق اكىمدىگى قولداۋ كورسەتىپ, وتكىزگەن دوڭگەلەك ۇستەل ماجىلىسىنە بەلگىلى قوعام قايراتكەرى دوس كوشىم قاتىستى. باسقوسۋعا قازاقستان حالقى قوستاناي وبلىستىق اسسامبلەياسىنداعى ۇلتتىق-مادەني ورتالىقتار جەتەكشىلەرى, زيالى قاۋىم وكىلدەرى, ءتىل جاناشىرلارى قاتىستى.
– وزگە ۇلت وكىلدەرى باسىم تۇراتىن قازاقستاننىڭ سولتۇستىك وبلىستارىن ارالاپ, مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ مارتەبەسىن كوتەرۋ ءۇشىن تۇسىنىك جۇمىستارىن ءۇش جىلدان بەرى جۇرگىزىپ كەلەمىز. شاعىن قالالاردا, اۋدانداردا, اۋىلداردا تۇرعىندارمەن, ونىڭ ىشىندە ورىس ءتىلدى ازاماتتارمەن سۇحباتتاسامىز, ولاردىڭ پىكىرلەرىن, ءوتىنىش, تىلەكتەرىن تىڭدايمىز. وتكەن جىلى اقتوبە, باتىس قازاقستان وبلىستارىندا كەزدەسۋلەر وتكىزگەن ەدىك, بيىل تاعى دا سولتۇستىك وبلىستاردى جۇمىس نىساناسىنا الدىق, – دەدى دوس كوشىم جۋرناليستەرگە ساپارى تۋرالى.
دوس كوشىم ورىس ءتىلدى اۋديتوريادا ءماجىلىستى ورىس تىلىندە جۇرگىزدى. قازاقستاندى ءوزىنىڭ ەكىنشى وتانىنا بالاپ, ەشنارسەدەن تارىقپاي, باقىتتى ءومىر ءسۇرىپ وتىرعان وزگە ۇلت وكىلدەرىمەن تۇسىنىستىكپەن, اشىق اڭگىمە ءوربىتتى. قوعام قايراتكەرى «مەملەكەتتىك ءتىلدى ۇيرەنۋدە ورىس ءتىلدى قازاقستاندىقتار ءۇشىن نە كەدەرگى, الداعى ۋاقىتتا نە ىستەۋ كەرەك؟» دەگەن ساۋالدار توڭىرەگىندە اڭگىمەلەپ, بۇل ورايدا مەملەكەتتىك تىلگە كىدى قارايتىن بالتىق جاعالاۋى ەلدەرىنىڭ تاجىريبەسىنەن دە مىسالدار ايتىپ بەردى. سونداي-اق ەلىمىزدە وزگە ۇلت وكىلدەرىنىڭ ءجيى قونىس اۋدارۋىنىڭ باستى سەبەپتەرىنىڭ ءبىرى دە ولاردىڭ تىلگە بايلانىستى بولىپ جاتاتىنىن, قازاقستاندا نەگىزگى ۇلت قازاقتاردىڭ قوس ءتىلدى, ال ورىس ءتىلدى اعايىنداردىڭ ءبىر ءتىلدى بولىپ وتىرعانىن دا جاسىرمادى. اڭگىمە ورىس ءتىلدى قازاقستاندىقتاردىڭ قازاق ءتىلىن ۇيرەنۋىنە كەلىپ تىرەلگەندىكتەن, دوڭگەلەك ۇستەلگە قاتىسۋشىلاردىڭ وزدەرىن دە تىڭدادى. وسى ورايدا قازاق ءتىلىن ۇيرەتۋدىڭ ادىستەمەسىندەگى ولقى تۇستار, تەرمينكوم اۋدارىپ, بەكىتكەن سوزدەردىڭ كۇندەلىكتى قولدانىسقا كىرمەي جاتاتىنى, كوشە, مەكەمە اتتارى قازاق ءتىلىنىڭ ەرەكشەلىكتەرىن ەسكەرمەي جازىلاتىنى اشىق ايتىلدى.
ورىس ءتىلدى ورتادا مەملەكەتتىك ءتىلدى ۇيرەنۋگە دەگەن تالپىنىس جوق ەمەس. ەل ىشىندە وزگە ۇلتتاردىڭ قازاق ءتىلىن ۇيرەنىپ جاتقان, بالالارىن قازاق مەكتەبىنە بەرۋ مىسالدارى دا بار. مىسالى, وبلىستىق تىلدەردى دامىتۋ باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى قازىمبەك احمەتوۆتىڭ ايتۋىنشا, وڭىردە ورىس ءتىلدى وتباسىنان شىققان 780 بالا قازاق مەكتەپتەرىندە ءبىلىم الادى. تىلدەردى دامىتۋ باسقارماسى جانىنداعى قازاق ءتىلىن ەركىن مەڭگەرگەن وزگە ۇلت جاستارىنىڭ ء«تىل دارىن» كلۋبىنا 30 ادام مۇشە. ولار قازاق ءتىلىن ءبىر قازاقتان كەم سويلەمەيدى جانە مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسىن ناسيحاتتايدى. دەگەنمەن, ءىس قاعازدارى, ىسكەرلىك جيىندار ءالى دە تەك ورىس تىلىندە جۇرگىزىلەتىنى, مەملەكەتتىك ءتىل قادامىنىڭ كەڭىمەي, اياسىنىڭ تار كۇيىندە قالىپ وتىرعانىن ەسكەرسەك, بۇل جۇمىستاردى جەتكىلىكتى دەپ ايتۋعا كەلمەيتىنىن ايتتى دوس كوشىم.
– قازاقستاننىڭ بولاشاعى – قازاق تىلىندە. قانشا ۋاقىت ءوتسىن, ەرتە مە, كەش پە مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ قاجەتتىلىگى ەلىمىزدە ءار وتانداسىمىزعا بىلىنەتىن بولادى. سوندىقتان بالالارىنىڭ تاعدىرىن, كەلەشەگىن قازاقستانمەن بايلانىستىرعىسى كەلەتىن ازاماتتار قازاق ءتىلىن ۇيرەنۋگە نيەت قويعانى دۇرىس ەكەنىن ءتۇسىنۋىمىز كەرەك. اشىق ايتقان دۇرىس, ول مەملەكەتتىك ءتىلدى ۇيرەنۋدىڭ ادىستەمەلەرىن, ونداعى كەدەگىلەردى جەڭۋدە بىرلەسىپ جۇمىس ىستەۋگە, تۇسىنىستىككە اكەلەدى. سوندا عانا مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسى جوعارىلايدى, – دەپ تۇيىندەدى ول ءوز ويىن.
ورىس ءتىلدى ورتامەن مۇنداي ەمەن-جارقىن, اشىق اڭگىمە قوستانايدان باسقا رۋدنىي, ليساكوۆ قالالارى مەن فەدوروۆ, تاران, قوستاناي اۋداندارىندا دا ءوتتى.
ءنازيرا جارىمبەت,
«ەگەمەن قازاقستان»
قوستاناي
