الماتى وبلىسىندا وسىعان دەيىن اتالمىش باعدارلاما بويىنشا 82 مىڭ تۇرعىننىڭ قاتىسۋىمەن ءارتۇرلى فورماتتا جالپى سانى 627 ءىس-شارا وتكىزىلىپتى. ءبارىن ءتىزىپ شىعۋ مۇمكىن ەمەس, ءبىزدىڭ مىندەت سولاردىڭ ەرەكشە توقتالۋدى قاجەت ەتەتىن باستى باعىتتارىن شولىپ شىعۋ.
توسىن ەستىلەتىن, ەلەڭ ەتكىزەتىن ءبىر تاقىرىپ «بالالار ءۇيىنسىز جەتىسۋ» جوباسى. اتالعان جوبا اياسىندا بيىل وبلىستىق بيۋدجەتتەن جالپى سوماسى 230 ميلليون تەڭگە ءبولىنىپ, 120 بالانى پاتروناتتىق تاربيەگە بەرۋ جانە وتباسىلىق ۇلگىدەگى 20 بالالار ءۇيىن اشۋ كوزدەلگەن. وبلىستىق پروكۋراتۋرا مەن اكىمدىكتىڭ بىرلەسە اتقارىپ جاتقان جوباسى وسى ۋاقىت ىشىندە 100 بالانى وتباسىلىق تاربيەگە ورنالاستىرىپ, بالالار ءۇيىنىڭ بىرەۋى جابىلعان. ەندى ءبىر ەسكەرەتىن جايت, جەتىم بالا وسپەي مە؟ ونىڭ ەندىگى تاعدىرى قالاي بولادى؟ بۇل ماسەلە دە نازارعا الىنىپ, اتا-انا قامقورلىعىنسىز وسكەن بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن ارتتىرۋ ماقساتىندا «مەيىرىم» اكتسياسى قولعا الىنعانىن ايتا كەتۋ كەرەك. باسپانامەن, وقۋمەن, جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسى وسى اكتسيا اياسىندا ىسكە اساتىن بولادى.
«رۋحاني جاڭعىرۋدىڭ» باستى ماقساتى – ۇرپاقتىڭ رۋحاني, مادەني ساۋاتتى بولۋىن قامتاماسىز ەتۋ دەسەك, جاس جەتكىنشەك ءوز ولكەسىن تانىپ-ءبىلۋى, وسكەن جەرىنىڭ تاريحىنا قانىعۋى ءتيىس. الماتى وبلىسىنىڭ باسىمدىق بەرىپ وتىرعان ءبىر باعىتى دا وسى. وقۋشىلارمەن جۇمىس ىستەۋ. ارنايى ساياحاتتار ۇيىمداستىرۋ, قاسيەتتى جانە كورىكتى جەرلەردى, تاريحي ورىنداردى ارالاتىپ قانا قويماي, ارنايى مامانداردىڭ ءدارىسىن تىڭداتىپ, ەل-جەردىڭ تاريحىنا قانىقتىرۋ. بۇل باعىت بويىنشا ەسىك قالاسىنداعى «التىن ادام» تابىلعان قورىمعا, وڭتۇستىك بالقاشتاعى ورتا عاسىرداعى قارا-مەرگەن, اعاش-اياق, اق-تام قالاشىقتارىنا, كەربۇلاق اۋدانىنداعى اتى شىققان باتىرلار مەن تاريحي ولكەلەرگە تانىم ساياحاتتارىنا, ش.ءۋاليحانوۆ مۇراجايىنا, التىنەمەل ۇلتتىق قورىعىنداعى «ايعايقۇم» ولكەتانۋ ايماعىنا, سارقان اۋدانىنداعى م.تولەباەۆ, م.تىنىشباەۆ اتىنداعى تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنە, ءى.جانسۇگىروۆتىڭ مۋزەيىنە, ب.ريموۆا اتىنداعى دراما تەاترىنا, كوركەمسۋرەت گالەرەياسىنا, اقمولا وبلىسىنداعى «بۋراباي» كولى مەن «وقجەتپەس» تاۋىنا ەكسپەديتسيالار ۇيىمداستىرىلدى. اتالعان شارالارعا 2000-نان استام بالا قاتىستى.
جەرگىلىكتى ءتۋريزمدى دامىتۋ, تۋعان ولكەمەن تانىستىرۋ ماقساتىندا شىلدە-تامىز ارالىعىندا از قامتىلعان, تولىق ەمەس وتباسىلاردان شىققان, سونداي-اق جەرگىلىكتى پوليتسيادا تىركەۋدە تۇرعان جاسوسپىرىمدەردەن جالپى سانى 400 بالاعا بالقاش جانە قاپشاعاي كولدەرىنە دەمالۋعا جاعداي جاسالدى. «ولكەتانۋ» بازالىق جوباسى اياسىندا قىركۇيەك پەن قاراشا ارالىعىندا بالالاردى تۋعان ولكە تاريحىمەن تۋريستىك, تاريحي ورىندارعا جاياۋ ساياحاتقا شىعۋ ارقىلى تانىستىرۋ ماقساتىندا «تۋعان جەر» كلۋبى اشىلدى.
«تۋعان جەرگە تارتۋ» اكتسياسىن ەرەكشە اتاپ وتكەن ءجون. باستى ماقسات – اتاقتى تۇلعالاردى, كاسىپكەرلەر مەن مەتسەناتتاردى تۋعان جەرىنە, ءوزىنىڭ اۋىلىنىڭ, قالاسىنىڭ, ءوڭىرىنىڭ الەۋمەتتىك دامۋىنا قاتىستىرۋ, ۇلتتىق ءپاتريوتيزمدى قالىپتاستىرۋ.
اكتسيا اياسىندا الاكول اۋدانىنىڭ لەپسى اۋىلىندا مەكتەپ ۇستازدارى مەن سپورت جاتتىقتىرۋشىلارىنا ارنايى 10 تۇرعىن ءۇي جانە ينتەرنات وقىتۋشىلارىنا ارنالعان 16 بولمەلى جاتاقحانا تۇرعىزىلىپ, قولدانىسقا بەرىلدى. ءۇشارال قالاسىندا سپورت جانە دەنە شىنىقتىرۋ كەشەنىنىڭ قۇرىلىسى باستالدى. اقسۋ اۋدانىندا جانسۇگىروۆ اۋىلىنىڭ ەسمۇرات سيقىموۆ اتىنداعى مەكتەپ-ينتەرناتى اۋماعى مەكتەپ بىتىرۋشىلەردىڭ دەمەۋشىلىگىمەن كوگالداندىرىلىپ, «ماڭگىلىك ەل» اللەياسى اشىلدى. مەكتەپ بىتىرۋشىلەر تاراپىنان اتقارىلعان مۇنداي ءىس بۇرىن-سوڭدى بولماعان. سونداي-اق «جانسۇگىروۆ» قوعامدىق قورى ارقىلى دەمەۋشىلەردىڭ قارجىلاي كومەگىمەن 8 پاتەرلى 2 قاباتتى تۇرعىن ءۇي كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزىلىپ, كەزەكتەن تىس مۇگەدەك وتباسىلارعا بەرىلدى. بالقاش اۋدانىنا قاراستى بوياۋلى اۋىلىنا باستاۋىش مەكتەپ, جارىقتاندىرۋ جەلىسى, بالالارعا ارنالعان ويىن الاڭى تۇرعىزىلىپ, اۋىل اراسى جولدارىنا جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. جالپى, بۇل اكتسيادان ەشقانداي اۋدان تىس قالعان جوق دەۋگە بولادى.
تاريحي-مادەني مۇرانى ناسيحاتتاۋ ءۇشىن قازاقتىڭ ءداستۇرلى مۋزىكاسىن الەمدىك مۋزىكالىق مادەنيەتكە, حالىقتىڭ بىرلىگى مەن ەتنوسارالىق قاتىناستى نىعايتۋ ماقساتىندا «جەتىسۋ – كيەلى مەكەنىم», «كونە قالا كۇمبىرى», «ەسكەرتكىشتەردىڭ ەلەكتروندى كارتاسى», «ەلەكتروندى ارحيۆ» جانە «ارحيۆتەر سويلەيدى», «ماڭگىلىك ەلدىڭ ماڭگىلىك سارىنى», «تۋعان جەرىم – تۇعىرىم» اتتى حالىقارالىق فەستيۆالدار, سونداي-اق ء«وز ەلىم» اتتى اۋماقتىق فەستيۆال ۇيىمداستىرىلۋدا.
تۇرعىنداردىڭ تۋعان جەر تاريحىن بىلۋگە, سونىمەن قاتار تاريحي-مادەني مۇرالاردىڭ نىساندارىن قورعاۋ ماقساتىندا «وربۇلاق شايقاسىنىڭ ىزىمەن» اتتى اقپاراتتىق كۆەست ۇيىمداستىرىلدى. شارا اياسىندا تاريحي شايقاس بولعان جەرگە ەسكەرتكىش مونۋمەنت ورناتىلدى. جارتى توننا تارتاتىن تاسقا QR كود ورناتىلعان. كود ارقىلى وربۇلاق شايقاسى جايلى بارلىق دەرەكتەردى بىلۋگە بولادى.
«ساكرالدى گەوگرافيا» ارنايى جوباسىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن وبلىس باسشىلىعىمەن قاتار, تاريحشىلار, ارحەولوگتار, ولكەتانۋشىلار جانە ارحيتەكتورلاردىڭ قاتىسۋىمەن وبلىستىق ساراپتامالىق كەڭەس قۇرىلدى. بۇل جۇمىس توبىنىڭ العاشقى جيىنىندا وڭىرلىك 103 كيەلى نىسان قاراۋدان ءوتتى. كەڭەس مۇشەلەرىنىڭ شەشىمىمەن 57 نىسان وبلىستىق كيەلى جەرلەردىڭ كارتاسىنا ەنگىزىلدى. ىرىكتەۋدەن وتكەن 6 نىسان – اقسۋ اۋدانىنداعى «تامشىبۇلاق كوزى» تابيعي ەسكەرتكىشى, ج.جاباەۆتىڭ تاريحي-مەموريالدىق مۋزەيى, جامبىل اۋدانىنداعى «تاڭبالى» ارحەولوگيالىق لاندشافتتىق كەشەنى, پانفيلوۆ اۋدانىنداعى «جاركەنت» مۋزەيى – ساۋلەت-كوركەمونەر مەشىتى, «اۋليەاعاش» تابيعي ەسكەرتكىشى, كەربۇلاق اۋدانىنداعى ش.ءۋاليحانوۆتىڭ «التىنەمەل» مەملەكەتتىك مەموريالدى مۋزەيى «قازاقستاننىڭ كيەلى جەرلەرىنىڭ گەوگرافياسى» جوباسىنا قوسۋ ءۇشىن «قاسيەتتى قازاقستان» ورتالىعىنا جىبەرىلدى.
بيىلعى جىلدىڭ 24 ساۋىرىنەن باستاپ جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن وبلىس اكىمدىگىمەن ءىس-شارالار جوسپارىنىڭ جۇيەلى كەستەسى قۇرىلىپ, بەكىتىلگەن. 60 ادامنان تۇراتىن «قوعامدىق سانانى جاڭعىرتۋ» وڭىرلىك كوميسسياسى قۇرىلدى. كوميسسيا مۇشەلەرىنىڭ ۇشتەن ءبىرى ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار, قوعام بەلسەندىلەرى مەن عالىمدار. بۇل كوميسسيا الداعى ۋاقىتتا ءبىز توقتالعان, توقتالماعان سالالار بويىنشا ءتۇرلى جوبالاردى ىسكە اسىرامىز دەپ وتىر.
الماس ءنۇسىپ,
«ەگەمەن قازاقستان»
