21 قىركۇيەك، 2017

ورەلى ورەن ىزدەيمىن

275 رەت كورسەتىلدى

حالقىمىز  « ۇلىڭ وسسە ۇلىق­تى­مەن، قىزىڭ وسسە قىلىقتىمەن اۋىلداس بول» دەپ بەكەر ايتپاعان. ويتكەنى، جا­ڭا كوكتەپ كەلە جاتقان جاس شىبىق قا­تارىنا قاراپ بوي تۇزەيدى، ءبىر-ءبى­رىنىڭ ويىن بايىتادى نەمەسە كەرى اسەرىمەن قيسىق، قىڭىر بولىپ وسۋىنە دە اسەرىن تيگىزەدى. قاناتتى ءسوز وسىندايلاردى كورىپ وي تۇيگەننەن تۋسا كەرەك.

ايتۋلى ازامات مەزگىلسىز باقيعا اتتانىپ، كوڭىل ايتۋعا جينالعان جۇرت. القا-قوتان وتىرعان كوپشىلىكتىڭ ۇستىنە جاسى ۇلكەن كىسىلەر كەلىپ كىرگەن. ەسىكتەن ەنىپ، قاي جەرگە وتىرارىن بىلمەي تۇرىپ قالعان ولار جينالعانداردى لەزدە كوزبەن شولىپ وتكەن. توردە وتىرعان اقساقالدان كەيىن بىرەۋى قىزمەتىنە، بىرەۋ جاسىنا قاراي ورىن تەپكەندەر دە، تومەنىرەك وتىرعان جاستار دا جىم-جىرت. ۇلكەندەر قاس-قاباقپەن-اق ۇعىندىرىپ، اقىرىن عانا كىشىلەرگە «اپالارىڭدى جوعارى وتكىزىڭدەر»، دەپ ۇلى دالانىڭ بابادان كەلە جاتقان جازىلماعان زاڭىن ايتا الماعان. جاستار ءىلتيپات تانىتپاعان جەردە نە بولسىن؟! جاسى ۇلكەندەر جاستاردىڭ ەتەگىن الا جايعاسقان. پارىقسىزعا ءجون كورسەتىلمەگەن، ۇلاعات ايتىلماعان...

وسىنداي جايلارمەن كەزدەسكەندە كورگەندىلىك مەكتەبىنەن ساباق وتپەگەن، ۇلكەن اتاۋلىنى سىيلاپ، انا مەن اپا قادىرىنە جەتە الماي جۇرگەندەرگە قايران قالاسىڭ. انىق، سول جەردە قىزمەتى وزىنەن ۇلكەن جاس كەلسە ەلپ ەتىپ ورىن ۇسىنىپ، «جوعارى شىعىڭىز»، دەپ ءىلتيپاتتى بولا قالادى. سوندا قازاقتى وزگەدەن ەرەكشەلەندىرىپ تۇراتىن حالىقتىق قاسيەتىنىڭ كومەسكىلەنىپ بارا جاتقانى ما؟ 

بىردە ەلىمىزدى مەكەندەيتىن كونفەسسيا وكىلدەرى قاتىسقان سەمينارعا بارعانبىز. ورتاعا شىققان پروتەستانت اكەي جاستارعا قاراپ: «مەن تاريحي وتانىما ءجيى بارامىن. بارعان سايىن كورگەنىمدى كوڭىلىمە توقىپ، ونداعى جاستاردىڭ بەتالىسىنان قورقامىن. وتكەن جولى تۋىستارىمنىڭ بالالارىن جيناپ الىپ، «سەندەرگە قازاقستاندا ءبىراز ۋاقىت تۇرىپ، قازاق جاستارىن كورۋ كەرەك. ولار سەندەردىڭ قالىپتارىڭدى كورگەنسىزدىك سانايدى، ۇلكەن سىيلاۋدى ۇيرەنىڭدەر»، دەدىم. سەندەردەن وتىنەرىم، قازاق جاستارى، وسى قالىپتارىڭدى جوعالتىپ الماڭدارشى. دالا زاڭىنا باعىنعان ۇلكەن مەن كىشى اراسىنداعى قارىم-قاتىناستارىڭىزدان وزدەرىن جوعارى سانايتىن ەلدەردىڭ جاستارى ۇلگى السىن. قازاقى قالىپتارىڭىزدان ەشتەڭە دە ارتىق ەمەس. وزگەگە ەش ەلىكتەمەڭىزدەر، دەپ مىنبەردەن ءتۇسىپ كەتكەن.

ءدىندار ايتسا ايتقانداي، ەشقانداي قۇجاتپەن بەكىتىلمەسە دە بۇلجىماي ورىندالعان دالا زاڭىندا كىشى ۇلكەننەن جوعارى وتىرماي، اسقا دا بۇرىن قول سوزباي، اسىعىس جۇمىسى بولا قالسا، داستارحان باسىنداعى ۇلكەننەن رۇقسات الماستان تۇرىپ جۇرە بەرمەيتىن. ءۇي تولى كىسىنىڭ قولىنا سۋ قۇيعاندا كىمنەن باستايتىنىن ءبىلۋ، سۋدى مولشەرلەپ قۇيۋ، وزگەلەرگە ارتىن بەرمەي ءبىر قىرىنداي تۇرۋ سىندى ادەپ پەن ىزەتكە تولى دالالىق تاربيە وزدىگىنەن اتقارىلىپ جاتاتىن. داستارحان ادەبى، وتىرىس ءمانى، ۇلكەندەردىڭ جاستارعا بەرەر ۇلاعاتى وسىلايشا كىشىلەردىڭ بويىنا مىسقالداپ ءسىڭىپ، كورگەندەرىمەن كوڭىلدەرىنە مىقتاپ بەكىپ، ۇرپاقتان ۇرپاققا ىشكى رۋحاني الەمىنىڭ بايۋىمەن ميراس بولىپ قالىپ جاتاتىن.

وسى كۇنگى وتىرىستاردىڭ كوڭىل كونشىمەيتىن تۇسى كوپ. اس-جيىن، تويلاردا تورگە جاسى ۇلكەن ەمەس، لاۋازىمى جوعارىسى شىعىپ، ءسوزدى دە ءبىرىنشى سول الىپ مانساپتىنىڭ اۋزىنا ەلدى قاراتىپ قويۋ ەتەك الىپ بارادى. تورگە وزعان ادام كوشەلى ءسوزىن، كوپشىلىككە ءۋاجدى بايلامىن ايتىپ، ەل باسقارعان بىلىكتىلىگىن كورسەتىپ، ەل-جەر ارالاعاندا كەۋدەسىنە جيعانىن ءبىلدىرىپ، القالى توپتى اۋزىنا قاراتسا جاقسى، كوپشىلىگىندە اۋزىنان شىققان سوزدەرىنەن قانشالىقتى «تەرەڭ» ەكەندىگىن بايقاتىپ العاندا قاراداي قىسىلاسىڭ. ال سول جيىندا شەندىلەر كوبىرەك جينالسا بىتكەنىڭ. ءبىرىن ءبىرى قايتالاپ، كوبىك سوزدەن شار ءۇرىپ سويلەگەندە، ءىلىپ الار قۇنارلى ءسوز، ۇلگىگە الار تۇششىمدى وي تاپپايسىڭ.

تۋىس ادامداردىڭ بالالارى ءبىر جىل­­عى ءتول ەكەن. بىردە سولاردىڭ ءبىر-بى­رى­مەن قاتتىراق قالجىڭداسىپ جات­قا­نىن كورىپ انام: «قايسىڭ ۇلكەنسىڭ؟» دەپ سۇرادى. «قۇرداسپىز، اپا»، دەپ جاتىر. «جوق، ونى ءبىلىپ تۇر­مىن، بىراق، ەكەۋىڭ ءبىر مينۋت، ءبىر سەكۋندتە تۋماعان شىعارسىڭدار؟» «ا-ا-ا، ون­دا مە­نىڭ 2 ايلىق ۇلكەندىگىم بار»، دەگەن ءبىرى تۇرىپ. «قازاقتا تۋىس ادام­دار­دىڭ با­لالارى ءبىر-بىرىمەن قۇرداس بولىپ الىسىپ، قال­جىڭ­داسپايدى، ءبىر اياق استى بۇرىن الىپ ىشەتىن ۇلكەندىگىڭ بار ەكەن، ەندەشە سەن بۇگىننەن باستاپ اعاسىڭ، ال سەن سوڭ تۋعانىڭدى وزىڭنەن كور دە، بۇدان بىلاي اعا دەپ سىيلايتىن بول»، دەپ ەكى ءىنىسىن لەزدە تەزگە سالعان ەدى.

كەيدە كەلەڭسىزدىكتەردى كورگەندە انام­دى اڭساپ كەتەمىن. انالىق، اپالىق بار مەيىرىمەن بىلگەنىمەن ءبولىسىپ، حالىقتىق قاسيەتتىڭ كىرشىكسىز اپپاق الەمىنە كىر جۇقتىرماي، داق تۇسپەسىن دەپ تۋراسىن ايتار اق پەيىلىن ساعىنامىن. سويتەمىن دە، ماڭايىمنان ءجون سىلتەيتىن ەستى ۇلكەندى، سول ۇلكەننىڭ ايتقانىن ارتىق كورمەي، بار پەيىلىمەن ساناسىنا قۇيىپ الاتىن ورەلى جاستى ىزدەيمىن. 

انار تولەۋحانقىزى،
«ەگەمەن قازاقستان»
 

سوڭعى جاڭالىقتار

الماتى ماڭىندا جەر سىلكىندى

ايماقتار • بۇگىن، 09:35

كوروناۆيرۋستان 9 ادام قايتىس بولدى

قازاقستان • بۇگىن، 09:28

الماتى وبلىسى «قىزىل» ايماققا ءوتتى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 09:15

سپورت جاڭالىقتارىنا شولۋ

سپورت • بۇگىن، 09:07

ساراننىڭ ۇزىن ساكىسى

قازاقستان • بۇگىن، 09:05

كوبەلەكتەر كورمەسى

ونەر • بۇگىن، 09:04

قارسىلاستار انىقتالدى

سپورت • بۇگىن، 08:59

ءجاۋدىر انا

تانىم • بۇگىن، 08:56

فيزيكالىق ۋران قورىنا قاتىسادى

ەكونوميكا • بۇگىن، 08:46

543 ملرد تەڭگەنىڭ ءونىمى ءوندىرىلدى

ەكونوميكا • بۇگىن، 08:44

باسقا باسىلىمدارعا شولۋ

الەم • بۇگىن، 08:41

ءۇش جىلدىق بيۋدجەت ماقۇلداندى

ساياسات • بۇگىن، 08:25

اقىل الىبى

رۋحانيات • كەشە

شىعىستانۋدىڭ بيىك شىنارى

ايەل الەمى • كەشە

بەيقامدىق بەلەڭ الىپ تۇر

كوروناۆيرۋس • كەشە

ۇلكەن قالادا اداسۋ

رۋحانيات • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار