20 قىركۇيەك, 2017

تاكسي مەن «تابەت»

601 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

استاناداعى اۆتوبۋستاردىڭ قىز­مەت كورسەتۋ ساپاسى جايلى ماقالا شىق­قان­نان كەيىن («قوعامدىق كولىك جانە جولاۋشى مادەنيەتى», «ەگەمەن قازاق­ستان», 7 قىركۇيەك, 2017 جىل) بىرنەشە وقىرمان حابارلاسىپ, «تاك­سيست بولىپ ءبىر-ەكى كۇن جۇمىس ىستەپ كورىڭىزشى, ءبىراز ماسەلەگە قانىعار ەدىڭىز» دەپ وي تاستادى. 

تاكسي مەن «تابەت»

«مەنىڭ ونداي قىزمەت تۇرىمەن اينالىسۋىما رۇق­ساتىم دا, قۇقىم دا جوق» دەپ ەدىم, «استانانىڭ كوشەلەرىندە ىزعىتىپ جۇرگەن تاكسيستەردىڭ قانشاسىندا رۇق­سات قاعاز بار ەكەن؟» دەپ وزىمە قارسى سۇراق قويدى. ءسويتىپ, وقىرمان­دار­دىڭ ءوتىنىشىن اياقاستى ەتكىم كەل­مەي, سەنبى-جەكسەنبى كۇندەرى ءتورت-بەس ساعات «تاكسيست» بولۋىما تۋرا كەلدى. 

كولىگىمنىڭ بەلدەۋىندە, نە ۇستىندە «تاكسي» ەكەنىن ايعاقتايتىن بەلگى جوق بولعاننان شىعار, ايتەۋىر, ءبىرىنشى كۇنى اباي كوشەسى بويىنداعى كولىك تۇراعىندا ءبىر جارىم ساعات ۋاقىتىم بوسقا كەتتى. ەشكىم جاقىندامايدى. شىدامىم تاۋسىلعان سوڭ اباي كوشەسىنىڭ بويىمەن تومەن قاراي قوزعالعانىم سول ەدى, ءۋاليحانوۆ كوشەسىنىڭ قيىلىسىنا جەتەر-جەتپەس تۇستا جاپ-جاس قىزدىڭ قول كوتەرىپ تۇرعانىن بايقادىم. ەكى ارالىقتا بەس-التى مەتردەي بار ەدى, كەنەت قايدان كەلە قالعانىن بايقاماي قالدىم, ءدال الدىما «جيگۋلي» اۆتوكولىگى جارىعىن جارق-جۇرق ەتكىزىپ توقتاي قالدى. مەن قاپەلىمدە ساسقالاقتاپ, تەجەگىشتى باسىپ ۇلگەردىم. جول ءتارتىبىن بۇزعان جۇرگىزۋشىنىڭ قىلىعىنا نارازىلىعىمدى ءبىلدىرىپ, قوس قولىمدى كوتەرگەن ەدىم, بايقاماعانداي بولدى. ساناۋلى سەكۋندتاردان سوڭ جارىعى جارقىلداعان «جيگۋلي» جولاۋشى قىزدى وتىرعىزىپ الىپ, العا قاراي جىلجي بەردى. «تاكسيست» بولىپ جۇمىسىمدى باستاعان ءبىرىنشى كۇنگى العاشقى جولاۋشىمدى وسىلايشا كوز الدىمدا «قاعىپ الىپ كەتتى». سول كۇنى كوزىم جەتتى, استانادا تاكسيستەر جولاۋشىلاردى كۇتىپ ءبىر ورنىندا تاپجىلماستان تەلمىرىپ تۇرمايتىن بولىپ شىقتى. كوشە بويلاپ ءجۇرىپ وتىرىپ, قول كوتەرىپ تۇرعان جولاۋشىنى بايقاسا, سوعان تەزىرەك جەتۋگە ۇمتىلادى. كەيدە جول-كولىك اپاتىنىڭ بولىپ جاتاتىنى دا وسىدان. ءتىپتى كەي جاعدايدا ءبىر جولاۋ­شى ءۇشىن ەكى-ءۇش تاكسيدىڭ «كەزەككە» تۇراتى­نىن بايقادىم. جولاۋشىلار دا اككى بولىپ العان با دەيمىن, كەزەكتە تۇرعان تاكسيس­تەردى بايقاعان سوڭ جولاقىسىن دا ازايتۋعا تىرىسادى ەكەن. ەكى-ءۇش تاكسيدىڭ بىرەۋى ونىڭ ايتقان باعاسىنا, امال جوق, كەلىسە­تىنىن بىلەدى. ولار كەلىسپەگەن كۇننىڭ وزىندە اراعا ءبىر-ەكى مينۋت سالىپ باسقا تاكسي­لەر جەتىپ كەلەدى. وسىنى ءبىلىپ العان جولاۋشىلاردىڭ «قىپ-قىزىل ساۋداعا» باراتىنىن كوردىم. «كەلىسپەسەڭىز, باسقا تاكسيگە مىنەمىن» دەپ قاسقايىپ تۇرادى. جولاقى دەمەكشى, ماعان كەزدەسكەن جولاۋ­شىلاردىڭ, قالانىڭ قاي بۇرىشى بولسىن, ايتقان باعاسى بىركەلكى – 500 تەڭگە. 

– «ازيا-پارك» – 500 ...
– «دۋمان» – 500 تەڭگە...
– تەمىر جول ۆوكزالىنا 500 تەڭگەگە اپاراسىز با؟

كەيدە وسى اقشاعا ءتورت جولاۋشى سالوندى تولتىرىپ, ءمىنىپ الادى. ايتقان جەرىنە اپارىپ تاستايسىڭ. باقسام, كوپ تاكسيستەر 500 تەڭگە ءۇشىن ءۇش-ءتورت جولاۋ­شىنى مىنگىزە بەرمەيتىن بولىپ شىقتى. جولاۋشىلار دا قۋلانىپ العان-اۋ شاماسى. ويتكەنى اۆتوبۋسقا وتىرسا ءتورت ادامعا 360 تەڭگە كەتەدى, ودان دا 500 تەڭگەگە تاكسيمەن بارعاندى قالايدى ەكەن. 

جارايدى, مۇنىڭ ءبارى كۇنكورىس­تىڭ, ناپاقا تابۋدىڭ قام-قارەكەتى دەيىك. قازاقستاننىڭ باس قالاسى – استانانىڭ انا تۇسىندا, مىنا بۇرىشىندا قول كوتەرىپ تۇرعان جولاۋشىلاردىڭ تۇرىسى, سىزدەرگە قايدام, مەن ءۇشىن وتە ەرسى كورىندى. ءتىپتى, كەيبىرەۋلەر تەرىس قاراپ قول كوتەرىپ تۇرادى عوي. زامان العا وزدى. بايلانىس تۇرلەرى كوپ.تاكسيدى تەز ارادا شاقىرۋدىڭ دا ءتۇرلى جولدارى بار. كەرەك دەسەڭىز, قازىر ۇلكەننىڭ دە, كىشىنىڭ دە قولىندا – سمارتفون. تاكسي شاقىرۋعا قولايلى ينتەرنەت جۇيەسى بار. باسقا جاقتى ايتپاعاننىڭ وزىندە, پاۆلودار, قوستاناي, تاعى باسقا قالالاردا تاكسي شاقىرعان زاماتتا, لەزدە كەلە قالادى. الدە مۇنداي قىزمەتتىڭ قۇنى كوشەدە قول كوتەرىپ توقتاتقان تاكسيمەن سالىستىرعاندا قىمبات پا؟ وندا ءتيىستى مەكەمەلەر بۇل ماسەلەنى شەشۋدىڭ جولىن قاراستىرعانى ءجون.

استانا قالالىق ىشكى ىستەر دەپارتامەنتى تاكسي جۇرگىزۋشىلەردىڭ قىزمەتىن تارتىپكە كەلتىرۋ ماقساتىندا 12 قىركۇيەكتەن باس­تاپ زاڭسىز جولاۋشىلار تاسىمالدايتىن تاكسي جۇرگىزۋشىلەرىنە ەسكەرتۋ بەرۋ ءۇشىن ايلىق جاريالاپ وتىر. بۇل – كولىك جۇرگىزۋشىلەرىمەن بىرگە جولاۋشىلارعا دا قۇلاققاعىس. سەبەبى ەلوردادا جولاۋشى تاسىمالداۋمەن اينالىسىپ جۇرگەن جۇرگىزۋشىلەردىڭ كوبىنىڭ كولىگى ەسكى. تەحني­كالىق تالاپتارعا ساي ەمەس. ونىڭ ۇستىنە كولىك يەلەرى كۇن سايىن مەديتسينالىق تەكسەرۋدەن وتپەيدى. وسىنىڭ ءبارى ادام ءومىرى ءۇشىن وتە قاۋىپتى. سوندىقتان ايلىق بارىسىندا اكىمشىلىك پوليتسيا, كولىكتىك باقىلاۋ ينسپەكتسياسى مەن مەملەكەتتىك كىرىستەر دەپارتامەنتى جانە باسقا دا مەكەمەلەر كەلەڭسىزدىكتەردىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا جۇمىلا جۇمىس ىستەۋگە كىرىسىپ وتىر. باستى ماقسات – جولاۋشى تاسىمالداۋمەن اينالىساتىنداردىڭ جۇمىسى زاڭ اياسىندا بولۋى ءتيىس. ەندى كوشەنىڭ كەز كەلگەن تۇسىندا توقتاي قالىپ, جول قوزعالىسىنا كەدەرگى كەلتىرۋگە, جولاۋ­شى تاسىمالداۋمەن زاڭسىز اينا­لىسۋعا, اۆتوبۋستارعا ارنالعان جولاق بويىمەن جۇيىتكۋگە شەكتەۋ قويىلماق. ءتارتىپ بۇزعان جۇرگىزۋشىلەر ايىپپۇل تولەيتىن بولادى. ال – تاكسي قىزمەتىنىڭ قۇنىنا بايلانىستى استانا قالاسى جۇرگىزۋ­شىلەر قاۋىمداستىعى تاريفتەردى قايتا قاراستىرماق.

ياعني جولاۋشى تاسىمالداپ, ناپاقا تاپقىڭىز كەلسە, ەندى زاڭ مەن تارتىپكە باعىنۋىڭىزعا تۋرا كەلەدى.

عالىم ومارحان,
«ەگەمەن قازاقستان»

سوڭعى جاڭالىقتار