شارا ادەتتەگىدەي, ەسىگىن ايقارا اشىپ, كەلۋشىلەردى قابىلداپ, شەرۋ ءوتتى. كورمەنىڭ العاشقى كۇندەرى كەلۋشىلەر سانى 20-30 مىڭنىڭ شاماسىندا بولسا, سوڭعى تاۋلىكتەردە بۇل كورسەتكىش بەس ەسەگە دەيىن كوبەيىپ, ءجۇز مىڭنان اسىپ جىعىلدى.
مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ حالىقارالىق ەكسپو-2017 مامانداندىرىلعان كورمەسىنىڭ جابىلۋ راسىمىنە قاتىستى. ەلباسى جيىنعا قاتىسۋشىلار الدىندا سويلەگەن سوزىندە استانا مەن ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرلەرى كۇش جۇمىلدىرعانىنىڭ ارقاسىندا ەكسپو-2017 كورمەسى تابىستى وتكەنىن ايتتى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ كورمەنىڭ قازاقستان ەكونوميكاسىن دامىتۋعا مۋلتيپليكاتيۆتىك تۇرعىدان وڭ اسەر ەتكەنىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى.
– شاعىن جانە ورتا بيزنەستەگى 1400-دەن استام كاسىپورىن قۇنى 640 ميلليارد تەڭگە بولاتىن تاۋارلاردى جەتكىزۋگە جانە قىزمەت كورسەتۋگە تاپسىرىس الدى. تۋريستىك سەكتور جاندانا ءتۇستى. تۋروپەراتورلاردىڭ قىزمەتىنە دەگەن سۇرانىس 1,8 ەسە ارتتى. استانادا كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنىڭ سانى 10 پايىزدان اسا كوبەيدى. ەلوردا بيۋدجەتىنە قىزمەت كورسەتۋ سالاسىنان تۇسكەن سالىق 1,2 ەسە ءوستى. قازاقستاننىڭ استاناسى بۇكىل الەمنىڭ نازارىن وزىنە اۋداردى, – دەدى ەلباسى.
مەملەكەت باسشىسى كورمە اياسىندا وتكەن مادەني جانە حالىقارالىق شارالارعا توقتالدى.
– كۇن سايىن ەلوردامىز تورتكۇل دۇنيەنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن جەتكەن ءتۇرلى مادەنيەتتىڭ اۋەنى مەن ناقىشىنا بولەنىپ تۇردى. بۇگىنگى سالتاناتتى ءراسىم يسلام ىنتىماقتاستىعى ۇيىمىنىڭ عىلىم جانە تەحنولوگيالار جونىندەگى سامميتىمەن تۇسپا-تۇس كەلىپ وتىر. وندا يسلام الەمىندەگى عىلىمي-تەحنيكالىق دامۋدىڭ ماڭىزدى ماسەلەلەرى تالقىلانۋدا. جالپى, ەكسپو اياسىندا 6 مىڭنان استام ءتۇرلى ءىس-شارا وتكىزىلدى, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
قازاقستان پرەزيدەنتى ەلىمىزدىڭ ەۋرازيا وڭىرىندەگى قاۋىپسىز ءارى قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان مەملەكەت رەتىندەگى وڭ ءيميدجىن نىعايتا تۇسكەنىن اتاپ ءوتتى.
مەملەكەت باسشىسى «بولاشاقتىڭ ەنەرگياسى» اياسىندا وزىق يدەيالار مەن تەحنولوگيالاردىڭ دامۋىنا تۇرتكى بولعان جانە الەمدە عىلىمنىڭ ءوزارا ىقپالداستىعىن نىعايتۋعا سەپتىگىن تيگىزگەن كورمەنىڭ بىرقاتار جاعىمدى اسپەكتىلەرىنە توقتالدى.
– ەكسپو بۇكىل الەمنىڭ ينتەللەكتۋالدىق جانە تەحنولوگيالىق الەۋەتىن كورسەتۋگە زور مۇمكىندىك بەردى. مۇندا جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرى سالاسىنداعى 140-قا جۋىق عىلىمي جاڭالىق كوپشىلىك نازارىنا ۇسىنىلدى, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
سونىمەن قاتار, قازاقستان پرەزيدەنتى ەكسپو اياسىندا قازىرگى زامانعى ەنەرگەتيكالىق ساياساتتىڭ باسىمدىقتارى جونىندە جاھاندىق ديالوگ ۇيىمداستىرىلعانىن جانە ەنەرگەتيكا مەن ەكولوگيا سالاسىنداعى زاماناۋي پروبلەمالاردى شەشۋگە ارنالعان ۇسىنىمدار ازىرلەنگەنىن اتاپ ءوتتى.
– ەكسپو كورمەسىن وتكىزۋ ارقىلى ءبىزدىڭ ەل «جاسىل» تەحنولوگيالاردى دامىتۋ يدەياسىنا بەرىك ەكەنىن تاعى دا دالەلدەي ءتۇستى. جالپى, ءبىزدىڭ كورمە «تازا ەنەرگەتيكانى» جاھاندىق دەڭگەيدە دامىتۋعا ايرىقشا ۇلەس قوساتىنىنا سەنىمدىمىن, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
سونىمەن بىرگە, نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەكسپو ينفراقۇرىلىمىن كورمەدەن كەيىن پايدالانۋ جوسپارى جونىندە وي ءبولىستى.
– «نۇر الەم» جانە كورمە تاقىرىبى كورىنىس تاپقان باسقا دا بىرقاتار پاۆيلوندار «ەكسپو مۇراسى» رەتىندە ساقتالادى. كورمەنىڭ اياقتالۋى بىرنەشە اۋقىمدى جاڭا جوبالاردى باستاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ەڭ الدىمەن, مۇندا «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى ورنالاسادى. ول قارجى حابىنا, ينۆەستيتسيا تارتاتىن ورتالىققا اينالىپ, حالىقارالىق قارجى جۇيەسىندە لايىقتى ورىنعا يە بولۋعا ءتيىس, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
سونداي-اق, مەملەكەت باسشىسى «جاسىل» تەحنولوگيالار مەن ينۆەستيتسيالاردى دامىتۋ جونىندەگى حالىقارالىق ورتالىقتى جانە ءىت-ستارتاپتار حالىقارالىق تەحنوپاركىن قۇرۋعا ارنالعان جوبالارعا توقتالدى.
– ەكسپو كورمە كەشەنى تولىعىمەن يننوۆاتسيالىق جانە ورنىقتى دامۋدىڭ ماقساتتارىنا ودان ءارى قىزمەت ەتەتىن بولادى. بارشاڭىزدى جاڭا ورتالىقتاردىڭ جۇمىسىنا بەلسەندى اتسالىسۋعا شاقىرامىن, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
سوڭىندا قازاقستان پرەزيدەنتى كورمەنى وتكىزۋگە ۇلەس قوسقانداردىڭ بارىنە العىس ايتىپ, كەلگەن قوناقتارعا ەرەكشە ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى.
– وسىمەن حالىقارالىق ەكسپو-2017 مامانداندىرىلعان كورمەسىن جابىق دەپ جاريالايمىن! ونىڭ يدەياسىنىڭ تولىعىمەن جۇزەگە اسۋىنا قولداۋ كورسەتكەن قازاقستان حالقىنا ريزاشىلىعىمدى بىلدىرەمىن. كورمەنىڭ ءساتتى وتۋىنە مىڭداعان ادام اتسالىسىپ, ەڭبەك ەتتى. بارشاڭىزعا قازاق جەرىندەگى ايتۋلى شاراعا بەلسەنە قاتىسقاندارىڭىز ءۇشىن العىس ايتامىن, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
ەكسپو-نىڭ جابىلۋ سالتاناتى كەشەن اۋماعىنداعى امفيتەاتردا ۇيىمداستىرىلدى. وندا الدىمەن DJ Timofei مەن نۇربەرگەن ماحامبەتوۆ سىندى ەسترادا انشىلەرى, «Americano», «Holliwood» قاتارلى توپتار مەيماندارعا كوتەرىڭكى كوڭىل كۇي سىيلادى. سودان كەيىن ساحناداعى الىپ ەكرانداردان ەكسپو كورمەلەرىنىڭ تاريحى كورسەتىلدى.
وندا ادامزات بالاسىنىڭ جەتكەن جەتىستىكتەرى, اتاپ ايتقاندا, اۆتوكولىكتەن باستاپ, قولىمىزداعى سمارتفوندارعا دەيىنگى ۇزدىك تەحنولوگيالاردىڭ تاريحىنان سىر شەرتىلدى. ۇيىمداستىرۋشىلار جاس ۇرپاقتىڭ بۋىنى رەتىندە بالانى سوڭعى تەحنولوگيالارمەن بەزەندىرىلگەن ساحناعا شىعارىپ, جاس بۋىننىڭ كوزىمەن كەلەشەكتەن حابار بەرەدى. كوركەم قويىلىمدا كۇن جانە جەل كۇشىمەن بىرگە, سۋ استىنداعى بالدىرلاردان دا ەنەرگيا ءوندىرۋدىڭ تەحنولوگياسى ايشىقتالعان. سونداي-اق, ءححى عاسىردىڭ كرەاتيۆتى جوباسى – بولاشاقتىڭ ۆاكۋمدى پويىزىنىڭ جوباسى تانىستىرىلدى. ساعاتىنا 1300 شاقىرىممەن جۇرەتىن كەلەشەك كولىگىنىڭ جوباسىنىڭ اۆتورى – اتاقتى امەريكالىق ونەرتاپقىش يلون ماسك. پويىزدىڭ سىناعى اقش-تا وتكىزىلگەن. قازىرگى ۋاقىتتا ونى ىسكە اسىرۋ جوباسى قولعا الىنۋدا. بۇل پويىز بولاشاقتا الماتى مەن استانا ارالىعىن 45 مينۋتتا ءجۇرىپ وتەدى.
شارادا ءار ادامنىڭ قادامىنان, وسىمدىكتەردەن وندىرىلەتىن ەنەرگيانىڭ جوبالارى تانىستىرىلدى. ۇيىمداستىرۋشىلار قويىلىم ارقىلى قاراپايىم گۇلدىڭ سمارتفوندى قۋاتتاي الاتىنىن كورسەتكەن. دەمەك, قورشاعان ورتا دا ەنەرگيانىڭ كوزىنە اينالادى. تەرەزەدەگى گۇل ءۇيدىڭ كوركىنە اينالىپ قانا قويماي, شاڭىراققا جارىق بەرە الادى. ەكولوگيالىق تازا ەنەرگيالار قورشاعان ورتا ارقىلى ارنايى قويماعا جينالىپ, حالىققا قىزمەت ەتپەك.
شارا بارىسىندا ۇيىمداستىرىلعان مۋلتيمەديالىق ماڭىزدى ساندار كوپشىلىك نازارىنا ۇسىنىلدى. ايتالىق, كورمە وتكىزىلگەن 3 اي ۋاقىتتا 33 مىڭ ءارتىس استانادا ونەر كورسەتىپ, كورمەگە 180 ەلدىڭ مەيماندارى كەلىپ قايتقان. 4,5 مىڭ ەرىكتى ەڭبەك ەتىپ, قوناقتار 100 ملن فوتوسۋرەت تۇسىرگەن. كورمە اۋماعىندا 88 ۇسىنىس جاسالىپ, جاس وتباسىلار جاڭا ءومىر باستاعان. ءوز كەزەگىندە عالىمدار 153 ونەر تۋىندىسىن تانىستىرعان.
سالتاناتتى جيىندا حالىقارالىق كورمەلەر بيۋروسىنىڭ باس حاتشىسى ۆيسەنتە لوسسەرتالەس بەينەتاسپا ارقىلى قۇتتىقتادى. ول وسى تاريحي شاراعا قاتىسا الماعانىنا وكىنىشىن ءبىلدىرىپ, شارانىڭ ۇيىمداستىرىلۋىن جوعارى باعالادى. «جاڭعىرمالى ەنەرگيانى ىلگەرىلەتۋ – تۇراقتى الەۋمەتتىك دامۋعا باعىتتالعان قيىن شارۋا. دەسە دە, بالامالى قۋات كوزدەرىن تابۋ, قولدانۋ, ونى تاراتۋ ءححى عاسىردىڭ مىندەتى بولىپ سانالادى. ال استانادا مارەسىنە جەتكەن ەكسپو كورمەسى تەحنيكالىق جانە تەحنولوگيالىق جەتىستىكتەرگە جەتتى, سونداي-اق وعان قاتىسۋشى مەملەكەتتەردىڭ مادەنيەتىن, تاريحىن كورسەتتى. قازاقستان بۇل رەتتە ۇلكەن جاۋاپتى ميسسيانى اتقارىپ, لايىقتى دەڭگەيدە وتكىزىپ شىقتى», دەدى باس حاتشى.
ۆيسەنتە لوسسەرتالەس بۇل شارادا الەمنىڭ بارلىق مەملەكەتى وزدەرىنىڭ تەحنولوگيالىق, عىلىمي جەتىستىكتەرىن كورسەتكەنىن ايتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, بارلىق قۇرلىقتىڭ 178 ەلىنەن ميلليونداعان ادام قاتىستى مۇندا. ەكسپو-نى وتكىزۋ ارقىلى قازاق ەلى, استانا حالىقارالىق شارانى ۇيىمداستىرا الاتىن ىرگەلى مەملەكەت ەكەنىن اڭعارتتى. ءۇش مىڭنان اسا تاقىرىپتىق, مادەني, اعارتۋ شارالارى ۇيىمداستىرىلىپ, كورمەنىڭ سالماعىن بيىكتەتتى. ەكسپو تاريحىندا استاناداعى تاريحي شارا ءوز ورنىن ايشىقتادى.
القالى جيىندا «استانا-ەكسپو-2017» ۇك» اق باسقارما توراعاسى احمەتجان ەسىموۆ حالىقارالىق كورمەلەر بيۋروسىنىڭ تۋىن بيۋرو پرەزيدەنتى ستين كريستەنسەنگە سالتاناتتى جاعدايدا تابىستادى. ءراسىم بارىسىندا حكب ءانۇرانى ورىندالدى.
مەرەكەلىك جابىلۋ سالتاناتى ايرىقشا وتشاشۋمەن, «مۋزارت» توبىنىڭ, مايرا مۇحامەدقىزى, ءجاميلا سەركەباەۆا, لادا قىسىقوۆا قاتارلى ەسترادا جۇلدىزدارىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن كونتسەرتپەن جالعاستى. كورمەنىڭ سوڭعى ەسىگى جابىلعان تاڭعى 2.30-عا دەيىن حالىقارالىق پاۆيلوندار وزدەرىنىڭ كونتسەرتتىك باعدارلامالارىن ۇسىندى.
اسحات رايقۇل,
«ەگەمەن قازاقستان»
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن
ەرلان ومار,
«ەگەمەن قازاقستان»
