سوزدىكتە سالت-ءداستۇر ۇستانىمدارىمىز, تۇرمىس-تىرشىلىگىمىز, كيىم ۇلگىلەرىمىز, قۇرال-سايماندارىمىز, ءۇي جيھازدارىمىز, توي-دۋمان كەزىندەگى ادەت-عۇرىپتارىمىز, تاعى دا باسقا حالىقتىق قالىپتارىمىز جيناقتالىپتى.
العاشقى ءسوزدى اكادەميك عاريفوللا ەسىم الىپ, ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ حالىقارالىق كورمەنى وتكىزۋدەگى ماقساتى ەلورداعا ەل جيناۋ ەدى. ول نيەتى ورىندالدى. قازىر استانامىزعا جۇزدەگەن مەملەكەتتەر, ونداعان ۇيىمدار كەلدى, دەپ اتاپ, سولارعا تارتۋ رەتىندە ۇسىنىلىپ وتىرعان سوزدىك تۋرالى قىسقاشا بايان ەتتى. اۆتورلارعا ءسوز تيگەندە, قازاقستان پەداگوگيكا عىلىمدارى اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى اسقاربەك قۇسايىنوۆ, بۇل سوزدىكتى قۇراستىرۋ قىسقا مەرزىمدە جۇزەگە اسقانىن, 1100 ءسوزدىڭ جيناقتالعانىن, 500-گە تارتا كىتاپتى ەكسپو-نى ۇيىمداستىرۋشىلارعا تەگىن بەرگەنىن ايتسا, ءالىمحان جۇسىپبەك ۇلت بەينەسىن تانىتاتىن سوزدەردىڭ تاڭداۋلىلارى عانا جيناقتالدى دەسە, پرەزيدەنت اكىمشىلىگى جالپى ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ميربولات جاقىپوۆ, حالىقتى تانىستىرىپ, تابىستىرۋدا سوزدىكتىڭ ءرولى قاشاندا جوعارى ەكەنىنە مىسالدار كەلتىردى. مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ جاۋاپتى حاتشىسى قۋاتجان ۋاليەۆ ەلباسىنىڭ رۋحاني جاڭعىرۋ جونىندەگى يدەياسىن ەكسپو-عا كەلىپ جاتقان شەتەلدىكتەرگە وسى سوزدىكتەگى ۇعىمدار ارقىلى وتانىمىزدىڭ ءتىل بايلىعىن تانىتامىز, سونىمەن بىرگە, بۇل سوزدىك ماماندار مەن ستۋدەنتتەرگە دە تاپتىرمايتىن قۇرال, دەدى.
ورازگۇل اسانعازى سوزدىك, وزگە ۇلتتاردى قويىپ, ءوزىمىزدىڭ قانداستارىمىزعا دا سەپتىگى تيەتىنىن تىلگە تيەك ەتتى. ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى ەرلان سىدىقوۆ قازىر جاستارعا كىتاپ بوياۋىنىڭ ء«يىسىن» سەزدىرۋ قيىن بولىپ بارا جاتقان زاماندا, بۇل سوزدىك ۇلتتى تانىپ-بىلەم دەگەندەر ءۇشىن تاپتىرماس جادىگەر ەكەنىن جەتكىزدى. بەلگىلى عالىم شاكىر ىبىراەۆ سوزدىكتىڭ جارىق كورۋى رۋحاني ومىردەگى ەلەۋلى وقيعا ەكەنىن اتاپ, ء«بىز كىمبىز؟» دەسەك, وسىنداعى سوزدەر ارقىلى تەك-تامىرىمىزدى ايتاتىنىمىزدى, بار بولعان سوڭ وسىنداي دۇنيە جارىق كورىپ وتىرعانىن, ەندەشە قازاق ەلىن ەكسپو ارقىلى تانۋعا كەلگەن جۇرتتارعا وسى كىتاپتى بەرۋگە بولاتىنىن ەسكە سالدى.
اكادەميك بولات كومەكوۆ جاھاندانۋ زامانى ەلدى ءبىر قالىپقا سالۋعا ۇمتىلعان تۇستا, ۇلتتى ساقتاپ قالۋ جولىنداعى تالپىنىسقا مۇنداي سوزدىكتىڭ قوسارى مول ەكەنىن, ەۋروپانى مەكەن ەتكەن ماجارلىقتار 1986 جىلى ۇلت ءتىلىنىڭ 6 تومدىق ەتنوگرافياسىنىڭ ەنتسيكلوپەديالىق سوزدىگىن شىعارۋ ارقىلى ۇلت بولمىسىن ساقتاپ قالۋعا تالپىنعانىن ۇلگى ەتىپ, كەلەشەكتە قازاق سونداي ەتنوگرافياسىنىڭ ەنتسيكلوپەديالىق سوزدىگىن شىعارۋ كەرەكتىگىن ەسكە سالىپ, مۇنداي رۋحاني قۇندىلىقتار 2000 دانامەن ەمەس, كوپ تارالىممەن جارىققا شىعىپ, ءار وتباسىنىڭ تورىندە تۇرۋ كەرەكتىگىن اتادى.
التى تىلدە جارىق كورگەن سوزدىكتەگى ۇلتىمىزدىڭ بەت بەينەسى سانالاتىن اتالى ۇعىمداردى وقىپ وتىرعاندا ويىمىزعا ءاليحان بوكەيحانوۆتىڭ: «قازاق نادان, قازاق كوشپەلى, قازاق مادەنيەتسىز, قازاق جوعالىپ كەتەدى, بۇعان جەر نەگە كەرەك», – دەپ وتتاعان دۇشپاندار بار», – دەگەن ءسوزى ويعا ورالدى. شىنىندا, قازاقتىڭ باي ءتىلىنىڭ باعى تاۋەلسىزدىكتەن كەيىن جارقىراي ءتۇستى. سونىڭ ءبىر دالەلى قازاق ەتنوگرافياسىنىڭ سوزدىگى دەر ەدىك.
سۇلەيمەن مامەت,
«ەگەمەن قازاقستان»
