اقتاۋدا القالى جيىن ءوتتى. جۇزدەگەن بەلسەندى جاستاردىڭ باسىن قوسقان جيىن – «قازمۇنايگاز» ۇلتتىق كومپانياسى» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ كومپانيالار توبىنا كىرەتىن وندىرىستىك جانە سەرۆيستىك مەكەمەلەر جانىنان قۇرىلعان جاس ماماندار كەڭەستەرى مۇشەلەرىنىڭ وتىرىسى. 400-گە تارتا جاستار جيىلعان فورۋمعا ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ اكىمى ەرالى توعجانوۆ, وزگە دە جەرگىلىكتى اتقارۋ ۇيىمدارىنىڭ باسشىلارى, «قازمۇنايگاز» ۇلتتىق كومپانياسى» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ ادام رەسۋرستارىن باسقارۋ جونىندەگى ۆيتسە-پرەزيدەنتى س.ابدەنوۆ جانە وندىرىستىك مەكەمە جەتەكشىلەرى قاتىستى.
– جاستار – قوزعاۋشى كۇش. جاستار – ەلدىڭ ەرتەڭى. ولاردىڭ جاسامپازدىققا ۇمتىلىسى, ءبىلىم شىڭىنا ورمەلەپ, ەلگە قوسار ۇلەسى – جارقىن بولاشاق كەپىلى. بۇگىندە مەن ءبىلىمدى دە بىلىكتى, ەڭبەكقور دا وتانسۇيگىش, كوك تۋىمىزدى جەلبىرەتىپ, ەل مەرەيىن اسقاقتاتار جاستارمەن كەزدەسىپ وتىرمىن. كيەلى ولكەنىڭ جاس پەرزەنتتەرى وسال بولمايتىنىنا سەنەمىن. وسىنداي ەركىن فورماتتاعى كەزدەسۋ – ەكى تاراپقا دا جاقسى مۇمكىندىك, تاجىريبە الماسۋ الاڭى بولماق, – دەپ فورۋمدى اشقان ايماق باسشىسى ە.توعجانوۆ وبلىس ەكونوميكاسىنىڭ كۇرەتامىرى سانالاتىن – مۇناي ونەركاسىبى سالاسىنداعى جاستارمەن كەزدەسۋدىڭ ءمان-ماڭىزى زور ەكەندىگىن اتاپ ءوتتى.
مەملەكەت باسشىسى 2012 جىلدىڭ 17 قاراشاسى كۇنى وتكەن «جاس وتان» جاستار قاناتىنىڭ II سەزىندە جۇمىسشى جاستارمەن جۇمىستى كۇشەيتىپ, ءىرى كاسىپورىندار مەن مەكەمەلەردە جاستار ءىسى جونىندەگى ارنايى قۇرىلىمدار قۇرۋ بويىنشا ناقتى تاپسىرما بەرگەن بولاتىن. ماڭعىستاۋ وڭىرىندەگى جاستار ساياساتىنا قاتىستى جۇمىستار ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىن ورىنداۋ اياسىندا جۇرگىزىلدى. وبلىستا 30 وندىرىستىك كاسىپورىندا جاستاردىڭ مەكەمە قىزمەتىنە جانە قوعامدىق ومىرگە قاتىسۋىن قامتاماسىز ەتۋ, ولاردىڭ كاسىپتىك جانە مانساپتىق وسۋىنە جاردەم ەتۋ, جاس مامانداردىڭ ورتاق جانە جەكە پروبلەمالارىن انىقتاۋ ماقساتىندا جاستار ءىسى كوميتەتتەرى مەن كەڭەستەرى قۇرىلدى. ولاردىڭ قاتارىندا 2871 جاس مامان بار. وڭىردە جۇمىسشى جاستاردى قوعامدىق مادەني ءىس-شارالارعا تارتۋ جانە ولاردىڭ شىعارماشىلىعىنا قولداۋ كورسەتۋ ماقساتىندا 30-دان استام مەكەمەدە جۇمىسشى جاستارمەن تۇراقتى ءىس-شارالار وتكىزىلىپ كەلەدى.
فورۋمدا «قمگ» اق جاستار ساياساتىنىڭ توراعاسى س.قايگەلدينوۆ كومپانيادا جاستار ماسەلەسىنىڭ جۇرگىزىلۋى تۋرالى باياندادى. ايتۋىنشا, كومپانيادا راتسيوناليزاتورلىق دامىتۋ باعىتى, مادەني, سونداي-اق, كاسىبي دامىتۋ باعىتتارى, الەۋمەتتىك باعىت, سالاماتتى ءومىر سالتىن, سپورتتى دامىتۋ باعىتتارى ناقتى جولعا قويىلعان.
اتالعان ءار باعىت بويىنشا كومپانيادا جاسالىپ جاتقان جۇمىستاردى تانىستىرۋ ءۇشىن كەزەك مۇنايشى جاستارعا تيىسىمەن ولار وزدەرىنە ءتان جىگەرمەن فورۋم جۇمىسىن ءىلىپ اكەتتى.
العاشقى بولىپ راتسيوناليزاتورلىق دامىتۋ باعىتى بويىنشا ءسوز العان «وزەنمۇنايگاز» اق جاس ماماندار كەڭەسىنىڭ توراعاسى باۋىرجان بايمبەتوۆ ءوز مەكەمەسى قابىرعاسىندا يننوۆاتسيالىق دامۋ باعىتى بويىنشا جاسالىپ جاتقان جۇمىستارعا توقتالىپ, جاستاردىڭ مۇناي ءوندىرۋ پروتسەستەرىن وڭتايلاندىرۋ ءۇشىن جاساقتاعان ءۇش جوباسى تۋرالى باياندادى. جاستاردىڭ باستاماسىمەن جانە ىسكەرلىگىمەن «وزەنمۇنايگاز» اق-تا روبوتوتەحنيكا جوباسى جۇزەگە اسىرىلۋدا. قازىرگى تاڭعا دەيىن ۇسىنىلعان ءۇش جوبانىڭ ەكەۋى وندىرىسكە قابىلدانسا, «ينتەللەكتۋالدى تەربەلمەلى قوندىرعى» جوباسى كاسىپشىلىككە سىناق جۇمىستارىنا تاپسىرىلعان. جاس ونەرتاپقىش اقىن مۇراتتىڭ بۇل جوباسىنىڭ ماقساتى – تەربەلمەلى قوندىرعىنىڭ جۇمىسىن باقىلاپ, اپاتتى جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ ارقىلى ونى كۇتىپ-ۇستاۋعا جۇمسالاتىن شىعىندى ازايتىپ, جۇمىس تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ. سىناق جۇمىستارى كورسەتكەندەي, جوبالانعان قۇرىلعى شىعىنداردى جىلىنا 3 ميلليون تەڭگەدەن 350 مىڭ تەڭگەگە دەيىن, ياعني 85 پايىزعا تومەندەتۋگە, سونداي-اق, تەربەلمەلى قوندىرعىنىڭ توقتاپ تۇرۋ ۋاقىتىن قىسقارتۋعا, وندىرىلەتىن مۇناي كولەمىن ۇلعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى ەكەن. «جاستاردىڭ كوكەيى ءوندىرىستىڭ قورشاعان ورتاعا زالالىن ازايتاتىن, شىعىندى تومەندەتەتىن, ۇنەمدەيتىن, ءتيىمدى وزىق ويلار, تىڭ يدەيالارعا تۇنىپ تۇرۋى كەرەك. وزدەرىنە ءوندىرىس قىزمەتىنە قانداي ۇلەس قوسسام, قانداي كومەك كورسەتسەم بولادى دەگەن سۇراقتار قويعان ءجون», دەگەن ب.بايمبەتوۆ يننوۆاتسيالىق جوبالاردى ەنگىزۋ, جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن كومپانيا تاراپىنان سەمينار, وقىتۋ, ارنايى جۇلدە تاعايىنداۋ سياقتى ىنتالاندىرۋ بولۋى كەرەكتىگىن نازارعا ۇسىندى.
بايقاپ ءجۇرمىز, «ەل ءىشى – ونەر كەنىشى» دەگەندەي, مۇنايشىلار اراسىندا ونەرپازدار كوپ-اق. اسەم داۋىستى انشىلەرى دە, مىڭ بۇرالعان بيشىلەرى دە, اقىندارى مەن سان ءتۇرلى اسپاپتاردىڭ «قۇلاعىندا ويناعان» مۋزىكانتتارى دا كاسىبي مامانداردان كەم تۇسپەيدى. ء«بىز قازىر ءاربىر مەرەكەدە تانىمال انشىلەردى شاقىرۋدى قويدىق, ءوز ونەرپازدارىمىز وزىمىزگە جەتەدى», دەيدى سالا وكىلدەرى. «ماڭعىستاۋمۇنايگاز» اكتسيونەرلىك قوعامى جاستار كەڭەسى اتىنان ءسوز العان جاس مامان عاني ابدىسادىق كەڭەستىڭ 2014 جىلدان بەرى «مادەني دامۋ» باعىتىندا اتقارعان قىزمەتى تۋرالى كەڭىنەن باياندادى. كەڭەس «ۇلتتىق ونەر كەشى – دومبىرا كەشى» مەن ء«وز ولكەڭدى تانى» اتتى جوبالاردى تانىستىرىپ, قوعامنىڭ ايناسىنا اينالعان كومپانياىشىلىك مادەني-قوعامدىق, تاربيەلىك ءمانى زور شارالارمەن تانىستىردى. سەرىكتەس-ەنشىلەس كاسىپورىندار مەن ءوڭىر باسشىلىعىنا وسى باعىتتاعى جۇمىستاردى ۇدەتە ءتۇسۋ ماقساتىندا بىرنەشە ۇسىنىستار مەن تىلەكتەر ءبىلدىردى.
جاستار ساياساتىنىڭ «الەۋمەتتىك قولداۋ» باعىتى بويىنشا «تۇلپارمۇنايسەرۆيس» جاس ماماندار كەڭەسىنىڭ توراعاسى ا. ۇلىقپانوۆ, «كاسىبي جەتىلۋ» بويىنشا «قاراجانباسمۇناي» جاس ماماندار كەڭەسىنىڭ توراعاسى د.ورال جانە «سالاماتتى ءومىر سالتىن ناسيحاتتاۋ» باعىتى جونىندە «OSK» جشس جاس ماماندار كەڭەسىنىڭ توراعاسى ج.كەنجەشوۆ تانىستىرىپ, ءۇش باعىت بويىنشا اتقارىلعان جۇمىستار وبلىس باسشىسىنىڭ نازارىنا ۇسىنىلدى.
كەزدەسۋدىڭ پىكىرسايىس الاڭىنا اينالعان ەكىنشى بولىمىندە جاستارعا كوكەيىندە جۇرگەن سۇراقتارىن تىكەلەي وبلىس باسشىسىنا قويىپ, جاۋاپ الۋ مۇمكىندىگى تۋدى. بۇل جەردە دە جيىنعا سايدىڭ تاسىنداي سايلانىپ كەلگەن جاستار ناعىز وتانسۇيگىشتىك پەن ەلگەزەكتىكتىڭ ۇلگىسىن كورسەتىپ, جان-جاقتى بىلىكتىلىكتەرىن تانىتا ءبىلدى. ءبىرى ءوڭىردىڭ ەكونوميكالىق دامۋى مەن ەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىگىنە الاڭداسا, ەكىنشىسى قالالار كوركىنە زەر سالۋدى سۇراپ, ەلەكتر ەنەرگياسى مەن كوممۋنالدىق قىزمەت جۇيەسىن وڭتايلاندىرۋ تۋرالى ۇسىنىستار جاسادى. جاستار ساياساتى, ءتىل ماسەلەسى, ءدىن احۋالى مەن الەۋمەتتىك قامقورلىققا مۇقتاج جانداردىڭ دا جاعدايى نازاردان تىس قالمادى.
مىسالى, «قاراجانباسمۇناي» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ قىزمەتكەرى د.ورالدىڭ اقتاۋ قالاسىنان «جاس ماماندار اللەياسىن», «مۇنايشىلار مونۋمەنتىن» اشۋ تۋرالى ۇسىنىسى وبلىس اكىمىنىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋدىردى. جاڭاشا جاڭارۋ جولىن ىزدەگەن اقتاۋدا الداعى ۋاقىتتا بەسىك, انا مەن بالاعا ارنالعان اللەيا بولادى دەپ كۇتىلۋدە, دەمەك «مۇنايشىلار اللەياسى» دا اشىلىپ, تۇرعىنداردى قۋانتۋى ابدەن مۇمكىن.
مۇنايشى جاستار ساياساتىنىڭ باعىت-باعدارىن, قويعان وزەكتى ماسەلەلەرىن تىڭداعان وبلىس اكىمى ە.توعجانوۆ جاستار جۇمىسىنا, بەلسەندىلىگىنە وڭ باعاسىن بەردى.
ءوڭىر باسشىسىمەن اشىق پىكىرلەسكەن جيىننان سوڭ جاس مۇنايشىلاردىڭ جارتىسى كۆەست ويىنىنىڭ شارتىنا سايكەس 6 اۆتوبۋسقا تيەلىپ, قالانىڭ التى تارابىندا جاسىرىلعان كاسپي تەڭىزىنىڭ «قازىناسىن» ىزدەۋگە اتتانسا, تاپ سونداي توپ ء«وز ولكەڭدى تانى» اكتسياسى بويىنشا وبلىستىق ولكەتانۋ مۇراجايىنا باعىت الدى.
كۇن ەڭكەيە ويىننان ورالعان كوڭىلدى توپ پەن مۇراجايدان قايتقان ويلى دەلەگاتتار اباي مادەنيەت ۇيىندە فورۋم اياسىندا وتكەن «ەل-جۇرتىم بار قولدايتىن!...» اتتى ويناپ ءجۇرىپ, ابايسىزدا ەلەكتر توگىنا ءتۇسىپ ەكى قولىنان ايىرىلعان بەينەۋلىك 11 جاسار ءبۇلدىرشىن بالعىنبەك باقتياردىڭ ەمىنە كومەكتەسۋگە ارنالعان قايىرىمدىلىق كونتسەرتكە قاتىستى.
كونتسەرت سوڭىندا قايىرىمدىلىققا جينالعان قاراجاتتى بالعىنبەك پەن ونىڭ اكەسىنە تابىستاۋ ءۇشىن ساحنا تورىنە كوتەرىلگەن «قازمۇنايگاز» ۇلتتىق كومپانياسى» اق-تىڭ ادام رەسۋرستارىن باسقارۋ جونىندەگى ۆيتسە-پرەزيدەنتى س.ابدەنوۆ:
– جىلاعاندى جۇبات, جىعىلعاندى جەبە, ايىرىلىسقاندى تابىستىر, سازدى قوسىپ جەر ەت, ازدى قوسىپ, ەل ەت! وسى ۇستانىممەن ەل بولىپ, بەرەكە-بىرلىكتە عۇمىر كەشىپ جاتىرمىز. جاس ماماندار كەڭەسىنىڭ نەگىزگى باعىتى دا وسى. وڭىردەگى مۇناي مەكەمەلەرىنىڭ ۇجىمى بىرىگە وتىرىپ جيناعان باس-اياعى 850 مىڭ تەڭگە كولەمىندەگى قوردى بالعىنبەك باقتياردىڭ اكەسىنە تابىستايمىز! – دەدى.
مۇنايشى جاستاردىڭ شاراسى تەڭىز جاعالاۋىندا مەملەكەتتىك رامىزدەر كۇنىنە وراي ورناتىلعان ساحنادا قالا جۇرتشىلىعىنا ارنالعان مەرەكەلىك گالا-كونتسەرتكە ۇلاستى.
ماڭعىستاۋدىڭ قازىنالى توسىندە تارىداي شاشىلعان, اراسىندا شاقىرىمدار جاتقان ءىرىلى-ۇساقتى كەن ورىندارىنان كەلىپ اقتاۋدا ەكى كۇنگە باس قوسقان جاس مۇنايشىلار قاناتتانىپ, جاسقا ءتان جالىنمەن, ىسكەرلىكپەن وي ءبولىستى, جاڭا دوستار تاپتى.
گۇلايىم شىنتەمىرقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
ماڭعىستاۋ وبلىسى
