دۇبىرگە تولى دۇنيە

يانۋكوۆيچ پەن تيموشەنكونىڭ ءبىرى – پرەزيدەنت ۋكرايناداعى پرەزيدەنت سايلاۋى جۇرت كۇتكەندەي بولدى. بىردەن ەشكىم باسىم داۋىس جيناي المادى, اقتىق ايقاس ەكىنشى تۋرعا قالدى. وندا العاشقى تۋردا كوبىرەك داۋىس العان ايماقتار پارتياسىنىڭ كوسەمى ۆيكتور يانۋكوۆيچ پەن قازىرگى پرەمەر-مينيستر يۋليا تيموشەنكو كۇرەسكە شىعادى. العاشقى تۋر­دىڭ باستى نا­تي­جەسى – ول قازىرگى پرەزيدەنت ۆيك­تور يۋششەن­كونىڭ ەلدىڭ سايا­سي ارە­نا­سىنان كەتكەنى. ول ەندى ۇلكەن سايا­­سي وي­ىنعا قو­سىل­ماي­دى, سايا­­سي ال­ەۋە­تىن تا­ۋ­ىستى دەۋگە بولادى. العاشقى تۋردا پرەزيدەنت سايلانباعانمەن, بۇل ەلدەگى ساياسي كۇشتەردىڭ ارا سالماعى ايقىندالىپ وتىر. ال ەكىنشى تۋردا ولار ناقتىلانا تۇسەدى. ءسويتىپ, 35,36 پايىز دا­ۋىسقا يە بولعان يانۋكوۆيچ ءوزىنىڭ نەگىزگى قارسىلاسى تيموشەنكودان ون پايىزدان اسا العا وزىپ كەتتى. جاي قيسىنعا سالعاندا, مۇنداي اي­ىرما­شى­لىق­پەن ەكىنشى تۋردا جەڭىسكە جەتۋگە ءتيىس. ءويتىپ كەسىپ ايتۋعا استە دە بولمايدى, دەيدى ساراپشىلار. ول ءسوزدىڭ دە قيسىنى بار. ەندى ماسەلە بۇلاردان باسقا ۇمىتكەرلەرگە داۋىس بەرگەن ساي­لاۋشىلاردىڭ كەلەسى تۋردا كىمگە ىقىلاسى اۋاتىنىندا بولىپ تۇر. بىلايشا ايتقاندا, سول دا­ۋىستار ساۋداعا تۇسپەك. ءيا, ساۋداعا تۇسپەك. ول ساۋدا قىزىپ تا كەتتى. سوڭعى بەلدەسۋگە شىق­قان­دار قا­لىس قالعان ۇمىتكەرلەردى, ولاردىڭ سايلاۋشىلارىن ءوز جاقتارىنا شىعارۋ ءۇشىن جانتالاسىپ جاتىر. العاشقى تۋردا, اسىرەسە, سەر­گەي تيگيپكونىڭ 13 پايىز جيناپ, ءۇشىنشى ورىن العانى اتاپ اي­تار­لىق. بۇل سايلاۋ تيگيپكونى ەلدىڭ جەتەكشى قايراتكەرلەرىنىڭ قا­تارىنا قوستى. كەلەسى تۋردا ونىڭ كىمدى قولدايتىنى, بالكىم, ساي­لاۋ­دىڭ تاعدىرىن شەشۋى دە مۇمكىن. بۇرىنعى سپيكەر ارسەني ياتسەنيۋكتىڭ 7 پايىزداي داۋىس جي­ناپ, ءتورتىنشى ورىن العانىن جۇرت جەڭىلىسكە بالاۋدا. ويتكەنى, ول بۇ­رىنعى پرەزيدەنت ۆ.يۋششەنكونىڭ ادامى بولاتىن, ونىڭ جاقتاستارى وعان قولداۋ كورسەتۋگە ءتيىس ەدى. ال 5,45 پايىز جيناعان يۋششەنكونىڭ ءوزى دە ابىروي-بەدەلدەن ايرىل­عا­نىن, ءداۋىرىنىڭ وتكەنىن مو­يىن­داماسقا امالى قالماي وتىر. اقتىق شايقاسقا شىققان ەكى ۇمىتكەردىڭ وزدەرى دە, ونىڭ ادام­دارى دا جەڭىسكە جەتەتىندىكتەرىنە سەنىمدى, ءتىپتى بولماعاندا جۇرتقا سولاي كورىنۋدە. وپپوزيتسيادا بولعان يانۋ­كو­ۆيچتىڭ بيلىكتى قالاي سىناسا دا ءجونى بار: ولار ەلدە ۇلكەن قي­ىن­شىلىقتار تۋ­عىزدى, كوپتەگەن قا­تەلىكتەر جى­بەر­دى. بۇل جۇرت­تىڭ كوز الدىندا. مۇنداي قا­تە­لىك­تەردى قايتالامايمىن, دەيدى يانۋ­كوۆيچ. وعان ءبىراز جۇرت يلانادى. يۋليا تيموشەنكونىڭ سوزدەن, ۋادەدەن توسىلمايتىنى بەلگىلى. ەلدى ەۋروپالىق دەموكراتياعا جەتكىزەتىنىن تاعى دا قايتالاپ, قارسىلاسىنىڭ اتىنا قارا كۇيە جاعۋدان جالىعار ەمەس. دەمو­كرا­تيالىق كۇشتەر ءوزىن قولدايتىن بولادى دەيدى. راسىندا, بۇرىن باسقاعا داۋىس بەرگەندەر ەندى كىمدى قولدايدى؟ كەسىپ ايتۋ قيىن. تيموشەنكو ەگەر تيگيپكو ءوزىن قولداپ, ءوزى جەڭىسكە جەتەر بولسا, وعان ۇكىمەت تىزگىنىن ۇستاتاتىنىن جاسىرىپ وتىرعان جوق. اشىق كەلىسىمگە بارار بولسا, تيگيپكونىڭ قايراتكەرلىك بەدە­لىنە نۇقسان. ال تيموشەنكو جە­ڭىلىپ قالار بولسا, وندا ءتىپتى ماس­قارا. كۇنى كەشە بىردە دوس, بىردە قاس بولعان يۋششەنكونىڭ سايلاۋ­شى­لارى ەندى تيموشەنكونى قول­دايدى دەۋگە دە سەنبەيتىندەيسىڭ. بىراق ولاردىڭ اتا جاۋداي سانال­عان يانۋكوۆيچكە داۋىس بەرۋى دە قيىنداۋ. باعانى بازار ايتادى دە­گەندەي, كوزقاراستىڭ ساۋداعا تۇس­كەن زامانىنان ءبارىن كۇتۋگە بو­لا­دى. بۇرىن كوبىرەك ايتىلىپ, نە­گىزىنەن جۇرتقا بەلگىلى بولعان­دىق­تان دا, ءبىز ۇمىتكەرلەردىڭ ساياسي باعىتتارىنا توقتالماي, ولاردىڭ ىشكى قۇرىلىمدىق تالاسىنا كوبىرەك كوڭىل ءبولىپ وتىرمىز. شىن مانىندە ءدال قازىر تيمو­شەنكونىڭ باتىسشىلدىعى مەن يانۋ­كوۆيچتىڭ رەسەيشىلدىگىنەن بۇ­رىن, كۇرەس تاعدىرىن سايلاۋ كەزىندەگى داۋىس ساۋداسى شەشپەك. قالاي دەگەندە دە, 7 اقپاندا ۋكرايندار جاڭا پرەزيدەنتىن اتايدى. سول وقيعا دوستاس ەلدە ىنتىماق اكەلسە ەكەن دەيسىڭ عوي. بىراق سايلاناتىن ادام (يانۋكوۆيچ پەن تيموشەنكونىڭ ءبىرى) كوڭىل­دەگى كۇدىكتى وشىرە قويمايدى. كەدەي ەلگە قيىندىقتار قاتتىراق تيەدى گايتي رەس­پۋب­لي­كاسىنداعى جەر سىلكىنىسىنىڭ سالدارى كىمنىڭ دە بولسا جۇرەگىن سىزداتادى. تەلەارنالارداعى رەپورتاجداردان ونىڭ سۇمدىق اپات­تىق سيپاتىن عانا كورىپ قويمايسىڭ, كەدەي ەلگە مۇنداي اپاتتىڭ زاردابى دا كۇشتى بو­لاتىنىن اڭعاراسىڭ. ريحتەر شكالاسى بويىنشا جەتى بال­لدىق العاشقى دۇم­پۋ­دەن كە­يىنگى كو­رى­نىسكە قاراعاندا, سۇ­راپىل سوعىس بولىپ وتكەندەي. كوپ جەردە مۇنداي دەڭ­گەي­دەگى جەر سىلكىنىسى بولىپ جاتادى. ءسىرا, سالدارى ءدال وسىنداي بولا قويماس. كليماتتىڭ جى­لىلىعىنا دا بايلانىستى شىعار, قۇرىلىس سالعاندا, مۇندا سەيس­مي­كالىق تالاپ مۇلدە ەسكە­رىل­مەيتىن سياقتى. جاي پانا عانا ءۇشىن سالىنا سالاتىنداي. كوپ­تە­گەن ۇيلەر تۇگەل­دەي ۇيىندىگە اي­نالعان. ال امان قالعان حالىق دالادا قالعانداي. قۋاتتى ەلدە مۇنداي بولماس ەدى, دەيدى اقپارات قۇرالدارى. ۇكىمەت حالىققا كومەككە كەلەر ەدى. قاي جەردە دە مۇنداي اپاتتا سول ۇكى­مەتتىڭ دە قولى قىسقا بولا­تى­نى­نا قاراماي, قۋاتتى ەلدىڭ مۇم­كىن­دىگى كوبىرەك. حالقىن دالاعا تاس­تا­مايدى. ال مۇندا پاناسىز قالعان حالىق بارىنە ءزارۋ: جاتىن ورىنعا دا, تاماققا دا, ءتىپتى ىشەتىن سۋعا دا. سىرتتان كەلگەن كومەككە تالاسقان حالىقتى كورگەندە, جۇرەگىڭدى ۇستايسىڭ: ادامنىڭ ءبىرىن-ءبىرى اياي­تىن ءتۇرى جوق, كۇشتىسى تارتىپ جەي­دى. جەتىپ تۇرسا, ولاي ەتپەس ەدى عوي. بۇل ەلدە قازىر قىس بول­­عانىمەن, مۇنداعى اۋا-رايى باسقا جەر­لەردەگى جازداعىداي. سونى كو­رىپ, مۇنى دا قۇدايدىڭ قاراسقانى شىعار-اۋ دەيسىڭ. ءدال وسىن­دا­عى­داي اپات سۋىق ايماقتا بولسىنشى, قانشا ادام ءۇسىپ ولەر ەدى. ال بۇل ەلدىڭ تابيعاتى عاجاپ, ادام ءۇشىن جۇماق دەرلىك. سوندا دا حالقى كەدەي. وعان باستى سەبەپ – ونداعى بيلىك جۇيەسىنىڭ حالىققا جاتتىعى. بۇكىل الەمدى شۋلاتقان جاۋىز دي­كتاتور ديۋۆالەنىڭ گايتي حالقىن 30 جىل سانسىراتىپ بيلەپ, ونىڭ كەتكەنىنە دە شيرەك عاسىرداي وتكەنىنە قاراماي, ودان كە­يىنگى توڭكەرىستەر مەن ديكتاتۋرالار دا حالىققا ەش نارسە اكەلگەن جوق. قاي­تا وسىنداعى ساياسي تارتىستار مەن قاق­تى­عىس­تار­دان حا­لىقتى قور­عاۋ ءۇشىن بۇۇ مۇن­دا ءوزىنىڭ 9 مىڭ بى­تىم­گەرلىك كۇشىن, ەكى مىڭنان استام باس­قاداي قىز­­­مەت­كەر­لەرىن ۇس­تاپ كەلگەن. بۇگىنگى اپ­ات­تا حالىققا كومەككە كەلگەن دە ال­دىمەن سول بۇۇ-نىڭ ادامدارى بولدى. گايتي – ارال­دارى شاعىن ەل. جەر كولەمى 27,7 مىڭ شارشى شاقىرىم عانا. وسى­ناۋ شاعىن اۋماقتا 9 ميلليونعا تارتا حالىق تۇرادى. كوپشىلىگى – جوق-جىتىك. تابيعي اپاتقا كە­زىك­كەندە, ۇكى­مەت­تىڭ دار­مەن­سىز­دىگىنە اشىنعان حا­لىق وسىنداي قيىن-قىستاۋ كەزدە دە بوي كورسەتىپ قويدى. سول قيىن­دىقتى پايدا­لا­نىپ, قىلمىستىق توپتار دا باتىل ارەكەتتەرگە بارىپ وتىر. ولار يەسىز قالعان ۇيلەردى توناپ, دۇ­كەن­دەرگە, باسقاداي ازىق-ت ۇلىك ساق­تا­لاتىن ورىندارعا شابۋىل جاساعان. ەل قۋاتتى, بيلىك مىق­تى بولىپ, حا­لىق ارقا سۇ­يەي­تىندەي بولسا, مۇندايعا جول بەرىلمەسى دە انىق. ءسويتىپ, تابيعي اپاتتىڭ سال­دا­رىن بۇل ەلدەگى ساياسي جۇيە دە وزىن­شە ەسەلەي تۇسكەندەي كورىنەدى. اق­پارات قۇرالدارىندا قازا تاپ­قان­دار سانى تۋرالى ءارتۇرلى ساندار العا توسىلادى. بىرەۋلەر 70 مىڭ دەسە, بىرەۋلەر شارىقتاتىپ 200 مىڭ­عا اپارادى. ال ارقالاي جا­رال­انعاندار, جالپى زارداپ شەك­كەندەر سانى تىم كوپ ەكەنىنە جۇرت داۋلاسپايدى. حالىق قاسىرەتى قاشان دا ور­تاق. گايتي حالقىنا تۇسكەن قا­سىرەتكە بۇكىل الەم جۇرتشىلىعى ورتاق­تا­سىپ جاتىر. تەلەار­نا­لاردان جەر-جەردەن جەتىپ جاتقان قايى­رىم­دىلىق كومەكتى كورىپ, جالپى اق­پاراتتان اۋقىمدى ىس­تەردىڭ اتقا­­رىلىپ جاتقانىن ەستىپ, جۇرەك سىزداۋى باسەڭسىپ, كوڭىل يمان­دىلىق سەزىمگە ويىسادى. ادامنىڭ ادامعا مەيىرىمى توگىلە بەرسە ەكەن-اۋ دەيسىڭ. قاسىرەتتىڭ دە ساباعى بار. سون­داي جاعداي كىمنىڭ باسىنا تۇس­پەيدى. قۇداي ساقتاسىن, ايتىپ كەلمەيتىن سونداي اپات كەزىگە قالسا, وعان دايىندىعىمىز قانداي دە­گەن وي ارقاشان جا­دىمىزدا جۇرسە ءجون-اۋ. ماماديار جاقىپ.