قازاق مەملەكەتتىلىگىنىڭ تامىرى مىڭجىلدىقتار تەرەڭىنەن تارتىلاتىنى, ۇلتىمىزدىڭ ەل بولىپ, بىرىگىپ, ەركىندىك, تەڭدىك ءۇشىن عاسىرلاردان عاسىرلارعا ءوسۋ, وركەندەۋدى ارمانداپ, قولى جەتە الماي, باسىن تىگىپ, ەرتەدەن وتكەن تالاي ۇرپاق قۇربان بولعانى بەلگىلى.
ۇلان-بايتاق جەرىمىزدى ساقتاپ, ۇلت ۇجدانىن كوتەرگەن بابالارىمىزدىڭ ەرلىگى – ۇرپاق تاربيەسىنە ونەگە. سونىمەن بىرگە, مەملەكەتتىلىكتىڭ جولى تالاي داعدارىستى كەزەڭدەرگە تولى بولعانى دا تاريحي شىندىق.
ءحىح عاسىردا كەنەسارى حان باستاعان ۇلت-ازاتتىق قوزعالىستىڭ جەڭىلىسكە ۇشىراپ, قازاق جەرىندە حاندىق بيلىك, قۇرىلىم جويىلىپ, كەڭ بايتاق جەرىمىز ءبىرنەشە بولىككە ءبولىنىپ, رەسەيدىڭ گۋبەرناتورلىقتارىنىڭ قۇرامىنا ەنىپ, سولتۇستىكتەن كەلگەن يمپەريانىڭ اۋزىنا قاراپ قالعانىمىزدىڭ ءوزى-اق مەملەكەتتىلىك تاريحىمىزدىڭ تاعدىرلى جولدارىندا داعدارىستار مەن كۇيزەلىستەردىڭ از بولماعانىن كورسەتەدى.
سونداي مەملەكەتتىك مارتەبەدەن, ياعني دەربەس تاۋەلسىزدىكتەن ايىرىلىپ, وياز بەن ۋريادنيكتىڭ اۋزىنا قاراپ, قور بولعان زامانداردى, تاريح ساباعىن ۇمىت-
پاي, بۇگىنگى مەملەكەتتىلىگىمىزدىڭ قادىر-قاسيەتىن سەزىنۋ, باعالاۋ, ساقتاۋ, قورعاۋ ءۇشىن, بولاشاق ءۇشىن ايتۋىمىز قاجەت.
كەڭەس وداعىنىڭ قۇرامىندا بولعان 74 جىلدى دا ءبىز جوققا شىعارا المايمىز. قىسقا قايىرىمدا ول كەزەڭنىڭ بار جاقسىلىعى مەن كەسەلدەرىن, ءۇيلەسىمدىلىگى مەن قايشىلىعىن, پايداسى مەن زارداپتارىن سانامالاۋ ماقسات ەمەس. الايدا, ۇلتىمىزدىڭ بىرنەشە ۇرپاعى, ميلليونداعان ازاماتى سول داۋىردە ادالدىعىمەن ءومىر ءسۇرىپ, ەڭبەك ەتتى, جاسامپازدىعىنىڭ بەل ورتاسىندا ءجۇرىپ, قاۋىپ تونگەن تۇستا قولىنا قارۋ الىپ, ايانباي باسىن تىگىپ, وتانىن قورعادى. ەن دالامىزعا ونەركاسىپ ورىندارى كەلىپ, يندۋستريالاندىرۋ ساياساتى جۇرگىزىلدى, دەنساۋلىق ساقتاۋ, ورتا ءبىلىم بەرۋ جۇيەلەرى قالىپتاسىپ, ۇلتتىق عىلىم, ونەر شاڭىراقتارى كوتەرىلدى. قالىڭ ەل الەۋمەتتىك تەڭدىككە جۇمىلدىرىلدى.
بىراق, مەملەكەتتىك تاۋەلسىزدىگىمىز ءوز قولىمىزدا بولمادى. سول كەزەڭدە ءبۇكىل ساياسي-ەكونوميكالىق, حالىقارالىق قاتىناستار ساياساتى ماسكەۋدەگى ورتالىق بيلىكتىڭ قۇزىرىمەن, تاپسىرماسىمەن, قاتاڭ باقىلاۋىمەن جۇرگىزىلدى. بۇگىنگى تاۋەلسىزدىك سەزىمىنىڭ ارقاسىندا «ەجەلدەن كەرەمەت ەدىك» دەپ قانشا كەۋدەمىزدى سوعىپ تۇرساق تا, كەزىندە ماسكەۋسىز ماسەلە شەشىلمەگەنىن ەستەن شىعارماعانىمىز ابزال. ول ءوز سانامىز بەن تۇرمىسىمىزعا قاجەت.
وداقتىق ورتالىق بيلىك قۇزىرىنىڭ ەڭ ماڭىزدى دەگەن كەيبىر سالالارىن ەسكە تۇسىرسەك تە تاۋەلدىلىك پەن تاۋەلسىزدىك مازمۇنىنان كوپ نارسە تۇسىنىكتى بولار.
بىرىنشىدەن, رەسپۋبليكا, وبلىس پارتيا كوميتەتتەرىنىڭ, اتقارۋشى كەڭەس, كاسىپوداق, جاستار ۇيىمدارىنىڭ, رەسپۋبليكالىق باق-تاردىڭ باسشىلارى كوكپ ورتالىق كوميتەتىنىڭ قاتاڭ باقىلاۋىمەن, ساراپتاۋىمەن كەلىسىلىپ, قويىلادى, بوساتىلادى. باسقارۋشى كادر, ياعني پارتيالىق-مەملەكەتتىك اپپارات, ونىڭ باسقارۋشى قىزمەتكەرلەرى, ونەركاسىپتىك ماڭىزدى كاسىپورىندار ديرەكتورلارى, ماسەلەن, مۇناي, تاۋ-كەن, مەتاللۋرگيا سالالارىنىڭ باسشىلارى, جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ رەكتورلارى, تاعى باسقا جەتەكشى سالالار كوكپ ورتالىق كوميتەتىنىڭ, وداقتىق سالالىق مينيسترلىكتەر قۇزىرىندا. كوپ جاعدايلاردا ورتالىق بيلىك وكىلدەرى بىزدەگى, ءتىپتى اۋدان باسشىلارىنىڭ قوزعالىستارىن دا باقىلاپ وتىراتىن. ياعني, نەگىزگى باسقارۋشى, باقىلاۋشى تەتىك, «كىلت» ماسكەۋدىڭ قولىندا دەگەن ءسوز. اسىرەسە, ماسكەۋ تاراپىنان ۇلتتىق كادرلاردىڭ ۇلەس سالماعىنىڭ ءوسىپ كەتپەۋىنە ايرىقشا ماڭىز بەرىلەتىن. مىنە, وسىنداي جاعدايدا قازاقستانداعى بيلىك رەسپۋبليكا, ۇلت مۇددەسىن ساقتاي وتىرىپ, ونى الدىڭعى دارەجەگە وزدىرۋ, سونىمەن بىرگە, ورتالىق بيلىكتىڭ تالاپتارىمەن دە ۇيلەستىرە ءبىلۋ جولدارىن ساقتاۋ ارقىلى تابىسقا قول جەتكىزبەك.
بۇل سالا, ياعني كەڭەس وداعىنداعى تۇتاس بيلىكتەگى كوممۋنيستىك پارتيانىڭ كادر, باسقارۋشى ساياساتىنىڭ باسىم باعىتى.
ەكىنشىدەن, قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ 93 پايىزى, ال تاۋ-كەن, قارا ءجانە ءتۇستى مەتاللۋرگيا, مۇناي, تاعى باسقا شيكىزات ونىمدەرى تۇگەلدەي, ياعني 100 پايىز ماسكەۋدىڭ بيلىگىندە, باقىلاۋىندا بولدى. ءبىز كەيدە بۇگىنگى ەركىندىكتىڭ ەكپىنىمەن وتكەن كۇندەرگە «نەگە ويتپەدى, نەگە بۇيتپەدى؟» دەپ باتىرسىناتىنىمىز دا بار. ءسال سابىر ساقتاپ, كوز الدىمىزعا كەلتىرسەك, بۇرىنعى اتالارىمىز, اكەلەرىمىز بىزدەن مىقتى بولماسا, وسال بولمادى, ءدال وسىنداي كۇردەلى جاعدايدا ۇلت مۇددەسىن دە ساقتاپ, ماسكەۋ تالابىمەن دە ءتىل تابىسىپ, ارپالىسىپ وتكەن. ءويتكەنى, وسى كاسىپورىندار تابىستارى, قارجى ماسكەۋدەگى باسقارۋشى ورتالىققا توپتاستىرىلىپ, قازاقستان جاعى ەل مۇقتاجىنا, الەۋمەتتىك تۇرمىسىنا ءوز اقشاسىن ءوزى سۇراپ الادى. ول دا تاريح.
شۇكىر, بۇگىن نەگىزگى الەۋمەتتىك نىساندار, اسىرەسە, دەنساۋلىق ساقتاۋ, مەكتەپ, بالاباقشا ماسەلەلەرى كوپ جاعدايدا وبلىس دەڭگەيىندە شەشىلەتىنى دە تاۋەلسىزدىك جەمىسى.
ۇشىنشىدەن, ءىرى ونەركاسىپ, الىپ قۇرىلىستاردى ايتپاعاننىڭ وزىندە الەۋمەتتىك تۇرمىسىمىزعا قاجەتتى, ءماسەلەن, اۋرۋحانا, مەكتەپ, تاعى باسقا تولىپ جاتقان نىساندار سالۋ جوسپارلارى ءماسكەۋدە بەكىتىلەتىن, قارجىعا رۇقسات بەرىلەتىن. وسى جازعاندارىمدى وقي قالعان وقىرمان, بۇگىنگى كۇننىڭ بيلىگىنەن وسى «ساتىلاردى» كوز الدىڭىزعا ەلەستەتىپ كورىڭىزشى.
ءبىز مەملەكەتتىك تاۋەلسىزدىك العان 1991 جىلدان بەرى ون جىلعا جۋىق ۋاقىتىمىزدى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ رەفورمالارىن جۇزەگە اسىرىپ, وداق كۇيرەگەننەن كەيىنگى الاپات داعدارىستى ەڭسەرۋگە جۇمسادىق. رەفورمالار 1999-2000 جىلدارى العاشقى وڭ ناتيجەلەرىن بەرە باستادى. سونىڭ ارقاسىندا ءبىز تۇرمىسىمىزدى وڭالتۋعا كىرىستىك. جاڭا تەحنولوگيالار كەلىپ, جاڭا جۇمىس ورىندارى اشىلا باستادى. مەملەكەتتىك بيۋدجەت بەرەكەگە ۇلاسىپ, حالىق تۇرمىسى داعدارىستان كوتەرىلىپ, جان-جاقتى جاقسىلىققا بەت بۇردىق. ەسىمىزدى جيىپ, بارلىق وڭىرلەردە مەكتەپتەر, بالاباقشالار, اۋرۋحانالار سالىنا باستادى. تەك سوڭعى ون-ون بەس جىلدا 1300-دەن استام اۋرۋحانا, 1400-دەن استام مەكتەپ سالىندى.
بۇل كورسەتكىشتەردىڭ قۇنى مەن ماڭىزدىلىعىن ءبىلۋ ءۇشىن كەڭەس داۋىرىندە ءار وبلىستا ءبىر بەسجىلدىقتا نەبارى 7-8 مەكتەپ سالىناتىنىن ايتساق تا جەتكىلىكتى بولار.
تاۋەلسىزدىككە دەيىن قازاعى 5-اق پايىز كەشەگى تسەلينوگراد, بۇگىنگى استانامىزداعى تۇرعىنداردىڭ 65 پايىزى قازاقتار. بۇرىن جالعىز قازاق مەكتەبى بولعان. استانامىزدا سوڭعى جىلدارى 20-دان استام قازاق مەكتەپتەرى اشىلعاننىڭ وزىندە ۇستىمىزدەگى جىلى 1-سىنىپقا بارعان بالالار مەكتەپتەرگە سىيماي كەتتى.
مىنە, تاۋەلسىزدىكتىڭ جەڭىسى مەن جەمىسى!
تورتىنشىدەن, بءىز وداق قۇرامىندا بولعاندا دا, ودان بۇرىنعى حاندىق ءداۋىر جويىلىپ, رەسەي قۇرامىندا بولعانىمىزدا دا دەربەس سىرتقى ساياسات ءجۇرگىزە الماعانىمىز تۇسىنىكتى. ءبىزدىڭ دەربەس اسكەرىمىز, قارۋلى كۇشتەرىمىز بولعان جوق, ترانسپورت, كوممۋنيكاتسيا, بايلانىسىمىز, بانك جۇيەسى تۇگەلدەي ماسكەۋدىڭ قولىندا بولدى. بۇل – ءوزىمىزدى ءوزىمىز تومەندەتۋ, كەمسىتۋ ەمەس, تاۋەلسىزدىگىمىزدەن ايىرىلعان كەزەڭدەردەگى ءبىزدىڭ حالىقارالىق كەڭىستىكتەگى شەكتەلگەن مۇمكىندىگىمىز بەن بۇگىنگى تولىققاندى تاۋەلسىز مەملەكەت مارتەبەسىنە قول جەتكىزگەندەگى مارتەبەلى جاعدايىمىزدىڭ قادىرىن ءبىلۋ, قاستەرلەۋ تۇرعىسىنان ايتىلار ءسوز.
بەسىنشىدەن, ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىز مەملەكەتتىگىن الەمگە اقپارات رەتىندە جاريا, پاش ەتۋمەن ءىس ءبىتپەيتىنى تاعى بەلگىلى. ەندىگى جەردە ءبۇكىلحالىقتىق رەفەرەندۋمدا قابىلداعان كونستيتۋتسيامىزدىڭ تالاپتارىنا سايكەس ءوركەنيەتتى مەملەكەت قۇرىپ, ورنىقتىرۋ, ءدۇنيەجۇزىلىك قوعامداستىقتىڭ بەلسەندى ءمۇشەسى بولۋ – ەڭ ۇلكەن مىندەت. وسى ورايدا ەلباسى, ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ باستاماشىلدىعىمەن, وراسان ەڭبەگى, قاجىر, قايراتكەرلىگىمەن سوڭعى 25 جىلدا بۇدان بۇرىنعى تاريحىمىزدىڭ ءجۇزدەگەن جىلدارىندا ارمانداپ, قولىمىز جەتپەگەن, جەتكىزە الماعان, بۇرىن-سوڭدى بولماعان قۇندىلىقتار مەن يگىلىكتەرگە قول جەتكىزە الدىق.
ءبىز باقىتىمىزدى باياندى ەتكەن ۇلت بولدىق.
ءبىزدىڭ پرەزيدەنتىمىز الەمدەگى ادامزاتقا, وركەنيەتكە ەڭ ۇلكەن قاۋىپ – اتوم قارۋى جاساقتالعان سەمەي پوليگونىن جابۋدان باستاپ بەيبىتشىلىك, جاسامپازدىق باعىتىندا حالىقارالىق ءدارەجەدە كوپتەگەن جاڭا قادامدارعا باستاماشى بولدى. ەلباسىنىڭ دايەكتى ءارى بەدەلدى باسشىلىعىمەن ازيا كونتينەنتىندەگى وتىزعا جۋىق مەملەكەت ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەستە باس قوسىپ, شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى شەڭبەرىندە وتە ءتيىمدى قارىم-قاتىناس قالىپتاستىرىپ كەلەدى. سونداي-اق, ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق, كەدەن وداقتارىنىڭ دا ءومىر ءسۇرۋى ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق دامۋىنا وڭ اسەرىن تيگىزۋدە.
قازاق ەلىنىڭ ەلشىلىكتەرى مەن كونسۋلدىقتارى الەمنىڭ جۇزگە جۋىق مەملەكەتىندە جۇمىس ىستەيدى, ءوز كەزەگىندە وسىنشاما شەتەل ەلشىلىكتەرى مەن حالىقارالىق ۇيىمدار وكىلدىكتەرى ءبىزدىڭ استانامىزدا قىزمەت اتقارۋدا. حالىقارالىق ەكسپو-2017 تاقىرىبى بولەك اڭگىمە.
وسى 25 جىلدا نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ كورەگەن دە دانا ساياساتى مەن قاجىماس قايراتى جانە قايراتكەرلىگىنىڭ, بىلىكتىلىگى مەن ءبىلىمدىلىگىنىڭ, پاراساتتىلىعى مەن جاڭاشىلدىعىنىڭ ارقاسىندا قازاق دەگەن ۇلتتى الەم تانىپ, مويىندادى. الەمدىك, وڭىرلىك ساياساتقا ىقپال ەتىپ وتىراتىن ەڭ قۋاتتى مەملەكەتتەر باسشىلارى, بۇۇ تاۋەلسىز قازاقستان جانە قازاقستان پرەزيدەنتىمەن ساناساتىن بولدى.
تاۋەلسىز قازاقستان حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ بەلسەندى مۇشەسى بولدى. ءبىز تاريحىمىزدا تۇڭعىش رەت بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە ەكى جىل مەرزىمگە 15 مەملەكەتتىڭ قۇرامىندا مۇشە بولىپ سايلاندىق. بىزگە 139 مەملەكەت سەنىم ءبىلدىرىپ, داۋىس بەردى.
بۇل – ءبىزدىڭ ماڭگىلىك ەلىمىزدىڭ, ەلىمىز سەنگەن ەرىمىزدىڭ جەڭىسى !
تاۋەلدىلىك بۇعاۋىنان, سانا قۇرساۋىنان قۇتىلىپ, تاۋەلسىز ەل, الەمدىك قوعامداستىقتاعى ەڭ ىقپالدى مەملەكەتتەرمەن تەرەزەمىز تەڭ تولىققاندى مەملەكەت بولۋ كورىنىستەرى, مىنە, وسىنداي.
قۋانىش سۇلتانوۆ,
پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى
قازاق مەملەكەتتىلىگىنىڭ تامىرى مىڭجىلدىقتار تەرەڭىنەن تارتىلاتىنى, ۇلتىمىزدىڭ ەل بولىپ, بىرىگىپ, ەركىندىك, تەڭدىك ءۇشىن عاسىرلاردان عاسىرلارعا ءوسۋ, وركەندەۋدى ارمانداپ, قولى جەتە الماي, باسىن تىگىپ, ەرتەدەن وتكەن تالاي ۇرپاق قۇربان بولعانى بەلگىلى.
ۇلان-بايتاق جەرىمىزدى ساقتاپ, ۇلت ۇجدانىن كوتەرگەن بابالارىمىزدىڭ ەرلىگى – ۇرپاق تاربيەسىنە ونەگە. سونىمەن بىرگە, مەملەكەتتىلىكتىڭ جولى تالاي داعدارىستى كەزەڭدەرگە تولى بولعانى دا تاريحي شىندىق.
ءحىح عاسىردا كەنەسارى حان باستاعان ۇلت-ازاتتىق قوزعالىستىڭ جەڭىلىسكە ۇشىراپ, قازاق جەرىندە حاندىق بيلىك, قۇرىلىم جويىلىپ, كەڭ بايتاق جەرىمىز ءبىرنەشە بولىككە ءبولىنىپ, رەسەيدىڭ گۋبەرناتورلىقتارىنىڭ قۇرامىنا ەنىپ, سولتۇستىكتەن كەلگەن يمپەريانىڭ اۋزىنا قاراپ قالعانىمىزدىڭ ءوزى-اق مەملەكەتتىلىك تاريحىمىزدىڭ تاعدىرلى جولدارىندا داعدارىستار مەن كۇيزەلىستەردىڭ از بولماعانىن كورسەتەدى.
سونداي مەملەكەتتىك مارتەبەدەن, ياعني دەربەس تاۋەلسىزدىكتەن ايىرىلىپ, وياز بەن ۋريادنيكتىڭ اۋزىنا قاراپ, قور بولعان زامانداردى, تاريح ساباعىن ۇمىت-
پاي, بۇگىنگى مەملەكەتتىلىگىمىزدىڭ قادىر-قاسيەتىن سەزىنۋ, باعالاۋ, ساقتاۋ, قورعاۋ ءۇشىن, بولاشاق ءۇشىن ايتۋىمىز قاجەت.
كەڭەس وداعىنىڭ قۇرامىندا بولعان 74 جىلدى دا ءبىز جوققا شىعارا المايمىز. قىسقا قايىرىمدا ول كەزەڭنىڭ بار جاقسىلىعى مەن كەسەلدەرىن, ءۇيلەسىمدىلىگى مەن قايشىلىعىن, پايداسى مەن زارداپتارىن سانامالاۋ ماقسات ەمەس. الايدا, ۇلتىمىزدىڭ بىرنەشە ۇرپاعى, ميلليونداعان ازاماتى سول داۋىردە ادالدىعىمەن ءومىر ءسۇرىپ, ەڭبەك ەتتى, جاسامپازدىعىنىڭ بەل ورتاسىندا ءجۇرىپ, قاۋىپ تونگەن تۇستا قولىنا قارۋ الىپ, ايانباي باسىن تىگىپ, وتانىن قورعادى. ەن دالامىزعا ونەركاسىپ ورىندارى كەلىپ, يندۋستريالاندىرۋ ساياساتى جۇرگىزىلدى, دەنساۋلىق ساقتاۋ, ورتا ءبىلىم بەرۋ جۇيەلەرى قالىپتاسىپ, ۇلتتىق عىلىم, ونەر شاڭىراقتارى كوتەرىلدى. قالىڭ ەل الەۋمەتتىك تەڭدىككە جۇمىلدىرىلدى.
بىراق, مەملەكەتتىك تاۋەلسىزدىگىمىز ءوز قولىمىزدا بولمادى. سول كەزەڭدە ءبۇكىل ساياسي-ەكونوميكالىق, حالىقارالىق قاتىناستار ساياساتى ماسكەۋدەگى ورتالىق بيلىكتىڭ قۇزىرىمەن, تاپسىرماسىمەن, قاتاڭ باقىلاۋىمەن جۇرگىزىلدى. بۇگىنگى تاۋەلسىزدىك سەزىمىنىڭ ارقاسىندا «ەجەلدەن كەرەمەت ەدىك» دەپ قانشا كەۋدەمىزدى سوعىپ تۇرساق تا, كەزىندە ماسكەۋسىز ماسەلە شەشىلمەگەنىن ەستەن شىعارماعانىمىز ابزال. ول ءوز سانامىز بەن تۇرمىسىمىزعا قاجەت.
وداقتىق ورتالىق بيلىك قۇزىرىنىڭ ەڭ ماڭىزدى دەگەن كەيبىر سالالارىن ەسكە تۇسىرسەك تە تاۋەلدىلىك پەن تاۋەلسىزدىك مازمۇنىنان كوپ نارسە تۇسىنىكتى بولار.
بىرىنشىدەن, رەسپۋبليكا, وبلىس پارتيا كوميتەتتەرىنىڭ, اتقارۋشى كەڭەس, كاسىپوداق, جاستار ۇيىمدارىنىڭ, رەسپۋبليكالىق باق-تاردىڭ باسشىلارى كوكپ ورتالىق كوميتەتىنىڭ قاتاڭ باقىلاۋىمەن, ساراپتاۋىمەن كەلىسىلىپ, قويىلادى, بوساتىلادى. باسقارۋشى كادر, ياعني پارتيالىق-مەملەكەتتىك اپپارات, ونىڭ باسقارۋشى قىزمەتكەرلەرى, ونەركاسىپتىك ماڭىزدى كاسىپورىندار ديرەكتورلارى, ماسەلەن, مۇناي, تاۋ-كەن, مەتاللۋرگيا سالالارىنىڭ باسشىلارى, جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ رەكتورلارى, تاعى باسقا جەتەكشى سالالار كوكپ ورتالىق كوميتەتىنىڭ, وداقتىق سالالىق مينيسترلىكتەر قۇزىرىندا. كوپ جاعدايلاردا ورتالىق بيلىك وكىلدەرى بىزدەگى, ءتىپتى اۋدان باسشىلارىنىڭ قوزعالىستارىن دا باقىلاپ وتىراتىن. ياعني, نەگىزگى باسقارۋشى, باقىلاۋشى تەتىك, «كىلت» ماسكەۋدىڭ قولىندا دەگەن ءسوز. اسىرەسە, ماسكەۋ تاراپىنان ۇلتتىق كادرلاردىڭ ۇلەس سالماعىنىڭ ءوسىپ كەتپەۋىنە ايرىقشا ماڭىز بەرىلەتىن. مىنە, وسىنداي جاعدايدا قازاقستانداعى بيلىك رەسپۋبليكا, ۇلت مۇددەسىن ساقتاي وتىرىپ, ونى الدىڭعى دارەجەگە وزدىرۋ, سونىمەن بىرگە, ورتالىق بيلىكتىڭ تالاپتارىمەن دە ۇيلەستىرە ءبىلۋ جولدارىن ساقتاۋ ارقىلى تابىسقا قول جەتكىزبەك.
بۇل سالا, ياعني كەڭەس وداعىنداعى تۇتاس بيلىكتەگى كوممۋنيستىك پارتيانىڭ كادر, باسقارۋشى ساياساتىنىڭ باسىم باعىتى.
ەكىنشىدەن, قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ 93 پايىزى, ال تاۋ-كەن, قارا ءجانە ءتۇستى مەتاللۋرگيا, مۇناي, تاعى باسقا شيكىزات ونىمدەرى تۇگەلدەي, ياعني 100 پايىز ماسكەۋدىڭ بيلىگىندە, باقىلاۋىندا بولدى. ءبىز كەيدە بۇگىنگى ەركىندىكتىڭ ەكپىنىمەن وتكەن كۇندەرگە «نەگە ويتپەدى, نەگە بۇيتپەدى؟» دەپ باتىرسىناتىنىمىز دا بار. ءسال سابىر ساقتاپ, كوز الدىمىزعا كەلتىرسەك, بۇرىنعى اتالارىمىز, اكەلەرىمىز بىزدەن مىقتى بولماسا, وسال بولمادى, ءدال وسىنداي كۇردەلى جاعدايدا ۇلت مۇددەسىن دە ساقتاپ, ماسكەۋ تالابىمەن دە ءتىل تابىسىپ, ارپالىسىپ وتكەن. ءويتكەنى, وسى كاسىپورىندار تابىستارى, قارجى ماسكەۋدەگى باسقارۋشى ورتالىققا توپتاستىرىلىپ, قازاقستان جاعى ەل مۇقتاجىنا, الەۋمەتتىك تۇرمىسىنا ءوز اقشاسىن ءوزى سۇراپ الادى. ول دا تاريح.
شۇكىر, بۇگىن نەگىزگى الەۋمەتتىك نىساندار, اسىرەسە, دەنساۋلىق ساقتاۋ, مەكتەپ, بالاباقشا ماسەلەلەرى كوپ جاعدايدا وبلىس دەڭگەيىندە شەشىلەتىنى دە تاۋەلسىزدىك جەمىسى.
ۇشىنشىدەن, ءىرى ونەركاسىپ, الىپ قۇرىلىستاردى ايتپاعاننىڭ وزىندە الەۋمەتتىك تۇرمىسىمىزعا قاجەتتى, ءماسەلەن, اۋرۋحانا, مەكتەپ, تاعى باسقا تولىپ جاتقان نىساندار سالۋ جوسپارلارى ءماسكەۋدە بەكىتىلەتىن, قارجىعا رۇقسات بەرىلەتىن. وسى جازعاندارىمدى وقي قالعان وقىرمان, بۇگىنگى كۇننىڭ بيلىگىنەن وسى «ساتىلاردى» كوز الدىڭىزعا ەلەستەتىپ كورىڭىزشى.
ءبىز مەملەكەتتىك تاۋەلسىزدىك العان 1991 جىلدان بەرى ون جىلعا جۋىق ۋاقىتىمىزدى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ رەفورمالارىن جۇزەگە اسىرىپ, وداق كۇيرەگەننەن كەيىنگى الاپات داعدارىستى ەڭسەرۋگە جۇمسادىق. رەفورمالار 1999-2000 جىلدارى العاشقى وڭ ناتيجەلەرىن بەرە باستادى. سونىڭ ارقاسىندا ءبىز تۇرمىسىمىزدى وڭالتۋعا كىرىستىك. جاڭا تەحنولوگيالار كەلىپ, جاڭا جۇمىس ورىندارى اشىلا باستادى. مەملەكەتتىك بيۋدجەت بەرەكەگە ۇلاسىپ, حالىق تۇرمىسى داعدارىستان كوتەرىلىپ, جان-جاقتى جاقسىلىققا بەت بۇردىق. ەسىمىزدى جيىپ, بارلىق وڭىرلەردە مەكتەپتەر, بالاباقشالار, اۋرۋحانالار سالىنا باستادى. تەك سوڭعى ون-ون بەس جىلدا 1300-دەن استام اۋرۋحانا, 1400-دەن استام مەكتەپ سالىندى.
بۇل كورسەتكىشتەردىڭ قۇنى مەن ماڭىزدىلىعىن ءبىلۋ ءۇشىن كەڭەس داۋىرىندە ءار وبلىستا ءبىر بەسجىلدىقتا نەبارى 7-8 مەكتەپ سالىناتىنىن ايتساق تا جەتكىلىكتى بولار.
تاۋەلسىزدىككە دەيىن قازاعى 5-اق پايىز كەشەگى تسەلينوگراد, بۇگىنگى استانامىزداعى تۇرعىنداردىڭ 65 پايىزى قازاقتار. بۇرىن جالعىز قازاق مەكتەبى بولعان. استانامىزدا سوڭعى جىلدارى 20-دان استام قازاق مەكتەپتەرى اشىلعاننىڭ وزىندە ۇستىمىزدەگى جىلى 1-سىنىپقا بارعان بالالار مەكتەپتەرگە سىيماي كەتتى.
مىنە, تاۋەلسىزدىكتىڭ جەڭىسى مەن جەمىسى!
تورتىنشىدەن, بءىز وداق قۇرامىندا بولعاندا دا, ودان بۇرىنعى حاندىق ءداۋىر جويىلىپ, رەسەي قۇرامىندا بولعانىمىزدا دا دەربەس سىرتقى ساياسات ءجۇرگىزە الماعانىمىز تۇسىنىكتى. ءبىزدىڭ دەربەس اسكەرىمىز, قارۋلى كۇشتەرىمىز بولعان جوق, ترانسپورت, كوممۋنيكاتسيا, بايلانىسىمىز, بانك جۇيەسى تۇگەلدەي ماسكەۋدىڭ قولىندا بولدى. بۇل – ءوزىمىزدى ءوزىمىز تومەندەتۋ, كەمسىتۋ ەمەس, تاۋەلسىزدىگىمىزدەن ايىرىلعان كەزەڭدەردەگى ءبىزدىڭ حالىقارالىق كەڭىستىكتەگى شەكتەلگەن مۇمكىندىگىمىز بەن بۇگىنگى تولىققاندى تاۋەلسىز مەملەكەت مارتەبەسىنە قول جەتكىزگەندەگى مارتەبەلى جاعدايىمىزدىڭ قادىرىن ءبىلۋ, قاستەرلەۋ تۇرعىسىنان ايتىلار ءسوز.
بەسىنشىدەن, ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىز مەملەكەتتىگىن الەمگە اقپارات رەتىندە جاريا, پاش ەتۋمەن ءىس ءبىتپەيتىنى تاعى بەلگىلى. ەندىگى جەردە ءبۇكىلحالىقتىق رەفەرەندۋمدا قابىلداعان كونستيتۋتسيامىزدىڭ تالاپتارىنا سايكەس ءوركەنيەتتى مەملەكەت قۇرىپ, ورنىقتىرۋ, ءدۇنيەجۇزىلىك قوعامداستىقتىڭ بەلسەندى ءمۇشەسى بولۋ – ەڭ ۇلكەن مىندەت. وسى ورايدا ەلباسى, ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ باستاماشىلدىعىمەن, وراسان ەڭبەگى, قاجىر, قايراتكەرلىگىمەن سوڭعى 25 جىلدا بۇدان بۇرىنعى تاريحىمىزدىڭ ءجۇزدەگەن جىلدارىندا ارمانداپ, قولىمىز جەتپەگەن, جەتكىزە الماعان, بۇرىن-سوڭدى بولماعان قۇندىلىقتار مەن يگىلىكتەرگە قول جەتكىزە الدىق.
ءبىز باقىتىمىزدى باياندى ەتكەن ۇلت بولدىق.
ءبىزدىڭ پرەزيدەنتىمىز الەمدەگى ادامزاتقا, وركەنيەتكە ەڭ ۇلكەن قاۋىپ – اتوم قارۋى جاساقتالعان سەمەي پوليگونىن جابۋدان باستاپ بەيبىتشىلىك, جاسامپازدىق باعىتىندا حالىقارالىق ءدارەجەدە كوپتەگەن جاڭا قادامدارعا باستاماشى بولدى. ەلباسىنىڭ دايەكتى ءارى بەدەلدى باسشىلىعىمەن ازيا كونتينەنتىندەگى وتىزعا جۋىق مەملەكەت ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەستە باس قوسىپ, شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى شەڭبەرىندە وتە ءتيىمدى قارىم-قاتىناس قالىپتاستىرىپ كەلەدى. سونداي-اق, ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق, كەدەن وداقتارىنىڭ دا ءومىر ءسۇرۋى ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق دامۋىنا وڭ اسەرىن تيگىزۋدە.
قازاق ەلىنىڭ ەلشىلىكتەرى مەن كونسۋلدىقتارى الەمنىڭ جۇزگە جۋىق مەملەكەتىندە جۇمىس ىستەيدى, ءوز كەزەگىندە وسىنشاما شەتەل ەلشىلىكتەرى مەن حالىقارالىق ۇيىمدار وكىلدىكتەرى ءبىزدىڭ استانامىزدا قىزمەت اتقارۋدا. حالىقارالىق ەكسپو-2017 تاقىرىبى بولەك اڭگىمە.
وسى 25 جىلدا نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ كورەگەن دە دانا ساياساتى مەن قاجىماس قايراتى جانە قايراتكەرلىگىنىڭ, بىلىكتىلىگى مەن ءبىلىمدىلىگىنىڭ, پاراساتتىلىعى مەن جاڭاشىلدىعىنىڭ ارقاسىندا قازاق دەگەن ۇلتتى الەم تانىپ, مويىندادى. الەمدىك, وڭىرلىك ساياساتقا ىقپال ەتىپ وتىراتىن ەڭ قۋاتتى مەملەكەتتەر باسشىلارى, بۇۇ تاۋەلسىز قازاقستان جانە قازاقستان پرەزيدەنتىمەن ساناساتىن بولدى.
تاۋەلسىز قازاقستان حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ بەلسەندى مۇشەسى بولدى. ءبىز تاريحىمىزدا تۇڭعىش رەت بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە ەكى جىل مەرزىمگە 15 مەملەكەتتىڭ قۇرامىندا مۇشە بولىپ سايلاندىق. بىزگە 139 مەملەكەت سەنىم ءبىلدىرىپ, داۋىس بەردى.
بۇل – ءبىزدىڭ ماڭگىلىك ەلىمىزدىڭ, ەلىمىز سەنگەن ەرىمىزدىڭ جەڭىسى !
تاۋەلدىلىك بۇعاۋىنان, سانا قۇرساۋىنان قۇتىلىپ, تاۋەلسىز ەل, الەمدىك قوعامداستىقتاعى ەڭ ىقپالدى مەملەكەتتەرمەن تەرەزەمىز تەڭ تولىققاندى مەملەكەت بولۋ كورىنىستەرى, مىنە, وسىنداي.
قۋانىش سۇلتانوۆ,
پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى
سوڭعى جاڭالىقتار
بالۋاندار مەدۆەدتىڭ مەموريالىنان 14 مەدالمەن ورالدى
كۇرەس • بۇگىن, 00:34
قامىستىداعى سپورت كەشەنىنە بالۋاننىڭ ەسىمى بەرىلسە...
سپورت • بۇگىن, 00:20
قايىم مۇحامەدحانوۆتىڭ تۋعانىنا 110 جىل تولۋىنا وراي حالىقارالىق سيمپوزيۋم ءوتتى
قوعام • بۇگىن, 00:15
Project Silica: اقپاراتتى 10 مىڭ جىل ساقتايتىن شىنى
قوعام • كەشە
قوعام • كەشە
اتىراۋ قالاسىن شاڭدى داۋىل باسىپ تۇر
ايماقتار • كەشە
