جاڭا مازمۇن جاڭا مىندەت جۇكتەيدى

جاقسى ۇستازعا قانداي قاسيەتتەر تىلەۋگە ءتيىسپىز؟ ءوزىنىڭ وقىتاتىن ءپانىن تەرەڭ ءبىلۋدى, ادال دا سەزىمتال جان دۇنيەسى بولۋىن... دەني ديدرو, فرانتسۋز فيلوسوفى مەملەكەت باسشىسى ن.نازارباەۆ­تىڭ 5 ينستيتۋتتىق رەفورمانى جۇزەگە اسىرۋ جونىندەگى «100 ناقتى قادام» ۇلت جوس­پارى رەسپۋبليكامىزدى ۇزاق مەرزىمدى تۇراقتى دامۋعا جەتەلەيتىن سارا جول ەكەنى انىق. قازاقستان رەسپۋبليكاسىن دامىعان وتىز ەلدىڭ قاتارىنا اپاراتىن, جاھاندىق جانە ىشكى سىن-قاتەرلەرگە قارسى تۇرا الاتىن وسى ۇلت جوباسى ۇلتىمىزدىڭ ماڭگىلىك ەل بولىپ قالۋىنىڭ كەپىلى, سونىمەن قاتار, «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىن جۇزەگە اسىراتىن, ەلىمىزدىڭ مەملەكەتتىلىگىن ودان ءارى نىعايتۋعا كۇش بەرەتىن جوبا. «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىن ىسكە اسىرۋ باعىتىندا جۇرگىزىلىپ جات­قان اۋقىمدى ىستەردىڭ ءبىرى – ورىندالۋ مەرزىمدەرىنە دەيىن قامتىلعان قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ «ءبىلىم تۋرالى» زاڭىنا وزگەرىستەر ەنگىزىلۋى جانە ونى جۇزەگە اسىرۋ جولدارى. وسى وزگەرىستەردى قولداپ, الدىن الا شارالار ۇيىمداستىرۋدا قاراعاندى وبلىسىنىڭ مەكتەپتەرى دە بەلسەندىلىك تانىتۋدا. جاڭا وقۋ جىلىنان باستاپ جۇمىس­­شى ماماندىقتارىنا تەگىن وقىتۋ, قوسالقى وقىتۋ جۇيەلەرىن ەنگىزۋ, مەك­تەپتەگى ءبىلىم بەرۋدىڭ جاڭا مازمۇنىنا ءوتۋ, ۇبت-نىڭ جاڭا فورماتىنا كوشۋ, وقۋشىلاردى بىرىڭعاي مەكتەپ فورماسىنا كوشىرۋ شارالارى ىسكە اسپاقشى. بۇل وزگەرىستەر نە ءۇشىن قابىلدانىپ جاتىر؟ بۇل بىزگە نە بەرەدى؟ ەلىمىزدىڭ داڭقىن اسپانعا كوتەرىپ, الەمگە تانىتىپ جۇرگەن عالىمدارىمىز, باتىرلارىمىز, قايراتكەرلەرىمىز قانداي ءبىلىم الىپ ەدى؟ بىزدەگى قالىپتاسقان ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى كىمدىكىنەن كەم ەدى؟ جاھاندانۋ جاعدايىندا ءبىلىم بەرۋ ۇدەرىسىندەگى وزگەرىستەرگە پسيحولوگيالىق تۇرعىدان تەز يكەمدەلۋ وڭاي شارۋا ەمەس. سون­دىقتان, ءبىز جاھاندانۋ جاعدايىندا ۇلتتىق ءبىلىم بەرۋ جۇيەلەرىنىڭ دامۋى مەن ينتەگراتسيالانۋى, باسە­كە­گە قابى­لەتتىلىگى ونىڭ ءبىلىم, عىلىم قۋاتى­مەن انىقتالاتىنىن ءبىلۋى­مىز كەرەك. تۇپكى ماقساتىمىز – ءبىلىم­گە قىزى­­عۋ­شىلىعى جوعارى وقۋشى­لار­مەن جۇمىس ىستەۋ بارىسىندا ولار­دىڭ بو­يى­ن­دا قوعامنىڭ ساياسي-ەكونو­ميكا­لىق, الەۋمەتتىك سالاسىنا دەگەن تانىم نەگىزىن قالىپتاستىرىپ, ءوزىنىڭ وتبا­سىنان باستاپ, اينالاسىنىڭ, جال­پى قوعامنىڭ ءال-اۋقاتىن ساراپتاي الا­تىن, ۇلتجاندى تۇلعانى دايىنداۋ. قازىرگى تاڭدا الەم مەملەكەتتەرى, ولاردىڭ ءبىلىم بەرۋ جۇيەلەرى جاhان­دانۋ ۇدەرىسىنە ءۇن قوسىپ, بۇدان ءارى دام­ۋ­دىڭ جالپى الەمدىك باسەكەلەس­تىگى­نە نەگىز­­دە­ل­گەن جاڭا ستراتەگيا­لارى مەن باعدار­لا­ما­لارىن ۇسىنىپ جاتىر. ءبىزدىڭ ەلى­مىز دە ءبىلىم سالاسىنداعى جاڭا وي­لار مەن جاڭالىقتار تولقىنىن قابىل­­داي وتىرىپ, الەمنىڭ بەيبىت دامۋى­­نىڭ ۇدەسىمەن ۇندەسۋگە باعىت الدى. وبلىس ۇستازدارى بۇل تۋرالى «ءبىلىمدى ەل – ماڭگىلىك ەل» اتتى تامىز پەداگوگيكالىق كەڭەسىندە جان-جاقتى ويلارىمەن, پىكىرلەرىمەن بولىسكەن ەدى. ارينە, الەمدىك ۇدەرىستەن قالۋعا بولمايتىن مۇنداي ىزگى شارانى جاپ­پاي قولداۋىمىز قاجەت. بىرىنشىدەن, ون ەكىجىل­دىققا كوشۋ 2019 جىلى تولىق اياق­تالادى, 2020 جىلى بار­لىق مەكتەپتەر ونەكىجىلدىق وقۋ باع­دار­لاماسىنا كوشەدى. ەكىنشىدەن, ءبىلىم ەركىندىك پەن تاڭ­داۋدىڭ كوزى ءارى دەم بەرۋشىسى عانا ەمەس, رۋحاني دۇنيەسى باي, سۇرانىسى ۇنەمى كوپ مامانداردى قالىپتاستىراتىن فاك­تورعا اينالاتىنى ءسوزسىز. مەنىڭشە, ءبىزدىڭ ەلىمىز, قوعامىمىز تاڭ قالارلىق جىلدامدىقپەن العا باسىپ كەلەدى. بۇدان جيىرما بەس جىل بۇرىن ءبىزدى كىم تانىدى؟ ال بۇگىن الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرى ءبىزدى جە­تەك­شى وزىق يدەيالاردى تۋعىزۋشى جانە ىسكە اسىرۋشى مەملەكەت رەتىندە مويىن­داپ جاتىر. ەلىمىز توعىز جولدىڭ تورا­­بىندا بولعاندىقتان, الەمنىڭ تاڭ­­عا­­جايىپتارى ۇلى دالا توسىندە ەكىن­شى رەت ومىرگە كەلىپ جاتقانداي. تاۋەل­سىزدىگىمىزدىڭ 25 جىلى ىشىندە ءار باعىت بويىنشا وتكىزىلگەن حالىقارالىق وليمپيادالاردىڭ كورسەتكىشتەرى بو­يىنشا الەم مەملەكەتتەرىنىڭ اراسىندا ەلىمىز 1998 جىلى 50-ءشى ورىننان, 2005 جىلى 35-ءشى ورىننان, 2015 جىلى 12-ءشى ورىننان كورىنگەن ەكەن. مەملەكەتىمىز­دە دارىندى ۇرپاق بارشىلىق, ولار­دىڭ ءبىلىم كورسەتكىشتەرىنە كوز سالا وتى­رىپ, ءوسىپ كەلە جاتقانىن انىق بايقاي­مىز. ءبىزدىڭ مەكتەپتەردە جۇرگىزىلگەن ساۋال­نامالاردىڭ ناتيجەسىنە سۇيەنسەك, ماتەماتيكا+فيزيكا, بيولوگيا+حي­ميا, ماتەماتيكا+گەوگرافيا, بيو­لو­گيا+گەوگرافيا, شەت ءتىلى+تاريح, ءتىل-ادە­بيەت+تاريح پاندەرى كىرەتىن ماماندىقتارعا سۇرانىستار كوپ بولاتىن سياقتى. ياعني, ءبىلىم بەرۋ قۇرىلىمىن ساقتاي وتىرىپ, وقۋشى­لاردى سۇرانىسقا وراي ىرىكتەي وقىتسا دەگەن وي تۋادى. سوندا, مەكتەپ ءبىتىرۋ­شىلەردىڭ تاڭداعان ماماندىعىنا وقۋعا تۇسۋىنە دە جانە ونى ءبىتىرىپ, العان مامان­­دىعىنا ساي ورنالاسۋىنا دا ىڭ­عاي­لى بولار ەدى. ءبىزدىڭ وبلىسىمىز ءبىلىم ساپاسىنىڭ كورسەتكىشتەرى بويىنشا رەسپۋبليكادا الدىڭعى لەكتە كەلە جاتقانى بەلگىلى جانە ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋدا جەتكەن جەتىستىكتەرى جوعارى دەڭگەيدە. دەسەك تە, قابىلدانۋى ءتيىس «ءبىلىم تۋرالى» زاڭ جوباسىنا ەنگىزىلگەن وزگەرىستەردى ىسكە اسىرۋدا ءبىراز قيىندىقتار كەزدەسەتى­نىن ۇستازداردىڭ پىكىرلەرىنەن بايقاۋعا بولادى. ايتالىق, بىرىنشىدەن, شاعىن اۋىلداردىڭ مەكتەپتەرىندەگى بالالار اعىلشىن ءتىلى بىلاي تۇرسىن, ورىس ءتىلىن دە بىلمەيدى. باستاۋىش سىنىپتاردا بالانى انا تىلىندە وقىتقان ءجون. وسى سىنىپتاردا بالانىڭ اقىل-ويى مەن دۇنيەتانىمىنىڭ نەگىزى قالانادى. ۇش تىلدىلىك ەنگەن جاعدايدا اتا-انا شەت تىلىنە كوبىرەك نازار اۋدارادى. ال بالا­لارىن قازاق مەكتەبىنە بەرۋ ارقىلى وزدەرى دە قازاق ءتىلىن ۇيرەنە باستاعان ورىس ءتىلدى قازاقتار بالاسىنا اعىلشىن ءتىلىن ۇيرەتۋدى باستى نازاردا ۇستايتىن بولادى. ۇشتىلدىلىك ەنگىزىلەتىن بول­سا, ماماندار ماسەلەسى تۋىندايدى. ەكىنشىدەن, وقۋ ساۋاتتىلىعى بويىنشا تاپ­سىرمالار قايدان الىنادى, جاس ەرەكشەلىكتەرى ەسكەرىلە مە, قانداي ماتىندەرگە رۇقسات ەتىلەدى؟ ۇشىنشىدەن, «التىن بەلگى» يەلەرىنە جانە حالىقارالىق عىلىمي جوبا­لار باي­قاۋىنىڭ جەڭىمپازدارىنا ۇبت-دا جەڭىلدىك بەرىلگەنى نەمەسە مۇلدە بوساتىلعانى ابزال. تورتىنشىدەن, فۋنك­تسيونالدىق ساۋاتتىلىققا تاپسىرمالار تولىق ەنگىزىلسە دەيمىز. بەسىنشىدەن, ۇبت-عا قاراستىرىلعان ۋاقىتتى تىم قۇرى­عاندا جارتى ساعاتقا ۇزارتۋ قاجەت. سونى­مەن بىرگە, تەست تاپسىرمالارى كىتاپ­­­شا­سىن قازىردەن باستاپ تاراتقان ءجون. ءويت­­كەنى, بىرنەشە دۇرىس جاۋابى بار سۇراق­­تارعا جاۋابىن الدىن الا دا­يىن­­­داپ, وقۋشى ءبىراز جاتتىعۋى كەرەك. بيز­نەسكە نەمەسە كاسىپكەرلىككە باعىت­­تال­عان جوعارى سىنىپتاردا كۋرس­تىق پاندەر ەنگىزىلسە, وقۋشىلار ەڭبەك­كە ۇم­تىلار, ءتىلدى مەڭگەرەر, وعان قوسا ەكو­­نو­­ميكا مەن قارىم-قاتىناس ەتيكا­سىن دا قالىپتاستىرار دەگەن ۇسىنىستار بار. مەكتەپتەرىمىزدە جاڭا وزگەرىستەرگە بايلانىستى, وقىتۋدىڭ ءتيىمدى جولدارى مەن ءادىس-تاسىلدەرىن ىزدەستىرۋ جۇمىستارى كەڭ كولەمدە جۇرگىزىلىپ وتىرادى. ەلباسى العا قويعان مىندەتتەر زامان تالابىنا ساي ورىندالىپ كەلەدى جانە ورىندالا بەرەتىنىنە سەنىمىمىز مول. وشاقباي سۋحانبەرلين, ءبىلىم بەرۋ ءىسىنىڭ قۇرمەتتى قىزمەتكەرى قاراعاندى