جاقىندا پاۆلوداردا وتكەن بوكستان قازاقستان چەمپيوناتى كەزىندە بوكستان الەم چەمپيونى ەردوس جاڭابەرگەنوۆپەن اڭگىمەلەسۋدىڭ ءساتى ءتۇستى.
– بوكسشى ەردوس بۇگىندە قايدا ءجۇر؟
– قازىر ماڭعىستاۋ وبلىستىق بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردىڭ مامانداندىرىلعان وليمپيادالىق رەزەرۆ دايارلاۋ سپورت مەكتەبىنىڭ ديرەكتورىمىن. پاۆلودارعا وبلىس قۇراماسى اعا جاتتىقتىرۋشىسىنىڭ كومەكشىسى رەتىندە كەلدىم. چەمپيوناتقا ون بوكسشى قوستىق. ونىڭ ۇشەۋى فينالعا شىعىپ, بىرەۋى چەمپيون اتاندى.
– ءسىز 2002 جىلى تۇركىستاندا وتكەن بەكزات ساتتارحانوۆتى ەسكە الۋعا ارنالعان حالىقارالىق تۋرنيرىندە «سپورت شەبەرى» ءنورماتيۆىن ورىندادىڭىز ەمەس پە؟
– ءدال سولاي. نەگىزى, مەن بۇعان دەيىن وزبەكستاندا «سپورت شەبەرى» اتانعان ەدىم. بىراق مىقتى ەكەنىمدى ءوز ەلىمدە قايتا دالەلدەۋىم كەرەك بولدى. ايتپەسە, وزبەك جەرىندە جاسوسپىرىمدەر مەن جاستار اراسىندا قاتارىنان 4-5 جىل توپ جارعانمىن. سوعان قاراماستان, ولار حالىقارالىق تۋرنيرلەردە وزدەرىنىڭ بوكسشىلارىنا كوبىرەك سەنىم ارتىپ, وقۋ-جاتتىعۋ جيىندارىنا مەنى قوسا بەرمەيتىن.
– قازاقستانعا قاي جىلى كەلدىڭىز؟
– 2001 جىلى الدىمەن اقتوبەگە كوشىپ كەلدىك. 2004 جىلى اقتاۋعا قونىس اۋداردىق. 2010 جىلى وتباسىن قۇردىم. ءۇش بالانىڭ اكەسىمىن. اللا جازسا, ءتورتىنشىسىن كۇتىپ وتىرمىز.
– قۇراما ساپىنا قالاي قابىلداندىڭىز؟
– الدىمەن, 2005 جىلدىڭ قاڭتار ايىندا شوقىر بولتەك ۇلىن ەسكە الۋ تۋرنيرىندە, ارتىنشا ازەربايجاندا وتكەن «ا» ساناتىنداعى حالىقارالىق جارىستا ۇزدىك شىعىپ, جاتتىقتىرۋشىلار نازارىنا ىلىكتىم. سودان قۇرامانىڭ ءبىرىنشى ءنومىرلى بوكسشىسى رەتىندە الەم چەمپيوناتىنا قاتىستىم. ارتىلعان سەنىمدى اقتاپ, چەمپيون بولدىم.
– وتباسىندا سپورتپەن اۋەستەنگەن تاعى كىمدەر بار؟
– اكەم ۇسەن – ەركىن كۇرەستەن تالاي ءجاسوسپىرىمنىڭ توماعاسىن سىپىرعان جاتتىقتىرۋشى. مەن دە العاشقى ەكى جىلىمدا ەركىن كۇرەسپەن شۇعىلداندىم. بىراق ونشا يكەمىم بولا قويمادى. سودان كەيىن بوكسقا بەت بۇردىم.
– بالالارىڭىزدىڭ بوكسشى بولعانىن قالايسىز با؟
– جو-جوق, ولاي بولا قويماس... ۇلدارىمدى وسكەننەن سوڭ فۋتبولعا, سپورتتىق گيمناستيكاعا بەرسەم دەپ وتىرمىن. ارينە, بوكستى جامان دەمەيمىن. قاي سپورتتان بولسا دا ناتيجە شىعارا الۋ سپورتشىنىڭ وزىنە بايلانىستى. بوكستا جەڭىسكە جەتكەن جارقىن ساتتەرىم از ەمەس. دەگەنمەن, بۇل سپورتتىڭ قيىندىعى كوبىرەك سياقتى كورىنەدى ماعان.
– «جارقىن ساتتەر» دەمەكشى, سول جەڭىستى كۇندەردى تاعى ءبىر ەسكە الساق...
– 2005 جىلى الەم كۋبوگىندا كۋبالىق يۋنيەر دورتيكوستى نوكاۋتقا تۇسىرگەنىم ءالى ەسىمدە. كەيىن ول كاسىپقوي بوكسقا اۋىستى. سودان بەرى 21 جەكپە-جەك وتكىزىپ, بارلىعىن تەك نوكاۋتپەن ۇتىپ كەلەدى. تەك ءبىر كەزدەسۋىن تورەشىلەردىڭ شەشىمىمەن جەڭدى. اۋەسقويلار اراسىندا ونىمەن جولىمىز ەكى مارتە ءتۇيىستى. ءبىرىنشىسى جوعارىدا ايتقان ماسكەۋدەگى الەم كۋبوگىندا, ەكىنشىسى اقتاۋدا وتكەن حالىقارالىق تۋرنيردە. ەكىنشىسىندە دە ايقىن ۇتتىم. سول جىلى الەم چەمپيونى دا بولعانىمنان حاباردار شىعارسىز. جاھاندىق جارىستىڭ جارتىلاي فينالىندا الەم چەمپيونى, افينا وليمپياداسىنىڭ جۇلدەگەرى ۋتكيربەك حايداروۆتى جەڭگەنىم ومىرىمدەگى ەستەن كەتپەس وقيعالاردىڭ ءبىرى بولىپ قالدى.
– وزبەكستاندا جۇرگەندە حايداروۆپەن رينگتە جۇدىرىقتاسىپ كوردىڭىز بە؟
– مەن قاراقالپاقستاندا تۋىپ, بوكستىڭ قىر-سىرىن سول ەلدە ءجۇرىپ ۇيرەندىم. 1997 جىلى تاشكەنتتىڭ تۇبىندەگى شىرشىق قالاسىنا قونىس اۋدارىپ, وليمپيادالىق رەزەرۆتى دايارلاۋ ورتالىعىندا جاتتىعۋىمدى جالعاستىردىم. 1999 جىلى حايداروۆ الەم چەمپيونى اتانىپ, ەلگە ورالعاندا, وعان ەلىكتەگەنىم راس. سول كەزدە ماعان بىرەۋ: «التى جىلدان كەيىن حايداروۆپەن كەزدەسىپ, ۇتىپ كەتەسىڭ» دەسە, سەنبەس ەدىم.
– بەيجىڭ وليمپياداسى الدىندا ءسىزدى ماماندار باس جۇلدەدەن ۇمىتكەرلەر ساپىنا قوسىپ ەدى. بىراق كەيىن دەنساۋلىق جاعدايىنا بايلانىستى بوكستان كەتتى دەپ ەستىدىك. شىن مانىندە قالاي بولىپ ەدى؟
– 2007 جىلى چيكاگوداعى الەم چەمپيوناتى قارساڭىندا اۋىرىپ قالدىم. ەمدەلگەننەن كەيىن ليتسەنزيالىق تۋرنيرگە ەكى-ءۇش اي قالعاندا, دەنساۋلىعىم تاعى سىر بەردى. ءسويتىپ, بەيجىڭ وليمپياداسىنىڭ ىرىكتەۋ سىندارىنان قۇر قالدىم. اراعا ۋاقىت سالىپ, 2010 جىلى بوكسقا قايتا كەلدىم. ونداعى ويىم لوندون وليمپياداسىنا قاتىسۋ ەدى. بىراق بەل ومىرتقاداعى جاراقاتتىڭ سالدارىنان كورۋ قابىلەتىم ناشارلاپ كەتتى. دارىگەرلەر بۇل سىرقاتتى اسقىندىرۋعا بولمايتىنىن ايتقاننان كەيىن گەرمانياعا بارىپ ەمدەلدىم.
– كەيىننەن قۇقىق قورعاۋ سالاسىندا قىزمەت ەتەدى دەپ ەستىدىك.
– ءيا, جەتى جىلداي ماڭعىستاۋ وبلىستىق ىشكى ىستەر باسقارماسىنا قاراستى جەدەل قىلمىستىق ىزدەستىرۋ بولىمىندە جۇمىس ىستەدىم.
– قازىر ءسىزدىڭ سالماعىڭىزدا, ياعني 81 كيلودا كىم مىقتى, ادىلبەك نيازىمبەتوۆ پە, جانىبەك ءالىمحان ۇلى ما؟
– ەلىمىزدىڭ چەمپيوناتىندا جانىبەك ءالىمحان ۇلىنىڭ ونەرىن تاماشالادىم. وتە جوعارى دەڭگەيدە ايقاستى, قارسىلاستارىن تۇگەل ايقىن باسىمدىقپەن جەڭدى. بىراق وسىعان دەيىن بۇل سالماقتا ادىلبەك نيازىمبەتوۆتىڭ اتوي سالىپ جۇرگەنىن ءدۇيىم جۇرت بىلەدى. ەكەۋى دە, ءسوز جوق, مىقتى. ەشقايسىسىن بولە-جارعىم كەلمەيدى. الايدا, ءدال قازىر بۇل سالماقتا ادىلبەككە الەم بويىنشا تەڭ كەلەتىن ءبىر-ەكى عانا بوكسشى بار. قازىرگى تاڭدا 81 كيلوعا اۋىسقان جانىبەككە قاراعاندا, وسى سالماقتا بيىكتەن ءتۇسىپ كورمەگەن ادىلبەكتىڭ تاجىريبەسى مول, جەتكەن جەتىستىگى دە وراسان. الداعى ۋاقىتتاعى باسەكەلەستىك ەكەۋىنە دە وڭايعا سوقپايىن دەپ تۇر. ايتكەنمەن, بارلىعىن رينگ كورسەتەدى.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن الماس ماناپ, «ەگەمەن قازاقستان»
