ادام قۇقىقتارىن بۇزۋعا جول بەرىلمەيدى

كەشە سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىندە پرەزيدەنت جانىنداعى ادام قۇقىقتارى جونىندەگى كوميسسيانىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 25 جىلدىعىنا جانە حالىقارالىق ادام قۇقى كۇنىنە ارنالعان دوڭگەلەك ۇستەل وتىرىسى بولدى. دوڭگەلەك ۇستەلگە مەملەكەتتىك حاتشى گۇلشارا ابدىقالىقوۆا, باس پروكۋرور جاقىپ اسانوۆ, بۇۇ دامۋ باعدارلاماسىنىڭ قازاقستانداعى تۇراقتى وكىلى ن.شيمومۋرا, ەۋرووداقتىڭ قازاقستانداعى وكىلدىگىنىڭ باسشىسى ت.حريستەا, ەقىۇ-نىڭ استاناداعى باعدارلامالار ءوفيسىنىڭ باسشىسى د.سابو جانە ت.ب. قاتىستى. ونىڭ جۇمىسىن ادام قۇقىقتارى جونىندەگى كوميسسيانىڭ توراعاسى, ءماجىلىس دەپۋتاتى قۋانىش سۇلتانوۆ اشىپ, جۇرگىزىپ وتىردى. ءوزىنىڭ كىرىسپە سوزىندە ق.سۇلتانوۆ بۇۇ شەشىمىمەن بەكىتىلگەن ادام قۇقىقتارىنىڭ كۇنى – 10 جەلتوقسان بيىل قازاقستان رەسپۋبليكاسى تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلدىق مەرەيتويىمەن تۇسپا-تۇس كەلىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى. سونىمەن قاتار, ول ادام قۇقى مەن بوستاندىعىنىڭ ساقتالۋى مەن بۇزىلماۋىنا قازاقستاندا كونستيتۋتسيا مەن قولدانىستاعى زاڭنامالار كەپىلدىك بەرەتىنىن ايتتى. قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلىندا قابىلدانعان بارلىق زاڭنامالار ءومىردىڭ بارلىق سالاسىندا ادامنىڭ قۇقىن قورعاپ, ونىڭ بۇزىلۋىنا جول بەرمەيتىنى جەتكىزىلدى. مەملەكەتتىك حاتشى گۇلشارا ابدىقالىقوۆا ءوزىنىڭ سوزىندە قازاقستان پرەزيدەنتى دەموكراتيالىق ينستيتۋتتاردى, باق-تى دامىتۋ, ازاماتتارىمىزدىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قورعاۋ – تاۋەلسىز قازاقستان دامۋىنىڭ ماڭىزدى شارتتارى دەپ كورسەتكەنىن ايتا كەلىپ, ونىڭ ادام قۇقىقتارىن قورعاۋ سالاسىندا بارلىق ازاماتتىق قوعام ينستيتۋتتارىمەن سىندارلى جانە ارىپتەستىك ىنتىماقتاستىق ورناتۋعا ەرەكشە ءمان بەرەتىنىن جەتكىزدى. سونداي-اق, گ.ابدىقالىقوۆا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ 2017-2018 جىلدارداعى تۇراقتى ەمەس مۇشەسى رەتىندەگى قىزمەتىنىڭ باس­تالۋى قارساڭىندا ادام قۇقىقتارى سالاسىنداعى ماسەلەلەردى تالقىلاۋ ايرىقشا وزەكتى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. بۇل تاقىرىپتى جيىنعا قاتىسقان سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى رومان ۆاسيلەنكو دا جالعاستىردى. «قارۋلى قاقتىعىستاردىڭ كەسىرىنەن الەمدە مىڭداعان ادام زورلىق-زومبىلىققا ۇشىرايدى. سونىڭ ىشىندە ادامداردىڭ ءبىر-بىرىنە توزىمسىزدىك تانىتۋى, ۇلتتىق جانە ءدىني جەككورۋشىلىكتەر, ناسىلدىك كەمسىتۋشىلىكتەر ءتۇرلى قاقتىعىستارعا باستايدى. قازاقستان بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ تۇراقتى ەمەس مۇشەسى كەزىندە وسىنداي پروبلەمالارعا قارسى ارەكەتتەر جاساۋدى ۇسىناتىن بولادى», دەدى ول. ودان ءارى دوڭگەلەك ۇستەلگە قاتىسۋشىلار ەلىمىزدەگى ادام قۇقىقتارىنىڭ ساقتالۋى مەن بوستاندىعى تۋرالى ويلارىن ورتاعا سالدى. وتاندىق زاڭنامانى وسى باعىتتا حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي جەتىلدىرىپ وتىرۋ ماسەلەسى دە كوپ ايتىلدى. دوڭگەلەك ۇستەلدە سويلەگەن باس پروكۋرور جاقىپ اسانوۆ قازاقستانداعى كىسى ءولتىرۋ فاكتىلەرىنىڭ ءاربىر ءۇشىنشىسى وتباسىندا جاسالاتىنىن جەتكىزدى. «تۇرمىستاعى زورلىق» دەپ اتالاتىن قىلمىس ءتۇرى دە جىلدان جىلعا كوبەيىپ, قازىر ول بارلىق قىلمىستىڭ 60 پايىزىنا جەتتى. وندايدان كوبىنەسە ايەلدەر مەن بالالار, مۇگەدەكتەر مەن كارى ادامدار جاپا شەگەدى. ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ ماۋسىم ايىنان باستاپ «قازاقستاندا وتباسى ويرانىنا جول بەرىلمەسىن» دەگەن جوبا ىسكە اسىرىلا باستادى. بۇل شارانى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن كەيبىر زاڭنامالارعا تولىقتىرۋلار مەن وزگەرىستەر ازىرلەندى, دەدى ج.اسانوۆ. باسقا دا وتىرىسقا قاتىسۋشىلاردىڭ سوزدەرىندە قازاقستان كونستيتۋتسياسى مەن قولدانىستاعى زاڭدارىندا كەپىلدىك بەرىلگەن ادام قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن ىسكە اسىرۋ, ادام قۇقىقتارىن قورعاۋدىڭ ۇلتتىق تەتىكتەرىن حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى ايتىلدى. القالى جيىنعا قاتىسۋشىلار مەملەكەت باسشىسىنىڭ بەس ينستيتۋتتىق رەفورماسىنىڭ, سونداي-اق, قازاقستان راتيفيكاتسيالاعان ادام قۇقىقتارى جونىندەگى حالىقارالىق شارتتاردىڭ قۇقىق قورعاۋ تەتىكتەرىن جەتىلدىرۋ مەن ادام قۇقىقتارىن قورعاۋدىڭ ۇلتتىق جۇيەسىن نىعايتۋداعى ەرەكشە ماڭىزدىلىعىن اتاپ كورسەتتى. تالقىلاۋ بارىسىندا ءسوز سويلەگەن حالىقارالىق جانە وتاندىق ساراپشىلار قازاقستانداعى قۇقىق قورعاۋ تاسىلدەرىنە وڭ باعا بەردى. جيىن سوڭىندا مەملەكەتتىك حاتشى ەلىمىزدەگى ءتۇرلى حالىقارالىق ينستي­تۋتتارعا, سونداي-اق, ۇكىمەتتىك ەمەس قۇ­قىق قورعاۋ ۇيىمدارىنا ادام قۇقىق­تارىن قورعاۋ سالاسىنداعى سىندارلى ىن­تىماقتاستىعى ءۇشىن ريزاشىلىق ءبىلدىردى. جاقسىباي سامرات, «ەگەمەن قازاقستان»