وباما 8 جىلدا قاي ۋادەسىن ورىنداپ, قاي سوزىندە تۇرا المادى؟

2008 جىلدان بەرى قۇراما شتاتتاردى باسقارىپ كەلە جاتقان وباما جىل سوڭىندا پرەزيدەنتتىك لاۋازىممەن قوشتاسپاق.  جالپى, وبامانىڭ ەل باسقارعان 8 جىلىندا ەكى ءىرى جاھاندىق داعدارىس بولىپ, سونىڭ ءبىرىنشىسى اقش قارجى جۇيەسىن ابدەن كۇيرەتتى. 2007-2009 جىلدارداعى قارجىلىق داعدارىستىڭ قايناپ تۇرعان تۇسىندا تاققا كەلگەن وبامانىڭ باستى مىندەتى ەلدى داعدارىستان الىپ شىعۋ ەدى. ءدال وسى ۋاقىتتا نيۋ-يوركتەگى ۋولل ستريتتە نارازىلىىق اكتسيالارى ءجيى ۇيىمداستىرىلىپ, حالىق تاپتىق تەڭسىزدىك تۋرالى ايتا باستادى. ناقتىراق ايتار بولساق, ەلدىڭ ىشكى ەكونوميكاسىن زەرتتەپ كورگەن ەكونوميستەر امەريكا قۇراما شتاتتارىنداعى بار بايلىقتىڭ تەڭ جارتىسى ەڭ باي دەگەن 1 پايىز ادامدارعا عانا تيەسىلى ەكەنىن انىقتادى. ياعني, ەل بايلىعىنىڭ تەڭ جارتىسى 3 ملن امەريكاندىققا عانا تيەسىلى بولسا, قالعان ازاماتتار قالعان 50 پايىز كاپيتالعا يەلىك ەتەدى ەكەن. وسى ۋاقىتتا تاپتىق تەڭسىزدىكتى جويىپ, بايلارعا سالىناتىن سالىقتى ازايتىپ, كەرىسىنشە ورتا تاپ وكىلدەرىن كوتەرمەلەۋگە ۋادە بەرگەن وباما سەگىز جىلدا ۇلكەن جەتىستىككە جەتە الدى دەۋ قيىن. دەموكراتتار اتىنان بيىل سايلاۋعا تۇسكەن كلينتون ءدال وسى وبامانانىڭ سالىق ساياساتىن دامىتپاق بولعان. سونىمەن قاتار, 2012 جىلى ەكىنشى رەت سايلاۋعا تۇسكەن باراك وباما جۇمىسسىزدىق ماسەلەسىن شەشۋگە ءسوز بەرگەن. سايلاۋالدى باعدارلاماسىنا ساي, وباما 1 ملن ادامعا قوسىمشا جۇمىس تاۋىپ بەرە الماسا دا, ەلدەگى جۇمىسسىزدىقتى 5 پايىزدان تۇسىرە الدى. دەگەنمەن, سوڭعى ءبىر جىلداعى دوللاردىڭ قۇنسىزدانۋىنا ءدال وسى جۇمىسسىزدىقتىڭ قايتا كوبەيۋى سەپ بولعان ەدى. جالپى, امەريكالىقتاردىڭ پرەزيدەنت سايلاۋىندا ۇستاناتىن ەكى باستى قاعيداسى بار. ءبىرى ءبىلىم بەرۋ بولسا, ەكىنشىسى – دەنساۋلىق ساقتاۋ. وسى ورايدا دەموكرات وباما پارلامەنت كونگرەسىنە ءوزىنىڭ “وباماساقتاۋ” (Obamacare) باعدارلاماسىن قابىلداتا الدى. بۇل ءبىر جاعىنان الەۋمەتتىك جوبا بولسا, ەكىنشى ءبىر جاعىنان مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىنىڭ جاڭاشا ۇلگىسى بولاتىن. ەنەرگەتيكا سالاسى, نەگىزىنەن, دەموكراتتاردىڭ باستى بيزنەستەرىنىڭ ءبىرى ەمەس ەكەنى بەلگىلى. وسى ورايدا اقش ەنەرگەتيكا سالاسى رەسپۋبليكاندىقتاردىڭ قولىندا ەكەنىن ەسكەرسەك, ەلدىڭ مۇناي-گاز سەكتورى دونالد ترامپتىڭ بيلىگىندە كوركەيەدى دەگەن جورامالدار بار. ال وباما وسىدان 4 جىل بۇرىن اقش ەنەرگەتيكا سالاسىنا ينۆەستيتسيا كوپتەپ تارتاتىنىن ۋادە ەتكەن. دەگەنمەن, ونىڭ پرەزيدەنتتىك كەزىندە امەريكا مۇنايى بىرنەشە رەت توقىراۋعا ۇشىرادى. ال بالامالى ەنەرگەتيكادا اقش ايتارلىقتاي ناتيجە كورسەتە الدى. اتاپ ايتار بولساق, ەلدەگى ەكولوگيالىق تازا كولىكتەر سانى ارتىپ, ەكولوگيالىق تازا قۋات شىعاراتىن كاسىپورىندارعا ينۆەستيتسيا كوبەيدى. ارينە, بۇل ءبىرىنشى كەزەكتە ەلدەگى ءىرى جەكە مەنشىك كومپانيالاردىڭ قولىمەن جاسالعان يگىلىكتەر ەدى. ال سىرتقى ساياساتتا وباما سايلاۋالدى باعدارلاماسىندا ايتىلعان رەسەيمەن تاتۋلاسۋ جوسپارىن ورىنداماق تۇگىلى, كىشى بۋش كەزىندەگى ەرەگىستى كۇشەيتىپ جىبەرگەنگە ۇقسايدى. سونىمەن قاتار گۋانتانامو تۇرمەسىن جابۋعا ءسوز بەرگەن وباما سەگىز جىلدا ايتقانىن ورىنداي الماي-اق قويدى.