ازان شاقىرىپ قويعان اتى ەراسىل بولعانىمەن, تاريحتا قاراكەرەي قابانباي باتىر, داڭقتى دارابوز دەگەن ەل قويعان ەرەك اتتارىمەن تانىلعان تۇعىرى بيىك تۇلعانىڭ تۋعانىنا بيىل 325 جىل تولىپ وتىر. بابا رۋحىنا تاعزىم ەتۋ باتىردىڭ تالدىقورعانداعى ەسكەرتكىشىنە گۇل شوقتارىن قويۋدان باستالىپ, مادەنيەت سارايىندا عىلىمي كونفەرەنتسيا ءوتتى.
تاريح جانە ەتنولوگيا ينستيتۋتىنىڭ باس عىلىمي قىزمەتكەرى, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى امان تولەمىسوۆتىڭ ايتۋىنشا, موڭعولياداعى ءدۇربىن ەلىندە قابانباي باتىر اقىلدىڭ كەنى, پايىمى مول پاراساتتى تۇلعا رەتىندە سومدالادى ەكەن. موڭعول تىلىنەن اۋدارعاندا قابان – باس باتىر دەگەن ماعىنا بەرەدى. ەراسىلعا قابان دەگەن لاقاپ اتتى دۇشپاندارى قويعان ەكەن دەگەن دە ءسوز بار. 1758 جىلى ابىلاي حان قازاق-قىتاي اراسىندا كەلىسىممەن باستالعان ساۋدا-ساتتىققا قابانباي باتىردى بي لاۋازىمىنا تاعايىنداپتى. تىزبەلەي بەرسەك تاريحي دەرەكتەر جەتىپ ارتىلادى. سارىارقادا دۇنيەگە كەلىپ 78 جاسىندا باقيلىق بولعان قابانباي باتىردىڭ ءمايىتى ەسىل مەن نۇرا وزەندەرىنىڭ اراسىندا جاتقانىن دا تاريحشىلار راستاپ وتىر.
تالدىقورعاندا عىلىمي كونفەرەنتسيا ءوتىپ جاتقاندا امەريكا, رەسەي, تۇركيا جانە ەۋروپا مەن ازيانىڭ بىرقاتار ەلدەرىندە دە يگى شارا جالعاسىپ جاتقاندىعى تۋرالى ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ قۇرمەتتى قىزمەتكەرى, قابانباي باتىردىڭ ۇرپاعى, اكادەميك, گەنەرال ماقسۇت نۇريمانوۆ بىرىككەن اراب امىرلىگىنەن جەدەلحات جولداعانىن ەرەكشە اتاپ وتكەن دۇرىس.
تۇيىندەپ ايتقاندا, قانداي دا ءبىر يدەيانى ايتۋ بار دا, ونى ءىس-جۇزىنە اسىرۋ تاعى بار ەمەس پە؟! بۇل رەتتە ەل اعاسى اتانىپ, يگى شاراعا ۇيىتقى بولعان سەيداحمەت شۇرەگەەۆ, كامال ابدراحمانوۆ, امانعازى شەگىروۆ, ورالبەك جاقيانوۆقا ەل رازى.
نۇربول الدىباەۆ,
«ەگەمەن قازاقستان»
تالدىقورعان
