وتكەن جولعى سايلاۋدا دا الدىمەن يانۋكوۆيچ جەڭدى دەپ حابارلاپ, ونى تالاي جۇرت قۇتتىقتاپ ۇلگىرگەننەن كەيىن دە جاعداي مۇلدە وزگەرىپ, جەڭىس يۋششەنكوعا بەرىلگەن. اۋزى كۇيگەن ءۇرىپ ىشەدى دەگەندەي, ەندى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى ءوز مالىمەتتەرىنە اسا ساقتىقپەن قاراپ, تەك مۇقيات تەكسەرگەننەن كەيىن عانا حابارلاپ وتىرعانعا ۇقسايدى. حالىقارالىق بايقاۋشىلار دا داۋىس بەرۋدە بۇرمالاۋشىلىققا جول بەرىلمەگەنىن مالىمدەۋدە. سايلاۋدىڭ قورىتىندىلارىن مويىنداماسقا امال جوق, بىراق يانۋكوۆيچتىڭ قارسىلاسى قازىرگى پرەمەر-مينيستر يۋليا تيموشەنكو ءوزىنىڭ جەڭىلىسىن مويىنداعىسى جوق. ول جاڭا پرەزيدەنت ۆيكتور يانۋكوۆيچپەن كۇرەسىن الداعى ۋاقىتتا جالعاستىرا بەرەتىنىن اشىق اڭعارتىپ وتىر. قالاي بولعاندا دا قازىرگى شىندىق – مەملەكەتتىك بيلىكتىڭ تىزگىنىن ۆيكتور يانۋكوۆيچ ۇستادى. ال اتقارۋشى بيلىك – پرەمەر-مينيستر يۋليا تيموشەنكونىڭ قولىندا. ونى وزگەرتۋ پارلامەنتكە قاتىستى. وندا ءالى دە تيموشەنكونىڭ جاقتاستارى باسىم. جالپى, ەلدەگى ساياسي احۋالدى ءبىرجولا وزگەرتۋ ءۇشىن جاڭا پارلامەنت سايلاۋىن وتكىزىپ, ساياسي كۇشتەردىڭ اراسالماعىن قايتا بەزبەندەۋگە تۋرا كەلەدى. وعان كەشەگى وتكەن پرەزيدەنت سايلاۋىنىڭ ايتارلىقتاي اسەرى بولماق. ۇلكەن اۋقىمدا العاندا, بۇل سايلاۋعا بۇكىل ەۋروپا, سونداي-اق رەسەي ايرىقشا نازار اۋدارعان. كەيبىر رەسەي ساياساتشىلارى تۋرا ايتۋعا تايساقتاپ, كىم جەڭسە دە, سونىمەن ءتىل تابىسۋىمىز كەرەك دەپ جالتارما سويلەگەنى بار. ولار يانۋكوۆيچتى قالادى. ونىڭ جەڭىسىنە قۋاندى. ەندى مۇنى جاسىرماي دا وتىر. ال باتىس بولسا, تيموشەنكونىڭ باتىلشىل ساياساتىن قولدايتىنى انىق. سويتسە دە وسىناۋ ۇشقالاق قايراتكەردىڭ ۇشقالاق ارەكەتتەرىنەن باتىس ايتارلىقتاي زيان شەككەنى دە داۋسىز. ۋكراينا مەن رەسەي اراسىنداعى ەكونوميكالىق كيكىلجىڭدەرى ەۋرووداق ەلدەرىنە جايسىز ءتيدى. سودان دا تىزگىندى يانۋكوۆيچ ۇستاعاننان كەيىن ۋكراينا مەن رەسەي اراسىندا قالىپتى قارىم-قاتىناس ورناپ, رەسەيدىڭ مۇنايى مەن گازى ەۋروپاعا ايقاي-شۋسىز جەتىپ جاتار بولسا, ودان باتىس ۇتادى. بۇعان دەيىن شىعىس ەۋروپاداعى ۋكرايناداي ايتارلىقتاي قۋاتتى ەل باسشىلىعىنداعى الاۋىزدىق بۇل ەلدىڭ وزىنە عانا ەمەس, جالپى ايماققا, ونىمەن قارىم-قاتىناس جاسايتىن كورشى ەلدەرگە تەرىس ىقپال جاساپ كەلدى. بۇل ەلدەر ۋكرايناداعى پرەزيدەنت سايلاۋىنا ءبىراز ءۇمىت ارتقان. سايلاۋ ەلدەگى ساياسي كۇشتەردى ەكشەپ, بايسالدى, پاراساتتى باسشىلىقتىڭ كەلۋىنە جاعداي جاسار دەگەن. ەڭ باستىسى – بيلىككە كەلگەندەر بۇرىنعىشا ءوزارا قىرقىسىپ جاتپاس دەگەن. بەلگىلى دارەجەدە يانۋكوۆيچتىڭ جەڭىسى سوعان نەگىز بولاتىنداي. ەندى ۇكىمەت باسشىلىعىنا پرەزيدەنت ادامى وتىرار بولسا, بيلىكتەگى الاۋىزدىقتى جويۋعا جاعداي بار. بىراق بۇل ءۇشىن ءالى كۇرەسۋ كەرەك. ال ەلدە پارلامەنت سايلاۋى ءوتىپ, وندا تيموشەنكونىڭ جاقتاستارى باسىمدىققا جەتەر بولسا, تۇراقتىلىقتىڭ اۋىلى الىس. ساراپشىلاردىڭ ءبىرازى جەڭىلگەن جاق حالىقتى كوشەگە الىپ شىعار دەپ تە توپشىلاعان. بىراق تيموشەنكو وعان بارمادى. بۇل پاراساتتى قادام بولدى دەگەن ءجون شىعار. ولار مايدانعا شىقسا, يانۋكوۆيچ جاعىنىڭ دا قاراپ قالماسى انىق ەدى. بۇل تەكەتىرەستەن تيموشەنكو ۇتىلار ەدى, ءتىپتى ءبىراز بەدەلىنەن ايىرىلار ەدى. الداعى كۇرەستە وعان ونداي بەدەل كەرەك. جالپى سايلاۋشىلاردىڭ جارتىسىنا جۋىعى (45,47 پايىز) ونى قولدايتىنىن استە دە ەستەن شىعارماعان ءجون. قالاي بولعاندا دا, ەلدە ۇلتتىڭ باسىن بىرىكتىرەر ءبىر مىقتى ساياسي كۇشتىڭ, ۇلتتىق دەڭگەيدەگى بەدەلدى كوشباسشى قايراتكەردىڭ جوقتىعى الداعى ۋاقىتتا دا ۋكراينا حالقىنىڭ باعىن بايلاپ, بەرەكەسىن كەتىرەتىنىن اڭعارتادى.
كوستا-ريكالىقتار ايەل ازاماتىن تاڭدادى 7 اقپاندا ءبىراز ەل وزدەرىنىڭ باسشىلارىن تاڭدادى. سونىڭ ءبىرى – كوستا-ريكا رەسپۋبليكاسى. وسىندا وتكەن پرەزيدەنت سايلاۋىندا بيلىكتەگى سولشىل ۇلتتىق-ازاتتىق پارتياسىنىڭ وكىلى, ۆيتسە-پرەزيدەنت قىزمەتىن اتقارىپ كەلگەن لاۋرا چينچيليا ايقىن باسىمدىقپەن جەڭىسكە جەتتى. وسى جەردە بۇل ەل جايىندا ءبىر اۋىز ايتا كەتكەن ءجون بولار. ورتالىق امەريكانىڭ ورتاسىندا ورنالاسقان بۇل شاعىن ەل ارقاشان الەمدىك وقيعالاردىڭ ورتاسىندا جۇرەدى. سويتسە دە بەيتاراپتىق ساياساتى ونى ءتۇرلى ورىنسىز قاقتىعىستاردان امان ساقتاپ كەلەدى. سوناۋ ەلۋىنشى جىلدارعا دەيىنگى كونسەرۆاتيۆتىك حۋنتا بيلىگىنەن كەيىن مۇندا دەموكراتيالىق جۇيە قالىپتاسقان. كەزەكتى پارلامەنت سايلاۋىنا دا ولار بەيبىتشىلىك جونىندەگى نوبەل سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى پرەزيدەنت وسكار ارياستىڭ باسشىلىعىمەن پاراساتتى دەموكراتيالىق ساياسات ۇستانىپ كەلەدى. بۇل ەلدىڭ حالقى قاشاندا بەلسەندى. بەلسەندى بولعاندا, ولاردىڭ ارەكەتتەرىندە قاتالدىق ەمەس, ارقاشان اشىقتىق ايقىن كورىنىپ تۇرادى. پىكىرلەرىن اشىق ايتادى, ورىنسىز قاقتىعىسقا بارا قويمايدى. بۇل قاسيەت وسىناۋ سايلاۋدا دا ايقىن كورىندى. ۇمىتكەرلەر بەلسەندى دە اشىق كۇرەستى. بىراق ءبىر-ءبىرىنىڭ شامىنا تيگەندەي ۇساقتىققا بارماعان. وسىنداي باسەكەدە قازىرگى ۆيتسە-پرەزيدەنت چينچيليانىڭ سوزدەرى ساڭقىلداپ ەستىلدى دە جۇرتتىڭ نازارىنا كوبىرەك ءىلىندى دەسە بولعانداي. تاعى ءبىر ايتاتىن جاي: بۇل ەلدىڭ زاڭى بويىنشا 40 پايىزدان جوعارى داۋىس العان ۇمىتكەر العاشقى تۋردان كەيىن-اق پرەزيدەنتتىككە سايلانا بەرەدى. سوندىقتان دا داۋىستارىن تولىق ەسەپتەپ بولماي جاتىپ-اق جوعارعى سايلاۋ تريبۋناسىنىڭ توراعاسى لۋيس انتونيو سوبرادا سول مەجەدەن اسقان چينچيليانىڭ جەڭىسكە جەتكەنىن جاريالاپ جىبەردى. وعان ونىڭ نەگىزگى باسەكەلەستەرى 22,616 پايىز داۋىس جيناعان وڭشىل ازاتتىق قوزعالىس پارتياسىنىڭ كوسەمى وتتو گەۆارا دا, 21 پايىز داۋىس العان سولشىل تسەنتريستىك ازاماتتىق ارەكەت پارتياسىنىڭ كوسەمى وتتون سوليس تە وكپەلەي قويماعانداي. حالىق جەڭىمپازدى قۇتتىقتاپ, كوشەگە شىعىپ, ەل ءوز ومىرىندەگى ۇلكەن وقيعانى مەرەكەگە اينالدىردى. ءسىرا, كۇرەس اشىق جۇرگەن جەردە ورىنسىز داۋ-دامايعا جول جوق. سايلاۋعا 200-دەي حالىقارالىق بايقاۋشىلار قاتىسىپ, ايتارلىقتاي بۇرمالاۋشىلىقتىڭ ورىن الماعانىنا كۋالىك ەتتى. ەڭ باستىسى – بۇل ەلدە سايلاۋ كەزىندە بۇرمالاۋشىلىق ارەكەتتەرگە ۇمتىلىس بولا قويعان جوق. باعزى ءبىر جەردە جاعىمسىز ارەكەتتەر سول بايقاۋشىلاردىڭ كوز الدىندا بولىپ جاتادى. لاۋرا چينچيليانىڭ جەڭىسىن دە جۇرت اشىق دەموكراتيالىق ءۇردىستىڭ كورىنىسىندەي قابىلداپ وتىر. ونى شىن مانىندە حالىقتىڭ كوپشىلىگى قولدادى. ءبىرازدان بەرى ونىڭ قىزمەتى دە كوپشىلىكتىڭ كوز الدىندا. ماماندىعى بويىنشا ساياساتتانۋشى چينچيليا ءوز ەلىندە, سونان سوڭ اقش-تا ءبىلىم العان. قاشاندا ويىن اشىق ايتاتىن, باتىل سويلەيتىن ول حالىقتىڭ كوز الدىندا ءجۇردى. 1994 جىلى ىشكى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى, ءبىراز ۋاقىتتان كەيىن مينيستر بولعان كەزدە دە شەشىمدىلىگىمەن كوزگە ءتۇستى. ودان كەيىن پارلامەنت دەپۋتاتى بولىپ سايلاندى. ال وسكار ارياس پرەزيدەنت بولىپ سايلانعاننان كەيىن چينچيليانى ۆيتسە-پرەزيدەنتتىك قىزمەتكە شاقىردى. سونداي-اق, ول ادىلەت ءمينيسترى قىزمەتىن دە قوسا اتقاردى. سايلاۋ ناۋقانىندا ول قازىرگى پرەزيدەنتتىڭ دەموكراتيالىق جولىن ودان ءارى جالعاستىراتىنىن مالىمدەدى. وعان دەيىنگى قىزمەتىندە لاۋرا چينچيليا, اسىرەسە, ايەلدەردىڭ قوعامداعى ورنىن كوتەرۋگە كوبىرەك كوڭىل بولگەن بولاتىن. سوندىقتان دا وسى سايلاۋدا ول ايەل سايلاۋشىلاردىڭ ءبىراز داۋسىن جينادى دەۋگە دە بولادى. بۇل ءىستى الداعى ۋاقىتتا دا جالعاستىرماق. چينچيلياعا ءبىراز داۋىس اپەرگەن جاي – ونىڭ كەدەيشىلىكپەن كۇرەس باعدارلاماسى. وعان قانشالىقتى قول جەتكىزەتىنىن كىم بىلگەن, ال بۇل – كوستا-ريكاداي مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ەل ءۇشىن باستى پروبلەما. سونىمەن قاتار, حالىق تا وسىناۋ وتشا جانىپ تۇرعان قايراتكەردىڭ ءوز ۋادەسىنەن شىعۋ جولىندا ايانبايتىنىنا سەنىمدى.
ماماديار جاقىپ.
