12 شىلدە، 2011

باس قالامدى ماقتان تۇتامىن

287 رەت كورسەتىلدى
«ەلۋ جىلدا ەل جاڭا»، دەگەن عوي بۇرىنعىلار. مىنە، سوڭعى ەكى-ءۇش ون­جىل­دىقتىڭ وزىندە الەم­دە ادام ويلاماستاي ءوز­گەرىستەر بولدى. كەشەگى جارتى الەمدى جايلاعان كەڭەس وداعى كەلمەسكە كەتتى. ونىڭ ورنىندا بىرنەشە تاۋەلسىز مەملەكەت ورنادى. سونىڭ ءبىرى – بۇگىن تورتكۇل دۇنيە تۇگەل مويىنداعان قازاق ەلى. ۇلان-عايىر كەڭ دالا­نى «اق بىلەكتىڭ كۇشىمەن، اق نايزانىڭ ۇشىمەن قورعا­عان» اتا-بابا ارما­نى ورىن­دالىپ، اقورد­الى اس­تاناسى الەمدى تام­ساندىرعان تاۋەلسىز قا­زاق­ستان وركەنيەت بيىگىندە ءوزىنىڭ لايىقتى ور­نىن الدى. ءبىر كەزدە تارىداي شاشىلعان قا­زاقتار 10 ميلليونعا جەتسەك دەپ ار­مان­داۋشى ەدىك. قازىر ەگەمەن ەلىمىزدىڭ وزىندە 10 ميلليوننان استام قازاقتار تۇرسا، دۇنيە جۇزىندەگى قانداستارىمىزدىڭ سانى 15 ميلليوننان اسىپ جىعىلدى. تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تەڭدەسسىز ەرلىگى مەن ەرەن ەرىك-جىگەرىنىڭ ارقاسىندا ومىرگە كەلگەن استانا بۇكىل قازاق جۇرتىنىڭ ايبىنى مەن ايبارىنا اينالدى. ءسان-سالتاناتى جاراس­قان ەلوردامىز بۇگىندە كەلىسىم مەن بەي­بىتشىلىكتىڭ، تاتۋلىق پەن تولەرانتتى­لىقتىڭ الەمدىك بەسىگى سەكىلدى. دۇنيە جۇزىندەگى ەڭ بەدەلدى ۇيىم – ەقىۇ-نىڭ ءسامميتى ءوتىپ، جاھاندىق جەتەكشى 55 مەم­لەكەتتىڭ باسشىلارى استاناعا جينا­لىپ، ادامزاتتى تولعاندىراتىن ورتاق ءمۇد­دە­لەردى تالقىلاعان كەزدە توبەمىز كوككە جەتكەندەي قۋانىپ، ەلىمىز ءۇشىن، الەم مويىن­داعان ەلباسىمىز ءۇشىن ماقتا­نىشقا بولەندىك. مەن بۇل قالاعا 1962 جىلى كەلىپ، وسىنداعى اۋىلشارۋاشىلىق ينستيتۋتى­نا تۇسكەن ەدىم. ينستيتۋتتى تامامداعان­نان كەيىن وسى قالادا ەڭبەك جولىمدى جال­عاستىرىپ، جارتى عاسىردان استام ۋاقىت­تان بەرى استانا قالاسىمەن بارلىق وي-ارمانىمدى، ءۇمىت-ماقساتىمدى ۇشتاس­تى­­رىپ كەلەمىن. مەن كوپ جىل بويى وبلىس­تىق اۋىل شارۋاشىلىق مەكەمەسىندە قىز­مەت اتقاردىم. وسى قالادا تۇرىپ ەڭبەك ەتكەندىكتەن، وبلىس ورتالىعىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرىمەن قامتا­ماسىز ەتىلىپ، قالا ماڭايىندا ازىق-ت ۇلىك بەلدەۋىنىڭ قالىپتاسۋىنا وزىمدىك ۇلە­سىمدى قوستىم. تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەلوردانى اقمولا وبلىسىنىڭ ورتا­لىعىنا كوشىرگەن كۇننەن باستاپ، باس قالامىزدىڭ بەرىك ازىق-ت ۇلىك بەلدەۋىن جاساۋ جونىندە باستاما كوتەردى. بۇرىنعى قالىپتاسقان بازانى نىعايتىپ، اۋىل شارۋا­شىلىق ونىمدەرىن قايتا وڭدەيتىن ءوندىرىس وشاقتارىن اشۋدى، ولاردى بۇگىنگى زاماننىڭ وزىق تەحنو­لوگيا­لارمەن جاراق­تان­دىرۋدى كۇن تارتىبىنە قوي­دى. ءتاجى­ريبەلى اۋىل شارۋاشى­لىعىنىڭ ماما­نى رەتىندە مەن بۇل باس­تامانى ۋاقىت تالا­بىنا جاۋاپ بەرەتىن، دەر كەزىندە قولعا الىن­عان شارا دەپ ەسەپتەيمىن. قالا­مىز كۇن­نەن-كۇنگە كور­كەيىپ، ءوسىپ كەلەدى. قالا تۇر­عىن­دارىنىڭ سانى دا كۇن سايىن ارتۋدا. ەندەشە، ەلور­دانىڭ ماڭايىندا قۋات­تى ازىق-ت ۇلىك بەلدەۋىن جاساپ، قايتا وڭدەۋ ونەركاسىبىن نىعايتۋ ۋاقىت تالابى. ارينە، بۇرىنعى تسەلينوگراد قالاسىمەن بۇگىنگى استا­نانى سالىستىرۋ ءمۇم­كىن ەمەس. ەكەۋىنىڭ اراسى جەر مەن كوكتەي. بۇرىن تسەلينوگرادتا 5 قاباتتى «حرۋششەۆكالاردان» كوز سۇرىنەتىن بولسا، قازىر الەمدىك ارحي­تەكتۋرانىڭ وزىق ۇلگىلەرىمەن بوي كوتەرگەن ساۋلەتتى عيمارات­تارعا قاراساڭ كوزىڭ تويماي، كوڭىلىڭ مارقايادى. بۇرىن قالاداعى قانداستا­رى­مىزدىڭ ۇلەسى 15 پايىز دەڭ­گەيىنەن اسپاسا، قازىر استاناداعى قانداس­تارىمىز 70 پايىزعا جەتىپ جىعىلدى. استانانىڭ الەۋمەتتىك كەلبەتى وزگەرىپ، ەكو­نوميكالىق قۋاتى ارتتى. مىنە، مۇنىڭ ءبارى ەلباسىنىڭ ەڭبەگى مەن ەل ەگەمەندىگىنىڭ ارقاسى. مىنە، استانا قالاسىنىڭ 13 جىلدىق مۇشەل مەرەكەسى زور ورلەۋ ۇستىندە اتالىپ ءوتىلدى. بيىل تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 20 جىل­دىعى مەن استانا قالاسىنىڭ ءبىر مۇشەل جاسقا تولعان مەرەيلى مەرەكەلەرى تۇسپا-تۇس كەلدى. استانا كۇنى مەرەكەسى بۇكىل ەگەمەن ەلىمىزدىڭ حالقى اتاپ وتەتىن ايتۋلى كۇنگە اينالدى. ول زاڭدى دا. استانا – تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ ءتول پەرزەنتى. قالا مەرەكەسى كۇنى ەلباسى ەلىمىزدەگى جاڭا 75 ءىرى كاسىپورىندى ىسكە قوستى. بۇل ينۆەس­تيتسيالىق جوبالاردىڭ ناتيجەسىندە 114 ميلليارد تەڭگەنىڭ ينۆەستيتسياسى يگەرىلىپ، 10 مىڭعا تاياۋ جاڭا جۇمىس ورنى اشىلدى. «وسىنىڭ بارلىعى «استانانىڭ وركەندەۋى – قازاقستاننىڭ وركەندەۋى» دەگەن ۇرانمەن سالىنىپ جاتقان جاس استانا­مىزدىڭ مەرەكەسىنە – ەلوردا كۇنىنە وراي بارلىق وڭىرلەردىڭ ۇلكەن تارتۋى، ۇلكەن سىيلىعى بولىپ سانالادى»، دەپ اتاپ كورسەتتى ەلباسى وسى ءىرى جوبالاردىڭ تۇساۋ­كەسەر سالتاناتىندا. ءيا، وسى 13 جىل ىشىندە قالامىزدىڭ جەتكەن جەتىستىگىن كورىپ، تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ ارقاسىندا الىناتىن الداعى اسۋلارعا زور سەنىم، ۇكىلى ۇمىتپەن قارايمىن. ارۋ اس­تانانىڭ اجارى كۇننەن-كۇنگە جايناي بەرىپ، قازاق­ستاننىڭ تاۋەلسىزدىك اياسىندا الاتىن بيىكتەرى اسقارلى بولعاي! ايساباي شاعىروۆ، اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنىڭ قۇرمەتتى قىزمەتكەرى، زەينەتكەر.
سوڭعى جاڭالىقتار

«وميكرون» جەدەل تارالۋدا

الەم • بۇگىن، 08:23

ۇقساس جاڭالىقتار