ول – مايىتتەن الىنعان ورگانداردى سالۋ. بۇل جەردە حالىقتىڭ, اسىرەسە, ونىڭ ىشىندە قازاقتاردىڭ ونى بەرۋگە دەگەن ىنتاسىنىڭ ازدىعىنان قانشاما پاتسيەنت كۇتكەن كۇنىنە جەتە الماي, ساعاعىنان ەرتە ۇزىلگەن گۇلدەي, ورگان جەتىمسىزدىگىنەن ەرتە سولىپ جاتىر. كۇتۋ پاراعىنا قانشا سارىلا قاراعانمەن, دونور جوق. ماسەلەن, ەۋروپادا الماس-
تىرىلاتىن ورگانداردىڭ 70-80 پايىزى مايىتتەن الىنادى. ارينە, ءدال بۇرىنعىداي ەمەس, ەلىمىزدە دە شامالى قوزعالۋ بار, بىراق تىم ماردىمسىز. جىلىنا 15-16 مايىتتەن ورگان الىنادى. ال قازىر 3 مىڭ ادام بۇيرەك اۋىستىرۋدىڭ كەزەگىندە, 1,5 مىڭ پاتسيەنت باۋىر بەرەتىن دونور تابىلسا دەپ وتىر. بۇل ەكى ورگاندى ءتىرى دونوردان الۋعا كەلسە, ال جۇرەك, وكپە ءۇشىن تەك ءمايىت كەرەك», دەگەن بولاتىن استاناداعى ۇلتتىق عىلىمي ونكولوگيا جانە ترانسپلانتولوگيا ورتالىعى اعزا ترانسپلانتاتسياسى بولىمشەسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى عاني قۇتتىمۇراتوۆ جۋىردا گازەتىمىزدە جارىق كورگەن «دونور سىيلاعان عۇمىر» اتتى ماقالادا. قوستاناي وبلىسى, جانگەلدين اۋدانى تورعاي كەنتىنىڭ تۇرعىنى سامال ەسپولوۆا مايىتتەن الىناتىن جۇرەك پەن وكپە الماسۋىن سارىلا كۇتكەن سونداي كوپ پاتسيەنتتىڭ ءبىرى.
سوزىلمالى جۇرەك اقاۋىمەن جانە وكپە گيپەرتەنزياسىمەن اۋىراتىن II توپتاعى مۇگەدەك سامالدى بۇگىندە قاتتى قيناپ وتىرعان جايت, دونور تابىلعانشا ءۇمىتىن ەرتەڭگە جالعاپ كەلە جاتقان اسا قاجەتتى دارىلەردىڭ جەتىمسىزدىگى. ءويتكەنى, تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدىك بەرىلگەن كولەمىنىڭ شەڭبەرىندە دارىلىك زاتتارمەن قامتاماسىز ەتۋ ءتىزبەسىندە سامالعا قاجەت پرەپاراتتار جوق. قوستاناي وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ دەپارتامەنتى وبلىستىق بيۋدجەتتەن وسىنداي دارىلەرگە قاراجات ءبولۋىن سۇراعان ەكەن. تيەسىلى سوما بولىنگەنىمەن قۇجات رەتتەۋ اياقتالماي, مىنە, 4 ايدىڭ ءجۇزى بولدى ءدارىنى كۇتىپ تەلمىرگەن سامال رەداكتسياعا حابارلاسقان.
– ماعان قاجەت 2 ءدارىنىڭ بىرەۋىنە عانا ايىنا 60 مىڭ تەڭگە كەرەك. مۇگەدەكتىگىمە بايلانىستى 37 مىڭ تەڭگە جاردەماقى الامىن. انام – زەينەتكەر. قازىر اۋرۋدىڭ جانىما باتقانى سونداي ۇيقى كورمەيمىن. «قارعا ادىم جەر مۇڭ بولعان» دەگەن ءسوز بار ەمەس پە؟ مەنىڭ كۇيىم ءدال سول كەپ. ەكى مەتر جەرگە 2-3 دەمالىپ بارامىن. كەيدە اۋزى-مۇرنىمنان قان كەتەدى. ءبىر قۇمان سۋدى كوتەرمەك تۇگىلى, بويىم اۋىرلاپ, قاتتى شارشاپ, دەمىگىپ قالامىن. جۇرەگىمنىڭ تارسىلى كۇشەيگەندە تىنىس الۋىم قيىنداپ, القىنامىن-اي كەلىپ. قينالعان كۇيىمدى جاقسارتاتىن دارىلەرىمە قولىم جەتپەي جاتىر. اكەم ەرتەرەكتە قايتىس بولعان, ال ءدارى الاتىن قاراجاتتىڭ جوقتىعىنان مەنىڭ قينالعانىمدى كورىپ انام دا كوز الدىمدا قارتايىپ بارادى. جاسپىن عوي, نەبارى وتىز بەستەمىن, ءومىر سۇرگىم كەلەدى. 2014 جىلدان بەرى ۇلتتىق عىلىمي كارديولوگيا ينستيتۋتىندا دونوردىڭ كەزەگىندە تۇرمىن. جىلىنا ەكى رەت كەلىپ جاتىپ, جوعارى بىلىكتى دارىگەرلەردىڭ كومەگىن الامىن, بىراق قازىر دونور قاشان تابىلادى دەگەننەن دە سول كۇنگە جەتە الماي قالامىن با دەپ قينالۋدامىن, –دەيدى سامال.
ەگەر بۇل ءبىر عانا سامالدىڭ باسىنداعى پروبلەما دەسەك قاتەلەسەمىز. رەسپۋبليكا بويىنشا وسىنداي عۇمىرى دارىگە بايلانعان جاندار قانشاما؟! ءومىرلەرىن سوزا تۇسەر دارىگە دەگەن ءزارۋلىك ناۋقاستاردى ءار جىلدىڭ باسىندا قيناپ جاتادى. الدىمەن قارجى ءماسەلەسى شەشىلۋى كەرەك, ودان سوڭ تەندەر ءوتۋى ءتيىس, ودان ءدارىحانا ونى بوساتقانشا قانشاما قىمبات ۋاقىت زايا كەتەدى. ال دارىگە تاۋەلدى اۋىر ناۋقاستار ءۇشىن ونىڭ ءبىر ءتۇيىرى ولاردىڭ مىنا جالعانداعى تۇز-ءدامىنىڭ تاۋسىلماۋىنا تىكەلەي بايلانىستى. ونىڭ ۇستىنە جاعدايلارى اۋىرلاعاننىڭ ۇستىنە اۋىرلاپ, «سۋعا كەتكەن تال قارمايدى» دەگەندەي, دەرت مەڭدەگەن ناۋقاس جانۇشىرا كىم كومەك بەرە قويادى ەكەن دەپ ءحالى جەتكەنى دابىل قاعادى. ايتپەسە, اپىر-اي, شىراعىم سونەر, قوس جانارىم جۇمىلار ءسات جاقىنداپ كەلە مە دەپ قينالادى.
وسىندايدا «نەگە؟» دەگەن ساۋال الدىڭنان شىعادى. نەگە, ءبىز ءاربىر ولقىلىقتان ساباق المايمىز؟ نەگە جىل سايىن پروبلەمالار قايتالانۋى ءتيىس؟ نەگە ءدارىگە تەلمىرگەن اۋىر ناۋقاسى بار پاتسيەنتتەردىڭ جىل سايىن شاماسىنىڭ قانشاعا جەتىپ جىعىلاتىنىن الدىن الا ەسەپتەۋگە, سوعان بايلانىستى ءتيىستى شارالاردى قاراستىرۋعا بولمايدى؟ ۇكىمەت, جەرگىلىكتى بيلىك تىزە قوسا, قويان-
قولتىق وسى باعىتتا جۇمىس اتقارسا بۇل پالەندەي شەشىلمەيتىن قيىن ءتۇيىن, شالقايىپ كەتكەن شارۋا ەمەس. نورماتيۆتىك كەسىمدى قۇجاتتارىن دايارلاۋ دا سونشالىقتى قيىنعا سوقپاسا كەرەك. قازاق «قالاۋىن تاپسا, قار دا جانادى» دەپ بەكەر ايتپايدى. ەگەر وسى ماسەلەدە قار جاناتىنداي قالاستىرىلۋى تابىلسا, دارىگە عۇمىرى بايلانعان قازاقستاندىقتاردىڭ العىسى شەكسىز بولار ەدى.
انار تولەۋحانقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
