وسى ورايدا ەلوردا مەكتەپتەرى كىتاپحاناشىلارىنىڭ قاتىسۋىمەن «بولاشاق: XXI عاسىردىڭ زەرتتەۋ ساۋاتتىلىعىنىڭ داعدىلارى جانە كىتاپ وقۋ باعدارلامالارى» اتتى سەمينار وتكەن-ءدى. پرەزيدەنت ماقالاسىندا ايتىلعان جايتتار جان-جاقتى تالقىلانعان جيىندا وزەكتى باستامالار كوتەرىلدى. ماسەلەن, قيال-عاجايىپ جانرىنداعى سۇرانىسقا يە الەم ادەبيەتتەرىنىڭ قازاق تىلىندەگى اۋدارمالارىنىڭ جوقتىعى ۇستازداردى عانا ەمەس, وقۋشىلاردى دا ويلانتادى. ياعني, اۋدارما تۇسىندا وقۋلىقتارمەن بىرگە قوسىمشا جانە كوركەم ادەبيەتتى دە ۇمىتپاۋىمىز كەرەك, دەيدى ولار. سونداي-اق, كىتاپحاناشىلار كەڭەستىك جۇيە تاراعاننان كەيىن كىتاپتىڭ ۇمىت قالىپ, كىتاپحاناعا دەگەن كوزقاراستىڭ وزگەرگەنىن, وسى ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋ ءۇشىن ەلىمىزدىڭ ءىرى كىتاپحانالارى مەن شەت ەلدەردىڭ وزىق تاجىريبەلەرىن زەردەلەپ, ۇلتتىق دىلىمىزگە نەگىزدەپ پايدالانىپ وتىرعاندارىن جەتكىزدى. بۇل رەتتە «نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى» دەربەس ءبىلىم بەرۋ ۇيىمىنىڭ دامىتۋ دەپارتامەنتىنىڭ اعا مەنەدجەرى ايدا اعادىل زياتكەرلىك مەكتەپتەردىڭ كىتاپحانا قورى كىرىكتىرىلگەن ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسىنا سايكەس جۇمىس ىستەيتىنىن, ياعني ءار پانگە ارنالعان وقۋ-ءادىستەمەلىك كەشەنى جانە بالانىڭ جان دۇنيەسى مەن رۋحاني الەمىن, تىلدىك قورىن دامىتۋعا ارنالعان قوسىمشا كوركەم ادەبيەتپەن قامتاماسىز ەتىلگەنىن, ول ادەبيەتتەر ءۇش تىلدەن بولەك قىتاي, كورەي جانە فرانتسۋزشا دا جيناقتالعانىن اتاپ ءوتتى.
– ءبىز بالاباقشا جاسىنان باستاپ كىتاپ وقۋعا قىزىعۋشىلىقتى ارتتىرۋعا ءتيىسپىز. بالا قانداي جاعدايدا كىتاپ وقيدى؟ «وقى» دەگەنگە وقي قويا ما؟ ارينە, اكە-شەشەسى كىتاپقۇمار بولسا, ۇلگى الىپ وقۋى مۇمكىن. سوندىقتان ارنايى اكتسيالار, جوبالار ارقىلى بالانى كىتاپ وقۋعا قىزىقتىرامىز. ماسەلەن, كىتاپحانا قورىمەن تانىستىرۋعا ارنالعان «كىتاپتى تاپ!» ويىنىن الايىق. كەي بالالار كىتاپحانانى ارالاعىسى كەلمەيدى. سوندىقتان كىتاپتىڭ ءبىر بەتىنىڭ كوشىرمەسىن بەرەمىز. قاي كىتاپتىڭ بەتى ەكەنىن ىزدەۋ بارىسىندا وقۋشى اۆتورلارمەن, كىتاپتارمەن تانىسادى. ەڭ قىزىقتى بەتىن تاڭداپ العاندىقتان, ونى وقىعان بالانىڭ بويىندا ءارى قاراي كىتاپتى وقۋعا قىزىعۋشىلىق تۋادى, دەيدى ايدا تولەندىقىزى.
2013 جىلدان باستاپ ەلىمىزدەگى نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرىندە «100 كىتاپ» جوباسى باستاۋ العان بولاتىن. وقۋشىلار وسى جوبا ارقىلى مەكتەپ بىتىرگەنشە قازاق تىلىندە – 60, ورىس تىلىندە – 20, اعىلشىن ءتىلىندە 20 كىتاپ وقيدى. جانە وقىعان كىتاپتارىنا تالداۋ جاساپ وتىرادى. بۇگىندە بۇل تاجىريبە جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەرگە دە تاراتىلۋدا. سول سياقتى, مەكتەپ مۇعالىمدەرى مەن وقۋشىلاردىڭ وزدەرى وقىعان كىتاپتاردى باسقا مەكتەپتەردەگى وقىرماندارعا سىيلاۋى جولعا قويىلعان. بۇل الەۋمەتتىك جوبا اياسىندا وقۋشىلار بۇگىنگە دەيىن 24 مىڭنان استام كىتاپتى تارتۋ ەتكەن ەكەن. اۋىل مەكتەپتەرىنىڭ كىتاپ قورىن تولىقتىرۋمەن بىرگە وقۋشىلاردىڭ ارىپتەستىك ورناتۋىنا جول اشاتىن جوبا قازىر جىلدام قانات جايىپ كەلەدى. ال وڭتۇستىككورەيالىق Book Start جوباسى نەگىزىندە وقۋشى, مۇعالىم جانە اتا-انا قاۋىمى ءبىرلەسىپ, 3-5 جاس ارالىعىنداعى بالالارعا ارنالعان قازاق, ورىس جانە اعىلشىن تىلدەرىندەگى بالالار ادەبيەتىن جيناقتاپ, ونى انالار مەن بالالار ۇيلەرىنە نەمەسە بالالار اۋرۋحاناسىنا اپارىپ, ونداعى انالار مەن بالالارعا سىيلايتىنى دا ىزگى باستاما. بۇل دا بالانى كىشكەنتاي كەزىنەن كىتاپ وقۋعا جەتەلەيتىن تاربيە. سول سياقتى, «MEMORO» جوباسى اعا بۋىن مەن جاس ۇرپاق اراسىنداعى بايلانىستى نىعايتۋعا باعىتتالعان. ياعني, ەگدە جاستاعى كىسىلەرمەن اڭگىمەلەسە وتىرىپ, ونى جازىپ الۋ ارقىلى وقۋشى اتا-اجەلەردىڭ ونەگەسى مەن تاعىلىمىن ۇيرەنەدى.
ال استانا حالىقارالىق مەكتەبىنىڭ ديرەكتورى باۋىرجان ۇزاقبايدىڭ ايتۋىنشا, كىتاپحانا الەمدىك تالاپقا سايكەس كىتاپ ساقتايتىن عانا ورىن بولماۋى ءتيىس. ايتالىق, ەلورداداعى ەرەكشە مەكتەپتىڭ كىتاپحانا قورى نازار اۋدارماي قويمايدى. ماسەلەن, مۇندا باستاۋىش سىنىپ وقۋشىلارىنا ارنالعان جەكە كىتاپحانا, جوعارى سىنىپ وقۋشىلارىنا ارنالعان كلاسسيكالىق ادەبيەت جانە جالپى وقۋشىلارعا ارنالعان كوركەم ادەبيەت پەن مەرزىمدى باسىلىمداردى وقۋ زالدارى بار. بۇل ورىنداردىڭ ارقايسىسى وقۋ مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋعا وتە قولايلى زاماناۋي قۇرال-جابدىقتارمەن قامتاماسىز ەتىلگەن.
– جالپى, كوپتەگەن اتا-انا بالانى ماتەريالدىق تۇرعىدان قامتۋ مەن رۋحاني ءتالىم-تاربيە بەرۋدىڭ ەكى بولەك دۇنيە ەكەنىن تۇسىنبەيدى. ءبىز وسى تۇرعىدان سارالاي كەلە, بالاعا بىلىممەن بىرگە ءتالىم-تاربيە بەرۋ ماسەلەسىن العا قويىپ, ونى ءتۇرلى جوبالار ارقىلى جۇزەگە اسىرىپ كەلەمىز, – دەيدى باۋىرجان سايلاۋباي ۇلى.
استاناداعى رەسپۋبليكالىق فيزيكا-ماتەماتيكا مەكتەبى كىتاپحاناسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى اسىل قاليەۆا بىلتىر عانا اشىلعان فيليالدىڭ كىتاپ قورى ءبىر ايدىڭ ىشىندە 30 مىڭ كىتاپقا دەيىن تولىققانىن, وعان نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبى كىتاپحاناسىمەن ىنتىماقتاستىقتىڭ سەپتەسكەنىن جەتكىزدى. بۇگىندە بۇل كىتاپحانا وقىرماندارىنىڭ سانى 700-گە جۋىقتاپ قالدى. باسىم بولىگى – وقۋشىلار. وسى ىسپەتتى قازىر زياتكەرلىك مەكتەپتەردىڭ كىتاپحانالار جۇيەسى يننوۆاتسيالىق تاجىريبە مەن جۇمىس فورماسى, جاڭا ادىستەمەلەر ەنگىزۋ بويىنشا ۇنەمى ىزدەنىستە بولىپ, ۋاقىت ۇدەسىمەن بىرگە جەتىلدىرىلىپ كەلەدى. جاس بۋىندى جان-جاقتى جەتىلدىرمەك جاڭا تۇرپاتتى جۇيە ەلىمىزدىڭ باسقا وقۋ وردالارىنا ۇلگى بولىپ وتىر.
دۋمان اناش,
«ەگەمەن قازاقستان»
