ءاز-ناۋرىز كۇنى وسى كيەلى قالادا «تۇركىستان −تۇركى الەمىنىڭ مادەني استاناسى» ءىس-شاراسىنىڭ سالتاناتتى اشىلۋى مەن ناۋرىز مەرەكەسىنە ارنالعان «ناۋرىزناما» شاراسى ءوتتى.
تۇركىستان تورىندە ءوتىپ جاتقان جيىنعا 23 مەملەكەتتەن ءتۇركى ءتىلدەس 25 ۇلتتان تۇراتىن 300-گە تارتا قوناقتار ات شالدىرىپ كەلىپتى. ولاردان ءبولەك حالىقارالىق ۇيىم وكىلدەرى مەن زيالى قاۋىم, قالا تۇرعىندارىن قوسقاندا ۇزىن سانى ون مىڭعا جۋىق ادام قاتىستى.
قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسىندە كيىز تۋىرلىقتى قازاقتى ءوز الدىنا جەكە مەملەكەت ەتۋگە ەڭبەگى سىڭگەن قازاق حاندارى, ابىز-اۋليەلەرى, باتىرلارى مەن ەل ءسوزىن ۇستاعان بيلەرى ماڭگىلىككە دامىلداپ جاتىر. قۇرمەتتى قوناقتار وسىندا زيارات جاساعاننان كەيىن قازاقتىڭ قالىڭ تاريحىنىڭ كوزى ءتىرى كۋاگەرى تۇركىستان تاريحي مۋزەيىن ارالادى.
سودان سوڭ ەسىم حان الاڭىندا «تۇركىستان − تۇركى الەمىنىڭ مادەني استاناسى» مەن «ناۋرىزناما» دۋمانى باستالدى.
مەرەكەلىك شارانى وبلىس اكىمى جانسەيىت تۇيمەباەۆ اشتى.
سالتاناتتى جيىندا مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى ارىستانبەك مۇحامەدي ۇلى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ارنايى جولداعان قۇتتىقتاۋ ءسوزىن وقىپ بەردى.
– بارشاڭىزدى تۇركى حالىقتارىنىڭ قاسيەتتى قارا شاڭىراعى سانالاتىن تۇركىستان قالاسىنىڭ تۇركى الەمىنىڭ 2017 جىلعى مادەني استاناسى بولىپ جاريالانۋىمەن شىن جۇرەكتەن قۇتتىقتايمىن! بۇل تاريحي شەشىم – تۇركى ءتىلدەس مەملەكەتتەردىڭ, تۇركسوي ۇيىمىنىڭ ەلىمىزگە دەگەن قۇرمەتى مەن قازاقستاننىڭ حالىقارالىق ارەناداعى زور ابىروي-بەدەلىنىڭ تاعى ءبىر جارقىن كورىنىسى.
تۇركىستان ورتا عاسىرلاردان باستاپ تۇركىتىلدەس حالىقتاردىڭ ماڭىزدى رۋحاني ورتالىعى بولىپ كەلەدى. ۇلان-عايىر ەۋرازيا ءوڭىرىنىڭ مۇسىلماندارى قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسىن ورتالىق ازيا مەن قازاقستانداعى ەڭ قاستەرلى ورىن رەتىندە كيە تۇتىپ, ءتاۋ ەتۋدى داستۇرگە اينالدىرعانىنا تاريح كۋا.
ءۇش عاسىرداي قازاق حاندىعىنىڭ استاناسى بولىپ, حالقىمىزدىڭ كوپتەگەن يگى جاقسىلارى جەرلەنگەن بۇل قالا ءاردايىم كيەلى مەكەن بولىپ قالا بەرمەك, دەلىنگەن ەلباسى قۇتتىقتاۋىندا.
شارا بارىسىندا ج.تۇيمەباەۆ بارشا جۇرتشىلىقتى تۇركىستاننىڭ تۇركى الەمىنىڭ مادەني استاناسى جىلى اتانۋىمەن قۇتتىقتادى.
− ۇلىستىڭ ۇلى كۇنىمەن ۇيلەسىپ, جاراسىپ جەتكەن جۇرەكجاردى, قۋانىشقا قۋانىش قوساتىن, شاتتىققا شادىماندىق ەسەلەيتىن تاعى ءبىر تەڭدەسسىز تويعا جينالىپ وتىرمىز. ازىرەت سۇلتان اسپەتتەگەن, كۇللى تۇركىلەر تۋ ەتىپ كوتەرگەن, قاشانعى قارا شاڭىراق, تاريحي تۇركىستان شاھارى تۇركى الەمىنىڭ مادەني استاناسى رەتىندە باۋىرلارىمىزدىڭ بارشاسىنا قۇشاعىن ايقارا اشتى, – دەپ اتاپ كورسەتتى جانسەيىت قانسەيىت ۇلى.
شارا بارىسىندا تۇركسوي حالىقارالىق ۇيىمىنىڭ «باسپاسوز سىيلىعى» شەتەلدىك جانە قازاقستاندىق 15 ۇزدىك جۋرناليسكە تاپسىرىلىپ, مەرەكە كونتسەرتتىك باعدارلاماعا ۇلاستى. وندا 500-گە جۋىق ءبيشى كۇن مەن ءتۇن, جۇلدىزدار بەينەسىندە «كۇن مەن ءتۇننىڭ تەڭەلۋى جانە تابيعاتتىڭ ويانۋى» تەاترلاندىرىلعان سازدى-حورەوگرافيالىق قويىلىمىن كورسەتتى.
سونىمەن قاتار, تۇركىتىلدەس حالىقتارعا ورتاق ۇلى تۇلعالار – ارىستان باب, ياساۋي, ءال-فارابي, قورقىت اتا وبرازدارىنداعى كورىنىس ساحنالانسا, قازاق حاندارى كيەلى شاڭىراقتى كوتەرىپ, ونداعى ۋىقتاردى وڭىرىمىزدەگى 20 ەتنومادەني ورتالىقتىڭ وكىلدەرى ۇستاۋىمەن بەيبىت ەلىمىزدەگى تۇراقتىلىق پەن تاتۋلىقتى كورسەتتى.
كونتسەرتتىك باعدارلاما بارىسىندا «ءسۇيىنشى. شاشۋ» كورىنىسى قويىلدى. وندا ۇلتتىق كيىمدەگى اتتىلى جارشىلار ناۋرىز كەلگەنى جونىندە ءسۇيىنشى سۇراپ, شاشۋ شاشتى. الاڭدا تۇركىتىلدەس مەملەكەتتەرگە ارنالعان 6 كيىز ءۇي كوتەرىلىپ, تۇركىتىلدەس مەملەكەتتەردىڭ «ناۋرىز» كەرۋەنى كەلدى. كەرۋەندە 18 تۇيە, 30 ات, 4 اربا جانە تۇركىتىلدەس مەملەكەتتەردەن كەلگەن 300-گە جۋىق مادەنيەت قىزمەتكەرلەرى ونەر كورسەتتى.
سالتاناتتى جيىندا ءتۇركىتىلدەس مەملەكەتتەردىڭ الەم حالقىن بىرلىككە, دوستىققا, بەيبىتشىلىككە شاقىرۋعا ارناعان ۇندەۋى قابىلداندى.
بۇدان كەيىن ءسوز العان سەناتور قۋانىش ايتاحانوۆ, تۇركسوي حالىقارالىق ۇيىمىنىڭ باس حاتشىسى دۇيسەن قاسەيىنوۆ قۇتتىقتاۋ ءسوز سويلەپ, اقجارما تىلەكتەرىن ايتتى. ق.ايتاحانوۆ سەنات ءتوراعاسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قۇتتىقتاۋىن وقىپ بەردى.
ناۋرىز تويى قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسى جانىنداعى ەتنواۋىلدا جالعاستى. مۇندا بارلىق ۇلتتىق ناقىشتاعى ابزەلدەرمەن بەزەندىرىلگەن 12 قاناتتى 33 كيىز ءۇي تىگىلگەن. قازاقتاي دارحان حالىق الەمدە سيرەك قوي. قازەكەڭ سىيلى قوناقتارىن كۇتۋگە داستارقانعا بارىن سالاتىندىعى الىمساقتان ءمالىم. سول ۇلتتىق مىنەز ءار كيىز ۇيدەن كورىندى.
توي كەزىندە بىرقاتار ەل اعالارىن دا سوزگە تارتتىق. سولاردىڭ ءبىرى قوعام جانە مەملەكەت قايراتكەرى, ءتۇركىستانداعى حالىقارالىق قازاق-تۇرىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قازىعىن قاعۋىنا ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىمەن قازاقستان جاعىنان قول قويعان اكادەميك مىرزاتاي جولداسبەكوۆ بۇگىنگى ءىس-شارانىڭ قانشالىقتى ماڭىزدىلىعىنا ءوز باعاسىن بەردى.
− بۇل ءبىزدىڭ كەشەگى مۇستافا شوقاي باستاعان اعالارىمىزدىڭ ارمانى ەدى. ولار تۇركىستان مەملەكەتىن قۇردى, بىراق عۇمىرى ۇزاق بولمادى. ەندى سول باقىت قايتا كەلە جاتىر. مىنا ناۋرىز تاۋەلسىزدىك ەكەۋى قوسىلىپ, تۇرىك كىندىگىنەن جارالعان ۇرپاقتىڭ باسىن قوسىپ جاتىر. كوك تۇرىكتىڭ بالالارى اجىراماسىن. ەلىمىزدە تىنىشتىق بولسىن, ناۋرىزدان ناۋرىزعا امان-ەسەن جەتەيىك, − دەدى ول.
ناۋرىز-دۋماننان سوڭ قوجا احمەت ياساۋي اتىنداعى حالىقارالىق قازاق-تۇرىك ۋنيۆەرسيتەتى بازاسىندا «تۇركىستان جانە ءتۇركولوگيا» اتتى حالىقارالىق عىلىمي-تەوريالىق كونفەرەنتسيا ءوتتى.
تۇركولوگيانىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى عىلىمي تالقىعا تۇسكەن القالى جيىنعا الىس-جاقىن شەت ەلدەر مەن قازاقستاندىق 100-دەن اسا عالىمدار مەن قوعام جانە مەملەكەت قايراتكەرلەرى قاتىستى.
وتىرىسقا مودەراتورلىق ەتكەن وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى جانسەيىت تۇيمەباەۆ ءبۇگىنگى عىلىمي باسقوسۋ ءتىلى, ءدىلى, ءدىنى, تەگى ءبىر تۇركى حالىقتارىنىڭ مادەني ىقپالداستىعى مەن وركەنيەت بىرلىگىن جاڭعىرتىپ, قازىرگى جاعدايىن بايانداۋ ارقىلى تەرەڭ تاريحىنان سىر شەرتەتىنىنە سەنىم ءبىلدىردى.
− ءبىزدىڭ مىعىم بىرلىگىمىز, تۇتاستىعىمىز – ورتاق رۋحانياتتىڭ التىن قاينارى, سارقىلماس عىلىم بۇلاعى. تۇركى الەمى بىرلىگىنىڭ بۇگىنگى شىنايى جاناشىرى, تۇركى الەمىنىڭ اقساقالى اتانعان ەلباسىمىز نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن ىسكە اسقان تۇركى بىرلىگىنىڭ ايشىقتى كورىنىستەرىنىڭ بىرەگەيى بۇگىنگى شارا دەپ بىلەمىن, − دەدى ءوڭىر باسشىسى.
كونفەرەنتسيادا مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى ارىستانبەك مۇحامەدي ۇلى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تۇركسوي حالىقارالىق ۇيىمىنىڭ باس حاتشىسى د.قاسەيىنوۆكە 70 جىل تولۋىنا وراي جولداعان قۇتتىقتاۋ حاتى مەن ءتوسبەلگىسىن تاپسىردى.
باسقوسۋدا عىلىمي كونفەرەنتسيانىڭ قۇرمەتتى قوناقتارى مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى ارىستانبەك مۇحامەدي ۇلى, تۇركيانىڭ مادەنيەت جانە تۋريزم ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى مۇستافا رۋحي ءوزبيلگيچ, مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى, پروفەسسور مىرزاتاي جولداسبەكوۆ, تۇركسوي-دىڭ باس حاتشىسى دۇيسەن قاسەيىنوۆ, حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ باسشىسى دارحان قىدىرالى سىندى بىرقاتار ازاماتتار ءسوز ءسويلەدى.
تۇركيانىڭ مارمارا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى تومار جەنگيز بەن رەسەي عىلىم اكادەمياسىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور فيرداۋس حيساميتدينوۆا بايانداما جاسادى. عالىمدار «ءتۇركىستاننىڭ تۇركى تاريحى مەن مادەنيەتىنەن الاتىن ورنى», «ق.ا.ءياساۋيدىڭ تۇركىلىك يسلام يدەولوگياسىن قالىپتاستىرۋداعى ءرولى», «تاريحي جازبا دەرەكتەر مەن كونە جادىگەرلەردى زەرتتەۋدىڭ ماڭىزدىلىعى» جانە «ب.كەنجەباي ۇلى جانە تۇركىتانۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى» باعىتتارى اياسىندا پىكىر الماستى.
«تۇركىستان جانە تۇركولوگيا» حالىقارالىق كونفەرەنتسياسىندا 8 مەملەكەت تاراپىنان 115 عالىمنىڭ باياندامالارى جيناقتالىپ ۇسىنىلدى.
تۇركىستاندا وتكەن ۇلى جيىن تۇركىتىلدەس ەلدەر مەن قازاقستاننىڭ ونەر جۇلدىزدارى ءبىرلەسىپ وتكىزگەن گالا-كونتسەرتكە ۇلاستى.
باقتيار تايجان,
«ەگەمەن قازاقستان»
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى
