شاردارا اۋدانى, ق.تۇرىسبەكوۆ اۋىلىندا تۇراتىن جاڭاگۇل مولدانازاروۆا جەڭگەمىز وتاعاسى قالدىبەك اعامىزبەن كەزىندە وكىمەتتىڭ وتار-وتار قويىن باققان ەڭبەك ادامدارىنىڭ قاتارىنان سانالادى. قۇمنان كوشىپ كەلىپ, اۋىلدا تۇرسا دا جاڭاگۇل جەڭگەي جىلدا كوكتەمدە ءىرىمشىك جاساۋعا كىرىسەدى. ونىڭ دايىنداعان تاعامىن كەيبىر مەكەمە باسشىلارىنىڭ ءوزى اتتاي قالاپ, ۇيىنەن الىپ كەتىپ جاتاتىنىن ەستىدىك. جاسىراتىنى جوق, ىرىمشىكتىڭ قالاي دايىندالاتىنىن كورەيىكشى دەپ اساي-مۇسەيىمىزدى ارقالاپ, ول كىسىنىڭ ۇيىنە ارنايى بارعان بولاتىنبىز. قازانعا تولتىرىپ ءسۇت قۇيىپ, استىنا ەندى وت جاعىپ جاتقانىنىڭ ۇستىنەن تۇستىك.
− سەندەرگە تاڭسىق كورىنگەنىمەن, مالشى قاۋىم ءۇشىن تاڭسىق ەمەس. كەزىندە ون سيىرعا دەيىن ساۋىپ, قازان-قازان ءسۇت قايناتار ەدىك. مۇنداي ءىرىمشىكتى كۇندە دايىندايتىنبىز. ول كۇندەر قازىر قايدا, ءبارى دە وتكەن كۇندەردە قالدى, – دەيدى جاڭاگۇل جەڭگەمىز.
ىرىمشىك ىستەۋ ءتاسىلى قاراپايىم عانا ەكەن. بۇل جەردە ەڭ باستىسى, ءسۇتتى ۇيىتاتىن ۇيىتقىدا ەكەنىن ايتۋىمىز كەرەك. وعان ءماندىردى پايدالانادى. ءماندىر دەگەنىمىز − جاڭا تۋعان قوزىنىڭ ۇلتابارى. ياعني, ۋىزعا ابدەن تويعان قوزىنى سويادى دا, ۋىزعا تولعان ۇلتابارىن بولەك الادى. وسى ۇلتاباردى نەمەسە ءماندىردى كەمى ءبىر ايعا دەيىن پايدالانۋعا بولادى. جاڭاگۇل جەڭگەيدىڭ ايتۋىنشا, ءماندىردىڭ ىشىندە ۋىز مول بولعان سايىن ماڭىزدى بولا تۇسەدى ەكەن.
ءبىرازدان سوڭ ءسۇتتىڭ بەتى سۋلانىپ, سارى سۋى شىعا باستادى. بۇل دەگەنىمىز ءسۇتتىڭ ۇي باستاۋى ەكەن. ءماندىر ءوزىنىڭ مىندەتىن اتقاردى, ەندى ءسۇت قاتتى قىزىپ كەتپەي تۇرعاندا الىپ قويۋ كەرەك. وسىلاردى تۇسىندىرگەن جاڭاگۇل جەڭگەي قولىنداعى ۇيىتقىنى ىشىندە ءسۇتى بار كىشكەنتاي ىدىسقا سالىپ قويدى. ءماندىر وسى ىدىستىڭ ىشىندە اسا قاتتى سالقىن دا ەمەس, ىستىق تا ەمەس, ورتاشا تەمپەراتۋرادا ساقتالىپ تۇرا بەرەدى. كەلەسى ىرىمشىك پىسىرگەن كەزدە ءدال وسىلاي تاعى پايدالانۋعا بولادى.
قازانعا قۇيىلعان ءبىر شەلەك ءسۇتتىڭ بەتىندەگى سارى سۋلارى مولايىپ, جايىمەن ءبۇلكىلدەپ قايناي باستادى. مۇندايدا استىنداعى وتتى ءبىركەلكى جاعىپ وتىرۋ كەرەك. قاتتى كۇشەيتىپ جىبەرسە ءتۇبى كۇيىپ كەتەدى.
قازانداعى سارى سۋ بىرتە-بىرتە تارتىلىپ, تۇبىندە قويمالجىڭ بولعان ىرىمشىگى كورىنە باستاعان. جاڭاگۇل جەڭگەي دايىن بولعان ىرىمشىكتى ءسۇزىپ الىپ, ىدىسقا سالدى. ساپ-سارى بولىپ تۇرعان قويمالجىڭ كوپ وتپەي-اق قاتايىپ, سۋى تارتىلىپ شىعا كەلدى. سۋىعان سوڭ ىرىمشىكتەن اۋىز تيدىك. قانت قوسپاي-اق ءتاپ-ءتاتتى, ەرەكشە ءدامى بار ۇلتتىق تاعامعا سۇيسىنبەسكە امالىڭ جوق. ەشقانداي حيميالىق قوسپاسىز وسىنداي دامدەردى دايىنداي بىلگەن اتا-اجەلەرىمىز نەتكەن شەبەر بولعان دەسەڭشى!
− قازاننىڭ تۇبىندە قالعان سۇيىعى تۋرا كادىمگى يريس كامپيت سياقتى قويۋلانىپ قالادى. ونى الىپ بالالارعا بەرەمىن. مىناۋ ىرىمشىكتى كەپتىرىپ الىپ, قىسقا دەيىن ساقتاي بەرۋگە بولادى. قيىن ەشتەڭەسى جوق, تەك قۇنت بولسا بولدى. جۇرتتىڭ كوبى مۇنى ماشاقات سانايدى. ءسۇت جوق دەيدى. ءسۇت بولسا قوزىنىڭ ءماندىرى جوق دەيدى. مۇمكىن ول دا راس شىعار, قازىر شەلەك-شەلەك ءسۇت ساۋىپ وتىراتىن ۇيلەر دە ازايدى عوي. بىراق, بىزدەر اتام زاماننان كەلە جاتقان ءوزىمىزدىڭ ۇلتتىق ءداستۇرىمىزدى, كەنەۋى مول اس-اۋقاتىمىزدى ۇمىتپاۋىمىز كەرەك, – دەيدى جاڭاگۇل مۇراتبەكقىزى.
جاڭاگۇل جەڭگەمىزگە العىس ايتىپ, قوشتاسىپ كەتتىك. قازاقتىڭ قىمىز-قىمىرانىن, قازى-قارتاسىن وزگە جۇرت تا مويىنداپ جاتىر. ءوز قۇندىلىعىمىزدى ءوزىمىز باعالاماعان سوڭ ءبازبىر ۇلتتىڭ پىسىقتارى ماسەلەن, قىمىزعا پاتەنت الىپ, مەنشىكتەپ العانىن ەستىدىك تە. ەندى ءبىر كۇندەرى ىرىمشىكتى ءدال وسىلاي وزگە بىرەۋ پاتەنتتەپ الماسىنا ەشكىم كەپىلدىك بەرە المايدى. قازىرگى اعا بۋىن وكىلدەرى وسى تاعامنىڭ ءتۇرىن بىلگەنىمەن, ەرتەڭ ولاردان كەيىنگى ۇرپاق تازا ۇمىتۋى ابدەن-اق مۇمكىن-اۋ. ەندەشە, قام جاسايىق, اعايىن!
ءادىل ءابدىرامانوۆ
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى
شاردارا قالاسى
