عالىمدار كەز كەلگەن جات ءتىلدى ۇيرەنۋ ءۇشىن ءبىرىنشى كۇنى 100 ءسوز جاتتاپ, ەكىنشى كۇنى ونى ەسەلەپ, ال, ءۇشىنشى كۇنى ءسوز قورىن 400-گە جەتكىزىپ, اپتانىڭ سوڭىن 1000 سوزبەن ءتامامداۋعا كەڭەس بەرەدى.
سوندا ءسىز بۇعان دەيىن «قۇبىجىقتاي» كورىنگەن كەز كەلگەن تىلدە «نان تاۋىپ جەيتىن» ءدارەجەگە جەتەسىز. مەكتەپتەگىدەي كۇنىنە 5 ءسوز ۇيرەنىپ, جاتتاۋمەن ءىس ەشۋاقىتتا وڭالمايدى دەيدى زەرتتەۋشىلەر. ال ەگەر دە, العاشقى كۇنى 1000 ءسوز, ەكىنشى كۇنى 2000, جارتى ايدا 10000 ءسوز جاتتاپ الساڭىز, ءسوز جوق, ءۇش ايدان سوڭ ءوزىڭىز باسىندا بوي ۇرعان نەمىس, اعىلشىن, يسپان نەمەسە يتاليان تىلىندە كوسىلە ءسويلەپ كەتەرىڭىزگە كەپىلدىك بار. كەرەمەت ەمەس پە؟!
وسى ارادا قازاق تىلىنە دە سونداي ءتاسىل قاجەت پە دەگەن ءبىر ساۋال تۋىندايدى. الەم تىلدەرىنىڭ ساناتىندا بولعاندىقتان ءبىزدىڭ تىلىمىزگە دە وسىنداي تالاپ كەرەك تە شىعار, بالكىم! الايدا, ءيا, الايدا…
قازاقتىڭ بەلگىلى شايىرى ءشاھيزادا ابدىكەرىموۆ ۆالەنتين تيان ەسىمدى اۋىل شارۋاشىلىعى عىلىمدارىنىڭ دوكتورىمەن كوپ جىلدان كورشى تۇرادى. «كەشكىسىن اۋلادا ازداپ دامىلداپ الايىن دەپ شىقسام, باكەڭنىڭ – ۆالەنتين سەرگەي ۇلىنىڭ ۇيىندە دۋىلداعان توپ قازاقشا اسپانداتىپ ءان سالىپ جاتادى. مەنىڭ حالقىمنىڭ انا تىلىنە عانا ەمەس, ءان-جىرىنا دەگەن مۇنداي قۇرمەتتەن جۇرەگىم ەزىلىپ كەتەدى. سەنەسىز بە, كورشىمنىڭ ءۇيىندە توي-تومالاق قازاق ءانىنسىز ءوتپەيدى» دەگەن ارقالى اقىن ءسوزىنىڭ اقىرى باكەڭمەن ءبىزدى دوڭگەلەك ۇستەل باسىنداعى سۇحباتتا ۇشىراستىردى. سوندا عالىم قازاقتاردىڭ ورتاسىندا ءجۇرىپ قازاقشا ۇيرەنۋگە ەشقانداي دا 100 ءسوز نەمەسە 1000 ءسوز جاتتاۋدىڭ قاجەتى جوق دەپ بىردەن كەسىپ ايتتى. «ەڭ الدىمەن, نيەت بولسىن, نيەت بولماسا ساعاتىنا 1000 تەڭگە تولەپ وقىتساڭ دا قازاق ءتىلىن ۇيرەتە المايسىڭ. قازاق ءتىلىنىڭ قاسيەتى سونداي!» دەيدى دوكتور تيان. بىلاي قاراساڭ, وسى باكەڭنىڭ ايتقانى اقىلعا سياتىن سەكىلدى ما؟!
دەن ابيزەيد دەگەن امەريكالىق العىر جىگىتپەن ءبىر مەكەمەدە قىزمەت ىستەدىك. دەننىڭ تىلگە دەگەن نيەتىنە ءالى كۇنگە تاڭ-تاماشامىن. ءدجينسيىنىڭ وڭ قالتاسى – قازاقشا جازىلعان «G20 نەمەسە «ۇلكەن جيىرمالىق» – الەمدەگى ەكونوميكاسى ەڭ مىقتى دامىعان جانە تەز دامىپ كەلە جاتقان ەلدەردىڭ كلۋبى» دەگەن كۇردەلى رەسمي سوزدەردى قۇرايتىن, ال سول قالتاسى «بارعا – ءشۇكىر, جوققا – سابىر» دەگەن سياقتى ءوزىم ءۇيرەتكەن قازاق ماقال-ماتەلىنەن باستالاتىن, اۋىز-ەكى ايتىلاتىن قارىم-قاتىناس سوزدەرى جيناقتالعان بەينەبىر سەرۆيس-ورتالىق ىسپەتتى. بولمەگە ءار باس سۇققان سايىن بوساعادا قازاقشا ءبىر سويلەم ايتىپ, قاتەم بار بولسا تۇزەر مە ەكەن دەگەندەي ەكى قولىن قالتاسىنا كەزەك-كەزەك سۇعىپ, تىلدەي پاراقشالاردى الىپ وقىپ تۇراتىن دەن ەرەكشە قابىلەتتى وقۋشى سياقتى. ءارى ءار اپتانىڭ سوڭىندا تاڭەرتەڭ «حاي-ءسالەم…» دەگەننەن سوڭ «بۇگىن جۇما, جاقسى كۇن!» دەۋدى ەش ۇمىتقان ەمەس.
سول دەنىمىز ۋاقىت تاۋىپ اپتاسىنا ءۇش رەت كەشكى 5-پەن 6-نىڭ اراسىندا بىزگە اعىلشىن ءتىلىن تەگىن ۇيرەتتى. نيەتىن قىزمەتپەن ۇيلەستىرگەن ۇستازىمىز تىڭداۋشىلاردىڭ دەنىنىڭ ءورىستىلدى ەكەندىكتەرىنە قاراماي كوپتەگەن ءسوزدەردىڭ بالاماسىن قازاق سوزدەرىمەن سالىستىرىپ «ميىن شىنىقتىرىپ» جاتاتىن. مەن ون بەس جىلدان استام قىزمەت ىستەگەن امەريكالىق بۇل ۇيىمدا حالىقارالىق گرانتتىڭ بولىنۋىنە وراي 3-5 جىل ارالىعىندا ديرەكتورلىققا كەلىپ-كەتىپ جۇرگەن ارىپتەستەرىنىڭ الدى بولعان دەننىڭ قىزىعى الدا ەدى! ول ەلىنە قايتار كۇنى قوشتاسۋ كەشى ءوتتى. ءورىستىلدى جۋرناليست ارىپتەس-قارىنداستارىم گۇلشات پەن مارجان كەلىپ, «اعا, دەنگە ايتىڭىزشى, ءبىراۋىز قازاقشا سويلەسىن…» دەپ قيىلدى. ەرسى كوردىم, ايتا المادىم…
ەڭ قىزىعى – ساعاتىمىزعا قاراپ وتىرمىز, دەن ەش قاتەلەسپەي شۇرايلى تىلدە 20 مينۋت سويلەدى. ەلگە, جەرگە, ءارىپتەستەرگە دەگەن ىشكى سەزىمىن قازاق ءتىلىندە باستاپ, قازاق تىلىندە اياقتادى. ءتۇسىنگەنىمىز بار, تۇسىنبەگەنىمىز بار Internews Network – حالىقارالىق اقپاراتتار جەلىسى (اقش) ۇيىمى ديرەكتورىنىڭ وزىنە, قوشتاسۋ سوزىنە قۇرمەت جاساپ, دۇرىلدەتە قول سوقتىق! ول جۇرتتىڭ ءبارىن ءوزىنىڭ بوتەن تىلگە دەگەن نيەتىنە, قۇرمەتىنە وسىلايشا ايرىقشا ەستە قالارلىقتاي ءتانتى ەتتى!
ودان دا قىزىعى… قازاققا كۇيەۋ بالا دەننىڭ كەلىنشەگى – ءوزىمىزدىڭ سايرامنىڭ (وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى) قازاعى مەن وزبەگىنىڭ اراسىندا ورىس تىلدىلەر ەمگە جوق اۋىلداعى دارىگەردىڭ قىزى ەدى. دەن ەكەۋى امەريكادان قولتىقتاسىپ بىرگە كەلگەن. قارىنداسىمىز ءبىر ءتۇيىر قازاقشا بىلمەيتىن (عاپۋ وتىنەمىن, سەا)))), ابيزەيد مىرزا!), بىلمەي كەتتى…
تالعات ءسۇيىنباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
