ول كۇندەگى الماتى بۇگىنگىسىنە اتىمەن ۇقسامايدى. سامىرسىندار ساپ تۇزەسە, سامساعان گۋبەرناتور باعىنىڭ باتىس جاق قاپتالىندا ءبىر ۇيعىردىڭ كونەلىكتى قورا-قوپسىسى بولاتىن. ءتۇپ جاقتاعى جاپسىرما باسپالداقپەن ۇستىڭگى قاباتقا كوتەرىلسەڭ, تاپ-تۇيناقتاي شاعىن بولمەگە كەلىپ تىرەلەتىنسىڭ. سونى ستۋدەنت كەزىمىزدە مۇحتار ماعاۋين مەن تولەك تىلەۋحانوۆ پاتەرگە جالداپ تۇردى.
قالانىڭ قاق ورتاسى ەدى. ەسىگىنىڭ الدى ءارلى-بەرلى اعىلىپ جاتقان ترامۆايلار-تۇعىن. ودان ءارى تەمىر شارباقپەن قورشاعان ەسكى پارك. ءارى وتكەن, بەرى وتكەندەردىڭ ءبارى سوقپاي كەتپەيدى. كىتاپحاناعا بارا جاتىپ تا, ودان قايتىپ كەلە جاتىپ تا ات قۇرعاتپايتىنداردىڭ بىرەۋى مەنمىن.
ءبىر كۇنى كەلسەم, مۇحتار مەن تولەك توسەكتەرىنەن ءالى تۇرماپتى. بىرەۋى «مادام ءبوۆاريدى», بىرەۋى جورج ساندتى قۇشاقتاي قۇلاپتى. سيىر ساسكەگە دەيىن راقاتتانىپ جاتىر. اياق جاقتارىنداعى كونەتوز ورىندىققا ەندى جايعاسا بەرىپ ەدىم, تاقتاي ەسىك تاعى دا تىقىلداي ءجونەلدى. اشسام, ار جاعىنان قاشاندا قۋاقىلىق ايتىپ, قارالاي جۇرتتى كۇلكىگە باتىرىپ جۇرەتىن رىمعالي نۇرعاليەۆ كورىندى.
سوڭىنا ىلعي ىرجيىپ ك ۇلىپ تۇراتىن, قالقان قۇلاق, بيداي ءوڭ, تالدىرماش بالا جىگىتتى ەرتىپ الىپتى. ەلدە تۇراتىن مايدانگەر جازۋشى كامەن ءورازاليننىڭ ءىنىسى دەيدى. اتى سۇلتان كورىنەدى. بيىل مەكتەپتى مەدالمەن ءبىتىرىپتى. ءبىزدىڭ فيلفاكقا ءتۇسىپتى. ءتىل مەن جاعىنا سۇيەنىپ سايراپ تۇر. جۇرت سويلەپ جاتقاندا, ءبىردەڭە دەگىسى كەلىپ, اۋزى جىبىرلاپ كۇلىمدەي بەرەدى. بىراق, الدىنداعى اعالارىنان ءسوز تيمەيدى. ءبىرىنىڭ اۋزىنداعىنى ءبىرى قاعىپ الىپ, كۇمپىلدەسە جونەلەدى.
تورتەۋى دە ناعىز سەن تۇر, مەن اتايىندار. ابايدىڭ اۋىلىنان. ول كەزدە اباي الەمىنىڭ تورتكۇل دۇنيەگە تۇگەل جايىلا باستاعان كەزى ەدى. كەمەڭگەر اۋەزوۆتىڭ قالامىنان شىققان ءار سويلەمدى قاستەر تۇتاتىن كارىقۇلاق قازاق قاۋىمىنىڭ بۇعان دەيىن ءبار-ءبارى جوندەپ بىلە قويماعان اباي اقىننىڭ ءجاي-جاپسارىنا ءتۇگەلدەي پەيىلى اۋىپ, دەندەرى تەگىس قۇلاي باستاعان تۇسى-تۇعىن. قاسىمداعى ءتورت دوسىمدى تىڭداي باستاسام, مەنىڭ دە اۋزىم اڭقيىپ قالادى.
بىلمەيتىندەرى جوق. مەن ەستىمەگەن, وقىماعان, بىلمەگەن تالاي گاپ ورتاعا ءتۇستى. تۋدى-ءبىتتى كورمەگەن-بىلمەگەن شىڭعىستاۋ, قاراۋىل, جيدەباي, ۇلكەن وردا, كىشى وردا, قوڭىر اۋليەنىڭ ۇڭگىرى, باقاناس, بارشاتاس, ابىرالى, قاينار, دەگەلەڭدەردى ويمەن شولىپ, قيالىممەن شارلادىم. كەيىن بارىپ كورگەنىمدە, ءبارى دە كوزىمە وتتاي باسىلدى. دوستارىم قۇلاعىما قۇيىپ باققان سول ورتادا باياعىدان بەرى بىرگە جۇرگەندەيمىن.
سۇلتان ورازالينمەن دە سول جىلداردان باستاپ ارالاسا باستادىم. جاقسى قالىپتاسقان جاراستىعىمىزعا ءالى كۇنگە اقاۋ ءتۇسىپ كورگەن ەمەس.
بۇگىندەگى جەتپىسكە جەتىپ, الدى مەن ارتىن بىردەي شولىپ, ويعا باتىپ وتىرعان سۇلتاننىڭ كوزىنىڭ الدىندا وتكەن ءومىر جولىنىڭ تالاي دۇربەلەڭى دۇرلىگىسىپ تۇرعان شىعار. سونىڭ تالايىنىڭ تۇسىندا ۇزەڭگىلەس بولىپ, بىرگە ءجۇرىپپىز.
قارشادايىنان قاي-قايداعىنى ويلاپ, اساۋ ارماننىڭ سوڭىندا جۇرەتىن. الدە- ءبىر جاڭا جوبانى ىسكە قوسىپ, ۋاقىت جەتپەي, مۇرنىنان شانشىلىپ جاتقانى. ءبۇگىن دە سولاي, كەشە دە سولاي, ءتىپتى باياعىدا اۋزى اشىلعان ارمانشىل البىرت شاعىندا دا سولاي ەدى.
بىردە ونى الماتىنىڭ كوپشىلىك كىتاپحاناسىنىڭ وقۋ زالىندا كوردىم. جان-جاعىندا الدەقاشان سارعايىپ كەتكەن, لاتىنشا باسىلعان كونە گازەت-جۋرنالدار مەن كىتاپتار جايراپ جاتقان-دى. ورتاسىندا ەشكىمدى كورمەي, ەشكىمدى ەستىمەي, الدەبىر ج ۇلىم-ج ۇلىم كونە كىتاپتان كوزىن الا الماي سۇلتان وتىردى. قاسىنا بارىپ, داۋسىمدى قاتقىلداۋ شىعارىپ: «ءاي, سۇلتان, امانسىڭ با؟», دەپ سۇرادىم. سەلك ەتىپ, ۇشىپ تۇردى. ىرجالاڭداپ بەتىمە قارادى. «وي, سەن ەكەنسىڭ عوي!», دەپ ءبىر كۇڭك ەتتى دە, قالعاندارعا كەدەرگى كەلتىرمەيىن دەپ, قولتىعىمنان دەمەپ, ۆەستيبيۋلگە قاراي بەتتەدى.
جۇرتتان وڭاشاعا الىپ شىققان سوڭ: «قايدان ءجۇرسىڭ؟», دەپ كۇلە قاراپ, جاۋابىمدى كۇتپەي: «ديسسەرتاتسيا عوي. جۇمىسى كوپ پالە ەكەن. ەندى كىرىسكەلى جاتىرمىن», دەپ كۇلدى. جەلكەسىنە قولىن اپارىپ: «ۋنيۆەرسيتەتتەگى ۇستازدارىم بار عوي. سولار «تاۋداي تالابىڭدى بوسقا شاشپا! قالاعان تاقىرىبىڭدى ال دا قورعا!», دەدى. سودان ءارى ويلانىپ, بەرى ويلانىپ, وتىزىنشى جىلداردان بەرمەن قاراي ءسۇبەلى ەڭبەك ەتىپ كەلە جاتقان جازۋشىمىز عابدول سلانوۆقا توقتادىم. ول جايىندا كەيىنگى جىلدارى بىردە-ءبىر ماقالا جازىلماپتى», دەدى.
ءيا, عابدول سلانوۆ تۇسىندا قازاق ادەبيەتىن دۇركىرەتىپ كەلگەن ازاماتىمىز ەدى. ءبىر «ءدوڭ اسقاننىڭ» ءوزى نەگە تۇرادى؟! تۇسىندا كوزى قاراقتى قاۋىمنىڭ ءبارى وقىدى. ۇلتتىق وقىرماندى وسىنشا تامسانتقان قالامگەر كەيىنگى جىلدارى دا بۇرقىراتىپ كوپ جازدى. «ارمان اعىسى», «ءدوڭ اسقان», «كەڭ شالقار», «جانارتاۋ»... جەم بويىنان جەتىسۋداعى قارعالى, شالكودەگە دەيىن ول ءسۇيسىنە سۋرەتتەمەگەن جەرلەرىمىز بار ما؟! سول جىلدارى ءبىر ءازىلكەش اقىننىڭ ول تۋرالى: «ارمان اقتىم, ءدوڭ استىم, شالقار كەشتىم, تاۋ باستىم. ويلانايىن وتىرىپ, نەنى تاپتىم, نەنى اشتىم؟», دەپ جازعانى بار ەدى. وتاندىق بەللەتريستيكاعا وسىنشا ولجا سالعان مايتالمان قالامگەر, راسىندا دا, «نەنى تاپتى, نەنى اشتى؟».
بۇنى ادەبيەتتانۋ عىلىمى مىقتاپ ويلانۋى كەرەك قوي. سوعان باسقا ەمەس, ءبىزدىڭ سۇلتان تاۋەكەل ەتىپتى. ول ەشكىممەن ەشقانداي قاق-ساعى جوق, جونىنە ءجۇرىپ, جوندەم جازاتىن, قويدان قوڭىر سلانوۆتى نەگە تاڭداعانىن: «ادەبيەتتە جازعان شىعارماڭنان باسقا قانداي كورسەتكىش كەرەك؟! ەڭبەكقور اعامىزدىڭ جازعان-سىزعاندارىن قايتادان وقىپ, ارا سالماقتارىن قايتادان انىقتاعىم كەلەدى», دەپ ءتۇسىندىرىپ ەدى.
شىنىندا دا, سۇلتان ەگجەي-تەگجەيلەگەن ەڭبەك تىم ەلەۋلى بولىپ شىقتى. «ءومىر شىندىعى جانە كوركەمدىك شەشىم» مونوگرافياسى ادەبيەتتانۋداعى ايتۋلى شىعارمالاردىڭ ءبىرى بولىپ ەسەپتەلەدى.
كوپ ايتىلىپ, جاۋىر بولماعان ءجايتتەرگە نازار اۋدارتۋىمەن كوزگە تۇسكەن بۇل مىنەزىن شىڭداعان ۇستىنە شىڭداي ءتۇستى. ول كەزدەگى ادەبيەتشىلەرىمىزدىڭ جايىلاتىن جالعىز ءورىسى مەرزىمدىك ءباسپاسوز ەدى. ولار دا تىم ساناۋلى-تۇعىن. بىراق, قانداي سالاداعى گازەت پەن جۋرنال بولماسىن ادەبيەت پەن ونەرگە دەگەن ىقىلاسى ايرىقشا الابوتەن ەدى. ولەڭ مەن اڭگىمەنى قاعىس قالدىرۋدى ول كەزدەگى رەداكتسيالار كەشىرىلمەس كىساپىرلىك سانايتىن. سونداي ءداستۇر مىقتاپ ورنىققان قوعامدا, قايدا بارساڭ دا, جورنالشى مەن جازۋشى قۇشاقتاسىپ بىرگە جۇرەتىن.
ءتىپتى, كۇنى كەشەگى قالامى جۇيرىك جورنالشىنىڭ از ۋاقىتتىڭ ىشىندە ىرگەلى جازۋشىعا اينالعانىن كورەتىنبىز. ءبارىمىز دە كۇنى كەشەگى گازەت قىزمەتكەرىمىز. وسىنداي ءداستۇر راديودا دا ورنىقتى. اۋەلدە كۇندە ەرتەمەن «قايىرلى تاڭ!» دەپ وياتاتىن مايدا قوڭىر اۋەزدى ديكتور مۇقاعالي ماقاتاەۆ كەلە-كەلە جۇيرىك قالامگەرگە اينالىپ, كۇندەردىڭ كۇنىندە الدىندا بوركىمىزدى الاتىن ۇلى اقىن بولىپ شىعا كەلگەنىن كىم بىلمەيدى؟!
بۇنداي جورالى جولدان جاڭادان اشىلىپ جاتقان تەلەۆيزيا دا اۋلاق تۇرا المادى. العاشىندا جينالىستان جينالىس تاستاماي ءتۇسىرىپ, قايدا نە بولىپ, نە قويىپ جاتقانىن سول بويدا ءىزىن سۋىتپاي كورەرمەنگە كورسەتۋگە قۇمار تەلەۆيزيانى ءجاي ءانشەيىن ينجەنەرلىك-تەحنيكالىق قىزمەت قوي دەپ ويلايتىنبىز. بىرتە-بىرتە ول ۇشقارى تۇسىنىكتەن ارىلىپ, ءىستىڭ ءمان-جايىنا قانىققان ورنىقتى كوزقاراس مەڭدەي باستادى. الدىمەن شەكپەن, تاقيالارىن, دومبىرا, قوبىزدارىن قولتىقتارىنا قىستىرىپ, ارتىستەرىمىز سولاي قاراي شۇبىراتىندى شىعاردى. ارتىنشا-اق, شاشتارى دۋدىراپ, قاباقتارى جالبىراپ, اقىندارىمىز كوگىلدىر ەكراننان تۇسپەي قويدى. قاراقۇرت شاعىپ العانداي بەزىلدەپ, دۇعالىق ايتىپ وتىرعان باقسىداي, كەڭىردەكتەرىن كەرنەي سوزىپ, وتان, پارتيا, عارىشكەر جايلى تولعاۋلارىن وقىپ, ەرتەدەن قارا كەشكە ىڭىرانا سارناپ وتىرعاندارى.
بۇرىن اناداي جەردە, قوراعاش جۇتقانداي قوقىرايىپ تۇراتىن بەيتانىس ونەر بىرتە-بىرتە كورەرمەنگە جاقىندايىن دەدى. قاق توردەگى قاقىرايما ورنىن تاستاپ, ءۇيىڭە, كۇيىڭە تۇرمىسىڭا ارالاسا باستادى. نە بولىپ, نە قويىپ جاتقانىن بىلگىسى كەپ, دىگىرلەۋدەن تىيىلىپ, جانىڭنىڭ جاي-كۇيىنە دە كوڭىل اۋدارايىن دەدى. بۇرىنعىداي اندىزداپ تۇرعان اساي-مۇسەيلەردىڭ قايسىسىمەن قاقتىعىسىپ, قايسىسىمەن سوقتىعىسىپ قالار ەكەنمىن دەپ, ەكى قولى الدىنا سىيماي, قارالاي ءۇرپيىسىپ وتىراتىن جازۋشىلار دا توبەلەرىنەن ەنتەلەي تونگەن كامەرالار مەن شاقىرايعان ەلەكتر جارىعىنا ەش جاسقانباي, قۇرداسىنىڭ ۇيىنە كەلگەندەي, كوسىلىپ سالىپ, ەمىن-ەركىن اڭگىمە سوعاتىندى شىعاردى.
ءويتىپ, تەلەۆيزيانى ادەبيەتتەندىرۋدى باستاپ بەرىپ جۇرگەندەردىڭ ءبىرى دە وسى سۇلتان ورازالين ەدى. شالقايما كرەسلودا جايلانىپ جاتىپ الىپ, ازۋى التى قارىس اباي اۋىلىنىڭ دىلمارلىعىنا باسىپ, اۋزى-اۋزىنا جۇقپاي, سامپىلداپ سويلەي جونەلگەنىن كورگەندە, قارالاي سەنىڭ دە ارقاڭ قوزادى ەكەن. قارشاداي سۇلتاننىڭ تەلەۆيزيا ءتىلىن ەركىن مەڭگەرىپ, سۋدا جۇزگەن بالىقتاي بايپاڭداعانىنا ءبىز دە ءسۇيسىنەتىنبىز.
كوپتىڭ الدىن ءبىرازدان بەرى كورمەي كەتكەن عابيت مۇسىرەپوۆتى قويار دا قويماي ءجۇرىپ, كوگىلدىر ەكرانعا جەتەلەپ ءوزى الىپ شىقتى. قارعالىدان باسقا جەرگە باسپاي قويعان عابيدەن ءمۇستافيندى تاياعىن تاقىلداتىپ, قازاق تەلەۆيزياسىنا سۇلتان ءوزى ەرتىپ كىرگىزدى. سۇلتان سۇراعاندا, جىل ون ەكى اي جەر-كوكتى شارلاپ, ۇيىنەن تاپتىرمايتىن شىڭعىس ايتماتوۆ, قۇداي قولداپ, اۋىلدا بار بولىپ شىقتى.
سىپايى سويلەسسە دە, الىستاعىنى اڭعارىپ سۇراق قوياتىن وسى ءبىر قالقان قۇلاق سارى بالا ادام جادىنا قاي-قايداعىنى ورالتادى ەكەن. ءبارىنىڭ دە سىرالعى دوسىنداي, كانىگى قۇرداسىنداي, ەشكىمنىڭ شىمشىلاپ شامىنا تيمەي, سارى مايدان قىل سۋىرعانداي ۇزاق ۋاقىت بيپازداپ سويلەسىپ وتىرىپ-اق, اسىقپاي اڭگىمە-دۇكەن قۇردى. قۇماردان شىعا ءىش اشىسىپ, ابدەن سىرلاستى. تەرگەپ-تەكسەرمەي-اق, اۋزىن اشتىرماي, الدىن كەس-كەستەمەي-اق, بايىپپەن سويلەسىپ-اق, بار سىرىن ەمىن-ەركىن ايتقىزعان, بۇل سۇحباتتار – ۇلى تۇلعالارىمىزدى شەشىلە سويلەتكەن ۇلكەن رۋحاني قۇبىلىستار بولدى. ءسويتىپ, ءبىزدىڭ كوز الدىمىزدا تەلەسۇحبات جانرى تۋدى. سودان بەرى ءبىزدەردىڭ, كورەرمەندەرىمىزدىڭ كوز قۋانىش حابارلارىنا اينالدى.
تەلەۆيزياشى-قالامگەر, تەلەۆيزياشى-قايراتكەردىڭ اشقان جاڭالىقتارى جالعىز بۇل ەمەس-ءتى. كوپشىلىك اسىعا كۇتەتىن «كەزدەسۋلەر» مەن «پورترەتتەرگە» قوسا, «حالىق قازىناسى», «تاماشا», «قىمىزحانالاردى» دا ۇيىمداستىردى. سول ارقىلى قوي باستاعان قوشقارداي العا ءتۇسىپ, تاعىلىمدى جولعا باستايتىن, ۇلتتىق سانامىزدى ورگە سۇيرەگەن ورەلى اقپاراتتىڭ العاشقى كوپكە كەڭىنەن تانىمال جۇلدىزدارىنىڭ ءبىرى بولدى.
سول شابىسىنان ءالى تانباپتى. وعان جۋىرداعى «قازاق زيالىلارى تۋرالى انتولوگياسى» ابدەن كۋا بولا الادى. تاۋەلسىز مەملەكەتىمىزدىڭ العاشقى قاز باسىپ تۇرعان كەزىنەن سالىق زيمانوۆ, سۇلتان سارتاەۆ, عايرات ساپارعاليەۆ سىندى ساڭلاق اكادەميكتەر سىر شەرتەدى. بيىلعىداي تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ تويلى جىلىندا جار قۇلاعى جاستىققا تيمەگەن جاڭا زامان قايراتكەرلەرىنىڭ تالايىن تىڭداپ, قۇيما قۇلاق حالقىمىز قۇمارىنان ءبىر شىعادى دەپ سەنەمىز. ءوز ۇلتىمەن بىرگە ءوركەندەپ, بىرگە تۇلەيتىن قايراتكەردىڭ قالامى مەن كامەراسىنا ىلىگۋگە تالاي-تالاي زامانداستارى ابدەن لايىق دەپ بىلەمىز.
سۇلتان – حالىق ارتقان ءۇمىتتى ءاردايىم اقتاپ كەلە جاتقان قايراتكەر. ول جۇرگەن جەر گۇلدەنەدى, ول جۇرگەن جەردىڭ كوسەگەسى كوگەرەدى دەيتىندەي ورەن تۇلعاعا اينالدى. تالاي جىل قاتارىنان «ونەر» باسپاسىن, زياتكەرلىك قۇقىق باسقارماسىن باسقارىپ, جۇرتىنا جورالى جول تاستادى. كەيىنگى جىلدارى زاڭدى كەڭىنەن ناسيحاتتاۋدىڭ مايتالمانى اتاندى.
حالىق جولداعان شارۋانى قايدا دا ورتا جولدا قالدىرماي, ەل كۇتكەن بيىككە الىپ شىقپاي قويمايتىن سۇلتانعا ءاردايىم ۇلكەن سەنىم كورسەتىلدى. تىلدەر جونىندەگى كوميتەتتىڭ توراعاسى, ۇلت ساياساتى جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميتەتتىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى لاۋازىمدارىن ويداعىداي اتقارعانىنا ءبارىمىز دە كۋامىز. بۇكىل قازاق قاۋىمىنىڭ وزەكتى رۋحاني مۇددەلەرى ايقىندالار تالايلى تۇستا ول ساياسات الاڭىنان تاپجىلماي تابىلا الدى. قيىننان بۇلتارىپ, اۋىردان تايسالمادى. ۇلتتىق رۋحانياتىمىزدىڭ كەرەك كەزىندە ويبايلايتىن جوقشىسى بولا ءبىلدى. ارىستانداي ارپالىسىپ, ءدال ءماسەلە شەشىلەر تۇستاعى تالاي تالقىدا ەل نامىسىن, ءتىل نامىسىن جىرتىستى. تالاي جەردە قولداۋ تاپپاي, قاپى قالدى. باتپانداپ كىرگەن اۋرۋدىڭ مىسقالداپ شىعىپ, بىتپەي جاتقانىنا قابىرعاسى قايىسىپ, قالىڭ حالقىمەن بىرگە كۇيزەلدى.
ۋايىمىنا ورتاقتاسار تىلەۋقور قايدان تابىلسا دا, قۇشاق جايا قارسى الدى. ەل مۇددەسى جولىنداعى جاقسىلىققا, كىم جاساسا دا, بىرگە قۋاندى. وتىز توعىز پايىز قازاقتىڭ ءوزى تۇگەل بىلمەيتىن انا ءتىلىمىزدىڭ مەملەكەتتىك ءتىل ساناتىنا ىلىگىپ, ورنىعىپ كەتۋى جولىندا ايلا-امالدىڭ ءبارىن قاراستىردى. كوپتىڭ ءىسى كوپپەن بىتەتىنىن ءبىلىپ, كوپشىل بولدى. ەل پاتريوتتارى, ءتىل پاتريوتتارىنىڭ قاتارى قالىڭداپ, قارقىندارى تاسىعانىنا ول دا ماسايرادى.
بىراق, كەنەۋى ءبىر كەتىپ قالعان شارۋانىڭ قايتا تۇزەلمەگى تالايدىڭ زىعىردانىن قايناتىپ, تالاي جۇيكەنى توزدىراتىنىن دا ءبىلدى. قيىننان باستالىپ, قيىردان قيىرعا سوزىلاتىن ەل مۇددەسى دەپ اتالاتىن ۇلى جول شەگى مەن شەتىنە جەتكىزە قويمايتىنىن دا ۇقتى. وعان جاۋاپكەرشىلىك دەپ اتالاتىن ۇلى سەزىم, قاي قيىننان دا تايسالمايتىن ۇلى ءتوزىم كەرەك ەكەنىن مويىندادى. ول ءدايىم ۇلى كوش كوشەلى دە كولىكتى بولعاي دەپ تىلەدى.
سول ۇلى جولدىڭ ۇستىندە كەلە جاتىپ, جەتپىس جاسقا جەتكەنىن سەزبەي دە قالدى. ەل ءۇشىن ەتكەن ەڭبەگى بوسقا كەتپەپتى. حالىقارالىق تەلەۆيزيا جانە راديو اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى, پروفەسسور اتاندى. ءباسپاسوز سالاسىنداعى پرەزيدەنت سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى بولدى. قازاقستانعا ەڭبەگى سىڭگەن قايراتكەر اتاعىن الدى. ادامدىق جەكە باقىتى مازداپ جاندى. بابىن تاپقان كەلىستى جارى بار. تەك اكەسىنىڭ عانا ەمەس, ەلىنىڭ دە كوڭىلىنەن شىعا بىلگەن ۇلى بار. ق ۇلىنشاقتاي قۇلدىراڭداسىپ ويناقتاعان نەمەرەلەرى قانداي!
ۇلى ساپتان كەتپەگەن, دۋلىعاسىن شەشپەگەن سۇلتان ازاماتقا ءالى تالاي دۇركىرەتە قول سوعامىز.
ءابىش كەكىلباي ۇلى.
ول كۇندەگى الماتى بۇگىنگىسىنە اتىمەن ۇقسامايدى. سامىرسىندار ساپ تۇزەسە, سامساعان گۋبەرناتور باعىنىڭ باتىس جاق قاپتالىندا ءبىر ۇيعىردىڭ كونەلىكتى قورا-قوپسىسى بولاتىن. ءتۇپ جاقتاعى جاپسىرما باسپالداقپەن ۇستىڭگى قاباتقا كوتەرىلسەڭ, تاپ-تۇيناقتاي شاعىن بولمەگە كەلىپ تىرەلەتىنسىڭ. سونى ستۋدەنت كەزىمىزدە مۇحتار ماعاۋين مەن تولەك تىلەۋحانوۆ پاتەرگە جالداپ تۇردى.
قالانىڭ قاق ورتاسى ەدى. ەسىگىنىڭ الدى ءارلى-بەرلى اعىلىپ جاتقان ترامۆايلار-تۇعىن. ودان ءارى تەمىر شارباقپەن قورشاعان ەسكى پارك. ءارى وتكەن, بەرى وتكەندەردىڭ ءبارى سوقپاي كەتپەيدى. كىتاپحاناعا بارا جاتىپ تا, ودان قايتىپ كەلە جاتىپ تا ات قۇرعاتپايتىنداردىڭ بىرەۋى مەنمىن.
ءبىر كۇنى كەلسەم, مۇحتار مەن تولەك توسەكتەرىنەن ءالى تۇرماپتى. بىرەۋى «مادام ءبوۆاريدى», بىرەۋى جورج ساندتى قۇشاقتاي قۇلاپتى. سيىر ساسكەگە دەيىن راقاتتانىپ جاتىر. اياق جاقتارىنداعى كونەتوز ورىندىققا ەندى جايعاسا بەرىپ ەدىم, تاقتاي ەسىك تاعى دا تىقىلداي ءجونەلدى. اشسام, ار جاعىنان قاشاندا قۋاقىلىق ايتىپ, قارالاي جۇرتتى كۇلكىگە باتىرىپ جۇرەتىن رىمعالي نۇرعاليەۆ كورىندى.
سوڭىنا ىلعي ىرجيىپ ك ۇلىپ تۇراتىن, قالقان قۇلاق, بيداي ءوڭ, تالدىرماش بالا جىگىتتى ەرتىپ الىپتى. ەلدە تۇراتىن مايدانگەر جازۋشى كامەن ءورازاليننىڭ ءىنىسى دەيدى. اتى سۇلتان كورىنەدى. بيىل مەكتەپتى مەدالمەن ءبىتىرىپتى. ءبىزدىڭ فيلفاكقا ءتۇسىپتى. ءتىل مەن جاعىنا سۇيەنىپ سايراپ تۇر. جۇرت سويلەپ جاتقاندا, ءبىردەڭە دەگىسى كەلىپ, اۋزى جىبىرلاپ كۇلىمدەي بەرەدى. بىراق, الدىنداعى اعالارىنان ءسوز تيمەيدى. ءبىرىنىڭ اۋزىنداعىنى ءبىرى قاعىپ الىپ, كۇمپىلدەسە جونەلەدى.
تورتەۋى دە ناعىز سەن تۇر, مەن اتايىندار. ابايدىڭ اۋىلىنان. ول كەزدە اباي الەمىنىڭ تورتكۇل دۇنيەگە تۇگەل جايىلا باستاعان كەزى ەدى. كەمەڭگەر اۋەزوۆتىڭ قالامىنان شىققان ءار سويلەمدى قاستەر تۇتاتىن كارىقۇلاق قازاق قاۋىمىنىڭ بۇعان دەيىن ءبار-ءبارى جوندەپ بىلە قويماعان اباي اقىننىڭ ءجاي-جاپسارىنا ءتۇگەلدەي پەيىلى اۋىپ, دەندەرى تەگىس قۇلاي باستاعان تۇسى-تۇعىن. قاسىمداعى ءتورت دوسىمدى تىڭداي باستاسام, مەنىڭ دە اۋزىم اڭقيىپ قالادى.
بىلمەيتىندەرى جوق. مەن ەستىمەگەن, وقىماعان, بىلمەگەن تالاي گاپ ورتاعا ءتۇستى. تۋدى-ءبىتتى كورمەگەن-بىلمەگەن شىڭعىستاۋ, قاراۋىل, جيدەباي, ۇلكەن وردا, كىشى وردا, قوڭىر اۋليەنىڭ ۇڭگىرى, باقاناس, بارشاتاس, ابىرالى, قاينار, دەگەلەڭدەردى ويمەن شولىپ, قيالىممەن شارلادىم. كەيىن بارىپ كورگەنىمدە, ءبارى دە كوزىمە وتتاي باسىلدى. دوستارىم قۇلاعىما قۇيىپ باققان سول ورتادا باياعىدان بەرى بىرگە جۇرگەندەيمىن.
سۇلتان ورازالينمەن دە سول جىلداردان باستاپ ارالاسا باستادىم. جاقسى قالىپتاسقان جاراستىعىمىزعا ءالى كۇنگە اقاۋ ءتۇسىپ كورگەن ەمەس.
بۇگىندەگى جەتپىسكە جەتىپ, الدى مەن ارتىن بىردەي شولىپ, ويعا باتىپ وتىرعان سۇلتاننىڭ كوزىنىڭ الدىندا وتكەن ءومىر جولىنىڭ تالاي دۇربەلەڭى دۇرلىگىسىپ تۇرعان شىعار. سونىڭ تالايىنىڭ تۇسىندا ۇزەڭگىلەس بولىپ, بىرگە ءجۇرىپپىز.
قارشادايىنان قاي-قايداعىنى ويلاپ, اساۋ ارماننىڭ سوڭىندا جۇرەتىن. الدە- ءبىر جاڭا جوبانى ىسكە قوسىپ, ۋاقىت جەتپەي, مۇرنىنان شانشىلىپ جاتقانى. ءبۇگىن دە سولاي, كەشە دە سولاي, ءتىپتى باياعىدا اۋزى اشىلعان ارمانشىل البىرت شاعىندا دا سولاي ەدى.
بىردە ونى الماتىنىڭ كوپشىلىك كىتاپحاناسىنىڭ وقۋ زالىندا كوردىم. جان-جاعىندا الدەقاشان سارعايىپ كەتكەن, لاتىنشا باسىلعان كونە گازەت-جۋرنالدار مەن كىتاپتار جايراپ جاتقان-دى. ورتاسىندا ەشكىمدى كورمەي, ەشكىمدى ەستىمەي, الدەبىر ج ۇلىم-ج ۇلىم كونە كىتاپتان كوزىن الا الماي سۇلتان وتىردى. قاسىنا بارىپ, داۋسىمدى قاتقىلداۋ شىعارىپ: «ءاي, سۇلتان, امانسىڭ با؟», دەپ سۇرادىم. سەلك ەتىپ, ۇشىپ تۇردى. ىرجالاڭداپ بەتىمە قارادى. «وي, سەن ەكەنسىڭ عوي!», دەپ ءبىر كۇڭك ەتتى دە, قالعاندارعا كەدەرگى كەلتىرمەيىن دەپ, قولتىعىمنان دەمەپ, ۆەستيبيۋلگە قاراي بەتتەدى.
جۇرتتان وڭاشاعا الىپ شىققان سوڭ: «قايدان ءجۇرسىڭ؟», دەپ كۇلە قاراپ, جاۋابىمدى كۇتپەي: «ديسسەرتاتسيا عوي. جۇمىسى كوپ پالە ەكەن. ەندى كىرىسكەلى جاتىرمىن», دەپ كۇلدى. جەلكەسىنە قولىن اپارىپ: «ۋنيۆەرسيتەتتەگى ۇستازدارىم بار عوي. سولار «تاۋداي تالابىڭدى بوسقا شاشپا! قالاعان تاقىرىبىڭدى ال دا قورعا!», دەدى. سودان ءارى ويلانىپ, بەرى ويلانىپ, وتىزىنشى جىلداردان بەرمەن قاراي ءسۇبەلى ەڭبەك ەتىپ كەلە جاتقان جازۋشىمىز عابدول سلانوۆقا توقتادىم. ول جايىندا كەيىنگى جىلدارى بىردە-ءبىر ماقالا جازىلماپتى», دەدى.
ءيا, عابدول سلانوۆ تۇسىندا قازاق ادەبيەتىن دۇركىرەتىپ كەلگەن ازاماتىمىز ەدى. ءبىر «ءدوڭ اسقاننىڭ» ءوزى نەگە تۇرادى؟! تۇسىندا كوزى قاراقتى قاۋىمنىڭ ءبارى وقىدى. ۇلتتىق وقىرماندى وسىنشا تامسانتقان قالامگەر كەيىنگى جىلدارى دا بۇرقىراتىپ كوپ جازدى. «ارمان اعىسى», «ءدوڭ اسقان», «كەڭ شالقار», «جانارتاۋ»... جەم بويىنان جەتىسۋداعى قارعالى, شالكودەگە دەيىن ول ءسۇيسىنە سۋرەتتەمەگەن جەرلەرىمىز بار ما؟! سول جىلدارى ءبىر ءازىلكەش اقىننىڭ ول تۋرالى: «ارمان اقتىم, ءدوڭ استىم, شالقار كەشتىم, تاۋ باستىم. ويلانايىن وتىرىپ, نەنى تاپتىم, نەنى اشتىم؟», دەپ جازعانى بار ەدى. وتاندىق بەللەتريستيكاعا وسىنشا ولجا سالعان مايتالمان قالامگەر, راسىندا دا, «نەنى تاپتى, نەنى اشتى؟».
بۇنى ادەبيەتتانۋ عىلىمى مىقتاپ ويلانۋى كەرەك قوي. سوعان باسقا ەمەس, ءبىزدىڭ سۇلتان تاۋەكەل ەتىپتى. ول ەشكىممەن ەشقانداي قاق-ساعى جوق, جونىنە ءجۇرىپ, جوندەم جازاتىن, قويدان قوڭىر سلانوۆتى نەگە تاڭداعانىن: «ادەبيەتتە جازعان شىعارماڭنان باسقا قانداي كورسەتكىش كەرەك؟! ەڭبەكقور اعامىزدىڭ جازعان-سىزعاندارىن قايتادان وقىپ, ارا سالماقتارىن قايتادان انىقتاعىم كەلەدى», دەپ ءتۇسىندىرىپ ەدى.
شىنىندا دا, سۇلتان ەگجەي-تەگجەيلەگەن ەڭبەك تىم ەلەۋلى بولىپ شىقتى. «ءومىر شىندىعى جانە كوركەمدىك شەشىم» مونوگرافياسى ادەبيەتتانۋداعى ايتۋلى شىعارمالاردىڭ ءبىرى بولىپ ەسەپتەلەدى.
كوپ ايتىلىپ, جاۋىر بولماعان ءجايتتەرگە نازار اۋدارتۋىمەن كوزگە تۇسكەن بۇل مىنەزىن شىڭداعان ۇستىنە شىڭداي ءتۇستى. ول كەزدەگى ادەبيەتشىلەرىمىزدىڭ جايىلاتىن جالعىز ءورىسى مەرزىمدىك ءباسپاسوز ەدى. ولار دا تىم ساناۋلى-تۇعىن. بىراق, قانداي سالاداعى گازەت پەن جۋرنال بولماسىن ادەبيەت پەن ونەرگە دەگەن ىقىلاسى ايرىقشا الابوتەن ەدى. ولەڭ مەن اڭگىمەنى قاعىس قالدىرۋدى ول كەزدەگى رەداكتسيالار كەشىرىلمەس كىساپىرلىك سانايتىن. سونداي ءداستۇر مىقتاپ ورنىققان قوعامدا, قايدا بارساڭ دا, جورنالشى مەن جازۋشى قۇشاقتاسىپ بىرگە جۇرەتىن.
ءتىپتى, كۇنى كەشەگى قالامى جۇيرىك جورنالشىنىڭ از ۋاقىتتىڭ ىشىندە ىرگەلى جازۋشىعا اينالعانىن كورەتىنبىز. ءبارىمىز دە كۇنى كەشەگى گازەت قىزمەتكەرىمىز. وسىنداي ءداستۇر راديودا دا ورنىقتى. اۋەلدە كۇندە ەرتەمەن «قايىرلى تاڭ!» دەپ وياتاتىن مايدا قوڭىر اۋەزدى ديكتور مۇقاعالي ماقاتاەۆ كەلە-كەلە جۇيرىك قالامگەرگە اينالىپ, كۇندەردىڭ كۇنىندە الدىندا بوركىمىزدى الاتىن ۇلى اقىن بولىپ شىعا كەلگەنىن كىم بىلمەيدى؟!
بۇنداي جورالى جولدان جاڭادان اشىلىپ جاتقان تەلەۆيزيا دا اۋلاق تۇرا المادى. العاشىندا جينالىستان جينالىس تاستاماي ءتۇسىرىپ, قايدا نە بولىپ, نە قويىپ جاتقانىن سول بويدا ءىزىن سۋىتپاي كورەرمەنگە كورسەتۋگە قۇمار تەلەۆيزيانى ءجاي ءانشەيىن ينجەنەرلىك-تەحنيكالىق قىزمەت قوي دەپ ويلايتىنبىز. بىرتە-بىرتە ول ۇشقارى تۇسىنىكتەن ارىلىپ, ءىستىڭ ءمان-جايىنا قانىققان ورنىقتى كوزقاراس مەڭدەي باستادى. الدىمەن شەكپەن, تاقيالارىن, دومبىرا, قوبىزدارىن قولتىقتارىنا قىستىرىپ, ارتىستەرىمىز سولاي قاراي شۇبىراتىندى شىعاردى. ارتىنشا-اق, شاشتارى دۋدىراپ, قاباقتارى جالبىراپ, اقىندارىمىز كوگىلدىر ەكراننان تۇسپەي قويدى. قاراقۇرت شاعىپ العانداي بەزىلدەپ, دۇعالىق ايتىپ وتىرعان باقسىداي, كەڭىردەكتەرىن كەرنەي سوزىپ, وتان, پارتيا, عارىشكەر جايلى تولعاۋلارىن وقىپ, ەرتەدەن قارا كەشكە ىڭىرانا سارناپ وتىرعاندارى.
بۇرىن اناداي جەردە, قوراعاش جۇتقانداي قوقىرايىپ تۇراتىن بەيتانىس ونەر بىرتە-بىرتە كورەرمەنگە جاقىندايىن دەدى. قاق توردەگى قاقىرايما ورنىن تاستاپ, ءۇيىڭە, كۇيىڭە تۇرمىسىڭا ارالاسا باستادى. نە بولىپ, نە قويىپ جاتقانىن بىلگىسى كەپ, دىگىرلەۋدەن تىيىلىپ, جانىڭنىڭ جاي-كۇيىنە دە كوڭىل اۋدارايىن دەدى. بۇرىنعىداي اندىزداپ تۇرعان اساي-مۇسەيلەردىڭ قايسىسىمەن قاقتىعىسىپ, قايسىسىمەن سوقتىعىسىپ قالار ەكەنمىن دەپ, ەكى قولى الدىنا سىيماي, قارالاي ءۇرپيىسىپ وتىراتىن جازۋشىلار دا توبەلەرىنەن ەنتەلەي تونگەن كامەرالار مەن شاقىرايعان ەلەكتر جارىعىنا ەش جاسقانباي, قۇرداسىنىڭ ۇيىنە كەلگەندەي, كوسىلىپ سالىپ, ەمىن-ەركىن اڭگىمە سوعاتىندى شىعاردى.
ءويتىپ, تەلەۆيزيانى ادەبيەتتەندىرۋدى باستاپ بەرىپ جۇرگەندەردىڭ ءبىرى دە وسى سۇلتان ورازالين ەدى. شالقايما كرەسلودا جايلانىپ جاتىپ الىپ, ازۋى التى قارىس اباي اۋىلىنىڭ دىلمارلىعىنا باسىپ, اۋزى-اۋزىنا جۇقپاي, سامپىلداپ سويلەي جونەلگەنىن كورگەندە, قارالاي سەنىڭ دە ارقاڭ قوزادى ەكەن. قارشاداي سۇلتاننىڭ تەلەۆيزيا ءتىلىن ەركىن مەڭگەرىپ, سۋدا جۇزگەن بالىقتاي بايپاڭداعانىنا ءبىز دە ءسۇيسىنەتىنبىز.
كوپتىڭ الدىن ءبىرازدان بەرى كورمەي كەتكەن عابيت مۇسىرەپوۆتى قويار دا قويماي ءجۇرىپ, كوگىلدىر ەكرانعا جەتەلەپ ءوزى الىپ شىقتى. قارعالىدان باسقا جەرگە باسپاي قويعان عابيدەن ءمۇستافيندى تاياعىن تاقىلداتىپ, قازاق تەلەۆيزياسىنا سۇلتان ءوزى ەرتىپ كىرگىزدى. سۇلتان سۇراعاندا, جىل ون ەكى اي جەر-كوكتى شارلاپ, ۇيىنەن تاپتىرمايتىن شىڭعىس ايتماتوۆ, قۇداي قولداپ, اۋىلدا بار بولىپ شىقتى.
سىپايى سويلەسسە دە, الىستاعىنى اڭعارىپ سۇراق قوياتىن وسى ءبىر قالقان قۇلاق سارى بالا ادام جادىنا قاي-قايداعىنى ورالتادى ەكەن. ءبارىنىڭ دە سىرالعى دوسىنداي, كانىگى قۇرداسىنداي, ەشكىمنىڭ شىمشىلاپ شامىنا تيمەي, سارى مايدان قىل سۋىرعانداي ۇزاق ۋاقىت بيپازداپ سويلەسىپ وتىرىپ-اق, اسىقپاي اڭگىمە-دۇكەن قۇردى. قۇماردان شىعا ءىش اشىسىپ, ابدەن سىرلاستى. تەرگەپ-تەكسەرمەي-اق, اۋزىن اشتىرماي, الدىن كەس-كەستەمەي-اق, بايىپپەن سويلەسىپ-اق, بار سىرىن ەمىن-ەركىن ايتقىزعان, بۇل سۇحباتتار – ۇلى تۇلعالارىمىزدى شەشىلە سويلەتكەن ۇلكەن رۋحاني قۇبىلىستار بولدى. ءسويتىپ, ءبىزدىڭ كوز الدىمىزدا تەلەسۇحبات جانرى تۋدى. سودان بەرى ءبىزدەردىڭ, كورەرمەندەرىمىزدىڭ كوز قۋانىش حابارلارىنا اينالدى.
تەلەۆيزياشى-قالامگەر, تەلەۆيزياشى-قايراتكەردىڭ اشقان جاڭالىقتارى جالعىز بۇل ەمەس-ءتى. كوپشىلىك اسىعا كۇتەتىن «كەزدەسۋلەر» مەن «پورترەتتەرگە» قوسا, «حالىق قازىناسى», «تاماشا», «قىمىزحانالاردى» دا ۇيىمداستىردى. سول ارقىلى قوي باستاعان قوشقارداي العا ءتۇسىپ, تاعىلىمدى جولعا باستايتىن, ۇلتتىق سانامىزدى ورگە سۇيرەگەن ورەلى اقپاراتتىڭ العاشقى كوپكە كەڭىنەن تانىمال جۇلدىزدارىنىڭ ءبىرى بولدى.
سول شابىسىنان ءالى تانباپتى. وعان جۋىرداعى «قازاق زيالىلارى تۋرالى انتولوگياسى» ابدەن كۋا بولا الادى. تاۋەلسىز مەملەكەتىمىزدىڭ العاشقى قاز باسىپ تۇرعان كەزىنەن سالىق زيمانوۆ, سۇلتان سارتاەۆ, عايرات ساپارعاليەۆ سىندى ساڭلاق اكادەميكتەر سىر شەرتەدى. بيىلعىداي تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ تويلى جىلىندا جار قۇلاعى جاستىققا تيمەگەن جاڭا زامان قايراتكەرلەرىنىڭ تالايىن تىڭداپ, قۇيما قۇلاق حالقىمىز قۇمارىنان ءبىر شىعادى دەپ سەنەمىز. ءوز ۇلتىمەن بىرگە ءوركەندەپ, بىرگە تۇلەيتىن قايراتكەردىڭ قالامى مەن كامەراسىنا ىلىگۋگە تالاي-تالاي زامانداستارى ابدەن لايىق دەپ بىلەمىز.
سۇلتان – حالىق ارتقان ءۇمىتتى ءاردايىم اقتاپ كەلە جاتقان قايراتكەر. ول جۇرگەن جەر گۇلدەنەدى, ول جۇرگەن جەردىڭ كوسەگەسى كوگەرەدى دەيتىندەي ورەن تۇلعاعا اينالدى. تالاي جىل قاتارىنان «ونەر» باسپاسىن, زياتكەرلىك قۇقىق باسقارماسىن باسقارىپ, جۇرتىنا جورالى جول تاستادى. كەيىنگى جىلدارى زاڭدى كەڭىنەن ناسيحاتتاۋدىڭ مايتالمانى اتاندى.
حالىق جولداعان شارۋانى قايدا دا ورتا جولدا قالدىرماي, ەل كۇتكەن بيىككە الىپ شىقپاي قويمايتىن سۇلتانعا ءاردايىم ۇلكەن سەنىم كورسەتىلدى. تىلدەر جونىندەگى كوميتەتتىڭ توراعاسى, ۇلت ساياساتى جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميتەتتىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى لاۋازىمدارىن ويداعىداي اتقارعانىنا ءبارىمىز دە كۋامىز. بۇكىل قازاق قاۋىمىنىڭ وزەكتى رۋحاني مۇددەلەرى ايقىندالار تالايلى تۇستا ول ساياسات الاڭىنان تاپجىلماي تابىلا الدى. قيىننان بۇلتارىپ, اۋىردان تايسالمادى. ۇلتتىق رۋحانياتىمىزدىڭ كەرەك كەزىندە ويبايلايتىن جوقشىسى بولا ءبىلدى. ارىستانداي ارپالىسىپ, ءدال ءماسەلە شەشىلەر تۇستاعى تالاي تالقىدا ەل نامىسىن, ءتىل نامىسىن جىرتىستى. تالاي جەردە قولداۋ تاپپاي, قاپى قالدى. باتپانداپ كىرگەن اۋرۋدىڭ مىسقالداپ شىعىپ, بىتپەي جاتقانىنا قابىرعاسى قايىسىپ, قالىڭ حالقىمەن بىرگە كۇيزەلدى.
ۋايىمىنا ورتاقتاسار تىلەۋقور قايدان تابىلسا دا, قۇشاق جايا قارسى الدى. ەل مۇددەسى جولىنداعى جاقسىلىققا, كىم جاساسا دا, بىرگە قۋاندى. وتىز توعىز پايىز قازاقتىڭ ءوزى تۇگەل بىلمەيتىن انا ءتىلىمىزدىڭ مەملەكەتتىك ءتىل ساناتىنا ىلىگىپ, ورنىعىپ كەتۋى جولىندا ايلا-امالدىڭ ءبارىن قاراستىردى. كوپتىڭ ءىسى كوپپەن بىتەتىنىن ءبىلىپ, كوپشىل بولدى. ەل پاتريوتتارى, ءتىل پاتريوتتارىنىڭ قاتارى قالىڭداپ, قارقىندارى تاسىعانىنا ول دا ماسايرادى.
بىراق, كەنەۋى ءبىر كەتىپ قالعان شارۋانىڭ قايتا تۇزەلمەگى تالايدىڭ زىعىردانىن قايناتىپ, تالاي جۇيكەنى توزدىراتىنىن دا ءبىلدى. قيىننان باستالىپ, قيىردان قيىرعا سوزىلاتىن ەل مۇددەسى دەپ اتالاتىن ۇلى جول شەگى مەن شەتىنە جەتكىزە قويمايتىنىن دا ۇقتى. وعان جاۋاپكەرشىلىك دەپ اتالاتىن ۇلى سەزىم, قاي قيىننان دا تايسالمايتىن ۇلى ءتوزىم كەرەك ەكەنىن مويىندادى. ول ءدايىم ۇلى كوش كوشەلى دە كولىكتى بولعاي دەپ تىلەدى.
سول ۇلى جولدىڭ ۇستىندە كەلە جاتىپ, جەتپىس جاسقا جەتكەنىن سەزبەي دە قالدى. ەل ءۇشىن ەتكەن ەڭبەگى بوسقا كەتپەپتى. حالىقارالىق تەلەۆيزيا جانە راديو اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى, پروفەسسور اتاندى. ءباسپاسوز سالاسىنداعى پرەزيدەنت سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى بولدى. قازاقستانعا ەڭبەگى سىڭگەن قايراتكەر اتاعىن الدى. ادامدىق جەكە باقىتى مازداپ جاندى. بابىن تاپقان كەلىستى جارى بار. تەك اكەسىنىڭ عانا ەمەس, ەلىنىڭ دە كوڭىلىنەن شىعا بىلگەن ۇلى بار. ق ۇلىنشاقتاي قۇلدىراڭداسىپ ويناقتاعان نەمەرەلەرى قانداي!
ۇلى ساپتان كەتپەگەن, دۋلىعاسىن شەشپەگەن سۇلتان ازاماتقا ءالى تالاي دۇركىرەتە قول سوعامىز.
ءابىش كەكىلباي ۇلى.
اتىراۋ وبلىسىندا بيىل 125 قانداستى قابىلداۋعا كۆوتا ءبولىندى
ايماقتار • بۇگىن, 17:22
Əلەۋمەتتىك جەلىلەر جəنە پسيحيكا: تسيفرلىق دەپرەسسيادان قالاي ساقتانۋ كەرەك؟
قوعام • بۇگىن, 17:18
تاشكەنتتەگى Grand Slam تۋرنيرىنە قاتىساتىن بالۋاندار انىقتالدى
سپورت • بۇگىن, 17:10
ساراپشىلار جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىن تالقىلادى
اتا زاڭ • بۇگىن, 17:05
2035 جىلعا قاراي قانداي ماماندىقتار سۇرانىسقا يە بولادى؟
ەڭبەك • بۇگىن, 16:47
اسكەري دروننىڭ ءتىلىن تاپقان مامان
اسكەر • بۇگىن, 16:30
الماتىدا جاستاردىڭ ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدارى قۇرىلادى
جاستار • بۇگىن, 16:28
قانتقا تاۋەلدىلىك: تاتتىدەن باس تارتقاندا اعزادا قانداي وزگەرىستەر بولادى؟
ءونىم • بۇگىن, 16:15
قازاقشا كونتەنت نەگە ترەندكە سيرەك شىعادى: ماسەلە تىلدە مە, فورماتتا ما؟
قوعام • بۇگىن, 16:01
الەم • بۇگىن, 15:52
اقتوبەدەگى «اقىلدى» وتكەل: NAZAR تەحنولوگياسى جاياۋ جۇرگىنشىلەردى قالاي قورعايدى؟
قوعام • بۇگىن, 15:45
TikTok داۋىرىندەگى جۋرناليستيكا: قىسقا ۆيدەو قوعامعا نە بەرىپ جاتىر؟
تەحنولوگيا • بۇگىن, 15:41
ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىگىندە ورىك گۇلدەدى
اۋا رايى • بۇگىن, 15:30
اقش وزگە عالامشارلىقتار تۋرالى قۇپيا قۇجاتتاردى جاريالاۋى مۇمكىن
الەم • بۇگىن, 15:24
نيۋ-يورك قالىڭ قاردىڭ قۇرساۋىندا قالدى
الەم • بۇگىن, 15:13