25 قاڭتار كۇنى مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ حالىققا ارناۋى ۇندەۋ جولداپ, مەملەكەتتىك باسقارۋعا ەنگىزىلەتىن وزگەرىستەردىڭ ءمانىن تۇسىندىرگەن بولاتىن. ولار ءتيىستى زاڭدارعا جانە كونستيتۋتسياعا وزگەرتۋلەر جاساۋدى قاجەت ەتەدى. "ەگەمەن قازاقستان" گازەتى ەلىمىز كونستيتۋتسياسىنا ەنگىزىلەتىن وزگەرىستەر جوباسىن جاريالادى.
جوبا
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسىنا
وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى
1995 جىلى 30 تامىزدا رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمدا قابىلدانعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسىنا (قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتىنىڭ جارشىسى, 1996 ج., № 4, 217-قۇجات; 1998 ج., № 20, 245-قۇجات; 2007 ج., № 10, 68-قۇجات; 2011 ج., № 3, 29-قۇجات) مىناداي ءوزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلسىن:
- 26-باپتىڭ 1 جانە 2-تارماقتارى مىناداي رەداكتسيادا جازىلسىن:
«1. اركiم زاڭدى تۇردە العان قانداي دا بولسىن مۇلكiن جەكە مەنشiگiندە ۇستاي الادى.
- جەكە مەنشىك قۇقىعىنا قول سۇعىلمايدى. مەنشiككە, ونىڭ iشiندە مۇراگەرلiك قۇقىعىنا زاڭمەن كەپiلدiك بەرiلەدi. ەگەر كونستيتۋتسيادا وزگەشە كوزدەلمەسە, زاڭدى جولمەن الىنعان م ۇلىككە مەنشىك قۇقىعىن شەكتەيتىن نەمەسە ودان ايىراتىن زاڭداردى جانە وزگە دە قۇقىقتىق اكتىلەردى قابىلداۋعا جول بەرىلمەيدى.».
- 44-باپتا:
3) تارماقشا مىناداي رەداكتسيادا جازىلسىن:
«3) پارلامەنت ماجىلىسىندە وكىلدىگى بار ساياسي پارتيالار فراكتسيالارىمەن كونسۋلتاتسيالاردان كەيىن كەلىسىم بەرۋ ءۇشىن ءماجىلىستىڭ قاراۋىنا رەسپۋبليكا پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ كانديداتۋراسىن ەنگىزەدى; پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ كەلىسىمىمەن رەسپۋبليكا پرەمەر-ءمينيسترىن قىزمەتىنە تاعايىندايدى; رەسپۋبليكا پرەمەر-ءمينيسترىن قىزمەتىنەن بوساتادى; پارلامەنت ماجىلىسىمەن كونسۋلتاتسيالاردان كەيىن پرەمەر-مينيستر ەنگىزگەن ۇسىنۋمەن ۇكىمەتتىڭ قۇرىلىمىن ايقىندايدى, پرەزيدەنت دەربەس تاعايىندايتىن جانە بوساتاتىن سىرتقى ىستەر جانە قورعانىس مينيسترلەرىن قوسپاعاندا, ۇكىمەت مۇشەلەرىن قىزمەتىنە تاعايىندايدى جانە قىزمەتىنەن بوساتادى; ۇكىمەت مۇشەلەرىنىڭ انتىن قابىلدايدى; ەرەكشە ماڭىزدى ماسەلەلەر بويىنشا قاجەتتىگىنە قاراي ۇكىمەت وتىرىستارىنا توراعالىق ەتەدى; وبلىستار, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالار مەن استانا اكىمدەرى اكتىلەرىنىڭ كۇشىن جويادى نە قولدانىلۋىن تولىق نەمەسە ءىشىنارا توقتاتا تۇرادى;»;
2) 8) جانە 9) تارماقشالار الىپ تاستالسىن;
3) مىناداي مازمۇنداعى 10-1) تارماقشامەن تولىقتىرىلسىن:
«10-1) ادامنىڭ جانە ازاماتتىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قورعاۋ, مەملەكەتتىڭ ۇلتتىق قاۋىپسىزدىگىن, ەگەمەندىگى مەن تۇتاستىعىن قامتاماسىز ەتۋ مۇددەسىندە, كۇشىنە ەنگەن زاڭدى نەمەسە وزگە دە قۇقىقتىق اكتىنى رەسپۋبليكا كونستيتۋتسياسىنا سايكەستىگىنە قاراۋ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسياسىنىڭ 91-بابى 3-تارماعىندا كوزدەلگەن جاعدايدا قورىتىندى بەرۋ تۋرالى كونستيتۋتسيالىق كەڭەسكە ۇندەۋلەردى جولدايدى;»;
4) 18) تارماقشا مىناداي رەداكتسيادا جازىلسىن:
«18) وزىنە باعىنىستى مەملەكەتتىك كۇزەت قىزمەتىن جاساقتايدى;».
- 45-باپتىڭ 2-تارماعى الىپ تاستالسىن.
- 53-باپتىڭ 3) تارماقشاسى الىپ تاستالسىن.
- 57-باپتىڭ 6) تارماقشاسى مىناداي رەداكتسيادا جازىلسىن:
«6) پالاتا دەپۋتاتتارى جالپى سانىنىڭ كەمىندە ۇشتەن ءبىرىنىڭ باستاماسى بويىنشا رەسپۋبليكا ۇكىمەتى مۇشەلەرىنىڭ ءوز قىزمەتى ماسەلەلەرى جونىندەگى ەسەپتەرىن تىڭداۋعا حاقىلى. ەسەپتى تىڭداۋ قورىتىندىلارى بويىنشا ۇكىمەت مۇشەسى رەسپۋبليكا زاڭدارىن ورىنداماعان جاعدايدا پالاتا دەپۋتاتتارى جالپى سانىنىڭ كەمىندە ۇشتەن ەكىسىنىڭ كوپشىلىك داۋسىمەن ونى قىزمەتتەن بوساتۋ تۋرالى رەسپۋبليكا پرەزيدەنتىنە ءوتىنىش جاساۋعا حاقىلى. مۇنداي جاعدايدا رەسپۋبليكا پرەزيدەنتى ۇكىمەت مۇشەسىن قىزمەتىنەن بوساتادى;».
- 61-باپتىڭ 2-تارماعى مىناداي رەداكتسيادا جازىلسىن:
«2. رەسپۋبليكا پرەزيدەنتىنىڭ زاڭدار جوبالارىن قاراۋدىڭ باسىمدىعىن بەلگiلەۋگە قۇقىعى بار, بۇل ءتيىستى زاڭ جوبالارى پارلامەنتتىڭ اعىمداعى سەسسياسى ىشىندە ءبىرىنشى كەزەكتەگى تارتىپپەن قابىلدانۋى ءتيىس ەكەنىن بiلدiرەدi.».
- 64-باپتىڭ 2-تارماعى مىناداي رەداكتسيادا جازىلسىن:
«2. ۇكىمەت القالى ورگان بولىپ تابىلادى جانە ءوزىنىڭ قىزمەتىندە رەسپۋبليكا پرەزيدەنتىنىڭ, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ جانە پارلامەنتتىڭ الدىندا جاۋاپتى.».
- 65-باپتىڭ 2-تارماعى مىناداي رەداكتسيادا جازىلسىن:
«2. پرەمەر-مينيستر تاعايىندالعاننان كەيiنگi ون كۇن مەرزiمدە رەسپۋبليكانىڭ پرەمەر-ءمينيسترى پارلامەنت ماجىلىسىمەن كونسۋلتاتسيالاردان كەيىن ۇكiمەتتiڭ قۇرىلىمى مەن قۇرامى تۋرالى رەسپۋبليكا پرەزيدەنتiنە ۇسىنىستار ەنگiزەدi.».
- 66-باپتا:
1) جانە 8 ) تارماقشالار مىناداي رەداكتسيادا جازىلسىن:
«1) مەملەكەتتiڭ الەۋمەتتiك-ەكونوميكالىق ساياساتىنىڭ, ونىڭ قورعانىس قابiلەتiنiڭ, قاۋiپسiزدiگiنiڭ, قوعامدىق ءتارتiپتi قامتاماسىز ەتۋدiڭ نەگiزگi باعىتتارىن ازiرلەيدi جانە ولاردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋىن ۇيىمداستىرادى; رەسپۋبليكا پرەزيدەنتiنىڭ كەلىسىمىمەن مەملەكەتتىك باعدارلامالاردى بەكىتەدى جانە ولاردىڭ ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتەدى;»;
«8) ۇكiمەت قۇرامىنا كiرمەيتiن ورتالىق اتقارۋشى ورگانداردى قۇرادى, تاراتادى جانە قايتا ۇيىمداستىرادى, ولاردىڭ باسشىلارىن قىزمەتىنە تاعايىندايدى جانە قىزمەتىنەن بوساتادى;»;
مىناداي مازمۇنداعى 9-1) تارماقشامەن تولىقتىرىلسىن:
«9-1) مەملەكەتتىك بيۋدجەت ەسەبىنەن قامتىلاتىن بارلىق ورگانداردىڭ قىزمەتكەرلەرى ءۇشىن ەڭبەكاقى تولەۋدى قارجىلاندىرۋدىڭ بىرىڭعاي جۇيەسىن رەسپۋبليكا پرەزيدەنتiنىڭ كەلىسىمىمەن بەكىتەدى;».
- 67-باپتىڭ 4) تارماقشاسى مىناداي رەداكتسيادا جازىلسىن:
«4) ۇكiمەت قىزمەتiنiڭ نەگiزگi باعىتتارى جانە ونىڭ اسا ماڭىزدى بارلىق شەشiمدەرi تۋرالى پرەزيدەنتكە جانە پارلامەنت ماجىلىسىنە باياندايدى;».
- 70-باپتىڭ 1-تارماعى مىناداي رەداكتسيادا جازىلسىن:
«1. ۇكىمەت جاڭادان سايلانعان رەسپۋبليكا پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ الدىندا ءوز وكىلەتتىگىن دوعارادى.».
- 72-باپتىڭ 2-تارماعى مىناداي رەداكتسيادا جازىلسىن:
«2. كونستيتۋتسيالىق كەڭەس كونستيتۋتسيانىڭ 44-بابىنىڭ 10-1) تارماقشاسىندا كوزدەلگەن جاعدايلاردا رەسپۋبليكا پرەزيدەنتىنىڭ, سونداي-اق كونستيتۋتسيانىڭ 78-بابىندا بەلگiلەنگەن جاعدايلاردا سوتتاردىڭ وتiنiشتەرiن قارايدى.».
- 79-باپتىڭ 3-تارماعى مىناداي رەداكتسيادا جازىلسىن:
«3. رەسپۋبليكا سوتتارىنىڭ سۋديالارىنا قويىلاتىن تالاپتار كونستيتۋتسيالىق زاڭدا ايقىندالادى.».
- 81-باپ مىناداي رەداكتسيادا جازىلسىن:
«81-باپ
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جوعارعى سوتى ازاماتتىق, قىلمىستىق ىستەر, جەرگىلىكتى جانە جەرگىلىكتى جانە باسقا دا سوتتاردىڭ سوتتىلىعىنا جاتاتىن وزگە دە ىستەر بويىنشا جوعارى سوت ورگانى بولىپ تابىلادى, زاڭدا كوزدەلگەن جاعدايلاردا ونىڭ سوتتىلىعىنا جاتاتىن سوت ىستەرىن قارايدى جانە سوت پراكتيكاسىنىڭ ماسەلەلەرi بويىنشا تۇسiنiكتەمەلەر بەرەدى.».
- 83-باپتىڭ 1-تارماعى مىناداي رەداكتسيادا جازىلسىن:
«1. پروكۋراتۋرا مەملەكەت اتىنان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماعىندا زاڭدا بەلگىلەنگەن شەكتەردە جانە نىسانداردا زاڭدىلىقتىڭ ساقتالۋىن جۇزەگە اسىرادى, سوتتا مەملەكەتتىڭ مۇددەلەرiن بiلدiرەدi جانە مەملەكەت اتىنان قىلمىستىق قۋدالاۋدى جۇزەگە اسىرادى.».
- 86-باپتىڭ 5-تارماعى مىناداي رەداكتسيادا جازىلسىن:
«5. رەسپۋبليكا پرەزيدەنتى پرەمەر-مينيسترمەن جانە پارلامەنت پالاتالارىنىڭ توراعالارىمەن كونسۋلتاتسيالاردان كەيىن ءماسليحاتتىڭ وكىلەتتىگىن مەرزىمىنەن بۇرىن توقتاتادى, سونداي-اق ءماسليحات ءوزىن-ءوزى تاراتۋ تۋرالى شەشىم قابىلداعان جاعدايدا ونىڭ وكىلەتتىگى مەرزىمىنەن بۇرىن توقتاتىلادى.».
- 87-باپتىڭ 4-تارماعى مىناداي رەداكتسيادا جازىلسىن:
«4. وبلىستاردىڭ, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالاردىڭ جانە استانانىڭ اكىمدەرىن تيىسىنشە وبلىستاردىڭ, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالاردىڭ جانە استانانىڭ ءماسليحاتتارىنىڭ كەلىسىمىمەن رەسپۋبليكا پرەزيدەنتى قىزمەتكە تاعايىندايدى. وزگە اكىمشىلىك-اۋماقتىق ءبولىنىستەردىڭ اكىمدەرى قىزمەتكە زاڭدا ايقىندالعان تارتىپپەن تاعايىندالادى نەمەسە سايلانادى. رەسپۋبليكا پرەزيدەنتى ءوزىنىڭ ۇيعارۋى بويىنشا اكىمدەردى قىزمەتىنەن بوساتۋعا حاقىلى.».
- 91-باپتا:
1) 2-تارماق مىناداي رەداكتسيادا جازىلسىن:
«2. كونستيتۋتسيادا بەلگiلەنگەن مەملەكەتتiڭ تاۋەلسىزدىگىن, رەسپۋبليكانىڭ بiرتۇتاستىعى مەن اۋماقتىق تۇتاستىعىن, باسقارۋ نىسانىن وزگەرتۋگە بولمايدى.»;
2) مىناداي مازمۇنداعى 3-تارماقپەن تولىقتىرىلسىن:
«3. رەسپۋبليكا كونستيتۋتسياسىنا ەنگىزىلەتىن وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار, ولاردىڭ وسى باپتىڭ 2-تارماعىندا بەلگىلەنگەن تالاپتارعا سايكەس كەلەتىنى تۋرالى كونستيتۋتسيالىق كەڭەستىڭ قورىتىندىسى بولعاندا, رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمعا نەمەسە رەسپۋبليكا پارلامەنتىنىڭ قاراۋىنا شىعارىلادى.».
