وڭىردە اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ ەگىز سالاسى ەگىنشىلىك پەن مال ءوسىرۋدى قاناتتاستىرا تابىستى جۇرگىزىپ وتىرعان بىردەن-ءبىر شارۋاشىلىق قۇرىلىمى ول – «كەڭ دالا-تاس» اۋىلشارۋاشىلىق كووپەراتيۆى دەسەك قاتەلەسپەسسىز, ءسىرا. بۇل كووپەراتيۆتى اگروفيرما, ءتىپتى قازىر ءجيى ايتىلاتىن اگروكلاستەر دەۋگە ابدەن كەلەدى. كووپەراتيۆتىڭ نەگىزى «ستەپنوە» جشس-دەن باستاۋ الادى. وسى سەرىكتەستىكتى وتىز جىلدان استام باسقارعان امانعوس تولەۋوۆ اۋىل شارۋاشىلىعىندا جاپپاي جەكەشەلەندىرۋ جۇرگىزىلگەندە دە, ودان كەيىنگى كۇردەلى كەزەڭدەردە دە شارۋانى ۇتىرلى ۇيىمداستىرىپ, ءوندىرىستى نىعايتىپ قانا قويماي, ونى كەڭەيتۋگە قول جەتكىزدى. قازىر وسى اۋىلشارۋاشىلىق كووپەراتيۆىنىڭ قۇرامىنا «ستەپنوە», «اتامەكەن نان-2000», «اگروسەرۆيس اششىلىساي», «قوسەستەك اگرو», «التىن استىق» استىق قابىلداۋ پۋنكتى» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىكتەرى جانە «ماقسات -88» شارۋا قوجالىعى كىرەدى. قالدىقسىز تەحنولوگياعا نەگىزدەلگەن اگروكلاستەردە اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرى تەرەڭ وڭدەلەدى, تۇتىنۋشىعا دايىن ءونىم كۇيىندە ۇسىنىلادى. قازىر ءىرى اگروقۇرىلىمداردىڭ عانا باسەكەلەستىككە توتەپ بەرەتىنىن, ءوزىڭ وندىرگەندى شيكىزات كۇيىندە ەمەس, تۇپكى ءونىم رەتىندە تۇتىنۋشىعا ۇسىنساڭ عانا ءتيىمدى بولاتىنىن نارىق تالاپتارى العا تارتىپ وتىر. كەزىندە ارناۋلى مامانداندىرىلعان شارۋاشىلىق بىرلەستىگى, كەڭشار, وندىرىستىك كووپەراتيۆ سياقتى اتاۋلارمەن ماڭدايشاسىن عانا وزگەرتكەن سەرىكتەستىك ۇجىمداسىپ جۇمىس ىستەۋدىڭ ۇردىسىنەن اينىعان ەمەس, ۇنەمى ىلگەرىلەۋمەن كەلەدى. مۇنىڭ ءوزى «كەڭ دالا-تاس» اۋىلشارۋاشىلىق كووپەراتيۆىنىڭ توراعاسى ا.تولەۋوۆتىڭ بىلىكتى باسشىلىعىنىڭ, ءوندىرىستى شەبەر ۇيىمداستىرۋىنىڭ ارقاسىندا مۇمكىن بولعانىن ايتۋ ورىندى بولماق.
بابى كەلىسسە, وسپەيتىن داقىل جوق
ەگىنشىلىكتىڭ تاۋەكەلدى ايماعىنا ورنالاسقاندىقتان اگروتەحنيكالىق شارالاردى قاتاڭ ساقتاپ, عىلىمي جاڭالىقتاردى, وزىق تەحنولوگيانى ەنگىزبەسە, ونىمدىلىگى جوعارى تەحنيكالاردى پايدالانباسا بۇل سالانىڭ قايتارىم بەرۋى ەكىتالاي. كووپەراتيۆكە بىرىككەن سەرىكتەستىكتەردىڭ 40 مىڭ گەكتارعا دەيىن ەگىس سالۋعا مۇمكىندىگى بار. الايدا, كولەم قۋاتىن كەز ەمەس. سوندىقتان اگروتەحنيكالىق تالاپتاردى ساقتاي وتىرىپ, مەيلىنشە جوعارى ءونىم الىنادى-اۋ دەگەن القاپتاردى يگەرۋگە باعىت ۇستالۋدا. شىنى كەرەك, 2016 جىلعى جاز جاۋىن-شاشىندى بولدى, سەرىكتەستىكتەر 30 مىڭ گەكتارعا ءداندى داقىلدار ەگىپ, گەكتار تۇسىمدىلىگىن 16,5 تسەنتنەردەن اينالدىردى. ءتورت تاناپتى ەگىس اينالىمىنا ءبىرىنشى جىلى شوپتىك داقىلدارمەن بىرگە كۇنباعىس, جۇگەرى, دوننيك, راپس ەگۋدى تاجىريبەگە ەنگىزدى. توپىراقتىڭ قۇنارلىلىعىن جانە ارامشوپتەن تازالىعىن ساقتاۋ ماقساتىندا جۇرگىزىلگەن جۇمىستار ءوز ناتيجەسىن بەرىپ كەلەدى. ىلعال ساقتاعىش تەحنولوگيانى ەنگىزۋ دە قۋاڭشىلىق جاعدايىندا تۇيىقتان شىعۋعا نەگىز قالادى. كووپەراتيۆ قۇرامىنداعى «ستەپنوە» جشس وبلىستاعى بىردەن-ءبىر ەليتالى تۇقىم شارۋاشىلىعى رەتىندە اۋىلشارۋاشىلىق قۇرىلىمدارىنا ءبىرىنشى رەپرودۋكتسيالى ساپالى ەليتالى تۇقىمدىق استىعىن ساتىپ, پايدا كوزىن تولىقتىرۋدا. ەگىنشىلىكتە ىلعال ساقتاعىش تەحنولوگيانى ەنگىزۋگە بايلانىستى ونىمدىلىگى جوعارى جاڭا تەحنيكالار ساتىپ الىندى. شارۋاشىلىقتاعى 60 مىڭ شارشى مەتر اسفالت توسەلگەن ارناۋلى قىرمانى, 2500 توننا استىق كەتەتىن قويمالارى وسىنشاما استىقتى قۇت قامباعا ىسىراپسىز قۇيىپ الۋعا مۇمكىندىك بەردى. ونىڭ باسىم بولىگى سىيىمدىلىعى 45 مىڭ توننا استىق قابىلداۋ پۋنكتىندە ساقتالۋدا. قازىر چەحيانىڭ «پروكوپ» ديىرمەن كەشەنىندە تاۋلىگىنە 50 توننا جوعارى جانە ءبىرىنشى سورتتى ۇن تارتىلادى. پايدانىڭ كوزى وڭدەلگەن ونىمدە ەكەنىن تۇسىنگەن كووپەراتيۆ باسشىسى ءوندىرىستى ودان ءارى كەڭەيتۋگە باعىت ۇستاندى. ول بادامشادا تاۋلىكتىك قۋاتى 3 توننا ءونىم شىعارۋعا جەتەتىن ناۋبايحانانى ىسكە قوستى. ىسكەر باسشى استىق وڭدەۋ قۋاتىن ارتتىرۋدىڭ, مەيلىنشە دايىن ونىمدەردى مولايتۋدىڭ جولدارىن قاراستىردى. ءسويتىپ, اقتوبە قالاسىندا نان-بولكە شىعاراتىن جوعارى تەحنولوگيالى «اتامەكەن نان-2000» جشس-ءنىڭ نان زاۋىتى ىسكە قوسىلدى.وعان يتاليا قوندىرعىسى ورناتىلعان, ءبارى اۆتوماتتى جۇيەمەن باسقارىلادى. جىلىنا 17 مىڭ توننا ءونىم وندىرەتىن «اتامەكەننىڭ» 30-عا جۋىق ءتۇرلى نان-بولكە بۇيىمدارىنا سۇرانىس جوعارى ءارى وزگەلەرگە قاراعاندا ارزان. وزدەرىنىڭ كۋلينارلىق دۇكەنىندە وسىنشاما ءتۇرلى تورتتار, ءتاتتى ناندار, توقاشتار مەن بولكەلەر پىسىرىلەدى.مول تابىستىڭ كوزى – مال
جەرى قۇنارسىزداۋ, جاۋىن-شاشىنى از تۇسەتىن بۇل ايماقتا ەكى-ءۇش جىل قاتارىنان قۋاڭشىلىقتىڭ تۇرىپ الاتىنى دا بار. مۇندايدا «باققانعا بىتەتىن مالدىڭ» ءباسى ارتاتىنى جاسىرىن ەمەس. – اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ ەگىز سالاسىن ەمگەن عانا تابىستىڭ تايقازانىن تاسىتادى دەپ بىلەمىن. قۋاڭشىلىق ءجيى بولاتىن ءبىزدىڭ وڭىردە مال ءوسىرۋدىڭ وزىندىك پايداسى بار. ارينە, ول ءۇشىن مال ونىمدەرىن دە وڭدەپ, دايىن ءونىم تۇرىندە وتكىزۋ كەرەك, – دەيدى بىلىكتى باسشى. قازىر شارۋاشىلىقتا 2 مىڭداي ءىرى قارا, ونىڭ 900-گە جۋىعى سيىر, 900-گە تارتا جىلقى, 3000 قوي ۇستالۋدا. وتكەن جىلى مۇندا ءجۇز سيىردان 85 بۇزاۋ الىندى. بۇل ءىرى قارا تابىنىن تولىقتىرۋعا العىشارت جاسادى. مۇندا ءبىر مەزگىلدە 400 ءىرى قارا سەمىرتەتىن مال بورداقىلاۋ الاڭى جۇمىس ىستەيدى. جىلىنا 1000 ءىرى قارا بورداقىلانىپ, ەت ونىمدەرى وڭدەلەدى. بورداقىلاۋعا قويىلعان ءار ءىرى قارانىڭ تاۋلىكتىك سالماق قوسۋى 1كەلىگە دەيىن جەتەدى. ەگىنشىلىكتە دە, مال شارۋاشىلىعىندا دا كلاستەرلىك جۇيە قالىپتاسقان كووپەراتيۆتە اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن تەرەڭدەتىپ وڭدەۋ جولعا قويىلعان. مال سويۋ تسەحىندا وڭدەلگەن شۇجىق, قازى-قارتا, جال-جايا, ىستالعان ەت سياقتى 30-عا جۋىق ءتۇرلى ەت ونىمدەرى قالاداعى «اتامەكەن نان-2000» جشس-ءنىڭ دۇكەندەرىنە كۇنارا شىعارىلادى. ولاردىڭ باعالارى دا ارزان ءارى ءدامدى, سوندىقتان دا ءوتىمدى. وبلىس ورتالىعىنداعى ءجارمەڭكەلەردە سەرىكتەستىكتىڭ ەت-شۇجىق ونىمدەرىن قىل ءۇستىنەن ءبولىپ الىپ كەتەدى, سۇيەك-ساياق, ىشەك-قارىن دا كادەگە جاراتىلادى. شارۋاشىلىقتا قىمىز, شۇبات وندىرىلەدى. سەرىكتەستىكتەر مەن شارۋا قوجالىعىندا ەڭبەك ەتۋگە بارلىق جاعداي جاسالعان. ەگەمەندىكتىڭ ەلەڭ-الاڭىنداعى قيىن كەزەڭدە اۋىلداعى الەۋمەتتىك-مادەني نىسانداردى سەرىكتەستىك ەسەبىنەن ۇستاعان ا.تولەۋوۆ ولاردى شاشاۋ شىعارماي جەرگىلىكتى بيلىكتىڭ قۇزىرىنا ۇستاتتى. بۇل اۋىلدارعا قالادان قونىس اۋدارۋشىلاردىڭ شىعۋى دا وسىنداي ءتاۋىر تۇرمىستىق جاعدايدىڭ جاسالۋىنىڭ ىقپالى دەۋ ورىندى. ول قالادان اۋىلعا قونىس اۋدارۋشىلارعا جۇمىس قانا تاۋىپ بەرمەي, تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتىپ, قوراسىنا مال كىرگىزىپ, بىردەن قاتارعا قوسىلىپ كەتۋلەرىنە قولداۋ كورسەتەدى. «كەڭ دالا-تاس» اۋىلشارۋاشىلىق كووپەراتيۆىنە قاراستى شارۋاشىلىق قۇرىلىمدارىندا 1000-عا جۋىق ادام ەڭبەك ەتەدى. ال ولاردا ءوندىرىلىپ, وڭدەلگەن جۇزگە جۋىق ەت-شۇجىق, نان-بولكە جانە كۋلينارلىق ونىمدەردى ءجۇز مىڭداعان اقتوبەلىكتەر عانا ەمەس, كورشىلەس ءوڭىر تۇرعىندارى دا تۇتىنادى دەسەك ارتىق ايتقاندىق بولماس. اۋىلداعى اگروكلاستەردىڭ ارشىندى قادامى باسقالارعا ونەگە بولعانداي. اۋىلدا جۇمىس جوق ەمەس, بار, تەك ونى ۇتىرلى ۇيىمداستىرىپ, ۇتىمدى پايدالانا ءبىلۋ كەرەك. بۇعان «كەڭ دالا-تاس» اۋىلشارۋاشىلىق كووپەراتيۆىنىڭ بۇگىنگى تىنىس-تىرشىلىگى دالەل. ساتىبالدى ءساۋىرباي, «ەگەمەن قازاقستان» اقتوبە وبلىسى, قارعالى اۋدانى
