ابىرويعا ۇمتىلىس – ۇلتىمىزدىڭ ەڭ ۇلىق قاسيەتى. ءتاۋەلسىز قازاقستان ءوزىنىڭ يگى نيەتتەرى مەن ساليقالى ساياساتىنىڭ ءناتيجەسىندە قىسقا مەرزىمنىڭ ىشىندە الەمگە تانىلىپ, تورتكۇل دۇنيەنىڭ نازارىنداعى مەملەكەتكە اينالدى. ءبىز وسى ورايدا اقمولا وبلىسىنىڭ اكىمى س.ا.دياچەنكونى اڭگىمەگە تارتىپ, قىزمەت تىزگىنىن العان ءبىر جىل ىشىندە ءوزى ۇيىتقى بولعان ىستەر جايلى ايتىپ بەرۋىن وتىنگەن ەدىك.
– سەرگەي الەكساندروۆيچ, ايماق سەرپىلىس قۇشاعىندا. بىلتىرعى جىلدىڭ بايراعى مەملەكەتتىڭ ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق باعدارلاماسىمەن بيىكتەدى. ءوڭىردە 6 جوبا جوسپارلانعانىن بىلەمىز, ال جۇزەگە اسىرىلعانى 16 بولدى. مۇنشالىقتى سىلكىنىستى نەمەن بايلانىستىرار ەدىڭىز؟
– «بولاشاقتىڭ ىرگەسىن بىرگە قالايمىز!» اتتى بيىلعى جولداۋ قازاقستاننىڭ تۇراقتى دامىپ كەلە جاتقان, مىقتى الەۋمەتتىك ساياساتى بار ەل ەكەندىگىن تاعى ءبىر دالەلدەي ءتۇستى. العا قويىلعان مىندەتتەردى مۇلتىكسىز ورىنداۋ ماسەلەسى ەسكەرىلە وتىرىپ, جوسپارلارىمىزدىڭ بارىنە ءتيىستى تۇزەتۋلەر ەنگىزىلۋدە. وبلىستىڭ جىلدار بويعى دامۋ ءداستۇرى سەرپىندى مىندەتتەمەلەر الۋىمىزعا نەگىز بولدى.
2010 جىلى ەكونوميكانى دامىتۋدىڭ وڭ ءورىسى ساقتالىپ, جالپى ايماقتىق ءونىم كولەمى 562 ميلليارد تەڭگەگە جەتتى. ونەركاسىپ ونىمدەرى كولەمىنىڭ يندەكسى 131,6 پايىزعا ءوستى. بۇل رەسپۋبليكا ايماقتارى اراسىندا ەڭ جوعارى كورسەتكىش سانالادى. سالا 175 ميلليارد تەڭگەنىڭ ءونىمىن شىعارىپ, بۇرىن بولماعان دەڭگەيگە كوتەرىلدى.
جوسپارلانعان ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق باعدارلاما شەڭبەرىندەگى شارالاردى جۇزەگە اسىرۋ اگرارلىق وبلىسىمىزدى اگرارلى-يندۋستريالىق ايماققا اينالدىرادى.
بىلتىر يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى شەڭبەرىندە 74 ميلليارد تەڭگەنىڭ 16 نىسانى پايدالانۋعا بەرىلدى. مۇنىڭ ءوزى 3 مىڭنان استام جاڭا جۇمىس ورنىن اشۋعا مۇمكىندىك جاسادى. ىسكە قوسىلعان اسا ءىرى جوبالاردىڭ ءبىرى رەتىندە «التىنتاۋ-كوكشەتاۋ» اق التىن ايىرۋ فابريكاسىن اتاپ وتۋگە بولادى. بۇگىنگى كۇنى كاسىپورىن التىن ايىرۋدىڭ رەسپۋبليكامىزدا تەڭدەسى جوق جاڭا تەحنولوگياسىن وندىرىسكە ەنگىزىپ, جۇمىس ىستەپ جاتىر. وتكەن جىلى 4 توننا التىن ءوندىرىلدى. بيىل كاسىپورىن تولىق قۋاتىنا كوشىپ, جىلىنا 13 توننا كاتود التىنىن ءوندىرەتىن بولادى. مۇنىڭ ءوزى ەلىمىزدى الەمدەگى التىن ءوندىرەتىن ەڭ ۇزدىك 15 مەملەكەتتىڭ قاتارىنا قوسادى.
ەڭبەكشىلدەر اۋدانىنداعى «اتانسور» كەنىشىندە تەمىر كەنىن بايىتاتىن قازىرگى زامانعى جاڭا فابريكا, ستەپنوگور قالاسىندا جىلىجاي كەشەنى, قورعالجىن اۋدانىندا ەكسپورتقا باعىتتالعان ۆاكۋمدى وراماداعى ەت ءونىمدەرى كەشەنى ىسكە قوسىلدى.
كوكشەتاۋ قالاسىندا «ەنكي» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىنىڭ جىلىنا 60 ميلليون دانا كىرپىش شىعاراتىن تولىق اۆتوماتتاندىرىلعان كىرپىش زاۋىتى پايدالانۋعا بەرىلدى. كاسىپورىن اقپان ايىنىڭ ورتاسىندا العاشقى 2 ميلليون دانا كىرپىشتى شىعاردى. ۇجىم ىشكى جانە سىرتقى رىنوكتى قامتاماسىز ەتەتىن بولادى.
جالپى سىيىمدىلىعى 110 مىڭ توننا بولاتىن 5 استىق ساقتاۋ قويماسىن پايدالانۋعا بەرۋ استىقتى تاسىمالداۋ لوگيستيكاسىن شەشىپ, ونى ساقتاۋ شىعىنىن جانە سوعان وراي استىقتىڭ وزىندىك قۇنىن ازايتادى. جالپى, وتكەن ءبىر جىلدىڭ ىشىندە بارلىعى 60 جاڭا ءوندىرىس ورنى ىسكە قوسىلدى.
بيىلعى جىلى دا بۇل باعىتتاعى جۇمىستار ونان ءارى جالعاسىن تاۋىپ, 15,8 ميلليارد تەڭگەنىڭ 12 نىسانى پايدالانۋعا بەرىلمەكشى.
جوسپارلانعان ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق باعدارلاما شەڭبەرىندەگى شارالاردى ءجۇزەگە اسىرۋ اگرارلىق وبلىسىمىزدى اگرارلى-يندۋستريالىق ايماققا اينالدىرادى.
2010 جىلى اگروونەركاسىپ كەشەنىنە 27,7 ميلليارد تەڭگە كولەمىندە ينۆەستيتسيا تارتىلدى, ونىڭ 6 ميلليارد تەڭگەسى تىكەلەي مەملەكەتتىك قولداۋ باعدارلامالارىنىڭ ەنشىسىندە. ىلعال ۇنەمدەگىش تەحنولوگيانى پايدالاناتىن ءداندى جانە بۇرشاق داقىلدارى القابىنىڭ كولەمى 2,7 ميلليون گەكتارعا نەمەسە بارلىق ەگىس القابىنىڭ 60 پايىزىنا جەتىپ, 2009 جىلعا قاراعاندا 130 مىڭ گەكتارعا اسىپ ءتۇستى. ونىمدىلىگى جوعارى 193 استىق جينايتىن كومباين مەن 46 تۇقىم سەبۋ كەشەنى قوسىمشا ساتىپ الىندى. سالانى ءارتاراپتاندىرۋ جۇمىستارى قارقىن الدى. كوكتەمگى ناۋقانعا دايىندىق تا ويداعىداي.
جولداۋدا بەلگىلەنگەن تاپسىرمالارعا سايكەس, اقمولا وبلىسىندا ەتتى مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋدىڭ جاڭا باعدارلاماسى جاسالدى. ءىرى سەرپىندى جوبالاردىڭ قاتارىندا ەڭبەكشىلدەر, زەرەندى جانە استراحان اۋداندارىندا 10,2 مىڭ ءىرى قارا مال باسىنا ارنالعان 3 بورداقىلاۋ الاڭى قۇرىلىسى بار.
وبلىس اۋماعىندا 24 اسىل تۇقىمدى زاۋىت پەن شارۋاشىلىق بولسا, ونىڭ ۇستىنە, وتاندىق جانە شەتەلدىك سەلەكتسياداعى بورداقىلاۋ الاڭدارى جەلىلەرى جۇمىس ىستەۋدە.
باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋ ناتيجەسىندە 2015 جىلعا قاراي ەت ءوندىرىسى 46 مىڭ تونناعا دەيىن جەتكىزىلەتىن بولادى. بيىلعى جىلى بارلىق جوسپارلانعان 16 نىساندى پايدالانۋعا بەرۋ قوسىمشا 2 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنىن قۇرۋعا جول اشادى.
وسىعان سايكەس وڭدەۋشى كاسىپورىندار قۋاتتانا ءتۇسكەنى تۇسىنىكتى. بىلتىردىڭ وزىندە 7 ميلليارد تەڭگەنىڭ 13 جوباسى ىسكە قوسىلسا, مۇنىڭ 10-ى يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىنا ەنگىزىلگەن. بۇل – مەملەكەتتىڭ قارجىلاي قولداۋ كورسەتۋىنىڭ جەمىسى.
– قازاقستان ءتاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىن اتاپ وتەتىن بيىلعى جىلى استانا قالاسىنىڭ اگلومەراتسيالىق ايماعىن دامىتۋ ايرىقشا ماڭىزعا يە بولماق. بۇل ورايدا استانالىق اقمولا وبلىسىنا جۇكتەلەر مىندەتتەر وراسان. ول ەلىمىزدىڭ العا ۇمتىلىسىنىڭ بەلگىسى ىسپەتتى.
– ءيا, جاۋاپكەرشىلىك ءجۇگى ءبىزدى جىگەرلەندىرە ءتۇستى. استانا اينالاسىندا ورنالاسقان 20 ەلدى مەكەن بولاشاقتا ەلوردامىزعا سەرىكتەس اۋىلدار مەن قالالارعا اينالماق. وسى جاعدايلارعا بايلانىستى, اتالعان اۋىلداردىڭ ءارقايسىسىنىڭ تۇرعىندار سانى 2,5 ەسەگە ءوستى. جاڭادان قۇرىلىپ جاتقان اگلومەراتسيالىق ايماقتا جەكە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى كەڭىنەن قانات جايعانىمەن, ونداعى ازاماتتاردىڭ باسىم كوپشىلىگى ىرگەدەگى استانا قالاسىندا جۇمىس ىستەۋدە. سوندىقتان, سەرىكتەس ەلدى مەكەندەردى كوركەيتۋ, وندا زاماناۋي تۇرمىستىق, مادەني جانە وندىرىستىك شارالار كەشەنىن ورنىقتىرۋ, جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋ مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ باسىم باعىتتارى قاتارىندا قاراستىرىلۋدا. اتالعان ماسەلەگە قاتىستى ارنايى باعدارلاما قابىلدانباق. ول 2011-2013 جىلداردى قامتيدى. وسىعان سايكەس, جاڭادان 6 ورتا مەكتەپ, 7 بالالار باقشاسى, 17 دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەسى, باسقا دا الەۋمەتتىك-ونەركاسىپتىك نىساندار بوي كوتەرىپ, 848 شاقىرىمدىق ەلەكترمەن قامتۋ جەلىسى تارتىلىپ, 200 كيلومەترلىك اۆتوكولىك جولى ءجوندەلەدى جانە ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىمدار قاتارعا قوسىلادى. بۇل ماقساتقا 40,4 ميلليارد تەڭگە بولىنبەك.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس, تسەلينوگراد اۋدانىنىڭ جاڭا اكىمشىلىك ورتالىعى – اقمول اۋىلىن ءبىرىنشى كەزەكتە سۋ جانە ەلەكتر قۋاتىمەن تۇراقتى قامتاماسىز ەتۋ, جول قۇرىلىسى, اباتتاندىرۋ مەن كوگالداندىرۋ ماسەلەلەرىنە كوڭىل ءبولۋ قاجەت. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت بۇل ماقساتقا 118,7 ميلليون تەڭگە قارجى بوساتسا, وبلىستىق بيۋدجەتتىڭ ۇلەسى 31,3 ميلليون تەڭگە بولىپ وتىر. ەل ءجۇرەگىن جەلپىنتكەن قامقورلىق پەن قولداۋ شارالارى ءوز قايتارىمىن بەرۋدە.
اقمول تۇرعىندارى بىلتىرعى 1 قازاندا, بەلگىلەنگەن مەرزىمىنەن ءبىر اي بۇرىن تۇراقتى ءارى ساپالى اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتىلدى. قازىر مۇندا تاۋلىگىنە 1,5 مىڭ تەكشە مەتر سۋ كەلىپ تۇرادى. بۇعان دەيىن ول 700 تەكشە مەتر كولەمىندە بولىپ, ءار اۋلاعا كەزەگىمەن بوساتىلاتىن.
جالپى, «جول كارتاسى» باعدارلاماسى اياسىندا اقمول اۋىلىنىڭ سۋ جۇيەلەرىن كۇردەلى جوندەۋگە 120 ميلليون تەڭگە ءبولىنىپ, ول تۇگەل يگەرىلدى. سونداي-اق, بيۋدجەتتەن تىس قارجىلار ەسەبىنەن 40 كوشەگە شامدار ورناتىلىپ, اۋلاارالىق جولدار جوندەلدى. ۇلى وتان سوعىسىندا قازا بولعاندار ەسكەرتكىشى مەن ورتالىق الاڭ, «الجير» لاگەرىندە ازاپ شەككەندەر كەشەنى كوركەيتىلىپ, ساياجولدا 6 بيلبورد پەن 2 باننەر ورناتىلدى. ونىڭ ۇستىنە, ەلباسى تاپسىرماسى اياسىندا 250 ورىندىق اۋرۋحانا, ەمحانا, قۋاتتى قازاندىق, قوعامدىق مونشا ءجانە سپورتتىق-ساۋىقتىرۋ كەشەنى پايدالانۋعا قوسىلادى. بۇل جۇمىستاردى اتقارۋ ءۇشىن الداعى ءۇش جىلدا 12 ميلليارد 410 ميلليون تەڭگە قارجى يگەرۋ كوزدەلگەن. قازىردىڭ ءوزىندە ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك باعىتتاعى جاڭا جەتى عيمارات اۋىل كوركىن اشا ءتۇستى. ال, مەملەكەتتىك «بالاپان» باعدارلاماسىنىڭ تۇڭعىش نىسانى – 320 ورىندىق بالالار باقشاسى اۋدان ورتالىعى تۇرعىندارىنىڭ بۇگىنگى سۇرانىسىن تولىق قامتاماسىز ەتەدى.
– ششۋچە-بۋراباي كۋرورتتى ايماعى ەلىمىزدىڭ تۋريزم جانە سپورت يندۋسترياسىنىڭ تۋۇستارى عانا ەمەس, رۋحاني دامۋىمىزدىڭ ورتالىعى سانالادى. كوركەم ءولكەنى كوركەيتۋدىڭ بۇگىنگى قادامدارىنا توقتالساڭىز.
– بۇل – وبلىسقا جۇكتەلگەن ابىرويلى مىندەتتەردىڭ ءبىرى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن مۇندا ۇلتتىق باق, ارنايى ەكونوميكالىق ايماق, جۇزدەن استام تۋريستىك-ساۋىقتىرۋ مەكەمەلەرى, سپورتتىق جانە تاريحي-تانىمدىق ورتالىقتار جۇمىس ىستەيدى. الەمدىك دەڭگەيدەگى «استانا-بۋراباي» اۆتوبانى ولكە تىرشىلىگىن كۇرت جانداندىردى. ىسكە قوسىلعان سان-الۋان باعىتتاعى باسقا دا نىساندار ءوڭىر تارتىمدىلىعىن ارتتىرا ءتۇستى.
بۇعان قوسىمشا, زاماناۋي قۇرىلىستار سالۋدىڭ كەشەندى جوسپارى جاسالدى. جوبا شەڭبەرىندە بىلتىر 30 كيلومەترلىك سۋ قۇبىرى ۋچاسكەسىن قايتا جاڭعىرتۋ جۇمىستارى اياقتالدى. ششۋچينسك قالاسىنداعى ىشكى سۋ تارتاتىن جۇيەلەردىڭ قۇرىلىسى باستالدى. مۇنىڭ ءوزى قالانىڭ شورتان كولىنەن سۋ تارتۋىن توقتاتادى. سونداي-اق, كوكشەتاۋداعى اۋەجايدى قايتا قۇرۋ قارقىندى ءجۇرىپ جاتىر. بۇل قادامدارىمىز كۋرورتتى ايماقتى كولىك ينفراقۇرىلىمىمەن قامتاماسىز ەتۋدىڭ ماڭىزدى بۋىنى رەتىندە قاراستىرىلىپ وتىر. قازىر وبلىستىق بيۋدجەتتەن بولىنگەن 149 ميلليون تەڭگەگە بۋراباي كەنتىن دامىتۋعا باعىتتالعان ينفراقۇرىلىمداردىڭ جوبالاۋ قۇجاتتارى دايىندالۋ ءۇستىندە. يگى جوسپارلارىمىزدى جەدەلدەتۋدىڭ باسقا دا شارالارى ويداعىداي ءجۇرىپ جاتىر.
وسى ورايدا سپورت تۋرالى ءبىر اۋىز ءسوز قوسايىن. ءبىزدىڭ 235 جەرلەسىمىز قازاقستاننىڭ ۇلتتىق قۇراما كومانداسىنا ەنگەن. جەتىستىكتەرىمىزدىڭ ولقى ەمەستىگىن وسىنىڭ ءوزى اڭعارتادى. جۋىرداعى ازيا ويىندارىنا سەگىز سپورتشىمىز قاتىسىپ, 11 مەدالدى (التاۋى التىن) جەڭىپ الۋى ابىرويىمىزدى كوتەرە ءتۇستى.
اعىمداعى جىلى وبلىس ورتالىعىنداعى بۇقپا كولىنىڭ جاعالاۋىندا ياحت-كلۋب قۇرىلىسى باستالماق. سونداي-اق, بيىل اشىق ءجانە جابىق ۇلكەن تەننيس ورتالىعى پايدالانۋعا بەرىلەدى.
– اڭگىمەمىزدىڭ باسىندا وبلىس تۇرعىندارىنىڭ سانى ارتىپ وتىرعاندىعىن ايتىپ ءوتتىڭىز. ەلباسى «نۇر وتان» حدپ ءحىىى سەزىندە سويلەگەن ءسوزىندە قازاقستاندىقتاردىڭ تۇرعىن ءۇي جانە تۇرمىس جاعدايىن جاقسارتۋ باسىم باعىت بولىپ قالا بەرەتىنىن ەسكە سالدى. ءسىزدىڭ مۇندا جەكە باستامالارىڭىز اۋىزعا الىنىپ ءجۇر.
– بۇل – مەملەكەتتىك ءماسەلە. ايتكەنمەن, ىزدەنبەسەك, ىلگەرى باسۋ دا بولمايدى. وبلىستا جەر قاتىناستارى وتكىر تۇر. وتكەن جىلى 300 مىڭ گەكتار اۋىل شارۋاشىلىعىندىق جەر سوت شەشىمىمەن اينالىمعا قوسىلدى. ءالى كۇنگە 5000-نان استام تۇرعىنى بار 309 ەلدى مەكەننىڭ ناقتىلانعان جوسپارى مەن كارتاسى جوق ەكەن. قازىر قارجى كوزدەرىن قاراستىرۋ ناتيجەسىندە ولاردىڭ بارلىعىنىڭ ءتيىستى قۇجاتتارى تارتىپكە كەلتىرىلۋدە. بىلتىر 46 اۋىل مەن 4 قالاعا كوپتەن كۇتكەن ساپالى اۋىز سۋ كەلدى. سونداي-اق, اۋىلدىق وكرۋگتەردى بىلىكتى مال دارىگەرلەرىمەن قامتۋ دا شەشىمىن تاۋىپ وتىر.
بىلتىر بىرىڭعاي ۇلتتىق دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن ەنگىزۋدىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى اياقتالىپ, وڭ ناتيجەلەرگە قول جەتكىزىلدى. وبلىسىمىزدا سولتۇستىك ايماقتاعى بىردەن-ءبىر جاڭا ۇلگىدەگى دياگنوستيكالىق جانە ەمدەۋ ادىستەرىن ەنگىزۋ ارقىلى وبلىس تۇرعىندارىنا بۇعان دەيىن ەلىمىزدىڭ ورتالىق كلينيكالارى دەڭگەيىندە عانا مۇمكىن بولعان جوعارى مامانداندىرىلعان مەديتسينالىق كومەك كورسەتىلۋدە. وتكەن جىلى وبلىستا 97 كارديوحيرۋرگيالىق وپەراتسيالار, سونىڭ ىشىندە ءجۇرەككە – 80, ونكولوگيا جانە نەيروحيرۋرگيا سالاسىندا – 15, سان-جامباس بۋىندارىن الماستىرۋ بويىنشا 24 وپەراتسيا جاسالدى. وبلىستىق اۋرۋحاناعا ماگنيتتىك رەزونانستىق تاموگرافتىڭ ساتىپ الىنۋى تۇرعىندارىمىزدىڭ استاناعا نەمەسە رەسەيگە بارماي اق, وزىمىزدە تولىق تەكسەرۋدەن وتۋىنە مۇمكىندىك تۋعىزىپ وتىر.
كوكشەتاۋ قالاسىندا كولىكتىك مەديتسينانى دامىتۋ ماقساتىندا «كاماز ينجينيرينگ» اكتسيونەرلىك قوعامىندا جىلجىمالى ءموبيلدى ەمدەۋ پروفيلاكتيكالىق بىرلىكتەرىن قۇراستىرۋ جۇمىستارى باستالدى. وتكەن جىلى وسىنداي 14 اۆتوكولىك قۇراستىرىلدى. مۇنىڭ ءوزى ءوڭىردىڭ شالعاي ەلدى مەكەندەرى ءۇشىن ساپالى مەديتسينالىق كومەككە قولجەتىمدىلىكتى قامتاماسىز ەتەتىن بولادى.
جۇرگىزىلىپ جاتقان كەشەندى شارالار وسى سالاداعى نەگىزگى كورسەتكىشتەردى جاقسارتۋعا ءمۇمكىندىك بەردى. وبلىستا ءسابيلەر ءولىمى 21,4 پايىزعا ازايىپ وتىر, ال انا ءولىمى تىركەلگەن جوق. وبلىستاعى دەموگرافيالىق ءوسىم 3,5 مىڭ ادامدى قۇرايدى.
بىلتىرعى جىلى «ساقالدى» قۇرىلىس سانالىپ كەلگەن اقمولا وبلىستىق اۋرۋحاناسىنىڭ وڭالتۋ ورتالىعى, قازىرگى زامانعى قان ورتالىعى, كوكشەتاۋ قالاسىنداعى وبلىستىق پەرينيتالدىق ورتالىقتىڭ ايەلدەر بوساناتىن-وبسەرۆاتسيالىق بولىمشەنىڭ قۇرىلىسى اياقتالدى. بۇعان قوسىمشا, كوكشەتاۋ قالاسىندا اۋىسىمىنا 500 كەلۋشىگە ارنالعان ەمحانانىڭ, بۋراباي اۋدانىندا تۋبەركۋلەزگە قارسى بالالار ساناتوريىنىڭ قۇرىلىسى جالعاسۋدا. «جول كارتاسى» بويىنشا دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ 40 نىسانى ءجوندەۋدەن ءوتكىزىلدى. وبلىسقا 181, سونىڭ ىشىندە اۋىلدىق جەرلەرگە 54 جاس مامان كەلدى.
– جۋرناليست بولعاندىقتان, ۇنەمى جولدا ءجۇرەمىز. اۋىل-ايماقتىڭ, ءتىپتى كەيبىر قالالاردىڭ جۇپىنى كەلبەتى كوڭىلگە قاياۋ ءتۇسىرەتىن. قازىر جاعداي ءبىرشاما تۇزەلىپ قالعانداي.
– «كەشەگى بۇگىنگىگە ءولشەم بولا المايدى» دەيدى حالىق. كەيبىر باسشىلاردىڭ نەمقۇرايدىلىعىنا توزۋگە بولمايدى. جاسامپاز قازاقستان تۇرعىندارى ءداۋىر تالابىنداعى قولايلىلىقتارمەن ادەمى ءومىر ءسۇرۋى قاجەت. كوركەمدىكتىڭ بالاماسىنداي كوكشەتاۋ كوپ جاعدايدا, ءاسىرەسە, ءوزىنىڭ سىرتقى كەلبەتىمەن, ءساۋلەتىمەن وزگە وبلىس ورتالىقتارىنان ارتتا قالعانى وكىنىشتى. سوندىقتان, 2011 جىلى وبلىس ورتالىعىندا, اۋداندار مەن اۋىلداردا كەشەندى شارالاردى ءجۇزەگە اسىرۋعا باسا ماڭىز بەرۋىمىز قاجەت. بۇل ءۇشىن قيراعالى تۇرعان نىسانداردى ىسىرىپ, كوڭ-قوقىس توگەتىن ورىنداردى جويىپ, ايماقتى تازارتۋ مەن كوگالداندىرۋ, اعاش وتىرعىزۋ جۇمىستارى قاتاڭ باقىلانادى. 2010 جىلى بۇل ورايدا ءبىرشاما ءىس اتقارىلدى. سەنبىلىكتەر مەن «تازا بەيسەنبىلىكتەردى» جاڭعىرتتىق. جىل ىشىندە 1662 يەسىز, قۇلاعالى تۇرعان قۇرىلىستاردىڭ ءبىرازى قايتا جوندەلىپ, 744- ءى, نەمەسە 45 پايىزى ىسىرىلىپ تاستالدى. ونىڭ ەسەسىنە, شالعاي اۋىلداردا تۇرمىستىق قىزمەت كورسەتۋ شەبەرحانالارى, مونشا, شاشتاراز, تىگىن تسەحى, كلۋب, كىتاپحانالار كوپتەپ اشىلىپ جاتىر.
ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ بيىك مۇراتى – بولاشاق ۇرپاق ءتاربيەسى. بىلتىر 62 ءبىلىم بەرۋ نىسانىنا 1,1 ميلليارد تەڭگەنىڭ كۇردەلى ءجوندەۋى ءجۇرگىزىلدى. ال, «جول كارتاسى» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە 799 ميلليون تەڭگەنىڭ 27 جوباسى جۇزەگە اسىرىلدى. عيماراتتاردى قايتارىپ الۋ ەسەبىنەن 6 بالاباقشا, مەملەكەتتىك «بالاپان» باعدارلاماسىمەن 96 مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ مەكەمەسى قۇرىلدى. جىل ىشىندە اپاتتى جاعدايلاردان باسقا مەكتەپتەردىڭ 95 پايىزى ىشكى ءدارەتحانالارمەن قامتاماسىز ەتىلدى. 2010 جىلدىڭ باسىندا ول 40 پايىزدى عانا قۇراعان ەدى.
– ءسوز سوڭىندا بيىلعى جىلدىڭ نەگىزگى مىندەتتەرى مەن ەرەكشەلىكتەرىنە توقتالا كەتسەڭىز.
– ەلباسى جارلىعىمەن 2011 جىل ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعى دەپ جاريالاندى. مەرەيتويدىڭ ۇرانى: «بەيبىتشىلىك پەن جاسامپازدىقتىڭ 20 جىلى» دەپ اتالادى.
ول مەملەكەتىمىزدىڭ جاڭا تاريحىنداعى جارقىن وقيعا بولماق. بۇل تەك ءبىر عانا 2011 جىلدىڭ وقيعاسى ەمەس, تاۋەلسىزدىك جىلدارىنىڭ ايشىقتى جولدارى. Cوندىقتان, 20 جىلدىق مەرەيتوي شىن مانىندە جالپىۇلتتىق مەرەكە بولۋى ءۇشىن ءار قازاقستاندىق وعان بەلسەنە قاتىسۋى كەرەك.
ءبىزدىڭ باستى ماقساتىمىز – قازاقستاننىڭ بارلىق سالالاردا: ەكونوميكادا, ءمادەنيەت پەن قوعامدىق ومىردە قول جەتكەن تابىستارىن كورنەكى تۇردە ناسيحاتتاۋ, وسىلايشا ءار وتانداسىمىزدىڭ ءجۇرەگىندە ماقتانىش سەزىمىن ۇيالاتۋ. بۇل ورايدا ءار قازاقستاندىق ءوز اۋىلىنداعى, ءوز قالاسىنداعى, ءوز كەنتىندەگى ءومىردىڭ قالايشا ءوزگەرگەنىن, تاۋەلسىزدىك وعان ءجانە ونىڭ وتباسىنا نە بەرگەنىن تەرەڭ پايىمداۋى ءتيىس. بۇل تۇرعىدا وسىناۋ تولايىم تابىستار مەن جەتىستىكتەردە حالقىمىزدىڭ ءبىرلىگى ۇلكەن ءرول اتقارعانىن تاعى ءبىر پاش ەتۋ كەرەك.
اعىمداعى جىلعى بارلىق ىستەردىڭ باستى قاعيداسى: «تاۋەلسىزدىك – بارلىق قازاقستاندىقتار ءۇشىن ەڭ كيەلى قۇندىلىق» دەگەن ءسوز بولۋى ءتيىس. مۇنداي قوعام الدىنا ۇدەمەلى جوسپارلار قويىپ, ونى مۇلتىكسىز ورىندايتىنى ايدان انىق.
اڭگىمەڭىز ءۇشىن راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن باقبەرگەن امالبەك, اقمولا وبلىسى.
ابىرويعا ۇمتىلىس – ۇلتىمىزدىڭ ەڭ ۇلىق قاسيەتى. ءتاۋەلسىز قازاقستان ءوزىنىڭ يگى نيەتتەرى مەن ساليقالى ساياساتىنىڭ ءناتيجەسىندە قىسقا مەرزىمنىڭ ىشىندە الەمگە تانىلىپ, تورتكۇل دۇنيەنىڭ نازارىنداعى مەملەكەتكە اينالدى. ءبىز وسى ورايدا اقمولا وبلىسىنىڭ اكىمى س.ا.دياچەنكونى اڭگىمەگە تارتىپ, قىزمەت تىزگىنىن العان ءبىر جىل ىشىندە ءوزى ۇيىتقى بولعان ىستەر جايلى ايتىپ بەرۋىن وتىنگەن ەدىك.
– سەرگەي الەكساندروۆيچ, ايماق سەرپىلىس قۇشاعىندا. بىلتىرعى جىلدىڭ بايراعى مەملەكەتتىڭ ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق باعدارلاماسىمەن بيىكتەدى. ءوڭىردە 6 جوبا جوسپارلانعانىن بىلەمىز, ال جۇزەگە اسىرىلعانى 16 بولدى. مۇنشالىقتى سىلكىنىستى نەمەن بايلانىستىرار ەدىڭىز؟
– «بولاشاقتىڭ ىرگەسىن بىرگە قالايمىز!» اتتى بيىلعى جولداۋ قازاقستاننىڭ تۇراقتى دامىپ كەلە جاتقان, مىقتى الەۋمەتتىك ساياساتى بار ەل ەكەندىگىن تاعى ءبىر دالەلدەي ءتۇستى. العا قويىلعان مىندەتتەردى مۇلتىكسىز ورىنداۋ ماسەلەسى ەسكەرىلە وتىرىپ, جوسپارلارىمىزدىڭ بارىنە ءتيىستى تۇزەتۋلەر ەنگىزىلۋدە. وبلىستىڭ جىلدار بويعى دامۋ ءداستۇرى سەرپىندى مىندەتتەمەلەر الۋىمىزعا نەگىز بولدى.
2010 جىلى ەكونوميكانى دامىتۋدىڭ وڭ ءورىسى ساقتالىپ, جالپى ايماقتىق ءونىم كولەمى 562 ميلليارد تەڭگەگە جەتتى. ونەركاسىپ ونىمدەرى كولەمىنىڭ يندەكسى 131,6 پايىزعا ءوستى. بۇل رەسپۋبليكا ايماقتارى اراسىندا ەڭ جوعارى كورسەتكىش سانالادى. سالا 175 ميلليارد تەڭگەنىڭ ءونىمىن شىعارىپ, بۇرىن بولماعان دەڭگەيگە كوتەرىلدى.
جوسپارلانعان ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق باعدارلاما شەڭبەرىندەگى شارالاردى جۇزەگە اسىرۋ اگرارلىق وبلىسىمىزدى اگرارلى-يندۋستريالىق ايماققا اينالدىرادى.
بىلتىر يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى شەڭبەرىندە 74 ميلليارد تەڭگەنىڭ 16 نىسانى پايدالانۋعا بەرىلدى. مۇنىڭ ءوزى 3 مىڭنان استام جاڭا جۇمىس ورنىن اشۋعا مۇمكىندىك جاسادى. ىسكە قوسىلعان اسا ءىرى جوبالاردىڭ ءبىرى رەتىندە «التىنتاۋ-كوكشەتاۋ» اق التىن ايىرۋ فابريكاسىن اتاپ وتۋگە بولادى. بۇگىنگى كۇنى كاسىپورىن التىن ايىرۋدىڭ رەسپۋبليكامىزدا تەڭدەسى جوق جاڭا تەحنولوگياسىن وندىرىسكە ەنگىزىپ, جۇمىس ىستەپ جاتىر. وتكەن جىلى 4 توننا التىن ءوندىرىلدى. بيىل كاسىپورىن تولىق قۋاتىنا كوشىپ, جىلىنا 13 توننا كاتود التىنىن ءوندىرەتىن بولادى. مۇنىڭ ءوزى ەلىمىزدى الەمدەگى التىن ءوندىرەتىن ەڭ ۇزدىك 15 مەملەكەتتىڭ قاتارىنا قوسادى.
ەڭبەكشىلدەر اۋدانىنداعى «اتانسور» كەنىشىندە تەمىر كەنىن بايىتاتىن قازىرگى زامانعى جاڭا فابريكا, ستەپنوگور قالاسىندا جىلىجاي كەشەنى, قورعالجىن اۋدانىندا ەكسپورتقا باعىتتالعان ۆاكۋمدى وراماداعى ەت ءونىمدەرى كەشەنى ىسكە قوسىلدى.
كوكشەتاۋ قالاسىندا «ەنكي» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىنىڭ جىلىنا 60 ميلليون دانا كىرپىش شىعاراتىن تولىق اۆتوماتتاندىرىلعان كىرپىش زاۋىتى پايدالانۋعا بەرىلدى. كاسىپورىن اقپان ايىنىڭ ورتاسىندا العاشقى 2 ميلليون دانا كىرپىشتى شىعاردى. ۇجىم ىشكى جانە سىرتقى رىنوكتى قامتاماسىز ەتەتىن بولادى.
جالپى سىيىمدىلىعى 110 مىڭ توننا بولاتىن 5 استىق ساقتاۋ قويماسىن پايدالانۋعا بەرۋ استىقتى تاسىمالداۋ لوگيستيكاسىن شەشىپ, ونى ساقتاۋ شىعىنىن جانە سوعان وراي استىقتىڭ وزىندىك قۇنىن ازايتادى. جالپى, وتكەن ءبىر جىلدىڭ ىشىندە بارلىعى 60 جاڭا ءوندىرىس ورنى ىسكە قوسىلدى.
بيىلعى جىلى دا بۇل باعىتتاعى جۇمىستار ونان ءارى جالعاسىن تاۋىپ, 15,8 ميلليارد تەڭگەنىڭ 12 نىسانى پايدالانۋعا بەرىلمەكشى.
جوسپارلانعان ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق باعدارلاما شەڭبەرىندەگى شارالاردى ءجۇزەگە اسىرۋ اگرارلىق وبلىسىمىزدى اگرارلى-يندۋستريالىق ايماققا اينالدىرادى.
2010 جىلى اگروونەركاسىپ كەشەنىنە 27,7 ميلليارد تەڭگە كولەمىندە ينۆەستيتسيا تارتىلدى, ونىڭ 6 ميلليارد تەڭگەسى تىكەلەي مەملەكەتتىك قولداۋ باعدارلامالارىنىڭ ەنشىسىندە. ىلعال ۇنەمدەگىش تەحنولوگيانى پايدالاناتىن ءداندى جانە بۇرشاق داقىلدارى القابىنىڭ كولەمى 2,7 ميلليون گەكتارعا نەمەسە بارلىق ەگىس القابىنىڭ 60 پايىزىنا جەتىپ, 2009 جىلعا قاراعاندا 130 مىڭ گەكتارعا اسىپ ءتۇستى. ونىمدىلىگى جوعارى 193 استىق جينايتىن كومباين مەن 46 تۇقىم سەبۋ كەشەنى قوسىمشا ساتىپ الىندى. سالانى ءارتاراپتاندىرۋ جۇمىستارى قارقىن الدى. كوكتەمگى ناۋقانعا دايىندىق تا ويداعىداي.
جولداۋدا بەلگىلەنگەن تاپسىرمالارعا سايكەس, اقمولا وبلىسىندا ەتتى مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋدىڭ جاڭا باعدارلاماسى جاسالدى. ءىرى سەرپىندى جوبالاردىڭ قاتارىندا ەڭبەكشىلدەر, زەرەندى جانە استراحان اۋداندارىندا 10,2 مىڭ ءىرى قارا مال باسىنا ارنالعان 3 بورداقىلاۋ الاڭى قۇرىلىسى بار.
وبلىس اۋماعىندا 24 اسىل تۇقىمدى زاۋىت پەن شارۋاشىلىق بولسا, ونىڭ ۇستىنە, وتاندىق جانە شەتەلدىك سەلەكتسياداعى بورداقىلاۋ الاڭدارى جەلىلەرى جۇمىس ىستەۋدە.
باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋ ناتيجەسىندە 2015 جىلعا قاراي ەت ءوندىرىسى 46 مىڭ تونناعا دەيىن جەتكىزىلەتىن بولادى. بيىلعى جىلى بارلىق جوسپارلانعان 16 نىساندى پايدالانۋعا بەرۋ قوسىمشا 2 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنىن قۇرۋعا جول اشادى.
وسىعان سايكەس وڭدەۋشى كاسىپورىندار قۋاتتانا ءتۇسكەنى تۇسىنىكتى. بىلتىردىڭ وزىندە 7 ميلليارد تەڭگەنىڭ 13 جوباسى ىسكە قوسىلسا, مۇنىڭ 10-ى يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىنا ەنگىزىلگەن. بۇل – مەملەكەتتىڭ قارجىلاي قولداۋ كورسەتۋىنىڭ جەمىسى.
– قازاقستان ءتاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىن اتاپ وتەتىن بيىلعى جىلى استانا قالاسىنىڭ اگلومەراتسيالىق ايماعىن دامىتۋ ايرىقشا ماڭىزعا يە بولماق. بۇل ورايدا استانالىق اقمولا وبلىسىنا جۇكتەلەر مىندەتتەر وراسان. ول ەلىمىزدىڭ العا ۇمتىلىسىنىڭ بەلگىسى ىسپەتتى.
– ءيا, جاۋاپكەرشىلىك ءجۇگى ءبىزدى جىگەرلەندىرە ءتۇستى. استانا اينالاسىندا ورنالاسقان 20 ەلدى مەكەن بولاشاقتا ەلوردامىزعا سەرىكتەس اۋىلدار مەن قالالارعا اينالماق. وسى جاعدايلارعا بايلانىستى, اتالعان اۋىلداردىڭ ءارقايسىسىنىڭ تۇرعىندار سانى 2,5 ەسەگە ءوستى. جاڭادان قۇرىلىپ جاتقان اگلومەراتسيالىق ايماقتا جەكە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى كەڭىنەن قانات جايعانىمەن, ونداعى ازاماتتاردىڭ باسىم كوپشىلىگى ىرگەدەگى استانا قالاسىندا جۇمىس ىستەۋدە. سوندىقتان, سەرىكتەس ەلدى مەكەندەردى كوركەيتۋ, وندا زاماناۋي تۇرمىستىق, مادەني جانە وندىرىستىك شارالار كەشەنىن ورنىقتىرۋ, جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋ مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ باسىم باعىتتارى قاتارىندا قاراستىرىلۋدا. اتالعان ماسەلەگە قاتىستى ارنايى باعدارلاما قابىلدانباق. ول 2011-2013 جىلداردى قامتيدى. وسىعان سايكەس, جاڭادان 6 ورتا مەكتەپ, 7 بالالار باقشاسى, 17 دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەسى, باسقا دا الەۋمەتتىك-ونەركاسىپتىك نىساندار بوي كوتەرىپ, 848 شاقىرىمدىق ەلەكترمەن قامتۋ جەلىسى تارتىلىپ, 200 كيلومەترلىك اۆتوكولىك جولى ءجوندەلەدى جانە ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىمدار قاتارعا قوسىلادى. بۇل ماقساتقا 40,4 ميلليارد تەڭگە بولىنبەك.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس, تسەلينوگراد اۋدانىنىڭ جاڭا اكىمشىلىك ورتالىعى – اقمول اۋىلىن ءبىرىنشى كەزەكتە سۋ جانە ەلەكتر قۋاتىمەن تۇراقتى قامتاماسىز ەتۋ, جول قۇرىلىسى, اباتتاندىرۋ مەن كوگالداندىرۋ ماسەلەلەرىنە كوڭىل ءبولۋ قاجەت. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت بۇل ماقساتقا 118,7 ميلليون تەڭگە قارجى بوساتسا, وبلىستىق بيۋدجەتتىڭ ۇلەسى 31,3 ميلليون تەڭگە بولىپ وتىر. ەل ءجۇرەگىن جەلپىنتكەن قامقورلىق پەن قولداۋ شارالارى ءوز قايتارىمىن بەرۋدە.
اقمول تۇرعىندارى بىلتىرعى 1 قازاندا, بەلگىلەنگەن مەرزىمىنەن ءبىر اي بۇرىن تۇراقتى ءارى ساپالى اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتىلدى. قازىر مۇندا تاۋلىگىنە 1,5 مىڭ تەكشە مەتر سۋ كەلىپ تۇرادى. بۇعان دەيىن ول 700 تەكشە مەتر كولەمىندە بولىپ, ءار اۋلاعا كەزەگىمەن بوساتىلاتىن.
جالپى, «جول كارتاسى» باعدارلاماسى اياسىندا اقمول اۋىلىنىڭ سۋ جۇيەلەرىن كۇردەلى جوندەۋگە 120 ميلليون تەڭگە ءبولىنىپ, ول تۇگەل يگەرىلدى. سونداي-اق, بيۋدجەتتەن تىس قارجىلار ەسەبىنەن 40 كوشەگە شامدار ورناتىلىپ, اۋلاارالىق جولدار جوندەلدى. ۇلى وتان سوعىسىندا قازا بولعاندار ەسكەرتكىشى مەن ورتالىق الاڭ, «الجير» لاگەرىندە ازاپ شەككەندەر كەشەنى كوركەيتىلىپ, ساياجولدا 6 بيلبورد پەن 2 باننەر ورناتىلدى. ونىڭ ۇستىنە, ەلباسى تاپسىرماسى اياسىندا 250 ورىندىق اۋرۋحانا, ەمحانا, قۋاتتى قازاندىق, قوعامدىق مونشا ءجانە سپورتتىق-ساۋىقتىرۋ كەشەنى پايدالانۋعا قوسىلادى. بۇل جۇمىستاردى اتقارۋ ءۇشىن الداعى ءۇش جىلدا 12 ميلليارد 410 ميلليون تەڭگە قارجى يگەرۋ كوزدەلگەن. قازىردىڭ ءوزىندە ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك باعىتتاعى جاڭا جەتى عيمارات اۋىل كوركىن اشا ءتۇستى. ال, مەملەكەتتىك «بالاپان» باعدارلاماسىنىڭ تۇڭعىش نىسانى – 320 ورىندىق بالالار باقشاسى اۋدان ورتالىعى تۇرعىندارىنىڭ بۇگىنگى سۇرانىسىن تولىق قامتاماسىز ەتەدى.
– ششۋچە-بۋراباي كۋرورتتى ايماعى ەلىمىزدىڭ تۋريزم جانە سپورت يندۋسترياسىنىڭ تۋۇستارى عانا ەمەس, رۋحاني دامۋىمىزدىڭ ورتالىعى سانالادى. كوركەم ءولكەنى كوركەيتۋدىڭ بۇگىنگى قادامدارىنا توقتالساڭىز.
– بۇل – وبلىسقا جۇكتەلگەن ابىرويلى مىندەتتەردىڭ ءبىرى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن مۇندا ۇلتتىق باق, ارنايى ەكونوميكالىق ايماق, جۇزدەن استام تۋريستىك-ساۋىقتىرۋ مەكەمەلەرى, سپورتتىق جانە تاريحي-تانىمدىق ورتالىقتار جۇمىس ىستەيدى. الەمدىك دەڭگەيدەگى «استانا-بۋراباي» اۆتوبانى ولكە تىرشىلىگىن كۇرت جانداندىردى. ىسكە قوسىلعان سان-الۋان باعىتتاعى باسقا دا نىساندار ءوڭىر تارتىمدىلىعىن ارتتىرا ءتۇستى.
بۇعان قوسىمشا, زاماناۋي قۇرىلىستار سالۋدىڭ كەشەندى جوسپارى جاسالدى. جوبا شەڭبەرىندە بىلتىر 30 كيلومەترلىك سۋ قۇبىرى ۋچاسكەسىن قايتا جاڭعىرتۋ جۇمىستارى اياقتالدى. ششۋچينسك قالاسىنداعى ىشكى سۋ تارتاتىن جۇيەلەردىڭ قۇرىلىسى باستالدى. مۇنىڭ ءوزى قالانىڭ شورتان كولىنەن سۋ تارتۋىن توقتاتادى. سونداي-اق, كوكشەتاۋداعى اۋەجايدى قايتا قۇرۋ قارقىندى ءجۇرىپ جاتىر. بۇل قادامدارىمىز كۋرورتتى ايماقتى كولىك ينفراقۇرىلىمىمەن قامتاماسىز ەتۋدىڭ ماڭىزدى بۋىنى رەتىندە قاراستىرىلىپ وتىر. قازىر وبلىستىق بيۋدجەتتەن بولىنگەن 149 ميلليون تەڭگەگە بۋراباي كەنتىن دامىتۋعا باعىتتالعان ينفراقۇرىلىمداردىڭ جوبالاۋ قۇجاتتارى دايىندالۋ ءۇستىندە. يگى جوسپارلارىمىزدى جەدەلدەتۋدىڭ باسقا دا شارالارى ويداعىداي ءجۇرىپ جاتىر.
وسى ورايدا سپورت تۋرالى ءبىر اۋىز ءسوز قوسايىن. ءبىزدىڭ 235 جەرلەسىمىز قازاقستاننىڭ ۇلتتىق قۇراما كومانداسىنا ەنگەن. جەتىستىكتەرىمىزدىڭ ولقى ەمەستىگىن وسىنىڭ ءوزى اڭعارتادى. جۋىرداعى ازيا ويىندارىنا سەگىز سپورتشىمىز قاتىسىپ, 11 مەدالدى (التاۋى التىن) جەڭىپ الۋى ابىرويىمىزدى كوتەرە ءتۇستى.
اعىمداعى جىلى وبلىس ورتالىعىنداعى بۇقپا كولىنىڭ جاعالاۋىندا ياحت-كلۋب قۇرىلىسى باستالماق. سونداي-اق, بيىل اشىق ءجانە جابىق ۇلكەن تەننيس ورتالىعى پايدالانۋعا بەرىلەدى.
– اڭگىمەمىزدىڭ باسىندا وبلىس تۇرعىندارىنىڭ سانى ارتىپ وتىرعاندىعىن ايتىپ ءوتتىڭىز. ەلباسى «نۇر وتان» حدپ ءحىىى سەزىندە سويلەگەن ءسوزىندە قازاقستاندىقتاردىڭ تۇرعىن ءۇي جانە تۇرمىس جاعدايىن جاقسارتۋ باسىم باعىت بولىپ قالا بەرەتىنىن ەسكە سالدى. ءسىزدىڭ مۇندا جەكە باستامالارىڭىز اۋىزعا الىنىپ ءجۇر.
– بۇل – مەملەكەتتىك ءماسەلە. ايتكەنمەن, ىزدەنبەسەك, ىلگەرى باسۋ دا بولمايدى. وبلىستا جەر قاتىناستارى وتكىر تۇر. وتكەن جىلى 300 مىڭ گەكتار اۋىل شارۋاشىلىعىندىق جەر سوت شەشىمىمەن اينالىمعا قوسىلدى. ءالى كۇنگە 5000-نان استام تۇرعىنى بار 309 ەلدى مەكەننىڭ ناقتىلانعان جوسپارى مەن كارتاسى جوق ەكەن. قازىر قارجى كوزدەرىن قاراستىرۋ ناتيجەسىندە ولاردىڭ بارلىعىنىڭ ءتيىستى قۇجاتتارى تارتىپكە كەلتىرىلۋدە. بىلتىر 46 اۋىل مەن 4 قالاعا كوپتەن كۇتكەن ساپالى اۋىز سۋ كەلدى. سونداي-اق, اۋىلدىق وكرۋگتەردى بىلىكتى مال دارىگەرلەرىمەن قامتۋ دا شەشىمىن تاۋىپ وتىر.
بىلتىر بىرىڭعاي ۇلتتىق دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن ەنگىزۋدىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى اياقتالىپ, وڭ ناتيجەلەرگە قول جەتكىزىلدى. وبلىسىمىزدا سولتۇستىك ايماقتاعى بىردەن-ءبىر جاڭا ۇلگىدەگى دياگنوستيكالىق جانە ەمدەۋ ادىستەرىن ەنگىزۋ ارقىلى وبلىس تۇرعىندارىنا بۇعان دەيىن ەلىمىزدىڭ ورتالىق كلينيكالارى دەڭگەيىندە عانا مۇمكىن بولعان جوعارى مامانداندىرىلعان مەديتسينالىق كومەك كورسەتىلۋدە. وتكەن جىلى وبلىستا 97 كارديوحيرۋرگيالىق وپەراتسيالار, سونىڭ ىشىندە ءجۇرەككە – 80, ونكولوگيا جانە نەيروحيرۋرگيا سالاسىندا – 15, سان-جامباس بۋىندارىن الماستىرۋ بويىنشا 24 وپەراتسيا جاسالدى. وبلىستىق اۋرۋحاناعا ماگنيتتىك رەزونانستىق تاموگرافتىڭ ساتىپ الىنۋى تۇرعىندارىمىزدىڭ استاناعا نەمەسە رەسەيگە بارماي اق, وزىمىزدە تولىق تەكسەرۋدەن وتۋىنە مۇمكىندىك تۋعىزىپ وتىر.
كوكشەتاۋ قالاسىندا كولىكتىك مەديتسينانى دامىتۋ ماقساتىندا «كاماز ينجينيرينگ» اكتسيونەرلىك قوعامىندا جىلجىمالى ءموبيلدى ەمدەۋ پروفيلاكتيكالىق بىرلىكتەرىن قۇراستىرۋ جۇمىستارى باستالدى. وتكەن جىلى وسىنداي 14 اۆتوكولىك قۇراستىرىلدى. مۇنىڭ ءوزى ءوڭىردىڭ شالعاي ەلدى مەكەندەرى ءۇشىن ساپالى مەديتسينالىق كومەككە قولجەتىمدىلىكتى قامتاماسىز ەتەتىن بولادى.
جۇرگىزىلىپ جاتقان كەشەندى شارالار وسى سالاداعى نەگىزگى كورسەتكىشتەردى جاقسارتۋعا ءمۇمكىندىك بەردى. وبلىستا ءسابيلەر ءولىمى 21,4 پايىزعا ازايىپ وتىر, ال انا ءولىمى تىركەلگەن جوق. وبلىستاعى دەموگرافيالىق ءوسىم 3,5 مىڭ ادامدى قۇرايدى.
بىلتىرعى جىلى «ساقالدى» قۇرىلىس سانالىپ كەلگەن اقمولا وبلىستىق اۋرۋحاناسىنىڭ وڭالتۋ ورتالىعى, قازىرگى زامانعى قان ورتالىعى, كوكشەتاۋ قالاسىنداعى وبلىستىق پەرينيتالدىق ورتالىقتىڭ ايەلدەر بوساناتىن-وبسەرۆاتسيالىق بولىمشەنىڭ قۇرىلىسى اياقتالدى. بۇعان قوسىمشا, كوكشەتاۋ قالاسىندا اۋىسىمىنا 500 كەلۋشىگە ارنالعان ەمحانانىڭ, بۋراباي اۋدانىندا تۋبەركۋلەزگە قارسى بالالار ساناتوريىنىڭ قۇرىلىسى جالعاسۋدا. «جول كارتاسى» بويىنشا دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ 40 نىسانى ءجوندەۋدەن ءوتكىزىلدى. وبلىسقا 181, سونىڭ ىشىندە اۋىلدىق جەرلەرگە 54 جاس مامان كەلدى.
– جۋرناليست بولعاندىقتان, ۇنەمى جولدا ءجۇرەمىز. اۋىل-ايماقتىڭ, ءتىپتى كەيبىر قالالاردىڭ جۇپىنى كەلبەتى كوڭىلگە قاياۋ ءتۇسىرەتىن. قازىر جاعداي ءبىرشاما تۇزەلىپ قالعانداي.
– «كەشەگى بۇگىنگىگە ءولشەم بولا المايدى» دەيدى حالىق. كەيبىر باسشىلاردىڭ نەمقۇرايدىلىعىنا توزۋگە بولمايدى. جاسامپاز قازاقستان تۇرعىندارى ءداۋىر تالابىنداعى قولايلىلىقتارمەن ادەمى ءومىر ءسۇرۋى قاجەت. كوركەمدىكتىڭ بالاماسىنداي كوكشەتاۋ كوپ جاعدايدا, ءاسىرەسە, ءوزىنىڭ سىرتقى كەلبەتىمەن, ءساۋلەتىمەن وزگە وبلىس ورتالىقتارىنان ارتتا قالعانى وكىنىشتى. سوندىقتان, 2011 جىلى وبلىس ورتالىعىندا, اۋداندار مەن اۋىلداردا كەشەندى شارالاردى ءجۇزەگە اسىرۋعا باسا ماڭىز بەرۋىمىز قاجەت. بۇل ءۇشىن قيراعالى تۇرعان نىسانداردى ىسىرىپ, كوڭ-قوقىس توگەتىن ورىنداردى جويىپ, ايماقتى تازارتۋ مەن كوگالداندىرۋ, اعاش وتىرعىزۋ جۇمىستارى قاتاڭ باقىلانادى. 2010 جىلى بۇل ورايدا ءبىرشاما ءىس اتقارىلدى. سەنبىلىكتەر مەن «تازا بەيسەنبىلىكتەردى» جاڭعىرتتىق. جىل ىشىندە 1662 يەسىز, قۇلاعالى تۇرعان قۇرىلىستاردىڭ ءبىرازى قايتا جوندەلىپ, 744- ءى, نەمەسە 45 پايىزى ىسىرىلىپ تاستالدى. ونىڭ ەسەسىنە, شالعاي اۋىلداردا تۇرمىستىق قىزمەت كورسەتۋ شەبەرحانالارى, مونشا, شاشتاراز, تىگىن تسەحى, كلۋب, كىتاپحانالار كوپتەپ اشىلىپ جاتىر.
ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ بيىك مۇراتى – بولاشاق ۇرپاق ءتاربيەسى. بىلتىر 62 ءبىلىم بەرۋ نىسانىنا 1,1 ميلليارد تەڭگەنىڭ كۇردەلى ءجوندەۋى ءجۇرگىزىلدى. ال, «جول كارتاسى» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە 799 ميلليون تەڭگەنىڭ 27 جوباسى جۇزەگە اسىرىلدى. عيماراتتاردى قايتارىپ الۋ ەسەبىنەن 6 بالاباقشا, مەملەكەتتىك «بالاپان» باعدارلاماسىمەن 96 مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ مەكەمەسى قۇرىلدى. جىل ىشىندە اپاتتى جاعدايلاردان باسقا مەكتەپتەردىڭ 95 پايىزى ىشكى ءدارەتحانالارمەن قامتاماسىز ەتىلدى. 2010 جىلدىڭ باسىندا ول 40 پايىزدى عانا قۇراعان ەدى.
– ءسوز سوڭىندا بيىلعى جىلدىڭ نەگىزگى مىندەتتەرى مەن ەرەكشەلىكتەرىنە توقتالا كەتسەڭىز.
– ەلباسى جارلىعىمەن 2011 جىل ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعى دەپ جاريالاندى. مەرەيتويدىڭ ۇرانى: «بەيبىتشىلىك پەن جاسامپازدىقتىڭ 20 جىلى» دەپ اتالادى.
ول مەملەكەتىمىزدىڭ جاڭا تاريحىنداعى جارقىن وقيعا بولماق. بۇل تەك ءبىر عانا 2011 جىلدىڭ وقيعاسى ەمەس, تاۋەلسىزدىك جىلدارىنىڭ ايشىقتى جولدارى. Cوندىقتان, 20 جىلدىق مەرەيتوي شىن مانىندە جالپىۇلتتىق مەرەكە بولۋى ءۇشىن ءار قازاقستاندىق وعان بەلسەنە قاتىسۋى كەرەك.
ءبىزدىڭ باستى ماقساتىمىز – قازاقستاننىڭ بارلىق سالالاردا: ەكونوميكادا, ءمادەنيەت پەن قوعامدىق ومىردە قول جەتكەن تابىستارىن كورنەكى تۇردە ناسيحاتتاۋ, وسىلايشا ءار وتانداسىمىزدىڭ ءجۇرەگىندە ماقتانىش سەزىمىن ۇيالاتۋ. بۇل ورايدا ءار قازاقستاندىق ءوز اۋىلىنداعى, ءوز قالاسىنداعى, ءوز كەنتىندەگى ءومىردىڭ قالايشا ءوزگەرگەنىن, تاۋەلسىزدىك وعان ءجانە ونىڭ وتباسىنا نە بەرگەنىن تەرەڭ پايىمداۋى ءتيىس. بۇل تۇرعىدا وسىناۋ تولايىم تابىستار مەن جەتىستىكتەردە حالقىمىزدىڭ ءبىرلىگى ۇلكەن ءرول اتقارعانىن تاعى ءبىر پاش ەتۋ كەرەك.
اعىمداعى جىلعى بارلىق ىستەردىڭ باستى قاعيداسى: «تاۋەلسىزدىك – بارلىق قازاقستاندىقتار ءۇشىن ەڭ كيەلى قۇندىلىق» دەگەن ءسوز بولۋى ءتيىس. مۇنداي قوعام الدىنا ۇدەمەلى جوسپارلار قويىپ, ونى مۇلتىكسىز ورىندايتىنى ايدان انىق.
اڭگىمەڭىز ءۇشىن راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن باقبەرگەن امالبەك, اقمولا وبلىسى.
سوڭعى جاڭالىقتار
تۇركىستان وبلىسىندا سۋ قويمالارىنىڭ تولۋ دەڭگەيى 71 پايىزعا جەتتى
ايماقتار • بۇگىن, 17:02
ۇزدىك IT-ماماندار جۇلدە قورى 3 ملن تەڭگەلىك چەمپيوناتتا باق سىنايدى
وقيعا • بۇگىن, 16:50
اتىراۋدا ءبىر جىلدا 92,5 مىڭ بالاعا تەگىن ستوماتولوگيالىق كومەك بەرىلدى
مەديتسينا • بۇگىن, 16:40
سەربيا پرەزيدەنتى استاناعا رەسمي ساپارمەن كەلدى
ساياسات • بۇگىن, 16:30
شىعىستا ەكسپورتتىق جۇك تاسىمالى ارتتى
ەكسپورت • بۇگىن, 16:25
بجزق اكتيۆتەرىنىڭ تيىمدىلىگى: جيناقتالعان كىرىس 14 ترلن تەڭگەگە جۋىقتادى
قوعام • بۇگىن, 16:20
امىرلىكتەر نەگە بيتكوين مونەتالارىن ساتپاي, ساقتاپ وتىر؟
قارجى • بۇگىن, 16:11
قازاق ساربازى حالىقارالىق بايقاۋدا جەڭىسكە جەتتى
وشپەس داڭق • بۇگىن, 16:08
بالقاشتا العاش رەت قىسقى بالىق اۋلاۋ فەستيۆالى ءوتتى
ايماقتار • بۇگىن, 15:53
كەلىسىمشارت – كاسىبي ارميانىڭ تىرەگى مە؟
اسكەر • بۇگىن, 15:48
ازيا چەمپيوناتى ما الدە تەمىردەي ءتارتىپ پە؟ سەمەيدەگى پويىزدى كىدىرتكەن قانداي جاعداي؟
ايماقتار • بۇگىن, 15:44
جامبىلدا وقۋشىلاردىڭ الىمجەتتىگى ءۇشىن اتا-اناعا ايىپپۇل سالىندى
قوعام • بۇگىن, 15:32
يسپانيا ۇلتتىق بالەتىنىڭ ءارتىسى استانادا شەبەرلىك ساعاتىن وتكىزدى
مادەنيەت • بۇگىن, 15:20
