الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋدىڭ جوعارى دەڭگەيى

«قازمۇنايگاز» بارلاۋ ءوندىرۋ» اك­تسيونەرلىك قوعامى مەن «وزەن­مۇ­نايگاز» جانە «ەمبىمۇنايگاز» ءوندى­رىس­تىك فيليال­دا­رى اراسىنداعى 2011-2013 جىلدارعا ارنالعان جاڭا ۇجىم­دىق شارتقا قول قويىلدى. بۇل شارتتا فيليال جۇمىس­كەر­لە­رى مەن ولاردىڭ وتباسى مۇشەلەرىنە كەپىلدىكتەر مەن وتەماقى بەرۋگە قاتىستى جاع­دايلار, ونىڭ ىشىندە ەمدەۋ جانە ساۋىقتىرۋ شىعىندارىن وتەۋ, ەڭبەك جاعداي­لا­رى­نىڭ قاۋىپسىزدىگىن ارتتىرۋ بەلگىلەنگەن. ايتۋلى راسىمدە «قازمۇنايگاز» بار­­لاۋ ءوندىرۋ» اق باس ديرەكتورى ك.يب­راشەۆ ءسوز سويلەپ, جاڭا ۇجىم­دىق شارت­تىڭ قابىل­دا­نۋىمەن وعان قاتى­سۋ­شى تاراپتاردىڭ بار­لىعىن قۇتتىقتاپ: «جاڭا ۇجىمدىق شارت – اۋقىمدى اتقارىلعان جۇمىستىڭ ناتيجەسى. ەندى الدا تۇرعان باستى ماسەلەمىز – ءون­دىرىستىك كور­سەتكىشتەردىڭ ورىندا­لۋ­ىن­دا. ءبىز وسىعان جۇمىلۋىمىز كەرەك», – دەدى باس ديرەكتور. ەستەرىڭىزگە سالا كەتەيىك, ۇجىم­دىق شارت­تى دايىنداۋ جۇمىسى وتكەن جىلدىڭ مامىر ايىندا باستالىپ, تو­عىز ايعا جۋىق ۋاقىتقا سوزىلدى. جاڭا ۇجىمدىق شارت­تىڭ جوباسى وندىرىستىك فيليال ەڭبەك ۇجىم­دارى اراسىندا كەڭىنەن تالقىلانىپ, قولداۋ تاپتى. مۇنايشىلاردىڭ كاسىپوداق ۇيىم­دارى تاراپىنان بولعان كوپتەگەن ۇسى­نىس-تىلەكتەر جوبانى دايىنداۋ ءجو­نىن­دەگى كوميسسيانىڭ بىرقاتار وتىرىستا­رىن­دا قارالدى. كوميسسيا مۇنايشى­لار­دىڭ ءاربىر ۇسىنىس-تىلەگىن ءجىتى قا­راپ, جان-جاقتى تالقىدان وتكىزدى. جا­ڭا ۇجىمدىق شارت جوباسىنىڭ دايىن­دى­عىنا قالىڭ مۇنايشى قاۋىم بەلسەندى اتسالىستى. اتاپ ايتاتىن بول­ساق, شارتتى ەكى جاقتى تالقىلاۋ شەشىمى بويىنشا, ەندى ايەلدەر 50 جانە 55 جاسقا, ال ەر ادامدار 50 جانە 60 جاسقا تولعان كەزدە, سونداي-اق ءسابي دۇنيەگە كەلگەن كەزدە كورسەتىلەتىن ماتەريال­دىق كو­مەك­تەر ساقتالاتىن بولسا, جىل سايىن وتان قورعاۋشىلار كۇنىنە, اۋ­عان سوعىسىنا قاتى­سۋ­شىلارعا, سونداي-اق مۇگەدەكتەر كۇنىنە بالا كەزىنەن مۇگەدەك بالالارى بار قىزمەت­كەر­لەر­گە سالىقتار ەسەپتەلمەستەن قارجىلىق جىلدا بەلگىلەنگەن ەلۋ ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش مولشەرىندە ماتەريالدىق كومەك كورسەتىلەدى دەپ وتىر. ۇجىمدىق شارتقا ساي, جىل سايىن مۇگەدەكتەر كۇنىنە 3-توپتاعى مۇگەدەك قىز­مەت­­­كەر­لەرگە سالىقتار ەسەپتەلمەستەن قارجى­لىق جىلدا بەلگىلەنگەن ەلۋ ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش مولشەرىندە ماتە­ري­الدىق كومەك بەرىلەدى. كوكتەمدە اتا­لىپ وتەتىن 8 ناۋرىز – حالىقارالىق ايەلدەر مەرەكەسىنە بەرىلەتىن تولەم دە بۇرىنعىسىنشا ساقتالىپ قالدى. ات­ال­­مىش ۇجىمداعى جالاقىسى ساقتال­ماي­تىن دەمالىستاعى جاس انالارعا اي سايىن با­لا­نى كۇتۋگە بايلانىستى ءتيىستى تولەم تولەنەدى. ەڭبەك ەتكەن ءاربىر ادامنىڭ جاقسى تىنىعۋعا, ەمدەلۋگە قۇقى بار. اۋىر دەنە ەڭبەگىنەن, ميعا كۇش تۇسىرەتىن قىز­مەت­تەن شارشاعان ادامنىڭ ءبىر اۋ­ىق دەمالىس ورىندارىندا تىنىق­قىسى كەلەتىنى بەلگىلى. وسى ورايدا, جاڭا ۇجىمدىق شارتتا كومپانيا وندىرىستىك فيليالدارى قىزمەتكەر­لەرىنىڭ جانە وت­باسى مۇشەلەرىنىڭ ەمدەلۋىن, دەمالۋ­ىن جاردەماقىمەن قولداپ وتىراتىن بولا­دى. بۇگىنگى تاڭدا كوپتەگەن كاسىپ­ور­ىن­داردا ۋاقتىلى جالاقى تولەنبەي جاتا­دى, ءوز قۇقىقتارىن بىلمەي, ۇج­ىم­دىق شارتسىز قىزمەت ەتىپ ءجۇر­گەندەر سونىڭ سالدارىنان جاپا شەگۋدە. ال «قاز­مۇ­نايگاز» بارلاۋ ءون­دى­رۋ» اكتسيونەرلىك قو­عا­مى­مەن «وزەنمۇ­نايگاز» جانە «ەم­بى­مۇ­ناي­گاز» ءوندىرىس­تىك في­ليالدارى دەر كەزىندە ۇجىم­دىق شارت­تاردى جۇزەگە اسىرۋ­لارىنىڭ ار­قاسىندا بۇگىندە ءون­دىرىستىڭ بارلىق سا­لا­لارى بويىنشا تولەم­اقى تولەۋ, جۇ­مىسكەرلەردىڭ ەڭبەك ەتۋ جاع­دايىنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ, الەۋمەتتىك كو­مەك­تەر مەن كەپىلدىكتەر, ەڭبەك ۋاقىتى مەن ەڭ­بەك دەمالىسى, ەڭبەكاقى مولشەرى مەن تۇرلەرى جانە باسقا دا الەۋمەتتىك-ەڭبەك قا­تى­ناستارى تولىققاندى ىسكە اسىرىلىپ وتىر. ەستەرىڭىزگە سالا كەتەيىك, 2010 جىل­دىڭ 31 جەلتوقسانىندا قولدانۋ مەرزىمى اياق­تال­عان بۇرىنعى ۇجىمدىق شارت 2008 جىلى رەسپۋبليكالىق بيز­نەس­تىڭ الەۋ­مەتتىك جاۋاپكەرشىلىگى باي­قاۋ­ىندا ۇزدىك اتالىپ, «پا­رىز» سىي­لى­عىن ال­عان بو­لاتىن. سوندىقتان دا جاڭا ۇج­ىمدىق شارتتا بۇرىنعى قول­دانىستا بولعان قۇ­جاتتىڭ نەگىزگى پارامەترلەرى ساقتالعانىن باسا ايتقان ءجون. سو­نى­مەن قاتار قول­دانىسقا ەنگىزىلىپ وتىر­عان قۇجات جاڭا الەۋمەتتىك يگىلىكتەرمەن ودان ءارى جاق­سارتىلىپ وتىر. جاڭا ۇجىمدىق شارتقا جان-جاق­تى توقتالساق, جۇمىسكەردىڭ ەڭبەك مىندەتتەرىن اتقارۋ كەزىندە كورسە­تى­لەتىن الەۋمەتتىك كەپىلدىكتەر وزگەرىسسىز ساق­تالدى. جۇمىس بەرۋشى ءوز قاراجاتى ەسەبىنەن مۇنايشىلاردىڭ كاسىپشى­لىك­تە ەڭبەك ەتۋىنە تۇرمىستىق جاعداي­لار­دى جاسايدى. مۇنايشىلاردىڭ كۇندە­لىكتى جۇ­مىس ورىندارىنا بارىپ كەلۋىن تاسىمالداۋعا اۆتوكولىك بولەدى. جۇمىس بەرۋشى ءوز قاراجاتىنىڭ ەسەبىنەن ەڭبەك ۇدەرىسىن مۇناي كا­سىپ­شىلىكتەرىندە ءجۇ­زەگە اسىراتىن, ونەر­كا­سىپتىك ايماقتا ەڭبەك ەتەتىن جۇمىس­كەرلەردى ىستىق تۇسكى تاماقپەن قام­تاماسىز ەتەدى. جۇمىس بەرۋشى قاجەتتىلىگىنە قاراي اسحانالار, تۇرمىستىق-شارۋاشىلىق كە­­شەندەردى, جۋىنۋعا ارنالعان ورىن­دا­رى بار وپە­را­تور­لىق بلوكتاردى سا­لۋدى قام­تا­ماسىز ەتەدى. جۇ­مىس بەرۋشى بۇعان دەيىن دە جۇمىس­كەر­لەر­دىڭ ەڭبەك ەتۋىنە جاع­داي جاساۋ, جاقسارتۋ با­عى­تىندا اتقارىپ وتىرعان جۇمىسىن ودان ءارى دە جال­عاس­تىراتىنىن قۇجات جۇزىندە قۋاتتاپ وتىر. جۇمىس بەرۋشى قىزمەتكەرلەرگە قا­­زاقستان زاڭدارىندا كوزدەلگەن الەۋ­مەت­تىك جاردەماقى مەن وعان قوسىمشا ءتو­لەۋدى قام­تيتىن ۋاقىتشا جۇمىسقا جا­رام­سىز­دىعى بويىنشا جاردەماقى ءتو­لەۋدى ءجۇر­گىزەدى. ۋاقىتشا ەڭبەككە جا­رام­سىزدىعى بويىنشا جاردەماقى ءتو­لەۋ ءۇشىن مۇناي-گاز سالاسىنداعى ەڭبەك ءوتىلى قىز­مەتكەردىڭ قوعامنىڭ ءتيىستى قۇ­رىلىمدىق ءبولىم­شە­سىنە بەرگەن ەڭبەك قىزمەتىن راستايتىن قۇ­جات­تاردىڭ نەگىزىندە ەسەپتەلەدى. جاردە­م­اقى ەڭبەككە جارامسىزدىعى كەزەڭىنە ءدوپ كەلگەن جۇمىس كۇندەرىنە بارا-بار تولەنەدى. «قازمۇنايگاز» بارلاۋ ءوندىرۋ» اكتسيونەرلىك قوعامى جۇمىسكەرلەرىنىڭ ەڭبەك, الەۋمەت قۇقىقتارىن زاڭدى ءتۇر­دە, ۇجىم­دىق شارتتىڭ ەرەجەلەرىنە بايلانىستى ساقتاپ, ورىندالۋىن ءجۇ­زە­گە اسىرۋى, اتال­مىش ءوندىرىستىڭ وركە­نيەتتىلىگىن كورسەتەدى. «بىرلىك بار جەردە, تىرلىك بار» دەيدى اتا­مىز قازاق. وسى بىرلىگى جاراسقان ءوندىرىس, وزدە­رىنىڭ جۇمىسكەرلەرىنىڭ وركەندەپ, ول­ار­دىڭ ىشتەي توپتاسۋىنا قوسقان جەكە ۇلەسىمەن ەرەكشەلەنىپ وتىر. ينديرا بەركىمباەۆا.