كەشە ءماجىلىس توراعاسى نۇرلان نىعماتۋليننىڭ توراعالىق ەتۋىمەن پارلامەنتتىڭ ەكىنشى سەسسياسى اشىلعاننان بەرگى العاشقى جالپى وتىرىسى بولدى. ول ءماجىلىستىڭ پارلامەنتتىك سايتىندا (www.parlam.kz), سونداي-اق Bnews.kz جانە Tengrinews.kz. اقپاراتتىق اگەنتتىكتەرىندە العاش رەت تىكەلەي كورسەتىلدى.
جالپى وتىرىستىڭ كۇن تارتىبىنە 10 ماسەلە شىعارىلعان ەكەن, سونىڭ تورتەۋى ءماجىلىس جۇمىسىن جەتىلدىرە ءتۇسۋ مەن ۇيىمداستىرۋ شارالارىنا ارنالدى. الدىمەن ءماجىلىس توراعاسىنىڭ ورىنباسارى گۇلميرا يسيمباەۆا 8 دەپۋتاتتىڭ ءوز وتىنىشتەرى بويىنشا تۇراقتى كوميتەتتەردىڭ بىرىنەن ەكىنشىسىنە اۋىسۋى تۋرالى وتىنىشتەر بەرگەنىن باياندادى. التىنشى شاقىرىلىمنىڭ العاشقى سەسسياسىنان كەيىن كەيبىر دەپۋتاتتار وزدەرىنە وڭ جامباسقا كەلەتىن ماسەلەلەرمەن اينالىسۋدى قالاپ, وسىنداي ءوتىنىش تۇسىرگەن ەكەن. جالپى وتىرىس ارنايى قاۋلىمەن ولاردى قالاعان كوميتەتتەرىنە اۋىستىردى.
وتكەن سەسسيانىڭ سوڭىنا قاراي ەكونوميكالىق رەفورما جانە ءوڭىرلىك دامۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى, مەملەكەتتىك تىلدە تازا سويلەيتىن پاۆلودارلىق رومان سكليار پرەزيدەنتتىڭ جارلىعىمەن ۇلتتىق ەكونوميكا ۆيتسە-ءمينيسترى قىزمەتىنە اۋىسقان بولاتىن. كوميتەت توراعاسىنىڭ بوس تۇرعان لاۋازىمىنا پالاتا دەپۋتاتتارى بايىرعى دەپۋتات, قارجى جانە بيۋدجەت سالاسىنىڭ بىلگىرى نۇرتاي سابيليانوۆتى سايلادى. ءماجىلىس توراعاسى ن.نىعماتۋلين ونىڭ كوپ جىلدار بويى ماجىلىستە بەلسەندى قىزمەت اتقارىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتىپ, جاڭا قىزمەتىندە تابىس تىلەدى.
سونىمەن قاتار, پالاتا دەپۋتاتتارى ءماجىلىس رەگلامەنتىنە تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى ماسەلەنى قاراپ, ونى جاڭا نورمالارمەن تولىقتىردى. سونىڭ ىشىندە ءجارىسسوز توقتاتىلعان كەزدە, ساياسي پارتيا فراكتسياسىنىڭ, دەپۋتاتتىق توپتىڭ اتىنان ءسوز سويلەۋ تالاپ ەتىلگەن جاعدايدا, دەپۋتاتقا مىندەتتى تۇردە ءسوز بەرۋ نورماسى ەنگىزىلدى. بۇل دەپۋتاتتار مەن دەپۋتاتتىق بىرلەستىكتەردىڭ ءرولىن كۇشەيتۋمەن قاتار, ءماجىلىس جۇمىسىنىڭ اشىقتىعى مەن جاريالىلىعىن تولىقتاي قامتاماسىز ەتۋگە تىڭ سەرپىن بەرمەك دەپ باعالانىپ وتىر.
رەگلامەنتكە جاڭا نورمالار ەنگىزۋ تۋرالى باستاما كوتەرگەن ءماجىلىس توراعاسى نۇرلان نىعماتۋلينگە «اق جول» فراكتسياسىنىڭ توراعاسى, دەپۋتات ازات پەرۋاشەۆ ءوزىنىڭ ريزاشىلىعىن ايتا كەلىپ, ەنگىزىلگەن وزگەرىس دامىعان دەموكراتيالىق جولعا ءتۇسكەن ەلدەردىڭ پارلامەنتتىك ءتاجىريبەسىنە سايكەس ەكەندىگىن اتاپ ءوتتى.
سونداي-اق, پالاتا دەپۋتاتتارى ەكىنشى سەسسياعا ارنالعان نەگىزگى ءىس-شارالار جوسپارى تۋرالى قاۋلىنى دا بەكىتتى. سەسسيا جۇمىسىنىڭ شەڭبەرىندە ەكى پارلامەنتتىك تىڭداۋ, كوميتەتتەردىڭ 15 كوشپەلى وتىرىسى ۇيىمداستىرىلادى ەكەن.
وتىرىستاردىڭ 14-ءى وڭىرلەردە ءوتىپ, 12 وبلىستى قامتيدى. سونداي-اق, جوسپاردا 7 ۇكىمەت ساعاتى, 4 كونفەرەنتسيا, 20 دوڭگەلەك ۇستەل وتكىزۋ بەلگىلەنگەن.
كۇن تارتىبىندە قارالعان ماسەلەلەردىڭ اراسىندا ەكسترەميزم مەن تەرروريزمگە قارسى ءىس-قيمىل بويىنشا جانە جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋدى دامىتۋعا باعىتتالعان اسا ماڭىزدى زاڭ جوبالارى ارنايى قاۋلىمەن جۇمىسقا قابىلداندى.
دەپۋتاتتاردىڭ تالقىسىنا ءتۇسىپ ۇزاق قارالعان: «1994 جىلعى 15 ساۋىردەگى ۇلى وتان سوعىسىنىڭ قاتىسۋشىلارى مەن مۇگەدەكتەرىنە, باسقا مەملەكەتتەردىڭ اۋماعىنداعى ۇرىس قيمىلدارىنا قاتىسۋشىلارعا, قازا تاپقان اسكەري قىزمەتشىلەردىڭ وتباسىلارىنا ارنالعان جەڭىلدىكتەر مەن كەپىلدىكتەردى ءوزارا تانۋ تۋرالى كەلىسىمگە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى بولدى. سوعىسقا قاتىسۋشىلار مەن مۇگەدەكتەر تۋرالى دەگەنىمەن, بۇل كەلىسىم كەيىنگى سوعىستارعا قاتىسۋشىلار مەن مۇگەدەكتىك العان قۇقىق قورعاۋ سالاسى قىزمەتكەرلەرىنە دە قاتىستى ەكەن.
سوندىقتان, ول ءبىزدىڭ ەلىمىزدە 222 مىڭ ادامدى قامتىپ, زاڭ جوباسىنىڭ شەڭبەرىندە بيۋدجەتتەن ءبىر جىلدا 24 ملرد تەڭگە تاراتىلاتىن كورىنەدى. وسى حاتتاماعا قول قويۋشى ەلدەردىڭ بارىندە جەڭىلدىكتى الۋعا ءتيىستى ادامدار بىردەي قۇقىلى دەپ تانىلعانىمەن, ولارعا كورسەتىلەتىن جاردەماقىلار كولەمى سول ەلدىڭ ۇلتتىق زاڭناماسىندا قاراستىرىلعان شەڭبەردە بەرىلەدى. كەلىسىمگە وزگەرىس ەنگىزۋ تۋرالى اتالمىش حاتتاماعا 2015 جىلعى 30 قازاندا دۋشانبە قالاسىندا قول قويىلعان. بۇلاردى زاڭ جوباسى تۋرالى بايانداما جاساعان دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ ءمينيسترى تامارا دۇيسەنوۆا حابارلادى.
دەپۋتاتتار ءبىرشاما انىقتامالىق سۇراقتار بەرگەن سوڭ زاڭ جوباسى تولىقتاي ماقۇلداندى. جالپى وتىرىستا كۇن تاربىنە ەنگىزىلگەن بىرنەشە راتيفيكاتسيالىق قۇجاتتار بويىنشا, اتاپ ايتقاندا, قازاقستان ۇكىمەتى مەن اتوم ەنەرگياسى جونىندەگى حالىقارالىق اگەنتتىك اراسىنداعى قازاقستاندا اتوم ەنەرگياسى جونىندەگى حالىقارالىق اگەنتتىكتىڭ تومەن بايىتىلعان ۋران بانكىن قۇرۋ, قازاقستان ۇكىمەتى مەن بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ ءبىلىم, عىلىم جانە مادەنيەت ماسەلەلەرى جونىندەگى ۇيىمى (يۋنەسكو) اراسىنداعى قازاقستاندا ورتالىق ازيا وڭىرلىك گلياتسيولوگيالىق ورتالىعىن قۇرۋ (2-سانات) تۋرالى كەلىسىمدەردى, سونداي-اق, قازاقستان مەن رەسەي اراسىنداعى قوسارلانعان سالىق سالۋدى بولدىرماۋ جانە تابىس پەن كاپيتالعا سالىق تولەۋدەن جالتارۋعا جول بەرمەۋ تۋرالى كونۆەنتسيا شەڭبەرىندە ەكى ەلدىڭ ۋاكىلەتتى ورگاندارى بەرگەن رەزيدەنتتىكتى راستايتىن رەسمي قۇجاتتاردى تانۋ ءتارتىبى تۋرالى نوتالار الماسۋ نىسانىنداعى ۇكىمەتارالىق كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋعا قاتىستى بەيىندى كوميتەتتەرگە قورىتىندى ازىرلەۋ مەرزىمى بەلگىلەندى.
جاقسىباي سامرات,
«ەگەمەن قازاقستان»
سۋرەتتى تۇسىرگەن
ەرلان وماروۆ,
«ەگەمەن قازاقستان»
كەشە ءماجىلىس توراعاسى نۇرلان نىعماتۋليننىڭ توراعالىق ەتۋىمەن پارلامەنتتىڭ ەكىنشى سەسسياسى اشىلعاننان بەرگى العاشقى جالپى وتىرىسى بولدى. ول ءماجىلىستىڭ پارلامەنتتىك سايتىندا (www.parlam.kz), سونداي-اق Bnews.kz جانە Tengrinews.kz. اقپاراتتىق اگەنتتىكتەرىندە العاش رەت تىكەلەي كورسەتىلدى.
جالپى وتىرىستىڭ كۇن تارتىبىنە 10 ماسەلە شىعارىلعان ەكەن, سونىڭ تورتەۋى ءماجىلىس جۇمىسىن جەتىلدىرە ءتۇسۋ مەن ۇيىمداستىرۋ شارالارىنا ارنالدى. الدىمەن ءماجىلىس توراعاسىنىڭ ورىنباسارى گۇلميرا يسيمباەۆا 8 دەپۋتاتتىڭ ءوز وتىنىشتەرى بويىنشا تۇراقتى كوميتەتتەردىڭ بىرىنەن ەكىنشىسىنە اۋىسۋى تۋرالى وتىنىشتەر بەرگەنىن باياندادى. التىنشى شاقىرىلىمنىڭ العاشقى سەسسياسىنان كەيىن كەيبىر دەپۋتاتتار وزدەرىنە وڭ جامباسقا كەلەتىن ماسەلەلەرمەن اينالىسۋدى قالاپ, وسىنداي ءوتىنىش تۇسىرگەن ەكەن. جالپى وتىرىس ارنايى قاۋلىمەن ولاردى قالاعان كوميتەتتەرىنە اۋىستىردى.
وتكەن سەسسيانىڭ سوڭىنا قاراي ەكونوميكالىق رەفورما جانە ءوڭىرلىك دامۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى, مەملەكەتتىك تىلدە تازا سويلەيتىن پاۆلودارلىق رومان سكليار پرەزيدەنتتىڭ جارلىعىمەن ۇلتتىق ەكونوميكا ۆيتسە-ءمينيسترى قىزمەتىنە اۋىسقان بولاتىن. كوميتەت توراعاسىنىڭ بوس تۇرعان لاۋازىمىنا پالاتا دەپۋتاتتارى بايىرعى دەپۋتات, قارجى جانە بيۋدجەت سالاسىنىڭ بىلگىرى نۇرتاي سابيليانوۆتى سايلادى. ءماجىلىس توراعاسى ن.نىعماتۋلين ونىڭ كوپ جىلدار بويى ماجىلىستە بەلسەندى قىزمەت اتقارىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتىپ, جاڭا قىزمەتىندە تابىس تىلەدى.
سونىمەن قاتار, پالاتا دەپۋتاتتارى ءماجىلىس رەگلامەنتىنە تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى ماسەلەنى قاراپ, ونى جاڭا نورمالارمەن تولىقتىردى. سونىڭ ىشىندە ءجارىسسوز توقتاتىلعان كەزدە, ساياسي پارتيا فراكتسياسىنىڭ, دەپۋتاتتىق توپتىڭ اتىنان ءسوز سويلەۋ تالاپ ەتىلگەن جاعدايدا, دەپۋتاتقا مىندەتتى تۇردە ءسوز بەرۋ نورماسى ەنگىزىلدى. بۇل دەپۋتاتتار مەن دەپۋتاتتىق بىرلەستىكتەردىڭ ءرولىن كۇشەيتۋمەن قاتار, ءماجىلىس جۇمىسىنىڭ اشىقتىعى مەن جاريالىلىعىن تولىقتاي قامتاماسىز ەتۋگە تىڭ سەرپىن بەرمەك دەپ باعالانىپ وتىر.
رەگلامەنتكە جاڭا نورمالار ەنگىزۋ تۋرالى باستاما كوتەرگەن ءماجىلىس توراعاسى نۇرلان نىعماتۋلينگە «اق جول» فراكتسياسىنىڭ توراعاسى, دەپۋتات ازات پەرۋاشەۆ ءوزىنىڭ ريزاشىلىعىن ايتا كەلىپ, ەنگىزىلگەن وزگەرىس دامىعان دەموكراتيالىق جولعا ءتۇسكەن ەلدەردىڭ پارلامەنتتىك ءتاجىريبەسىنە سايكەس ەكەندىگىن اتاپ ءوتتى.
سونداي-اق, پالاتا دەپۋتاتتارى ەكىنشى سەسسياعا ارنالعان نەگىزگى ءىس-شارالار جوسپارى تۋرالى قاۋلىنى دا بەكىتتى. سەسسيا جۇمىسىنىڭ شەڭبەرىندە ەكى پارلامەنتتىك تىڭداۋ, كوميتەتتەردىڭ 15 كوشپەلى وتىرىسى ۇيىمداستىرىلادى ەكەن.
وتىرىستاردىڭ 14-ءى وڭىرلەردە ءوتىپ, 12 وبلىستى قامتيدى. سونداي-اق, جوسپاردا 7 ۇكىمەت ساعاتى, 4 كونفەرەنتسيا, 20 دوڭگەلەك ۇستەل وتكىزۋ بەلگىلەنگەن.
كۇن تارتىبىندە قارالعان ماسەلەلەردىڭ اراسىندا ەكسترەميزم مەن تەرروريزمگە قارسى ءىس-قيمىل بويىنشا جانە جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋدى دامىتۋعا باعىتتالعان اسا ماڭىزدى زاڭ جوبالارى ارنايى قاۋلىمەن جۇمىسقا قابىلداندى.
دەپۋتاتتاردىڭ تالقىسىنا ءتۇسىپ ۇزاق قارالعان: «1994 جىلعى 15 ساۋىردەگى ۇلى وتان سوعىسىنىڭ قاتىسۋشىلارى مەن مۇگەدەكتەرىنە, باسقا مەملەكەتتەردىڭ اۋماعىنداعى ۇرىس قيمىلدارىنا قاتىسۋشىلارعا, قازا تاپقان اسكەري قىزمەتشىلەردىڭ وتباسىلارىنا ارنالعان جەڭىلدىكتەر مەن كەپىلدىكتەردى ءوزارا تانۋ تۋرالى كەلىسىمگە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى بولدى. سوعىسقا قاتىسۋشىلار مەن مۇگەدەكتەر تۋرالى دەگەنىمەن, بۇل كەلىسىم كەيىنگى سوعىستارعا قاتىسۋشىلار مەن مۇگەدەكتىك العان قۇقىق قورعاۋ سالاسى قىزمەتكەرلەرىنە دە قاتىستى ەكەن.
سوندىقتان, ول ءبىزدىڭ ەلىمىزدە 222 مىڭ ادامدى قامتىپ, زاڭ جوباسىنىڭ شەڭبەرىندە بيۋدجەتتەن ءبىر جىلدا 24 ملرد تەڭگە تاراتىلاتىن كورىنەدى. وسى حاتتاماعا قول قويۋشى ەلدەردىڭ بارىندە جەڭىلدىكتى الۋعا ءتيىستى ادامدار بىردەي قۇقىلى دەپ تانىلعانىمەن, ولارعا كورسەتىلەتىن جاردەماقىلار كولەمى سول ەلدىڭ ۇلتتىق زاڭناماسىندا قاراستىرىلعان شەڭبەردە بەرىلەدى. كەلىسىمگە وزگەرىس ەنگىزۋ تۋرالى اتالمىش حاتتاماعا 2015 جىلعى 30 قازاندا دۋشانبە قالاسىندا قول قويىلعان. بۇلاردى زاڭ جوباسى تۋرالى بايانداما جاساعان دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ ءمينيسترى تامارا دۇيسەنوۆا حابارلادى.
دەپۋتاتتار ءبىرشاما انىقتامالىق سۇراقتار بەرگەن سوڭ زاڭ جوباسى تولىقتاي ماقۇلداندى. جالپى وتىرىستا كۇن تاربىنە ەنگىزىلگەن بىرنەشە راتيفيكاتسيالىق قۇجاتتار بويىنشا, اتاپ ايتقاندا, قازاقستان ۇكىمەتى مەن اتوم ەنەرگياسى جونىندەگى حالىقارالىق اگەنتتىك اراسىنداعى قازاقستاندا اتوم ەنەرگياسى جونىندەگى حالىقارالىق اگەنتتىكتىڭ تومەن بايىتىلعان ۋران بانكىن قۇرۋ, قازاقستان ۇكىمەتى مەن بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ ءبىلىم, عىلىم جانە مادەنيەت ماسەلەلەرى جونىندەگى ۇيىمى (يۋنەسكو) اراسىنداعى قازاقستاندا ورتالىق ازيا وڭىرلىك گلياتسيولوگيالىق ورتالىعىن قۇرۋ (2-سانات) تۋرالى كەلىسىمدەردى, سونداي-اق, قازاقستان مەن رەسەي اراسىنداعى قوسارلانعان سالىق سالۋدى بولدىرماۋ جانە تابىس پەن كاپيتالعا سالىق تولەۋدەن جالتارۋعا جول بەرمەۋ تۋرالى كونۆەنتسيا شەڭبەرىندە ەكى ەلدىڭ ۋاكىلەتتى ورگاندارى بەرگەن رەزيدەنتتىكتى راستايتىن رەسمي قۇجاتتاردى تانۋ ءتارتىبى تۋرالى نوتالار الماسۋ نىسانىنداعى ۇكىمەتارالىق كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋعا قاتىستى بەيىندى كوميتەتتەرگە قورىتىندى ازىرلەۋ مەرزىمى بەلگىلەندى.
جاقسىباي سامرات,
«ەگەمەن قازاقستان»
سۋرەتتى تۇسىرگەن
ەرلان وماروۆ,
«ەگەمەن قازاقستان»
سوڭعى جاڭالىقتار
استانادا ءتۇرلى سالا قىزمەتكەرلەرى بىرلەسىپ اعاش وتىرعىزدى
«تازا قازاقستان» • كەشە
«تازا قازاقستان»: كەلەشەك مەكتەبىنىڭ وقۋشىلارى سەنبىلىككە قاتىستى
«تازا قازاقستان» • كەشە
پرەزيدەنت كرەاتيۆتى يندۋستريانى دامىتۋ قورىنىڭ كەڭسەسىن ارالاپ كوردى
پرەزيدەنت • كەشە
توقاەۆ «تازا قازاقستان» جوباسىن جاڭا يدەولوگيانىڭ وزەگى دەپ اتادى
«تازا قازاقستان» • كەشە
